ایران و امریکا

تحلیلی بر پایه نظریه اجبار، تحول مفهوم پیروزی و آزمون اعتبار هژمون

چرا ترامپ مدام تهدید می‌کند، اما جنگ زیرساختی را آغاز نمی‌کند؟

سید محمد عیسی‌نژاد و پرهام مداح در یادداشت مشترکی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسند: چرا ایالات متحده به‌رغم حفظ برتری ساختاری در موازنه قدرت سخت، در مواجهه با جمهوری اسلامی ایران همواره در آستانه «تهدید حداکثری» متوقف شده و از ورود به یک منازعه نظامی فراگیر و پربسامد پرهیز کرده است؟ آیا این الگو بازتاب نوعی تزلزل تاکتیکی در حلقه تصمیم‌گیری دونالد ترامپ است، یا از دگرگونی در عقلانیت راهبردی واشنگتن، منطق اجبار متقابل و محدودیت‌های تبدیل قدرت قهری به نظم سیاسی پایدار حکایت دارد؟

ادامه مطلب

پس از حمله به ایران ثابت شد

سازمان ملل؛ نهادی ناکارآمد یا آخرین سد در برابر قدرت؟

علی اصغر بصیری جم در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: اگرچه در فضای خشم و ناامیدی ناشی از مشاهده نقض قواعد حقوق بین‌الملل قابل درک است، اما بر یک نتیجه‌گیری شتاب‌زده استوار است: اینکه ناکامی یک نهاد در یک یا چند بحران، به معنای بی‌فایدگی کلی آن باشد.

ادامه مطلب

بازی پیچیده در سایه فشارهای همه‌جانبه داخلی و خارجی

همتی و عضویت در بانک توسعه بریکس

برای ایران، عضویت ظاهراً گامی دیگر در جهت کاهش وابستگی به مؤسسات مالی تحت سلطه غرب و کاهش انزوای اقتصادی بین‌المللی آن خواهد بود. با این حال، فوری‌ترین اهمیت آن ممکن است تأثیر آن بر سیاست داخلی، از جمله وجهه خود همتی باشد.

ادامه مطلب

در سایه سقوط محبوبیت ترامپ

انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا و جنگ

سید محمدکاظم سجادپور در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: چگونه می‌توان انتخابات میان دوره‌ای آمریکا را مورد تجزیه و تحلیل قرار داد و نسبت آن را با جنگ و تجاوز آن کشور علیه میهن ما بررسی کرد؟

ادامه مطلب

هدفی که از سال ۲۰۱۶ دنبال می‌شود

تلاش ترامپ برای قراردادن ایران در برزخ انتخاب

جلال خوشچهره در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: کاخ نشین کنونی واشنگتن این بار می‌خواهد تهران را با درک تجربه آنچه از سال ۲۰۱۶ میلادی تاکنون میان دو طرف رخ داده، در برزخ انتخاب «منافع حیاتی» و یا «بقا» قرار دهد.‌

ادامه مطلب

منازعات قرن بیست‌ویکم را چگونه می‌توان بازخوانی کرد

کالبدشکافی سیستم بین‌الملل از منظر نظریه سیستم‌ها

سلیمان گل‌پور در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: این نوشتار کوتاه می‌کوشد با اتکا به ابزارهای نظریه سیستم‌ها و رویکرد عیب‌یابی نهادی، نشان دهد که منازعات قرن جدید، نه رویدادهایی استثنایی، بلکه علائم هشداردهنده‌ یک معماری فرسوده هستند؛ معماری‌ای که بازخوردهای تنبیهی‌اش با تأخیرِ مهلک همراه است، بازخوردهای تقویت‌کننده‌اش (مسابقات تسلیحاتی) بی‌وقفه کار می‌کنند، و متغیرهای هدفش (امنیتِ دولت‌ها) با متغیرهای حیاتی (امنیتِ انسان‌ها) در تضاد دائمی قرار دارند. درک این نقص‌های ساختاری، نه برای تبرئه‌ عاملان جنایت، بلکه برای یافتن راهکارهایی است که هزینه‌ی تجاوز را از یک محاسبه‌ کوتاه‌مدتِ سودآور به یک اشتباهِ راهبردی پرهزینه تبدیل کند. 

