محمدمهدی مظاهری در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: فروکش کردن نسبی شعلههای درگیری مستقیم، به معنای بازگشت به الگوهای سنتی موازنه قوا یا استقرار ثباتی پایدار نیست؛ بلکه نظام منطقهای را وارد یک هندسه امنیتی جدید، پویا و متمایز ساخته است.
ادامه مطلب
دیدن اینکه اروپاییها در خاورمیانه در یک دنیای خیالی زندگی میکنند، ناراحتکننده است. پیشنهاد بریتانیا و فرانسه برای اعزام یک عملیات نظامی جهت مینزدایی تنگه هرمز، از یک انگیزه سالم برای ایفای نقش ناشی میشود، اما در عمل توهمآمیز است. اروپا به حاشیه رانده شده است. بازیگران منطقهای مانند ترکیه، عربستان سعودی، پاکستان و مصر، و همچنین بازیگران جهانی دیگری مانند چین، بسیار پررنگتر شدهاند.
ادامه مطلب
حسین نصیری نوشت: در مقام پاسداشت خونهای بهناحق ریخته مردمی مظلوم و حفظ و تقویت دستاوردهای موجود و در چارچوب منافع و آینده کشور، به نظر میرسد میتوان یا باید نگاهی متفاوت از گذشته به حزبالله و اصولا لبنان و قوام و آبادانی و رونق آن داشت.
ادامه مطلب
حمزه نوذری نوشت: کارل اشمیت، متفکر سیاسی آلمانی قرن بیستم، در کتاب مفهوم امر سیاسی مینویسد: جنگ همیشه بهتر از موارد عادی حقیقت امور را نمایان میکند و ما را به کنه مسائل میبرد. تجاوز و جنگ اخیر آمریکا و اسرائیل علیه ایران برخی باورها و پنداشتها را تغییر داد. یکی از مهمترین واقعیتهایی که این جنگ آشکار کرد، تقویت ایده اشمیت است. ایده امکان همیشگی جنگ. گفتوگو، مذاکره و تفاهم اگرچه بسیار مهم هستند و امکان جنگ بین کشورها را کاهش میدهند اما به صفر نمیرسانند.
ادامه مطلب
ذوالفقار صادقی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: دقت کردید به سخنان مسئولین کشور و یا هر کسی که تریبون دستش است، وقتی از ایران و کردستان صحبت میشود تکیه کلامشان شده است «رنگین کمان اقوام» و یا «اقلیتهای قومی» و یا «خُرده فرهنگها»! این مطلب به ذهن متبادر میشود که کُردها از اقلیت قومی هستند، همچنین است آذریها و سایر اقوام. به همین ترتیب فرهنگ کُردی و آذری و سایر اقوام را خُرده فرهنگ مینامیم؟ آنوقت کسی سئوال میکند که جنس این سخنان با مواضع مسئولین کشور ترکیه و عراق و سوریه چه تفاوتی دارد! کُردها در کشورهای مذکور عضوی از آن کشورها هستند ولی هرگز ترکی یا عراقی یا سوری نیستند!
ادامه مطلب
تحلیلگران سفر مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، به کشورهای حوزه خلیج فارس را با آنچه «ترتیبات جدید منطقهای» در حال بررسی میدانند، مرتبط دانسته و معتقدند هدف این سفر، اطمینانبخشی به کشورهای منطقه درباره روند مذاکرات میان آمریکا و ایران است.
ادامه مطلب
امیر ثامنی نوشت: این روزها همه از تفاهمنامه صحبت میکنند و ترسیم چهره ایران پساتفاهم، ترند این روزهای افکار عمومی، نخبگان و حتی مردم عادی است. اما واقعیت این است که این تفاهمنامه چیزی بیش از یک «مکث» در تاریخ معاصر ایران نیست: مکث برای تأمل درباره استمرار مسیر تقابلی طیشده در پنج دهه اخیر یا تدبیر برای حرکت در مسیری جدید به منظور شروع یک تعامل بزرگ و بازگشت به نقشه اقتصادی جهان.
ادامه مطلب
حامد نقیلو نوشت: در سیاست خارجی آمریکا، صلح لزوما پایان بحران نیست، گاهی ابزار تنظیم آن است. رفتار دولت ترامپ در دو میدان ایران و اوکراین، نشان میدهد واشینگتن بیش از آنکه به حل بحران فکر کند، نگران همزمانی دو بحران غیرقابل مدیریت است.
