خاورمیانه - آرشیو

گفتارهایی پیرامون جمهوری سوم (بخش سیزدهم)

هزینه جنگ و ضرورت بازگشت به خردورزی

محمدجواد حق‌شناس در یادداشتی می‌نویسد: برای ارزیابی این جنگ باید میان برتری نظامی، موفقیت راهبردی و تأمین منافع ملی تفاوت گذاشت. ممکن است کشوری آسیب فراوان ببیند، اما مانع تحقق اهداف سیاسی طرف مقابل شود؛ یا قدرتی با وجود واردکردن خسارت‌های سنگین، به نتیجه مطلوب نرسد. هیچ‌یک به‌تنهایی نشانه پیروزی نیست. معیار مهم‌تر، تأثیر جنگ بر امنیت شهروندان، ظرفیت توسعه و آینده مناسبات منطقه‌ای و جهانی است.

ادامه مطلب

گزارش اندیشکده Valdai روسیه از تحولات

خلیج فارس: هفت درس از کارزار نظامی ایالات متحده و اسرائیل علیه ایران

اندیشکده روسی Valdai در گزارشی تحلیلی به بررسی هفت درس کلیدی از کارزار نظامیِ آمریکا و اسرائیل علیه ایران می‌پردازد. نویسنده بر این باور است که برخلاف الگوهای سنتی جنگ در قرن بیستم، این مناقشه فعلا به یک سازش دیپلماتیک موقت ختم شده است. بر اساس این تحلیل، تاب‌آوری نیروهای مسلح ایران در مواجهه با خسارات سنگین و ترورها از یک سو و عدم تمایل آمریکا و اسرائیل به پذیرش تلفاتِ ناشی از عملیات زمینی از سوی دیگر، مانع از فروپاشی ایران شد. نویسنده تأکید می‌کند که در این رویارویی، ناکارآمدیِ نسبی ابزارهای جنگ اطلاعاتی (از جمله محتوای جعلیِ هوش مصنوعی) و عدم کاراییِ قطعی سلاح هسته‌ای برای تسلیم کردن کشوری که دهه‌ها آماده دفاع بوده، آشکار شد. در نهایت، این بحران ثابت کرد که به دلیل ریسک‌های داخلی و هزینه‌های گزافِ تشدید تنش، «استراتژی خروج» و مدیریت عقب‌نشینی به مراتب پیچیده‌تر از ورود به جنگ است، هرچند این آرامش احتمالاً وقفه کوتاهی پیش از شعله‌ور شدن مجدد جنگ خواهد بود.

ادامه مطلب

گفتارهایی پیرامون جمهوری سوم (بخش دوازدهم)

ایران و آمریکا؛ خلیج فارس، از میدان جنگ به سوی همکاری منطقه‌ای

محمدجواد حق‌شناس در یادداشتی می‌نویسد: آیا امنیت خلیج فارس باید همچنان تابع رقابت قدرت‌ها باشد یا کشورهای ساحلی می‌توانند مسئولیت بیشتری در ساختن آینده مشترک خود بر عهده بگیرند؟

ادامه مطلب

گفتارهایی پیرامون جمهوری سوم (بخش یازدهم)

ایران و آمریکا؛ از تله تل‌آویو تا ابتکار تهران

محمدجواد حق‌شناس در یادداشتی می‌نویسد: در یادداشت پیشین، «تله تل‌آویو» برای توضیح خطری به کار رفت که می‌تواند منازعه تاریخی اعراب و اسراییل را به رویارویی فراگیر ایران و اسراییل و سپس شکاف عمیق‌تر ایران با کشورهای عربی تبدیل کند؛ مسیری که امریکا را نیز بیشتر درگیر یک جنگ فراگیر می‌سازد. خروج از این تله مستلزم شناخت آرایش نیروهای مؤثر بر تصمیم‌های تهران، واشنگتن و پایتخت‌های منطقه است.