ادامه مطلب

صلح اروپا با سلاح هسته‌ای است؟

بازگشایی تنگه هرمز با تهاجم اتمی

اسلام ذوالقدرپور در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: روند رویدادهای جهان آشفته و مناسبات جدید قدرت که مورد پسند قدرت‌های بزرگ نیست، وحشت از جنگ اتمی را بر افکار عمومی چیره کرده است و سیاستگذاران را سرگردان می‌سازد. عادی‌سازی تهاجم اتمی به اوکراین یا ایران در افکار عمومی را می‌توان در اخبار و تحلیل‌های روزمره رسانه‌های بین‌الملل دنبال کرد که در چارچوب هشدارهایی از سوی سیاستمداران یا کارشناسان مطرح می‌شوند. 

ادامه مطلب

دستیار سابق ترامپ در انتقاد از دیپلماسی او در تعامل با ایران

آقای رئیس جمهور این هنر معامله نیست، تلاش برای پنهان شکست است

الیوت آبرامز در یادداشتی می‌نویسد: در کنار مذاکرات احتمالی بر سر اوکراین، مذاکره با ایران جدی‌ترین آزمون سیاست خارجی دولت ترامپ است. در نهایت، پرداختن به حقایق با زبان مبهم غیرممکن خواهد بود: ایران یا تنگه هرمز را کنترل خواهد کرد یا نخواهد کرد. اگر این کار را انجام دهد، ایران عملاً ایالات متحده را از خلیج فارس بیرون خواهد کرد و تأثیر زیادی بر هر کشور خلیج فارس و کل خاورمیانه خواهد داشت.

ادامه مطلب

هندسه‌ی جهانی در تب‌وتاب

جایگاه جوانه‌ی هرمز در زنجیره‌ی جنگ سرد نوین جهان امروز

علی رحیمی‌پور در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: آنچه این جنگ سرد را از نمونه‌ی قرن بیستم متمایز می‌کند، گستره‌ی بی‌سابقه‌ی جغرافیایی و پیوستگی حلقه‌های بحران در سراسر کره‌ی زمین است. در این میدان پهناور، از کرانه‌های شرق آسیا تا شاخ آفریقا، از دشت‌های اوکراین تا صحرای شمال آفریقا و از قفقاز تا خلیج‌فارس – و به‌ویژه از هرمز تا باب‌المندب و جبل‌الطارق، هیچ نقطه‌ای به‌صورت مجزا و منفصل از سایرین دچار تنش نمی‌شود. این تحولات همچون زنجیره‌ای از حلقه‌های به‌هم‌پیوسته عمل می‌کنند که فشار بر یک حلقه، بلافاصله در حلقه‌های دیگر بازتاب می‌یابد. 

ادامه مطلب

به مناسبت کودتای امریکایی علیه دکتر مصدق

۲۸ مرداد؛ درس تاریخی بقا

غفور کریمی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: ۲۸ مرداد هنوز تنها یک خاطره تاریخی نیست، بلکه مسئله ای زنده در فهم رابطه ایران با قدرت های خارجی، مفهوم استقلال و چگونگی حفاظت از دولت قانونی است. جامعه ای که این تجربه را به درستی مطالعه کند، نه در دام انکار نقش بیگانگان گرفتار می شود و نه همه مشکلات خود را به عامل خارجی نسبت می دهد.

ادامه مطلب

ضرورت بازتعریف قدرت ملی ایران با محوریت هوش مصنوعی

الزام گذر از بازدارندگی کلاسیک به بازدارندگی الگوریتمی

سعید جمشیدی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: مجموعه درگیری‌های منطقه‌ای از شروع عملیات طوفان الاقصی و علی الخصوص جنگ دوازده روزه به بعد تاکنون آشکار ساخته که عملیات نظامی دیگر صرفا زنجیره‌ای از حملات فیزیکی نیست، بلکه شبکه‌ای درهم‌تنیده از عملیات اطلاعاتی، سایبری و شناختی را نیز شامل می‌شود.

ادامه مطلب

سخنگوی وزارت امور خارجه در نشست هفتگی خود با خبرنگاران

بقایی: خبر مذاکره محرمانه‌ با آمریکا ساختگی است/در متن تفاهم موضوعی با عنوان مهلت ۶۰ روزه نداریم

وی در مورد وجود کانال ارتباطی از مسیر اربیل نیز گفت: این موضوع، از شگردهای جنگ روانی و رسانه‌ای است و در راستای القای اختلاف بین ارکان تصمیم‌گیری در جمهوری اسلامی ایران مطرح می‌شود و تردید نکنید که این موضوع از روی استیصال مطرح شده است.

