اقتصاد و انرژی

توهمِ جایگزینی هرمز
چرا هیچ کریدوری هنوز توان حذف تنگه هرمز از ژئوپلیتیک انرژی جهان را ندارد؟

توهمِ جایگزینی هرمز

سید محمد شفیعی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: در فضای رسانه‌ای، گاه چنین القا شد که اهمیت هرمز در حال کاهش است و کشورهای عربی خلیج فارس طی سال‌های اخیر خود را برای «جهانِ پساهرمز» آماده کرده‌اند. اما بررسی دقیق ظرفیت‌ها، محدودیت‌های فنی، جغرافیایی، امنیتی و اقتصادی این پروژه‌ها نشان می‌دهد که فاصله‌ای جدی میان «کاهش نسبی وابستگی به هرمز» و «جایگزینی واقعی هرمز» وجود دارد. 

ادامه مطلب
تنگه هرمز و شوک اقتصاد جهانی
از اختلال انرژی تا بازآرایی ژئواکونومی تجارت جهانی

تنگه هرمز و شوک اقتصاد جهانی

علی محرابی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: گلوگاه هرمز در اقتصاد سیاسی بین‌الملل، یک «نقطه تراکم آسیب‌پذیری» است؛ گلوگاهی که در آن انرژی، تجارت، بیمه، حمل‌ونقل، امنیت غذایی، بازار ارز، نرخ بهره و رشد اقتصادی به هم متصل می‌شوند.

ادامه مطلب
دگرگونی بنیادین در مفهوم قدرت ملی
چرا تاب‌آوری دیجیتال به مؤلفه‌ای مهم تبدیل شده است؟

دگرگونی بنیادین در مفهوم قدرت ملی

سجاد عبادی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: اگر در قرن بیستم قدرت کشورها عمدتاً بر پایه منابع طبیعی، ظرفیت صنعتی، قدرت نظامی و جمعیت تعریف می‌شد، در دهه سوم قرن بیست‌ویکم «زیرساخت دیجیتال» به یکی از ارکان اصلی قدرت دولت‌ها تبدیل شده است.

ادامه مطلب
موردکاوی سیاست خارجی دونالد ترامپ و شی جین‌پینگ
تحلیل تطبیقی دو الگوی رهبری ابرقدرتی در نظام بین‌الملل ۲۰۲۶:

موردکاوی سیاست خارجی دونالد ترامپ و شی جین‌پینگ

سعیدرضا طاهرخانی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: این پژوهش با روش تحلیلی – تطبیقی، دو الگوی متضاد اعمال قدرت در نظام بین‌الملل پساجنگ سرد را بررسی می‌کند. الگوی نخست، «هژمونی فرسایشی» در دوره دوم ریاست‌جمهوری دونالد ترامپ است که بر قدرت سخت، تهدید نظامی و یک‌جانبه‌گرایی مبتنی است. الگوی دوم، «هژمونی اتصالی» در دوره شی جین‌پینگ است که بر نفوذ اقتصادی، اتصال زیرساختی و صبوری استراتژیک استوار است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که با وجود برتری کمی و کیفی ارتش آمریکا، شاخص‌های نفوذ نرم، ثبات داخلی و اتصال اقتصادی چین باعث شده است تا موازنه قدرت در آسیا – پاسفیک به نفع پکن تغییر کند. داده‌ها تا مه ۲۰۲۶ جمع‌آوری شده و از ۴۷ منبع انگلیسی و ۲۳ منبع فارسی استفاده شده است.

ادامه مطلب
از یکپارچگی خلیج فارس تا کریدورهای فراقاره‌ای
هم‌افزایی منطقه‌ای در میان تلاطم‌های ژئوپلیتیک، چگونه گذار اقتصادی خاورمیانه را پیش می‌برد؟

از یکپارچگی خلیج فارس تا کریدورهای فراقاره‌ای

محمد زروک آهی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: این مقاله به بررسی نظام‌مند جدیدترین تحولات همکاری منطقه‌ای در خاورمیانه، تحلیل نیروهای محرکه و چالش‌های پیش رو و همچنین ارائه‌ی چشم‌اندازی آینده‌نگرانه می‌پردازد.

