جمهوری اسلامی ایران

گسست در پنهان‌کاری و دگرگونی پدیدارشناختی بازدارندگی:

بازخوانی تحلیلی تقابل دولت‌محور ایران و اسرائیل

حجت حدیدی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: در این نوشتار با وام‌گیری از فرانظریه «نوواقع‌گرایی تدافعی/تهاجمی » و مفهوم «موازنه تهدید » استدلال می‌کنیم که خاورمیانه از عصر «بازدارندگی از طریق پنهان‌کاری و ابهام» عبور کرده و وارد فرآیند شکننده‌ای از «بازدارندگی عریان و پویا» شده است؛ وضعیتی که در آن بازدارندگی دیگر به معنای ممانعت از وقوع ضربه نیست، بلکه به معنای تنظیم، مدیریت و مهار سطح و جغرافیای ضربه متقابل در درون یک «موازنه وحشت متعارف» تعریف می‌شود.

ادامه مطلب

تعارف باید کنار بگذاریم

عاشقان مذاکره یا دشمنان بازدارندگی؛ کدام یک خطرناکترند؟

محمد مونسان در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: امروزه و در جایگاهی که به لطف خون پاک شهیدان این دو جنگ قرار گرفته‌ایم، باید تعارفات بی‌دلیل، ملاحظات بی‌دلیل، محدودیت‌های بی‌دلیل و خودتحریمی‌های نظامی را کنار گذاشت و هم در دکترین هسته‌ای و هم دکترین دفاعی تجدید نظر اساسی کرد. تنها در آن صورت است که دیپلمات‌های ایرانی می‌توانند با مشت‌های گره کرده، در چشمان دشمنان ایران زُل زنند و حقوق ملت ایران را از حلقوم آنان بیرون بکشند.

ادامه مطلب

نگرشی جامع بر پارادایم سلطه‌گرایی آمریکا و ظهور نظم پساآمریکایی در خلیج فارس

بازتولید سلسله‌مراتب قدرت و دیالکتیک مقاومت

سیروس حاجی‌زاده در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: ایران با تکیه بر مفاهیمی نظیر بازدارندگی دفاعی (Defensive Deterrence)، امنیت هویت‌محور و ژئوپلیتیک مقاومت، توانست هزینه‌های اقدام تهاجمی آمریکا را به مرزی فراتر از آستانه تحمل آن ارتقا دهد. این نگاشت بر آن است تا با بسط ادبیات نظری نظم بین‌الملل و با نگاهی کاملاً منصفانه و طرفدار منافع ملی ایران، نشان دهد که چگونه استراتژی آشوب‌ساز ترامپ نه تنها امنیت ملی ایران را تضعیف نکرد، بلکه با تبدیل تهدیدات وجودی به فرصت‌های استراتژیک، جایگاه ایران را به عنوان یک قدرت مسلط با نفوذ جهانی در نظم نوظهور چندقطبی تثبیت کرد. 

ادامه مطلب

درآمدی بر یک چالش ملی و فرا-حکمرانی (بخش آخر)

کاهش برد موشکی و آینده‌ی امنیت «ایران» در نظم جدید خاورمیانه

فریدون علی‌مازندرانی، حسن فتاحی و مصطفی روستایی در آخرین بخش از سلسله‌ یادداشت‌های مشترک خود برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسند: کاهش برد موشکی به ۵۰۰ کیلومتر، از نظر راهبردی یک اشتباه بنیادی سخت و سنگین و پرهزینه و پرتبعات تلقی می‌شود؛ اشتباهی که نه‌فقط ابزار نظامی، بلکه موقعیت، اعتبار و بازدارندگی کشور را نشانه می‌گیرد.

ادامه مطلب

نقطه‌ای که باید به منبع پایدار قدرت تبدیل شود

تنگه هرمز؛ از ژنوم تا کد ژئوپلیتیکی امنیت‌ساز

فرزاد احمدی دوازده امامی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: کارکرد راهبردی تنگه هرمز برای ایران را نباید صرفاً در قابلیت‌های بازدارنده یا نظامی آن جست‌وجو کرد، بلکه اهمیت اصلی این ژنوم ژئوپلیتیکی در ظرفیت آن برای خلق شبکه‌ای از وابستگی‌های متقابل نهفته است. هرچه ایران موفق‌تر شود کدهای ژئوپلیتیکی خود را برای تبدیل این مزیت جغرافیایی به یک دارایی مشترک برای اقتصاد جهانی سامان دهد، احتمال تبدیل آن به منبعی پایدار برای قدرت، نفوذ و امنیت ملی نیز افزایش خواهد یافت.