ادامه مطلب

پیمانی با اما و اگرهای فراوان

چرا ایران برای عضویت در پیمان مکه احساس نیاز نمی‌کند؟

سید علی موسوی خلخالی در یادداشتی می‌نویسد: پیمان مکه پیدا و پنهان‌هایی دارد که بدون توجه به آنها نمی‌توان به‌درستی آن را تفسیر و بررسی کرد. مهمترین آن نوع رابطه هر سه کشور با غرب، به‌ویژه امریکاست که مفهومی متفاوت از پیمان عادی منطقه‌ای به ما می‌دهد.

ادامه مطلب

تغییر روندهای ژئوپلیتیکی منطقه خلیج فارس قطعی است

تأثیر جنگ ایران و آمریکا بر هشت کلان‌روند منطقه خلیج فارس

سید محمد حسینی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: در این نوشتار به هشت کلان‌روند آینده‌ساز در منطقه خلیج فارس اشاره می‌شود که هر یک می‌تواند موضوع پژوهشی مستقل قرار گیرد و آثار جنگ ایران و آمریکا بر آنها را می‌توان در قالب یک روند افزایشی، کاهشی یا دوگانه مورد بررسی قرار داد.

ادامه مطلب

یونان یکی از کشورهای تاثیرپذیر است

عواقب جنگ خاورمیانه در کشورهای کوچک اروپایی

محمود فاضلی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: شواهد نشان می‌دهد خانوارهای یونانی همچنان آسیب‌پذیرترین بخش اقتصاد محسوب می‌‎شوند. تورم پایدار، افزایش هزینه‎‌های انرژی و بحران هزینه‎‌های زندگی کاهش اعتماد مصرف‌کنندگان و افت سرعت رشد مصرف خصوصی را موجب شده است.

ادامه مطلب

مساله برسر جئوپلتیک بعد از جنگ است

هرمز و کلید مدیریت کریدور انرژی جهانی

تا همین اواخر، منطق مذاکرات نسبتاً سرراست به نظر می‌رسید: توقف تشدید نظامی، تضمین ایمنی کشتیرانی و بازگرداندن نفتکش‌ها از طریق تنگه. اکنون اوضاع متفاوت به نظر می‌رسد. ایران به دنبال مدلی است که در آن نقش ویژه‌اش در تنظیم ترافیک از طریق هرمز دیگر صرفاً نتیجه جغرافیا یا قدرت نظامی نباشد، بلکه عملاً به رسمیت شناخته شود.

ادامه مطلب

اهمیتی فراتر از یک گذرگاه دریایی

تنگه هرمز؛ از ابزار بازدارندگی تا تله راهبردی

علی اصغر بصیری جم در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: اکنون در شرایطی که جنگ میان ایران از یک سو و آمریکا و اسرائیل از سوی دیگر، با هدف اعلامی مقابله با برنامه هسته‌ای ایران وارد مرحله نظامی شده است، تنگه هرمز به مهم‌ترین ابزار ایران برای انتقال هزینه‌های جنگ از سطح منطقه‌ای به سطح جهانی تبدیل شده است.

ادامه مطلب

انرژی جهانی بیش از پیش در منگنه است

باب‌المندب، مکمل اهرم فشار هرمز

ایران با یک تصمیم سیاسی، یکی از جدی ترین اختلالات را در بازارهای جهانی انرژی در سال های اخیر ایجاد کرده است.

ادامه مطلب

پست‌های ترامپ و هگست؛ اسناد علنی یک سیاست جنایت‌بار علیه زیرساخت‌های غیرنظامی ایران

ویرانی به‌مثابه پیام سیاسی

امیر بی‌پروا در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: پست‌های دونالد ترامپ و بازنشر تصاویر حملات از سوی پیت هگست را نمی‌توان صرفاً «اطلاع‌رسانی»، «تبلیغات جنگی» یا «لفاظی سیاسی» نامید. در بستری که پل‌ها، خطوط راه‌آهن، تأسیسات برق و برج مراقبت دریایی یک بندر هدف حمله قرار گرفته‌اند، این پست‌ها بخشی از رفتار جنگی دولت آمریکا محسوب می‌شوند. آنها هدف، قصد، رضایت از نتیجه و استمرار یک سیاست را به نمایش می‌گذارند: استفاده از نابودی زیرساخت‌های ضروری زندگی مردم ایران برای تحمیل اراده سیاسی واشنگتن.