ادامه مطلب
محمدحسین عمادی نوشت: در ادامه مذاکرات چهارجانبه سوئیس و مباحث مربوط به آزادسازی بخشی از منابع مالی ایران، اظهارات معاون رئیسجمهور آمریکا مبنی بر تخصیص بخشی از منابع مالی ایران برای خرید محصولات غذایی از کشاورزان آمریکایی مورد توجه رسانهها قرار گرفت. رئیس کل بانک مرکزی ایران در پاسخ اعلام کرد که ایران نهادهها و محصولات کشاورزی مورد نیاز خود را بر اساس معیارهای رقابتی، قیمت و کیفیت از هر منبع مناسب در بازار جهانی تأمین میکند. این اظهارات به سرعت به موضوعی سیاسی در داخل ایران تبدیل شد و موافقان و مخالفان هر یک از منظر خود به تحلیل آن پرداختند. اهمیت این موضوع شاید فراتر از جنبههای تبلیغاتی و سیاسی آن باشد. آنچه در این یادداشت مورد توجه قرار میگیرد، بررسی ابعاد اقتصادی، تجاری و امنیتی این موضوع ونقش آن در حاکمیت غذایی کشور است.برای درک بهتر موضوع، ابتدا باید به چند واقعیت بنیادین در اقتصاد جهانی غذا اشاره کرد.
ادامه مطلب
کوروش احمدی نوشت: به نظر میرسد مذاکراتی که روز یکشنبه تا ساعاتی بعد از نیمهشب در لوسرن (سوئیس) بین دو هیئت ایرانی و آمریکایی انجام شد، شروع خوب و قابل قبولی برای مذاکرات ۶۰روزه بود.
ادامه مطلب
حجت حدیدی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: در این نوشتار با وامگیری از فرانظریه «نوواقعگرایی تدافعی/تهاجمی » و مفهوم «موازنه تهدید » استدلال میکنیم که خاورمیانه از عصر «بازدارندگی از طریق پنهانکاری و ابهام» عبور کرده و وارد فرآیند شکنندهای از «بازدارندگی عریان و پویا» شده است؛ وضعیتی که در آن بازدارندگی دیگر به معنای ممانعت از وقوع ضربه نیست، بلکه به معنای تنظیم، مدیریت و مهار سطح و جغرافیای ضربه متقابل در درون یک «موازنه وحشت متعارف» تعریف میشود.
ادامه مطلب
بشیر اسماعیلی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: تصویر دخترک دانشآموز روی جلد کتاب پرسپولیس، بهشدت تداعی کننده دختر بچههای میناب است؛ دختر بچههایی که یک عمر، برنامهریزی فرهنگی و تبلیغاتی شده است تا چنین روزی، مرگ دردناکشان نادیده گرفته شود. امثال «پرسپولیس»ها مایه شرمساری تاریخی هنر در این کشورند، و به شخصه اهمیتی هم نخواهم داد که چقدر جوایز رنگارنگ از جشنوارههای هنری و غیر هنری نصیب این دست آثار شده باشد.
ادامه مطلب
رضا حاجی محمدی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: این وضعیت نه به سمت صلح پایدار، بلکه به سمت تعادل وحشتِ محدود حرکت میکند، جایی که هر دو طرف از جنگ تمامعیار اجتناب میورزند اما درگیریهای کنترلشده را برای تنظیم معادلات ادامه میدهند.
ادامه مطلب
وی در پاسخ به این سوال که اگر رژیم صهیونیستی به حملات به لبنان ادامه دهد، آیا ما مکانیسم عملی و روشنی برای اینکه دیپلماسی به پایان نرسد، داریم؟ گفت: ما با رویکردی مسئولانه از تمام ابزارها برای ایفای تعهدات طرفین استفاده کردیم. طرف ما بر اساس یادداشت تفاهم، دولت آمریکاست. ما بر اصل «تعهد در برابر تعهد» تاکید داریم. اگر طرف مقابل به تعهدات خود عمل نکند، نباید انتظار داشته باشد ایران یکسویه به ایفای تعهدات خود ادامه دهد. ضمن اینکه این سازوکاری که در سوئیس (درباره لبنان) ایجاد شد، امیدواریم گام موثری برای اجرای بند یک تفاهم باشد.
ادامه مطلب
تفاهمنامه روی کاغذ امضا شد، اما جنوب لبنان همان شب شعله کشید. تشدید درگیری اسرائیل و حزبالله در جنوب لبنان، توافق تازه آمریکا و ایران برای پایان جنگ را در نخستین آزمون جدی قرار داد؛ حملات مرگبار، تعویق گفتوگوهای سوئیس و فشار فرانسه بر واشینگتن نشان میدهد صلح منطقهای هنوز روی آتش لبنان ایستاده است.