ادامه مطلب

گذار از توازن وحشت به توازن قدرت

باز تعریف امنیت ملی ایران در سایه تهاجم معکوس

جهانبخش رشیدی در این یادداشت به بررسی تحولات اخیر در روابط ایران با قدرت‌های جهانی، به‌ویژه حمله ایالات متحده و اسرائیل، در پرتو راهبرد «تهاجم معکوس» تهران می‌پردازد. 

ادامه مطلب

واکاوی سه جریان مؤثر در قبال توافق ایران و آمریکا

از تقابل تا تغییرات بنیادین

مسعد سلیتی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: صرف‌نظر از سرنوشت نهایی این مذاکرات، آنچه بیش از هر چیز اهمیت دارد، واکنش و نوع نگاه جریان‌های مختلف سیاسی و اجتماعی ایران به این تحول است؛ زیرا موفقیت یا ناکامی هر توافقی، تنها به مفاد حقوقی و دیپلماتیک آن وابسته نیست، بلکه به میزان پذیرش و پشتوانه داخلی آن نیز بستگی دارد. از همین رو، بررسی واکنش‌ها و نگرش‌های مختلف در جامعه و فضای سیاسی ایران نسبت به توافق، اهمیت ویژه‌ای پیدا می‌کند. 

ادامه مطلب

آنچه این روزها نیاز مبرم کشور احساس می‌شود

گذار از روابط بین‌الملل زرد

بشیر اسماعیلی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: نیاز مبرم امروزی، رسیدن به نقطه تعادل و یافتن راه‌حل‌های منطقی و عملگرا با در نظر داشتن کمال مطلوب هاست و در تحلیل مسایل بین‌المللی اندیشیدن در چارچوب فکری جریان اول و جریان دوم، نمی‌تواند راهگشای مسائل ایران در نظام بین‌الملل باشد. 

ادامه مطلب

خلع سلاح، اخراج، استرداد

سه انتظار کلیدی ایران از بغداد و اربیل

باقر حکیم در گفت‌وگو با دیپلماسی ایرانی می‌گوید: از دیدگاه تهران، خلع سلاح کامل شبه نظامیان مسلح کُردی مستقر در مرز، اخراج آنها از مناطق مرزی و استرداد سران تحت تعقیب، سه ستون اصلی توافقنامه امنیتی به شمار می‌روند.

ادامه مطلب

چرا معیارهای غربی ایران را نمی‌بینند؟

ابرقدرتی در هارتلند انرژی

احمد رشیدی نژاد در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: کشوری که در برابر دو قدرت هسته‌ای آمریکا و اسرائیل ایستادگی کرده، از جنگ‌های ۱۲ روزه و رمضان سربلند بیرون آمده، انواع تحریم‌های فلج‌کننده، توطئه‌های آشوب و برانداری را پشت سرگذاشته، و اکنون محاصره دریایی را تاب می‌آورد، همچنان در فهرست قدرت‌های بزرگ دیده نمی‌شود. آیا این تناقض، تنها یک تناقض آماری است؟

ادامه مطلب

توقف تجربه دیپلماسی

چرا جنگ با امریکا لازم بود

سید وحید کریمی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: تجربه مطلوبی از دیپلماسی نداشتیم و قطعا با جنگ هم به نتایج ملموس در سیاست خارجی نخواهیم رسید و تنش ادامه خواهد داشت.

ادامه مطلب

خوانش رویدادها

جنگ رمضان، جنگی منطقه‌ای در ابعاد جهانی

ذوالفقار صادقی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: این نوشتار قضاوتی را در پیروزی یا شکست ارائه نخواهد داد، اکثراً متکی بر نظرات کارشناسی غیر ایرانی و البته به مضمون است، اگر دنبال معرفی پیروز این جنگ هستیم باید این قاعده را بپذیریم که آغاز کننده جنگ به اهداف اعلامی خود رسیده یا برعکس، قضاوت با مخاطبی است که این نوشتار را منتقدانه مورد مطالعه قرار می‌دهد.

ادامه مطلب

ایران در آستانه نظم جدید منطقه‌ای

از بازدارندگی نظامی تا سرمایه راهبردی ملت

سید حجت سیداسماعیلی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: جمهوری اسلامی ایران در موقعیتی قرار گرفته است که بسیاری از تحلیلگران آن را متفاوت از گذشته ارزیابی می‌کنند. کشوری که طی چهار دهه گذشته همزمان با تحریم‌های گسترده اقتصادی، فشارهای سیاسی، جنگ‌های نیابتی، عملیات‌های امنیتی و تهدیدهای مکرر نظامی مواجه بوده، نه تنها از معادلات منطقه حذف نشده، بلکه به یکی از اضلاع اصلی هرگونه نظم امنیتی جدید در غرب آسیا تبدیل شده است.

