اهمیت توجه به جنگ شناختی در دوران پسا جنگ

نویسنده: زهرا اله دادیان فلاورجانی، کارشناس ارشد روابط بین الملل

دیپلماسی ایرانی: هنوز هم در نظر بسیاری از عامه مردم خسارات و تهدید وقوع جنگ سخت به مراتب بسیار بیشتر از انواع دیگر جنگ، از جمله جنگ اقتصادی، سایبری، روانی و شناختی و ... است. چراکه در نظر آنها واژه جنگ فقط در جنگ سخت خلاصه می شود. اما سئوال اصلی این است که کدام نوع جنگ خسارات بیشتری را به  جامعه تحمیل می کند؟ اصولا راه مبارزه با هر کدام از این نوع جنگ ها چیست؟ آیا ما هم باید در جبهه های مختلف و انواع مختلف جنگ اقدام آفندی انجام دهیم؟ اینها سئولاتی است که باید به آنها پاسخ داد و قبل از پاسخگویی ذهن افراد جامعه را درگیر آن کرد.

هنگامی که کشور درگیر جنگ سخت است عده ای گمان می کنند که با پایان جنگ به هر نحوی، صلح یا آتش بس، میدان مبارزه تمام شده ولی باید گفت قبل از پایان جنگ و حتی بعد از پایان آن، جنگ ها در جبهه های دیگر به شدت در حال اتفاق است و چه بسا با پایان جنگ سخت بر شدت و حدت آنها افزوده شود. و باید گفت شدت خساراتی که کشورها از جنگ سخت متحمل می شوند با مرور زمان قابل بازسازی است ولی ضربه ای که کشور از جنگ شناختی متحمل می شود به راحتی قابل جبران نیست چرا که در این جنگ ذهنو فکر مردم مورد حمله قرار می گیرد و چه بسا آنها را در مقابل وطن قرار می دهد و نسلی را تربیت می کند که آماده پذیرش سلطه دشمن هستند و این خسارتی است که استقلال و آزادی کشور را هدف قرار داده است. 

بعد از پایان جنگ تحمیلی اول، دشمن به سمت جنگ نرم رفت. اکنون نیز شرایط به همان گونه است. تصور اینکه بعد از صلح احتمالی دوران جنگ پایان می یابد باطل است. چه بسا بعد از انتشار اولین خبر صلح احتمالی یا آتش‌بس کشور زیر بار حملات شدید اقتصادی، سیاسی، روانی و شناختی گسترده از طرف جبهه غرب در تمام زمینه ها قرار بگیرد. پس لزوم آمادگی نسبت به چنین شرایطی و برنامه ریزی و حتی طرح ریزی حملات آفندی و پدافندی بسیار مبرم است. در واقع باید گفت برنامه ریزان عملیات شناختی ایران از هم اکنون باید در دو زمینه دوران جنگ و پساجنگ اتاق فکرهایی را داشته باشند و از اکنون آماده شوند. 

حضور پرشور مردم در خیابان‌ها و همراهی و اتحاد بین مردم و مسئولین نشانه بارز خنثی شدن بسیاری از عملیات‌های شناختی است که دشمن در طول این سالها نسبت به کشور انجام می داد؛ این مسئله را باید نتیجه ریخته شدن خون‌های پاک دانش‌آموزان مدرسه شجره طیبه میناب و قائد ملت دانست که در ابتدای حملات دشمن به شهادت رسیدند و چهره واقعی دشمن را به مردم نشان داد. 

دشمنان ایران سال‌ها با ابزارهای مختلف هویت و فرهنگ ایرانی را نشانه رفته بودند ولی این جنگ و انتشار تهدیدات علیه ایران اسلامی احیای هویت ملی و دینی در بین مردم ایران به خصوص کودکان و نوجوانان را باعث شد و عزم آنها را برای ساخت ایران جدی تر کرد. و توجه آنها را به سمت هویت ملی و دینی و احیای دوباره ارزش‌ها و باورهای جامعه سوق داد. انتشار سرودهای حماسی و ایجاد روحیه مقاومت و احیای دوباره فرهنگ شهادت و حفاظت از کیان ایران اسلامی از ثمرات حضور مردم در خیابان‌هاست. 