ادامه مطلب
سیروس حاجیزاده در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: ایران با تکیه بر مفاهیمی نظیر بازدارندگی دفاعی (Defensive Deterrence)، امنیت هویتمحور و ژئوپلیتیک مقاومت، توانست هزینههای اقدام تهاجمی آمریکا را به مرزی فراتر از آستانه تحمل آن ارتقا دهد. این نگاشت بر آن است تا با بسط ادبیات نظری نظم بینالملل و با نگاهی کاملاً منصفانه و طرفدار منافع ملی ایران، نشان دهد که چگونه استراتژی آشوبساز ترامپ نه تنها امنیت ملی ایران را تضعیف نکرد، بلکه با تبدیل تهدیدات وجودی به فرصتهای استراتژیک، جایگاه ایران را به عنوان یک قدرت مسلط با نفوذ جهانی در نظم نوظهور چندقطبی تثبیت کرد.
ادامه مطلب
محمدعلی ابطحی نوشت: با کشورهای منطقه خلیج فارس باید هرچه سریعتر تشنجزدایی کنیم. تفاهمنامه ایران و آمریکا در اوج آن به نفع ایران امضا شد. در تاریخ، این تفاهمنامه بهعنوان یک پیروزی سیاسی ایران حتما ثبت میشود.
ادامه مطلب
کیومرث اشتریان نوشت: پیام رهبری درباره توافق ایران و آمریکا میتواند معنای ویژهای در حقوق اساسی ایران بیابد. اگر این معنای ویژه در ساختار حقوق عمومی نهادینه شود، میتواند یک دستاورد مهم در حقوق اساسی و فضای سیاسی ایران باشد. وقتی رهبری نظر متفاوتی از آنچه توسط نهادهای سیاسی ارائه شده است، داشته باشد و آن را صریحا بیان کند، به این معناست که نهادهای رسمی کشور زمین حقوقی خود را دارند و ایشان همان را تحریر کرده و «استقلال عمل حقوقی» و «نظر کارشناسی» آنان را علیرغم «تفاوت نظر» پذیرفته است.
ادامه مطلب
رضا معصومی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: همزمان با جنگ ۲۰۲۶، بخش مهمی از رسانهها، نهادهای محافظهکار و چهرههای نزدیک به ترامپیسم، ایران را نهتنها عامل بیثباتی منطقهای، بلکه تهدیدی علیه «تمدن غربی»، «نظم مبتنی بر ارزشهای یهودی ـ مسیحی» و حتی «آینده جهان آزاد» توصیف کردند. این نوع ادبیات را میتوان در مواضع چهرههایی نظیر مایک جانسون، تد کروز، مایک هاکبی و همچنین در گزارشها و یادداشتهای منتشرشده در اندیشکدههایی مانند Heritage Foundation و Hudson Institute مشاهده کرد که پس از گسترش درگیریهای ایران و اسرائیل، بر ضرورت مقابله قاطع با ایران برای حفظ نظم منطقهای و امنیت اسرائیل تأکید داشتند. اهمیت این گزارهها صرفاً در محتوای سیاسی آنها نیست، بلکه در نوع بازنمایی ایران نهفته است؛ زیرا ایران در این گفتمان بهعنوان یک تهدید «وجودی» برای نظم مطلوب غرب بازتعریف میشود.
ادامه مطلب
فریدون علیمازندرانی، حسن فتاحی و مصطفی روستایی در آخرین بخش از سلسله یادداشتهای مشترک خود برای دیپلماسی ایرانی مینویسند: کاهش برد موشکی به ۵۰۰ کیلومتر، از نظر راهبردی یک اشتباه بنیادی سخت و سنگین و پرهزینه و پرتبعات تلقی میشود؛ اشتباهی که نهفقط ابزار نظامی، بلکه موقعیت، اعتبار و بازدارندگی کشور را نشانه میگیرد.
ادامه مطلب
سیدمصطفی هاشمیطبا نوشت: در یکی، دو ماه اخیر برخی صاحبنظران سیاسی و اجتماعی خارج از کشور و بهویژه آمریکا، درباره ایران اظهارنظرهایی شبههبرانگیز حاکی از اینکه ایران قدرت چهارم جهان شده است، بیان کردهاند و به دنبال آن برخی افراد و رسانههای ایران و حتی برخی مقامات حکومتی، عطف به آن اظهارنظرها، ایران را بهعنوان چهارمین قدرت جهان به رخ خارجیان و دشمنان میکشند.
ادامه مطلب
«در دو دهه گذشته معماری تجارت جهانی بر یک منطق ساده استوار بود: کالا از مسیرهایی عبور کند که کمترین هزینه و بیشترین سرعت را داشته باشند. به همین دلیل مسیرهای دریایی بزرگ مانند کانال سوئز و تنگه هرمز یا شبکه ریلی شمالی از طریق روسیه، ستون فقرات جابهجایی کالا میان آسیا و اروپا محسوب میشدند اما تحولات ژئوپلیتیکی سالهای اخیر نشان دادهاند این فرض دیگر چندان پایدار نیست. جنگها، تحریمها و ناامنیهای منطقهای باعث شدهاند مفهوم «امنیت مسیر» به اندازه هزینه و سرعت اهمیت پیدا کند.