ادامه مطلب
سیاست خارجی و روزنه اقتصاد
دیپلماسی راه را برای معیشت باز می کند؟

سیاست خارجی و روزنه اقتصاد

سیدمصطفی هاشمی‌طبا نوشت: حتی اگر مذاکرات نیم‌بند امروز با پادرمیانی پاکستان به ثمر بنشیند و مثلا آمریکا صلح‌نامه امضا کند (که با بازی‌های دیپلماسی آنها بعید است) اسرائیل و به تبع آن برخی همسایگان وابسته به اسرائیل خواهند گفت ما که امضا نکرده‌ایم و مستقل هستیم و به دنبال اجرای سیاست‌های توسعه‌طلبانه و محو یا تسلیم ایرانیان هستند. در اینجا باید گفت مگر ما با آمریکا و سایر قدرت‌ها موافقت‌نامه برجام را امضا نکردیم و آمریکا آن را منتفی دانست و به بهانه‌های واهی به حمله نظامی روی آورد. پس هر موافقت‌نامه‌ای، مجددا احتمال انتفاء از سوی دشمنان را دارد.

ادامه مطلب
بازیگران جدید جنگ و امنیت
شرکت‌های فناوری عرض اندام می‌کنند

بازیگران جدید جنگ و امنیت

سجاد عبادی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: همان‌گونه که شرکت‌های نفتی در قرن بیستم بخشی از نظم قدرت جهانی بودند، شرکت‌های فناوری نیز در حال تبدیل شدن به بازیگران راهبردی قرن بیست‌ویکم هستند.

ادامه مطلب
چین و سوسیالیزم فناوری
تاملی برای فهم دینامیک قدرت در نظم نوین جهانی (۳)

چین و سوسیالیزم فناوری

پیروز غفرانی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: این مقاله ضمن تشریح راهبردها و رویکردهای چین در عرصه بنگاه داری و کسب و کار بین المللی، سیاست های این کشور را در قبال پیشران های تغییر و شکل دهی نظم نوین جهانی، تشریح می کند و نشان می دهد که چین را می توان نقطه مقابل رویکرد اولویت مدیران ارشد و نظم نوین سرمایه داری تلقی کرد. 

ادامه مطلب
واکاوی جایگاه امنیت سایبری در معماری نوین روابط ایران و ایالات متحده (افق ۱۴۱۰)
موضوعی که در هر گونه توافقی مد نظر خواهد بود

واکاوی جایگاه امنیت سایبری در معماری نوین روابط ایران و ایالات متحده (افق ۱۴۱۰)

سجاد عابدی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: هرگونه توافق احتمالی میان ایران و ایالات متحده، فراتر از مسائل هسته‌ای و موشکی، اکنون باید بر یک «نظم نوین سایبری» متمرکز باشد. این نوشتار به بررسی ابعاد تخصصی امنیت سایبری ایران در بستر دیپلماسی با آمریکا می‌پردازد.

ادامه مطلب
سه یورش مهلک به پترودلار
هرمز ضربه نهایی را زد

سه یورش مهلک به پترودلار

سیستم پترودلار توانست هژمونی مالی جهانی ایالات متحده را حفظ کند. قیمت‌گذاری نفت به دلار، کشورهای هر گوشه دنیا را به دلار محکوم کرد. تغییر مسیر درآمدهای پترودلار حاصل از سرمایه خلیج فارس از سال ۱۹۷۵ به اوراق قرضه خزانه‌داری ایالات متحده و وال استریت، این حلقه را بست و سیستم را پایدار کرد. این ساختار که اقتصاددانان از آن به عنوان «امتیاز گزاف» یاد می‌کنند، نامرئی‌ترین و در عین حال حیاتی‌ترین ستون هژمونی آمریکا بوده است. امروز، این ساختار تحت سه شکستگی بزرگ، هم‌زمان و مرتبط در حال فروپاشی است.

ادامه مطلب