خاورمیانه

از ترتیبات دفاعی سه‌جانبه تا ظهور الگوی نوین موازنه منطقه‌ای
توافق مکه و بازآرایی معماری امنیتی خاورمیانه

از ترتیبات دفاعی سه‌جانبه تا ظهور الگوی نوین موازنه منطقه‌ای

سیروس حاجی‌زاده در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: پرسش اصلی درباره توافق مکه این نیست که آیا «ناتوی خاورمیانه» یا «ناتوی اسلامی» متولد شده است یا خیر. چنین تعبیری از نظر نهادی و نظری اغراق‌آمیز است. پرسش دقیق‌تر این است که آیا این توافق می‌تواند به یکی از گره‌های یک شبکه امنیتی چندمرکزی و چندلایه تبدیل شود؛ شبکه‌ای که در آن دولت‌های منطقه بخشی از مسئولیت تولید امنیت را خود بر عهده می‌گیرند، بدون آنکه الزاماً روابط امنیتی خود با قدرت‌های فرامنطقه‌ای را کنار بگذارند. در چنین برداشتی، توافق مکه نه یک «جایگزین» برای معماری موجود، بلکه یکی از نشانه‌های تکثیر مراکز تولید امنیت در خاورمیانه است. 

ادامه مطلب
پیمان مکه؛ از آرمان‌ها تا زمین واقعیت
وقتی عربستان ناگهان خود را تنها دید

پیمان مکه؛ از آرمان‌ها تا زمین واقعیت

فرشید خسروانی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: اتحادهای مبتنی بر هویت مشترک مذهبی یا فرهنگی، هرقدر هم که در مراسم امضا با شکوه به نظر برسند، در لحظه بحران واقعی، جای خود را به محاسبات سرد و عریان از جنس قابلیت نظامی، منافع اقتصادی و بازدارندگی واقعی می‌دهند. دبیرخانه‌ای که قرار است در ریاض مستقر شود، شاید روزی به سازوکاری عملیاتی بدل شود، اما در سپتامبر ۲۰۲۶، فاصله میان آرمان‌های نوشته‌شده در مکه و واقعیت خونین میدان‌های جنوب عربستان، هرگز به این اندازه آشکار نبوده است.

ادامه مطلب
معمای راهبردی عربستان در قبال انصارالله
از برتری نظامی تا بن‌بست سیاسی

معمای راهبردی عربستان در قبال انصارالله

امیرحسین عسگری در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: مسئله اصلی یادداشت حاضر ارزیابی ظرفیت عربستان برای مدیریت بن‌بست موجود در برابر انصارالله است. تجربه سال‌های گذشته نشان داده که برتری اقتصادی و نظامی ریاض به برتری سیاسی و امنیتی در میدان یمن تبدیل نشده و استمرار مخاصمه مسلحانه نیز هزینه‌های امنیتی، اقتصادی و اعتباری قابل توجهی برای عربستان ایجاد کرده است.

ادامه مطلب
تحولات یمن زلزله‌ای در معادلات منطقه
انصارالله همه محاسبات را به‌هم زد

تحولات یمن زلزله‌ای در معادلات منطقه

محمدعلی مهتدی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: آنچه در میدان نبرد رخ داد، برخلاف تمام این محاسبات بود. انصارالله با انجام عملیات پیشگیرانه، نیروهای سعودی را در استان جوف شکست داد و سپس با شعار قرآنی «والله أشد بأساً وأشد تنکیلاً» پیشروی خود را در امتداد نوار ساحلی آغاز کرد. نیروهای وابسته به عربستان که تا دندان مسلح بودند به شکلی غیرمنتظره شکست خورده و پراکنده شدند. از میان آن ۷۰ هزار نفر، حدود ۳۰ هزار نفر عقب‌نشینی یا فرار کردند، سه هزار نفر به اسارت انصارالله درآمدند و حدود ۳۵ هزار نفر نیز با استفاده از عفو عمومی اعلام‌شده از سوی نیروهای صنعا، سلاح‌های خود را زمین گذاشته و تسلیم شدند.

ادامه مطلب
قطر در معماری قدرت ایالات متحده در خاورمیانه
یک متحد کوچک در راهبرد موازنه از دور آمریکا چه نقشی دارد

قطر در معماری قدرت ایالات متحده در خاورمیانه

مرتضی بنانژاد در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: قطر نمونه‌ای از تحول مفهوم قدرت در نظام بین‌الملل معاصر است؛ کشوری که با تکیه بر موقعیت ژئوپلیتیک، منابع اقتصادی، سیاست خارجی فعال و توانایی ایجاد ارتباط میان بازیگران مختلف، توانسته است خود را به یک بازیگر مؤثر در معماری قدرت خاورمیانه تبدیل کند.