ادامه مطلب
فرزاد احمدی دوازده امامی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: کارکرد راهبردی تنگه هرمز برای ایران را نباید صرفاً در قابلیتهای بازدارنده یا نظامی آن جستوجو کرد، بلکه اهمیت اصلی این ژنوم ژئوپلیتیکی در ظرفیت آن برای خلق شبکهای از وابستگیهای متقابل نهفته است. هرچه ایران موفقتر شود کدهای ژئوپلیتیکی خود را برای تبدیل این مزیت جغرافیایی به یک دارایی مشترک برای اقتصاد جهانی سامان دهد، احتمال تبدیل آن به منبعی پایدار برای قدرت، نفوذ و امنیت ملی نیز افزایش خواهد یافت.
ادامه مطلب
محمدحسین عمادی نوشت: به اعتراف بسیاری از کارشناسان بینالمللی، مهمترین پدیده نوظهور در تجاوز نظامی آمریکا و اسرائیل به ایران، نه صرفا توان عظیم موشکی، نه موازنههای نظامی متعارف و نه حتی تحولات دیپلماتیک منطقه، بلکه «تنگه هرمز» بوده است.
ادامه مطلب
سید رضا صالحی امیری نوشت: برخی مقاطع تاریخی لحظاتی هستند که در آن ملتها خود را بازتعریف میکنند و جایگاه خویش را در ذهن و ضمیر جهانیان از نو میسازند. حضور ما به عنوان هیئت ایران در یکصدوبیستوششمین نشست شورای اجرایی سازمان جهانی گردشگری در اسپانیا، در چنین بستری معنا پیدا میکند؛ حضوری که تلاشی آگاهانه برای روایت ایران، تبیین حقیقت و دفاع از ارزشهایی بود که ملت ما برای آنها هزینههای سنگینی پرداخته است.
ادامه مطلب
سعید محمدی کاوند در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: تا زمانی که حافظه تاریخی و هویتهای متضاد باقی هستند، مذاکره به معنای راستین آن یعنی فرایندی که در آن دو طرف با پذیرش محدودیتهای عینی، به سمت منطقهای از توافق حرکت کنند، اساساً امکان تحقق ندارد.
ادامه مطلب
مسعد سلیتی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: صرفنظر از سرنوشت نهایی این مذاکرات، آنچه بیش از هر چیز اهمیت دارد، واکنش و نوع نگاه جریانهای مختلف سیاسی و اجتماعی ایران به این تحول است؛ زیرا موفقیت یا ناکامی هر توافقی، تنها به مفاد حقوقی و دیپلماتیک آن وابسته نیست، بلکه به میزان پذیرش و پشتوانه داخلی آن نیز بستگی دارد. از همین رو، بررسی واکنشها و نگرشهای مختلف در جامعه و فضای سیاسی ایران نسبت به توافق، اهمیت ویژهای پیدا میکند.
ادامه مطلب
محسن راجیاسدآبادی نوشت: تنگه هرمز، بهعنوان یکی از حیاتیترین شاهراههای انرژی جهان، جایگاهی بیبدیل در اقتصاد و امنیت بینالملل دارد. بر پایه دادههای موجود، عرض این تنگه در باریکترین نقاط خود به ۲۱ تا ۲۴ مایل دریایی میرسد. مطابق کنوانسیون ۱۹۸۲ حقوق دریاها، هر کشور ساحلی از ۱۲ مایل آب سرزمینی برخوردار است، در نتیجه تمامی عرض تنگه عملا در محدوده آبهای سرزمینی ایران و عمان قرار میگیرد و گذرگاهی با عنوان «آب آزاد» در آن باقی نمیماند.
ادامه مطلب
اظهارات اخیر دونالد ترامپ درباره توافق احتمالی با ایران، علاوه بر ادعاهایی همچون بازگشایی تنگه هرمز و وعده ارائه جزئیات توافق در یک نشست خبری، از منظر سیاسی و حقوقی نیز توجهها را به خود جلب کرده است. رئیسجمهور آمریکا اعلام کرده توافق احتمالی را برای بررسی به کنگره ارسال خواهد کرد؛ اقدامی که میتواند نقش کنگره در سرنوشت مسیر پیشروی ایران و آمریکا را تعیین کند.
ادامه مطلب
استیون کوک، کارشناس ارشد مطالعات خاورمیانه در شورای روابط خارجی (CFR) گفت: «ما قبلاً اینجا بودهایم تا بفهمیم طرفها نمیتوانند شکافهای باقیمانده را پر کنند. مذاکرات در مورد مسائل باقیمانده، بهویژه در مورد برنامه هستهای ایران، طولانی و دشوار خواهد بود.»
ادامه مطلب