اقتصاد و انرژی

خوانشی از منظر اقتصاد سیاسی و ژئوپلیتیک کریدورها
حمله به پل آق‌تکه‌خان:

خوانشی از منظر اقتصاد سیاسی و ژئوپلیتیک کریدورها

ابراهیم رضایی راد در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: حمله به پل آق‌تکه‌خان را نباید صرفاً به‌عنوان یک اقدام نظامی تاکتیکی در نظر بگیریم؛ باید آن را در چارچوب نظریه‌ای که در روابط بین‌الملل به جنگ اقتصادی زیرساختی یا به تعبیر دقیق‌تر، هدف‌گیری گلوگاه‌های ترانزیتی شناخته می‌شود، تحلیل کرد.

ادامه مطلب
ناقوس مرگ دریای خزر
هشداری که فراتر از کشورهای ساحلی أثر می‌گذارد

ناقوس مرگ دریای خزر

پیش‌بینی‌های فعلی نشان می‌دهد که ممکن است سطح آب تا پایان این قرن یک سوم دیگر کاهش یابد. سطح آب در بسیاری از مناطق به اندازه‌ای کاهش یافته است که کشتی‌های بزرگ دیگر نمی‌توانند در خطوط دریایی تردد کنند، از بنادری که اکنون کیلومترها از خط ساحلی فاصله دارند استفاده کنند، یا به سکوهای نفت و گاز دریایی خدمات‌رسانی کنند.

ادامه مطلب
پیامدهای جانبی رقابت آمریکا و چین
صنعت دفاعی کره جنوبی آسیب خورده است

پیامدهای جانبی رقابت آمریکا و چین

گسترش کنترل‌های صادراتی چین بر مواد معدنی حیاتی، خطراتی را برای زنجیره تأمین صنعت دفاعی کره جنوبی ایجاد کرده است. هرچند سئول برای کاهش وابستگی خود به این مواد که عمدتا از چین تأمین می‌شوند، در حال سرمایه‌گذاری بر ایجاد ذخایر راهبردی و توسعه تولید داخلی است، اما همچنان در برابر تشدید رقابت اقتصادی میان واشنگتن و پکن آسیب‌پذیر باقی مانده است.

ادامه مطلب
تکنوپلیتیک؛ چیستی، پیشینه و اهمیت یک مفهوم در حال بلوغ
بررسی یک نظریه

تکنوپلیتیک؛ چیستی، پیشینه و اهمیت یک مفهوم در حال بلوغ

آرین خانقاهی رضایی و محمدعلی مدرسی یزدی در یادداشت مشترکی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسند: تکنوپلیتیک دقیقا به چه معناست و چه چیزی آن را از مفاهیم مجاور مثل سیاست‌گذاری علم، حکمرانی فناوری یا صرفا «سیاست فناوری» متمایز می‌کند؟

ادامه مطلب
از نبرد تراشه‌ها تا جنگ بر سر ظرفیت محاسباتی
گزارش تحیلی رصد ژئوپولیتیک فناوری (بخش ۲)

از نبرد تراشه‌ها تا جنگ بر سر ظرفیت محاسباتی

سجاد عبادی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: رقابت ژئوپلیتیکی فناوری را می‌توان زنجیره‌ای به‌هم‌پیوسته دانست؛ زنجیره‌ای که از معادن مواد معدنی آغاز می‌شود، از کارخانه‌های تولید تراشه، مراکز داده، شبکه‌های برق و ظرفیت‌های محاسباتی عبور می‌کند و در نهایت به تدوین استانداردها و قواعدی می‌رسد که مسیر توسعه فناوری را برای سال‌های آینده تعیین خواهند کرد.

ادامه مطلب
روسیه و تنگه هرمز
آینده تحریم‌های روسیه چه خواهد شد

روسیه و تنگه هرمز

در حالی که وضعیت هنوز بی ثبات است، به نظر می‌رسد پایان دادن به بحران برای پرزیدنت ترامپ یک اولویت است و یک راه حل بالقوه احتمال احیای یکی از بزرگترین تلفات درگیری را به همراه خواهد داشت: فشار بین‌المللی بر روسیه.

ادامه مطلب
جهان در ۲۰۲۶ متحول شده است
گذار به نظم نوین انرژی و شکل‌گیری ژئوپلیتیک سبز

جهان در ۲۰۲۶ متحول شده است

محمد زورک آهی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: برای کشورهایی مانند ایران، شناخت این تحولات یک ضرورت راهبردی است؛ زیرا جایگاه آینده کشورها به نحوه مواجهه آنها با این گذار وابسته خواهد بود.

ادامه مطلب
جغرافیا زیر آتش
منطق ژئوپلیتیکی حمله به آق‌قلا و چابهار و نبرد بر سر کریدورهای ایران

جغرافیا زیر آتش

فاطمه خادم شیرازی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: آق‌قلا و چابهار در ظاهر دو نقطه جغرافیایی دور از یکدیگرند. یکی در شمال و در امتداد مسیر ریلی متصل به آسیای مرکزی و روسیه قرار دارد و دیگری در جنوب شرقی، در ساحل اقیانوسی ایران و رو به هند و آب‌های آزاد واقع شده است. با این حال، هر دو نقطه یک کارکرد راهبردی مشترک دارند. آن‌ها می‌توانند ایران را به گره ارتباطی مهمی میان شمال و جنوب و میان خشکی اوراسیا و آب‌های اقیانوسی تبدیل کنند. به همین دلیل، حمله به این دو نقطه را باید حمله به نقش ترانزیتی ایران دانست، نه صرفاً حمله به دو زیرساخت. 

ادامه مطلب
محور فسفات
چرا مراکش و تونس برای امنیت غذایی آمریکا اهمیت راهبردی دارند؟

محور فسفات

مغرب عربی می‌تواند به مقابله با فشار فزاینده چین بر زنجیره‌های تأمین کودهای شیمیاییِحیاتی کمک کند؛ به‌ویژه اگر واشنگتن به‌جای آنکه صرفا بر مشروط‌سازی روابط به الزامات دموکراتیک تکیه کند، بر ایجاد شراکت‌های اقتصادی دوجانبه و سودمند برای هر دو طرف تمرکز داشته باشد.

ادامه مطلب
سه‌گانه مهاجرت ایران؛ خروج نخبگان، جامعه برون‌مرزی و چالش اتباع
بررسی جوانب مختلف یک پدیده اجتماعی

سه‌گانه مهاجرت ایران؛ خروج نخبگان، جامعه برون‌مرزی و چالش اتباع

کیمیا ملکیان اصفهانی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: مهاجرت در ایران امروز صرفاً یک مسئله جمعیتی یا اقتصادی نیست، بلکه به موضوعی مرتبط با توسعه، بازار کار، سرمایه انسانی، سیاست خارجی و انسجام اجتماعی تبدیل شده است. تجربه کشورهای مختلف نشان می‌دهد مدیریت موفق این پدیده به سیاستی بلند مدت، منسجم و مبتنی بر آمار و اطلاعات دقیق نیازمند است؛ سیاستی که هم از ظرفیت‌های انسانی و اقتصادی موجود استفاده کند و هم چالش‌های اجتماعی، اقتصادی و امنیتی احتمالی را به‌صورت مؤثر مدیریت کند. 

ادامه مطلب