ادامه مطلب

واقعیت‌های جنگ آمریکا علیه ایران؛

چرا واشینگتن با یک بن‌بست راهبردی روبه‌رو شده است؟

سید حجت سیداسماعیلی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: در رویارویی اخیر آمریکا با ایران نیز، مجموعه‌ای از تحولات نظامی، سیاسی، اقتصادی و رسانه‌ای نشان می‌دهد که معادلات از چارچوب اولیه فراتر رفته است. این جنگ دیگر تنها یک رویارویی نظامی نیست، بلکه عرصه‌ای برای سنجش قدرت بازدارندگی، تاب‌آوری، انسجام ملی، جنگ روایت‌ها و توان مدیریت بحران است.

ادامه مطلب

فتوحات ناممکنیه!*

خطوطی پیرامون توافق مکه

احسان اقبال سعید در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: منطق باز کردن پای نظامیان ایالات متحده به خلیج فارس در ابتدا مهار عراق و اخراجش از کویت و کل منطقه عربی بود و حقیقت آن مقابله با ایران انقلابی و توان درونزا و بومی آن که ناباور هم به نظر می رسید. این همه پایگاه و پیمان برای روزی بود که به روایت ملک عبدالله در اسناد ویکیلیکس سرمار چموش منطقه (اشاره ملک عبدالله به ایران) کوبیده شود اما با حمله از پایگاه های آمریکا در عربستان و دیگر کشورهای منطقه ایران تمام محاسبات و البته تعارفات پیشین را کنار نهاد و بخشی از توان و اراده‌ی خود را نشان داد. واکنش آمریکا در دفاع از هر آنچه غیر اسرائیلی باشد البته قابل پیش بینیست اما برای دخیل بستگان به واشینگتن و هزینه و لابی گرانقیمت و البته رقص شمشیر و تعاریف پرطمطراق غربیان از ثروتمندان سعودی و خلیج فارس ناباور بود... ناباور محض

ادامه مطلب

آنچه تاریخی شد

روابط بین‌الملل و جنگ ایران و آمریکا

ذوالفقار صادقی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: جنگ ۱۲ روزه و ۴۰ روزه، ورای روایت‌ها و داوری‌ها، یک واقعیت سیاسی بنیادین را آشکار کرد: در لحظه خطر مرز اصلی سیاست نه میان خطوط سیاسی قدرت طلب، بلکه میان آنان است که در کنار ایران ایستاده‌اند (ای ایران بخوان) و نه آنان که با سکوت، تردید، توجیه یا همراهی، به متجاوز میدان دادند.

ادامه مطلب

تشابهاتی چند در عین تفاوت‌های بسیار

برجام چه درس‌هایی برای تفاهم‌نامه اخیر دارد؟

تفاهم‌نامه ژوئن و برنامه اقدام مشترک (JPOA) سال ۲۰۱۳، نمونه‌های کاملاً مشابهی نیستند؛ با این حال، محدود بودن عامدانه مفاد و دقت و جزئی‌نگری سنجیده‌شده در تنظیم توافق اخیر می‌تواند برای واشنگتن و تهران، در شرایطی که هر دو در حال بررسی امکان آغاز دور جدیدی از مذاکرات مستقیم هستند، درس‌های محتاطانه و ارزشمندی به همراه داشته باشد.

ادامه مطلب

از واقع‌گرایی دیپلماتیک تا عقلانیت راهبردی

چرا ایران به «پیروزی نسبی» در مذاکرات هرمز نیاز دارد؟

سید رضا تقوی‌نژاد در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: این که ما بخواهیم تمام آسیب‌هایی که آمریکا از اوایل انقلاب تاکنون به صورت مستقیم و غیر مستقیم به ما وار کرده را در میدان مذاکرات مربوط به تنگه هرمز جبران کنیم منبعی جز بینش سیاسی ضعیف، یا اهداف شوم سیاسی ندارد؛ چرا که آسیب های انسانی، اقتصادی، اجتماعی و... که صرفا آمریکا از جنگ ۱۲ روزه تاکنون به کشور ما وارد کرده نه در یک توافق که در چندین توافق بین‌المللی نیز به طور کامل قابل جبران نیست.