ادامه مطلب

بررسی رویارویی دو کشور با متخاصمان

تایوان و اسرائیل و رفتار سیاست خارجی

وحید کریمی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: مقایسه رفتاری در مناقشه تایوان بین امریکا و چین می‌تواند کمک‌کننده به رفتار سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران در رابطه با امریکا باشد.

ادامه مطلب

درآمدی بر یک چالش ملی و فرا-حکمرانی (بخش نهم)

معنای راهبردی و پیامدهای کاهش برد موشکی در ساختار قدرت ایران

فریدون علی‌مازندرانی، حسن فتاحی و مصطفی روستایی در سلسله‌ یادداشت‌های مشترک خود برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسند: کاهش برد موشکی ایران نه یک تصمیم فنی محدود، بلکه «یک تغییر راهبردی خطرناک» است که پیامدهای آن از سطح نظامی آغاز می‌شود و تا لایه‌های ژئوپلیتیکی، اقتصادی، سیاسی، اجتماعی و حتی روانی امتداد می‌یابد.

ادامه مطلب

از ژئوپلیتیک مقاومت تا ژئواکونومی توسعه

ضرورت تغییر پارادایم در سیاست خارجی ایران

مسعد سلیتی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: کشورهایی که دیروز صرفاً بازیگران منطقه‌ای بودند، امروز با تکیه بر اقتصاد و فناوری به بازیگران تأثیرگذار جهانی تبدیل شده‌اند. این روند، نشان‌دهنده گذار تدریجی از عصر «ژئوپلیتیک صرف» به عصر «ژئواکونومی» است. 

ادامه مطلب

برگزاری نشست علمی از امام خمینی تا امام خامنه‌ای شهید در دانشگاه روسی - ارمنی

تداوم گفتمان مقاومت

این نشست با حضور دکتر خلیل شیرغلامی، سفیر فوق‌العاده و تام‌الاختیار جمهوری اسلامی ایران در جمهوری ارمنستان، دکتر محمد اسدی موحد، رایزن فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در ارمنستان، دکتر گارنیک آساطریان، رئیس انستیتوی شرق‌شناسی دانشگاه روسی ـ ارمنی، جمعی از استادان، پژوهشگران، ایران‌شناسان، دانشجویان و علاقه‌مندان به مطالعات ایران معاصر برگزار شد.

ادامه مطلب

شکست دیگر برای امریکا و اسرائیل، این بار در لبنان

وقتی ایران اراده خود را تحمیل می‌کند

در سایه جنگ ایران، کارزار مجدد اسرائیل در لبنان خطر تکرار درس‌ها و اشغال‌های شکست خورده گذشته را در پی دارد.

ادامه مطلب

سه درسی که دیپلماسی باید از یورش به تاسیسات هسته‌ای ایران بیاموزد

در سایه تهدید حمله اتمی ترامپ

نتایج مذاکرات به هیچ وجه مشخص نیست. اما خود جنگ و تأثیر موجی آن بر کنفرانس NPT، سه درس مهم امنیت هسته‌ای را آشکار کرده است که باید راهنمای هر کسی باشد که پشت هر یک از میزهای مذاکره می‌نشیند.

ادامه مطلب

تحلیلی فارن افرز از اشتباهاتی که دولت ترامپ نادیده گرفت

ایران و تله جنگ ابدی

درس اوکراین و ایران این است که به هر رهبری که طرحی برای یک پیروزی سریع و آسان پیشنهاد می‌شود، ابتدا باید بپرسد: "چگونه می‌توانید اینقدر مطمئن باشید؟" و سپس، "اگر اشتباه کنید چه اتفاقی می‌افتد؟"

ادامه مطلب

یادآوری ۵ نکته

فرقه رجوی و بحران انطباق با ایران امروز

آرش رضایی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: تمرکز بر «فرقه بودن» و «انطباق‌ناپذیری» با جامعه امروز ایران، دو محور کلیدی تحلیل‌های انتقادیِ در شرایط کنونی هستند. 

ادامه مطلب

اشتباهی که به بازتولید رفتار غیردیپلماتیک منجر شده است

خطای ادراکی آمریکا در فهم ایران

جهانبخش رشیدی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: احترام به واقعیت ایران، پذیرش وزن منطقه‌ای آن، پایبندی واقعی به اصول مذاکره و کنار گذاشتن ابزارهای غیردیپلماتیک، شرط اولیه هر تحول مثبت در این مسیر است. در غیر این صورت، آنچه تکرار خواهد شد نه دیپلماسی، بلکه چرخه‌ای فرساینده از سوء فهم، فشار، واکنش و بی‌اعتمادی است؛ چرخه‌ای که طی دهه های گذشته تاکنون بارها آزموده شده و ناکارآمدی آن بر کسی پوشیده نیست. 