ادامه مطلب
بقایی: فرصت نشست کشورهای ۶+۲ در عمان فعلا از دست رفت
سخنگوی وزارت امور خارجه در نشست هفتگی خود با خبرنگاران

بقایی: فرصت نشست کشورهای ۶+۲ در عمان فعلا از دست رفت

بقایی در پاسخ به این پرسش که آیا نشست شما با کشورهای منطقه خلیج فارس تنها برای اطلاع‌رسانی درباره نتایج گفت‌وگوها با عمان خواهد بود یا می‌توان آن را آغاز مرحله جدیدی پس از تجاوز آمریکا و اسرائیل به ایران دانست؟ و آیا ایران پیشنهاد یا نقشه راهی برای ساماندهی روابط با کشورهای خلیج فارس در نظر دارد؟ گفت: نشست فعلاً به تعویق افتاده و امروز برگزار نمی‌شود، اما حتماً چنین نشستی می‌توانست گامی حتی کوچک در مسیر احیای گفت‌وگو بین ایران و کشورهای حوزه خلیج فارس باشد. البته فقط بحث ایران و آن کشورها نیست، خود آن کشورها هم نیاز دارند با یکدیگر گفت‌وگو کنند. شما در جریان هستید که برخی اختلاف‌ها که در بین این کشورها بسیار جدی است، زمینه‌ساز بسیاری از مسائل در منطقه ما بوده، از جمله در یمن. این گفت‌وگو صرفاً نیاز ایران و کشورهای حاشیه جنوبی خلیج فارس نیست؛ بلکه نیازی است که بین همه این کشورها وجود دارد. این فرصت فعلاً از دست رفت. امیدواریم که همه به صورت جدی تلاش کنند برای احیای این فرصت یا ایجاد فرصتی مشابه.

ادامه مطلب
چین، بریکس و جنگ آمریکا علیه ایران
چرا سخنرانی شی‌ جین‌پینگ در نشست بریکس مهم است؟

چین، بریکس و جنگ آمریکا علیه ایران

علی خوشرو در یادداشتی می‌نویسد: سخنرانی شی جین‌پینگ به ارائه تصویری گسترده‌تر از نظم جهانی اختصاص داشت. در این سخنرانی، توسعه اقتصادی، فناوری‌های نوین به‌ویژه هوش مصنوعی، همکاری‌های صنعتی و علمی، تجارت، زنجیره‌های تأمین، اصلاح حکمرانی جهانی، چندجانبه‌گرایی، نقش سازمان ملل متحد و افزایش صدای کشورهای جنوب جهانی جایگاه مهمی داشتند. مسئله امنیت و صلح نیز در کنار این موضوعات قرار داشت و شی بر ضرورت مخالفت با منطق جنگ سرد، مداخله خارجی و تحمیل اراده یک قدرت بر دیگر کشورها تأکید کرد.

ادامه مطلب
ناسازگاری دو الگوی تعامل امریکا با ایران
از حماسه شهید آمریکایی ایران تا ستیزه جویی ترامپ

ناسازگاری دو الگوی تعامل امریکا با ایران

اسلام ذوالقدرپور در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: الگوی دوگانه دیپلماسی عمومی و قدرت نرم مقابل قدرت سخت و قانون زور ایالات متحده امریکا را در دو داستان از کنش شهید هوارد باسکرویل و ستیزه‌جویی تمدنی ترامپ علیه ایران در محورهای زیر می‌توان کنکاش کرد.

ادامه مطلب
از استراتژی سلب هویت تا سرقت جغرافیایی کشورهای همسایه
این بازی با آتش نهفته است

از استراتژی سلب هویت تا سرقت جغرافیایی کشورهای همسایه

جهانبخش رشیدی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: طی اسناد فنی و بخشنامه‌های رسمی نام «خلیج فارس» را به عنوان تنها عنوان استاندارد و بین‌المللی پذیرفته‌شده اعلام کرده است.

ادامه مطلب
فرصت‌ها و تهدیدهای کریدور انرژی سوریه در نظم نوین خاورمیانه
درباره پروژه کرکوک - بانیاس که بر سر زبان‌ها افتاده است

فرصت‌ها و تهدیدهای کریدور انرژی سوریه در نظم نوین خاورمیانه

فرهاد قادری در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: برای درک ابعاد این تحول، می‌توان از نظریه‌ی رئالیسم تهاجمی بهره گرفت که بر نقش «نقاط خفه‌کننده» در معادلات قدرت تأکید دارد. تنگه هرمز از این منظر، نه فقط یک گذرگاه اقتصادی، بلکه اهرم حیاتی ایران برای بازدارندگی و چانه‌زنی راهبردی بوده است. ایالات متحده با انتقال بخشی از جریان نفت به خشکی، عملاً در تلاش است تا این اهرم را خنثی کند و برای نخستین بار از جنگ جهانی دوم تاکنون، وابستگی زنجیره‌ی تأمین انرژی به یک آبراهِ تحت نفوذ دشمن را بشکند. در این چارچوب، خط‌لوله‌ی مذکور نه یک پروژه‌ی اقتصادی، که یک «سلاح زیرساختی» برای تغییر موازنه‌ی قوا به نفع واشینگتن و متحدانش محسوب می‌شود.

ادامه مطلب