در کنار آن انتشار تهدیدات ترامپ و پاسخ گویی های مسئولان و اقشار مختلف مردم توجه بیشتر مردم به هویت ملی آنها را باعث شد و توجه به این هویت همراه با احیای عزت و اقتدار ایرانی را موجب شد. اقدامات رسانه ای گروه های خودجوش مردمی و نیروهای نظامی و مسئولان را نیز نباید نادیده گرفت. 

نکته بسیار مهم در این جنگ این بود که کشور از حالت انفعال خارج شد و عملیات شناختی بسیاری را در جهات مختلف طرح ریزی و اجرا کرد و قشر مخاطب خود را محدود به داخل کشور ندانست بلکه احاد مردم جهان مخاطب این گونه عملیات بودند. انیمه و لگوهای انتشار یافته توسط گروه های خودجوش دانشجویی، مطالب صفحات مجازی سفارت خانه های ایران، انتشار مطالب مختلفی که بر موشک های ایرانی نوشته می شد برانگیختن واکنش های بسیاری در سطح جهان را باعث شد. 

ایران تنها با بیان واقعیت و پرهیز از هرگونه به کاربردن ترفندهای غلط رسانه ای توانست مخاطب خود را در جنگ به دست آورد و ذهن جهانیان را که درگیر سالها اقدامات دولتهای غربی علیه ایران و اسلام بودند به روی حقایق باز کند،که نمودهای بارز آن را در راهپیمایی های حمایتی که در کشورهای مختلف نسبت به وقایع جنگ ایران انجام شد می توان مشاهده کرد. اینها و این مخاطبان دستاوردهایی است که نه تنها باید حفظ شوند بلکه باید با برنامه ریزی صحیح و انجام عملیات گسترده به دامنه آنها افزود. 

در واقع این جنگ زمینه را برای نشان دادن چهره سیاه غرب فراهم کرد. از آنجا که کودکان و نوجوانان و جوانان هدف های اصلی جنگ شناختی هستند مهمترین برنامه ریزی برای این قشر باید باشد. ازجمله این اقدامات در داخل کشور تغییر کتب درسی و راه یافتن جلوه های مختلف این جنگ به کتب درسی کودکان و نوجوانان و جوانان بیان حقایق جنگ های تحمیلی و شناساندن ابعاد مختلف جنگ و معرفی اسطوره ها و قهرمانان این جنگ ها به کودکان و نوجوانان است. توجه به آموزش سواد رسانه ای و آگاه‌سازی این قشر نسبت به انواع حملات دشمن و شناساندن دشمن و ابعاد مختلف وجودی آن و برنامه های آن برای افراد مختلف جامعه ضروری است. ضرورت دارد که جلوه های پیشرفت کشور به اقشار مختلف مردم معرفی شود. زیرا که این موارد در تقویت هویت ملی و دینی اقشار مختلف جامعه به خصوص کودکان و نوجوانان بسیار مهم است و زمینه را برای نفوذ دشمن بر افکار آنها می بندد. 

حفظ برخی از مناطق آسیب دیده به خصوص مدرسه شجره طیبه و بازدیدهای میدانی کودکان و نوجوانان از مناطق و منازلی که توسط دشمن مورد حمله قرار گرفت. ساخت انیمه و فیلم و سریال و تئاتر و بازی های رایانه ای و اسباب بازی و لوازم التحریر با موضوع حوادث و اتفاقات جنگ تحمیلی ضرورت دارد.

استفاده از ظرفیت حضور مردم در بازسازی کشور و حفظ تعامل به دست آمده بین مردم و مسئولین از نکاتی است که باید مورد توجه قرار بگیرد. 

