اقتصاد و انرژی - آرشیو

قدرت در عصر الگوریتم‌ها
تولد شکاف جدید در نظام بین‌الملل

قدرت در عصر الگوریتم‌ها

سجاد عبادی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: جهان امروز از نظر اتصال دیجیتال به یک وضعیت نسبتاً همگانی رسیده است. اما این همگانی بودن، به معنای توزیع برابر قدرت نیست. مسئله اصلی در لایه‌ای عمیق‌تر قرار دارد.

ادامه مطلب
ایران و بازآرایی ژئوپلیتیکی جدید
دیجیتالی‌شدن ترانزیت بین‌الملل

ایران و بازآرایی ژئوپلیتیکی جدید

زهرا صدرا در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: موقعیت ژئوپلیتیکی ایران فرصت‌های بزرگی برای تبدیل‌شدن به هاب ترانزیتی منطقه فراهم کرده، اما همزمان چالش‌هایی مانند تحریم‌های فناوری، ضعف زیرساخت‌های دیجیتال و رقابت کریدوری منطقه‌ای، آینده جایگاه ایران را با ابهام مواجه ساخته است.

ادامه مطلب
ضرورت تغییر پارادایم در سیاست خارجی ایران
از ژئوپلیتیک مقاومت تا ژئواکونومی توسعه

ضرورت تغییر پارادایم در سیاست خارجی ایران

مسعد سلیتی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: کشورهایی که دیروز صرفاً بازیگران منطقه‌ای بودند، امروز با تکیه بر اقتصاد و فناوری به بازیگران تأثیرگذار جهانی تبدیل شده‌اند. این روند، نشان‌دهنده گذار تدریجی از عصر «ژئوپلیتیک صرف» به عصر «ژئواکونومی» است. 

ادامه مطلب
دارایی کاربران ایرانی پس از تحریم صرافی‌های رمزارزی چه می‌شود؟
وقتی نام چهار صرافی رمزارزی ایرانی وارد فهرست سیاه آمریکا شد:

دارایی کاربران ایرانی پس از تحریم صرافی‌های رمزارزی چه می‌شود؟

تحریم چهار صرافی بزرگ رمزارزی ایران شاید در ظاهر یک اقدام دیگر از سوی دفتر کنترل دارایی‌های خارجی وزارت خزانه‌داری آمریکا (OFAC) باشد، اما در لایه عمیق‌تر، این اتفاق یکی از مهم‌ترین آزمون‌های اعتماد در اقتصاد دیجیتال ایران است؛ اقتصادی که در سال‌های اخیر همزمان با تحریم‌های خارجی، محدودیت‌های داخلی، قطعی‌های مکرر اینترنت و نااطمینانی‌های سیاسی تلاش کرده روی پای خود بایستد.

ادامه مطلب
هلیوم و آینده هوش مصنوعی
جنگ آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران

هلیوم و آینده هوش مصنوعی

نادیا ملانسب در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: تهران نشان داد چگونه یک نقطه گلوگاه جغرافیایی مانند تنگه هرمز می‌تواند نه فقط جریان نفت که جریان عناصر حیاتی عصر دیجیتال را مختل کند. از این زاویه، این جنگ صرفاً یک درگیری نظامی نبود، بلکه نمایشی از قدرت بازدارندگی نامتقارن ایران در برابر قلب وابستگی‌های تکنولوژیک غرب بود.

ادامه مطلب
توهمِ جایگزینی هرمز
چرا هیچ کریدوری هنوز توان حذف تنگه هرمز از ژئوپلیتیک انرژی جهان را ندارد؟

توهمِ جایگزینی هرمز

سید محمد شفیعی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: در فضای رسانه‌ای، گاه چنین القا شد که اهمیت هرمز در حال کاهش است و کشورهای عربی خلیج فارس طی سال‌های اخیر خود را برای «جهانِ پساهرمز» آماده کرده‌اند. اما بررسی دقیق ظرفیت‌ها، محدودیت‌های فنی، جغرافیایی، امنیتی و اقتصادی این پروژه‌ها نشان می‌دهد که فاصله‌ای جدی میان «کاهش نسبی وابستگی به هرمز» و «جایگزینی واقعی هرمز» وجود دارد. 

ادامه مطلب
تنگه هرمز و شوک اقتصاد جهانی
از اختلال انرژی تا بازآرایی ژئواکونومی تجارت جهانی

تنگه هرمز و شوک اقتصاد جهانی

علی محرابی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: گلوگاه هرمز در اقتصاد سیاسی بین‌الملل، یک «نقطه تراکم آسیب‌پذیری» است؛ گلوگاهی که در آن انرژی، تجارت، بیمه، حمل‌ونقل، امنیت غذایی، بازار ارز، نرخ بهره و رشد اقتصادی به هم متصل می‌شوند.

ادامه مطلب
دگرگونی بنیادین در مفهوم قدرت ملی
چرا تاب‌آوری دیجیتال به مؤلفه‌ای مهم تبدیل شده است؟

دگرگونی بنیادین در مفهوم قدرت ملی

سجاد عبادی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: اگر در قرن بیستم قدرت کشورها عمدتاً بر پایه منابع طبیعی، ظرفیت صنعتی، قدرت نظامی و جمعیت تعریف می‌شد، در دهه سوم قرن بیست‌ویکم «زیرساخت دیجیتال» به یکی از ارکان اصلی قدرت دولت‌ها تبدیل شده است.

ادامه مطلب
موردکاوی سیاست خارجی دونالد ترامپ و شی جین‌پینگ
تحلیل تطبیقی دو الگوی رهبری ابرقدرتی در نظام بین‌الملل ۲۰۲۶:

موردکاوی سیاست خارجی دونالد ترامپ و شی جین‌پینگ

سعیدرضا طاهرخانی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: این پژوهش با روش تحلیلی – تطبیقی، دو الگوی متضاد اعمال قدرت در نظام بین‌الملل پساجنگ سرد را بررسی می‌کند. الگوی نخست، «هژمونی فرسایشی» در دوره دوم ریاست‌جمهوری دونالد ترامپ است که بر قدرت سخت، تهدید نظامی و یک‌جانبه‌گرایی مبتنی است. الگوی دوم، «هژمونی اتصالی» در دوره شی جین‌پینگ است که بر نفوذ اقتصادی، اتصال زیرساختی و صبوری استراتژیک استوار است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که با وجود برتری کمی و کیفی ارتش آمریکا، شاخص‌های نفوذ نرم، ثبات داخلی و اتصال اقتصادی چین باعث شده است تا موازنه قدرت در آسیا – پاسفیک به نفع پکن تغییر کند. داده‌ها تا مه ۲۰۲۶ جمع‌آوری شده و از ۴۷ منبع انگلیسی و ۲۳ منبع فارسی استفاده شده است.

ادامه مطلب
از یکپارچگی خلیج فارس تا کریدورهای فراقاره‌ای
هم‌افزایی منطقه‌ای در میان تلاطم‌های ژئوپلیتیک، چگونه گذار اقتصادی خاورمیانه را پیش می‌برد؟

از یکپارچگی خلیج فارس تا کریدورهای فراقاره‌ای

محمد زروک آهی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: این مقاله به بررسی نظام‌مند جدیدترین تحولات همکاری منطقه‌ای در خاورمیانه، تحلیل نیروهای محرکه و چالش‌های پیش رو و همچنین ارائه‌ی چشم‌اندازی آینده‌نگرانه می‌پردازد.

ادامه مطلب