ادامه مطلب

گفتارهایی پیرامون جمهوری سوم (بخش دهم)

ایران و آمریکا؛ انتخابات اسرائیل و تله تل‌آویو

محمدجواد حق شناس در یادداشتی می‌نویسد: برای ایران، پرسش اصلی فراتر از سرنوشت یک سیاستمدار اسرائیلی است: آیا می‌توان امنیت ملی و آینده کشور را به تغییر دولت در تل‌آویو گره زد؟

ادامه مطلب

گفتارهایی پیرامون جمهوری سوم (بخش نهم)

ایران و آمریکا؛ بازتعریف قدرت در منطقه

محمدجواد حق‌شناس در یادداشتی می‌نویسد: در هشت یادداشت پیشین، از ضرورت بازخوانی تاریخ روابط ایران و آمریکا، شناخت تحولات نظام بین‌الملل و بهره‌گیری از فرصت‌های دیپلماتیک سخن گفتیم. اکنون پرسش این است: ایران چگونه می‌تواند با بازتنظیم سیاست خارجی بر پایه منافع ملی، ظرفیت‌های قدرت ملی خود را به جایگاهی مؤثر، پذیرفته‌شده و پایدار در منطقه ارتقا دهد؟

ادامه مطلب

گفتارهایی پیرامون جمهوری سوم (بخش هشتم)

دیپلماسی؛ هنر شکار فرصت‌ها

محمدجواد حق‌شناس در یادداشتی می‌نویسد: در هفت یادداشت پیشین مجموعه «ایران و آمریکا؛ گفتارهایی پیرامون جمهوری سوم»، کوشیدم از بازخوانی تاریخ روابط دو کشور و نقد روایت تمدنی و قدرت‌محور مارکو روبیو، به بررسی تاب‌آوری جامعه ایران، امکان عبور از دشمنی دیرپا و ضرورت گشودن راه دیپلماسی برسم. در یادداشت هفتم، «ایران قدم اول را بردارد؛ دیپلماسی گام‌های فزاینده»، تأکید کردم که ابتکار عمل الزاماً به معنای عقب‌نشینی یا واگذاری امتیاز یک‌جانبه نیست. اکنون پرسش این است: چگونه می‌توان فرصت‌های گذرا را به دستاوردهایی پایدار برای امنیت و منافع ملی تبدیل کرد؟

ادامه مطلب

با توجه به تجربه جهانی

آیا بمب اتمی امنیت می‌آورد؟

کوروش احمدی در یادداشتی می‌نویسد: از آنجا که این موضوع می‌تواند فراتر از خسارات و تلفات عظیم برای کشور و مردم، حتی منشأ تهدیداتی برای تمدن ایرانی باشد، لازم است بدون هیجان و به طور عقلانی در مورد آن گفت‌وگو کرد و حرف همه طیف‌های سیاسی و کارشناسی را در مورد آن شنید. ‌آیا بمب اتمی امنیت می‌آورد؟

ادامه مطلب

گفتارهایی پیرامون جمهوری سوم (بخش هفتم)

ایران قدم اول را بردارد؛ دیپلماسی گام‌های فزاینده اعتماد

محمدجواد حق شناس می‌نویسد: اکنون پرسش این است که چگونه می‌توان از ظرفیت‌های راهبردی ایران برای شکستن بن‌بست مذاکرات بهره گرفت؟ اگر ادامه رویارویی هزینه‌های سنگین‌تری بر کشور و منطقه تحمیل می‌کند، چرا ایران نباید بدون چشم‌پوشی از حقوق ملی، ابتکار عمل را در دست گیرد؟ برداشتن قدم اول دیپلماتیک می‌تواند نشانه تدبیر و اعتمادبه‌نفس باشد، نه عقب‌نشینی.

ادامه مطلب

گفتارهایی پیرامون جمهوری سوم (بخش ششم)

ایران و آمریکا؛ گذر از مارپیچ جنگ به سوی همزیستی منفعت‌محور

محمدجواد حق‌شناس در یادداشتی می‌نویسد: در پنج یادداشت پیشین، از روایت تاریخی مارکو روبیو در آتن آغاز کردیم، به فراز و فرود مناسبات ایران و آمریکا پرداختیم، مسئله تاب‌آوری ایرانیان را بررسی کردیم و سرانجام در گذر از آکروپولیس به پاسارگاد، از نسبت قدرت، حقوق بشر و پیام صلح سخن گفتیم. اکنون پرسش از گذشته و میراث تمدنی به مسئله‌ای عملی در زمان حال رسیده است: چگونه می‌توان پیام صلح را به سازوکاری برای جلوگیری از جنگ تبدیل کرد؟

ادامه مطلب