ادامه مطلب

مسئله بازآرایی راهبرد کلان

ایران پسا جنگ

محمد یوسفوند در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: اثر اصلی جنگ بر ایران نه فقط در سطح خسارت‌های نظامی یا جابه‌جایی موازنه قوا، بلکه در سطح معنا و راهبرد آشکار می‌شود. جنگ به دولت امکان می‌دهد دشمن را ساختاری‌تر تعریف کند، هویت ملی و انقلابی را به یکدیگر نزدیک‌تر سازد، ابزارهای سخت و نرم امنیتی را بازچینش کند و آینده مطلوب خود را با زبانی تازه صورت‌بندی کند.

ادامه مطلب

شکست پروژه «بنی‌اسرائیلی‌سازی»

چرا بازنویسی هویت ایرانی به ضد خود تبدیل شد؟

حسین دلیر در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: نگ‌های شناختی در جهان امروز یکی از میدان‌های اصلی رقابت قدرت‌هاست. تقطیع واقعیت، وارونه‌سازی روایت و دامن زدن به قطبی‌سازی اجتماعی، ابزارهایی کارآمد در این میدان‌اند.

ادامه مطلب

ایران و ترکیه، دو استراتژی و دو نتیجه

ایران و تنهایی استراتژیک

صادق ملکی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: اگر اراده باشد، با انتخاب راه‌حل‌های برخاسته از عقلانیت می‌توان بر غربت و تنهایی استراتژیک غلبه کرد و ایران جدیدی را در منطقه و جهان به منصه ظهور رساند.

ادامه مطلب

تغییر پارادایم لازم است

تنگه هرمز و بحران نظم حقوقی جهان

سید محمدمهدی سیدناصری در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: این مقاله بر آن است که در پرتو نظامی‌سازی ساختاری منطقه و استفاده فعال از تنگه به‌عنوان ابزار لجستیکی در یک کارزار نظامی، مفهوم «عبور ترانزیتی نامشروط» دیگر قابل دوام نیست. این مفهوم باید در قالب چارچوبی جدید و مبتنی بر اصول ضرورت، تناسب و منع سوءاستفاده از حق بازتعریف شود. در چنین چارچوبی، حتی تصمیم ایران برای تنظیم یا محدودسازی عبور برخی شناورها نیز نباید به‌منزله «بستن تنگه» تلقی شود، بلکه باید در پرتو حق ذاتی دفاع مشروع مندرج در ماده ۵۱ منشور ملل متحد و صلاحیت‌های حاکمیتی دولت ساحلی در دریای سرزمینی خود ارزیابی شود.

ادامه مطلب

محاسبات اشتباه و اهدافی که هنوز محقق نشده‌اند

سه سناریوی محتمل در ارتباط با جنگ ایران، آمریکا و اسرائیل

حسین اصبغی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: تسلط اقتصادی چین بر یکی از بحرانی ترین نقاط جهان و پیشی گرفتن اقتصاد این کشور از آمریکا و مخاطرات مربوط به افول ایالات متحده در سلسله مراتب قدرت و حاکمیت جهانی، مهمترین دلایل تهاجم آمریکا و اسرائیل به ایران به شمار می‌رود.

ادامه مطلب

تحلیلی مبتنی بر عدالت انتقالی، امنیت ملی و حافظه تاریخی

مطالبه جامعه از حاکمیت در شرایط گذار و تنش‌زدایی خارجی

سید حجت سیداسماعیلی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: اکثریت جامعه در سال‌های اخیر بر این باور است که هرگونه توافق یا کاهش تنش میان ایران و آمریکا باید همراه با بازخوانی مسئولیت‌ها، شفاف‌سازی تاریخی و پاسخ‌گویی افرادی باشد که طی دهه‌ها با منافع ملی زاویه داشته‌اند.

ادامه مطلب

افکار عمومی ایران و جهان را دریابیم

اهمیت توجه به جنگ شناختی در دوران پسا جنگ

زهرا اله دادیان فلاورجانی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: دشمنان ایران سال‌ها با ابزارهای مختلف هویت و فرهنگ ایرانی را نشانه رفته بودند ولی این جنگ و انتشار تهدیدات علیه ایران اسلامی احیای هویت ملی و دینی در بین مردم ایران به خصوص کودکان و نوجوانان را باعث شد و عزم آنها را برای ساخت ایران جدی تر کرد.

ادامه مطلب

آنچه هوش مصنوعی نمی‌تواند محاسبه کند

درباره جنگ نامتقارن ایران

محمدعلی مهتدی در یادداشتی می‌نویسد: قبلا هم گفته‌ایم که اکثر جنگ‌های نامتقارن در نتیجه خطای محاسباتی به شکست آنجامیده است. خودکامگان جنگ‌افروز، عناصر قدرت نظامی و اقتصادی را با فرمول‌های ریاضی محاسبه می‌کنند.

ادامه مطلب