ادامه مطلب

سخنگوی وزارت امور خارجه در نشست هفتگی خود با خبرنگاران

بقایی: توافق عربستان، ترکیه و پاکستان را تهدید نمی‌بینیم

سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به پرسش دیگری درباره نکاتی که هاکان فیدان، وزیر امور خارجه ترکیه که نسبت به این توافق‌نامه بیان داشته و گفته که ایران در جریان این توافق‌نامه قرار داشته است، گفت: «بله، ما کم و بیش در جریان بودیم. کشورهای همسایه با ما پیوندهای تاریخی، دینی و اعتقادی دارند و آن را نه تنها تهدید نمی‌بینیم بلکه آن را تحولی می‌دانیم که نشان می‌دهد کشورهای منطقه به این باور رسیده‌اند که نمی‌توانند به کشورهای خارج از منطقه اتکا کنند و تصمیم گرفته‌اند سیاست دیگری را بیازمایند تا در برابر سیاست‌های مخرب کشورها و طرف‌های دیگر بایستند.»

ادامه مطلب

بازتاب دگرگونی عمیق در ساختار خاورمیانه

واکاوی انتقال کانون منازعه از رویارویی اعراب و اسرائیل به تقابل ایران و اسرائیل

عباس عبدالخانی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: می توان گفت انتقال کانون منازعه از رویارویی اعراب و رژیم اسرائیل به تقابل ایران و اسرائیل، بازتاب دگرگونی عمیق در ساختار قدرت خاورمیانه است.

ادامه مطلب

پارادوکس بازدارندگی:

نگاهی به پیامدهای ناخواسته راهبردهای امنیتی تهران در ترازوی موازنه قدرت در خاورمیانه

بهرام مرادی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: آیا راهبرد امنیتی جمهوری اسلامی ایران، به جای افزایش قدرت بازدارندگی، به شکلی ناخواسته به تسریع روند شکل‌گیری ائتلاف‌های منطقه‌ای علیه تهران منجر شده است؟

ادامه مطلب

اقتدار امنیتی امریکا به مانع سخت ایران خورده است

نبرد تمدنی در خلیج فارس و پایان استیلای پانصدسالۀ غرب استعماری؟

بهاءالدین بازرگانی گیلانی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: یک نگاه اجمالی، به تحولات یکی دو سال اخیر در حوزه خلیج فارس، دریای عمان و دریای سرخ، نشان می دهد که نفوذ و اقتدار امنیتی، نظامی حدود شش، هفت دهه ای ایالات متحده، در این منطقه با چالش های بی سابقه ای مواجه شده و مبانی استقرار این ابرقدرت، مخصوصا از سوی کشورمان، به موانع سخت افزاری و مستقیم برخورد کرده است.

ادامه مطلب

جنگ به مثابه بقای امپراطوری راست‌گرایان

چرا احتمال یک دوره جنگ شدید دیگر، می‌تواند بالا باشد؟

محسن عوضوردی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: ترامپ اکنون در بزرگترین آزمون خود قرار گرفته است. او باید توافقی چنان سترگ انجام دهد که روایت این توافق، با اختلاف بتواند روایت رسانه‌های منتقد را مهار کند.

ادامه مطلب

چگونه ایران و اوکراین در دو سوی یک معمای امنیتی قرار گرفتند؟

الگوی اسرائیلی اوکراین در قبال ایران

مسعود رضائی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: برای تهران، مسئله اصلی دیگر صرفاً مدیریت روابط با اوکراین نیست، بلکه جلوگیری از تلاقی دو جبهه امنیتی است. اگر رقابت با کی‌یف به بخشی از رویارویی گسترده‌تر ایران با آمریکا و اسرائیل تبدیل شود و کشورهای اروپایی آشکارا در صف مقابله با ایران قرار گیرند، تهران ناگزیر خواهد بود منابع دیپلماتیک، اطلاعاتی و نظامی خود را میان چند بحرانِ هم‌زمان توزیع کند؛ وضعیتی که می‌تواند آزادی عمل آن را در خاورمیانه و تنگه هرمز کاهش داده و هزینه‌های بازدارندگی را به‌طور محسوسی افزایش دهد.

ادامه مطلب