انتشار به روز اخبار بازسازی ها و تسریع در روند انجام آنها، در کنار آن توجه به پیشرفت کشور در زمینه های گوناگون می تواند در خنثی سازی جنگ های روانی دشمن بسیار موثر باشد.

اما در جنگ شناختی کشور نباید فقط در مقام پدافند باشد بلکه باید حضور مؤثر و مفیدی در مقام آفند داشته باشد. البته در این جنگ جلوه های اثرگذاری از این حملات را مشاهده کردیم که همان ساخت لگوها و انیمه ها برای مخاطبان خارجی توسط گروه های خودجوش مردمی بود. اکنون باید از این گروه ها هم در جهت تولید آثار بیشتر و هم کمک به نشر این آثار در سطح جهانی حمایت کرد. شاید بهترین راه کمک به آنها توسط مسئولین تقویت زیرساخت های ارتباطی کشور و فضای مجازی و شبکه های اجتماعی کشور باشد، به طوری که زیر ساخت‌های آنها تقویت شود و مخاطبان خارجی نیز به راحتی بتوانند در این شبکه ها حضور پیدا کنند و بتوانند از مطالب ارائه شده در آنها و حقایق جامعه ایران و اسلام مطلع شود. البته در کنار این موارد قانونمند شدن فضای مجازی نیز نباید مورد غفلت قرار بگیرد و با جدیت باید دنبال شود. 

در کنار شبکه های اجتماعی و فضای مجازی توجه به زیرساختهای فضایی کشور، بی نیاز کردن کشور از ماهواره های خارجی و زمینه سازی برای فعالیت بهتر فضای رسانه ای کشور برای مخاطب خارجی و داخلی نیز لازم است. این مسئله می تواند به تاسیس شبکه هایی به زبان های مختلف برای مخاطبان خارجی برای بیان حقایق غرب و ایران و اسلام منجر شود. 

حفظ مخاطب جذب شده در این جنگ و گسترش دامنه آنها با ساخت فیلم و انیمه و لگو، بازی های رایانه ای که مخاطب آن مردم غرب هستند با هدف نشان دادن چهره واقعی غرب و افشا جنایات آنها نسبت به بشریت در تمام نقاط جهان باید مد نظر قرار بگیرد. 

فعال ماندن بخش رسانه ای و فرهنگی سفارت خانه ها و انجام فعالیت هایی نظیر برپایی نمایشگاه و همایش های مختلف با موضوع هویت ایرانی و اسلامی و نشان دادن جنایت های مختلف غرب نسبت به بشریت و در کنار آن نشان دادن توانمندی های کشور نیز باید مد نظر باشد. 

استفاده از ظرفیت رسانه های غربی در ابعاد مختلف و جذب آزادگان جهان که هم اکنون هم در طول جنگ تحمیلی در ابعاد و زمینه های مختلف مشغول فعالیت هستند و ارتباط موثر با این گروه ها باید در دستو کار باشد. حتی در بعضی موارد شاید بتوان از فعالیتهای آنها حمایت کرد و با استفاده از آنها حقایق دنیای غرب و ایران و اسلام را بهتر به گوش جهانیان رساند.

حضور پرشور مردم در خیابان‌ها در زمان بمباران و نشان دادن روحیه جهاد و شهادت آنها به کل مردم جهان، دنیا را نسبت به این فرهنگ ایرانی و اسلامی نه تنها به حیرت انداخت بلکه بسیاری را نیز کنجکاو کرد. وظیفه ما پاسخ گویی به این حیرت و سوالات بسیاری است که ذهن آنها را مشغول کرده است. پاسخ به این سوالات با ترجمه کتب مختلف در زمینه ایران شناسی و اسلام شناسی به زبان های مختلف و همچنین ساخت فیلم و انیمه و آثاری است که بتواند به زبان و فرهنگ خود آنها به سئوالات این افراد پاسخ دهد. 

شاید بتوان گفت یکی از برکاتی که دو جنگ تحمیلی اخیر برای ایران و اسلام داشت به هم ریختن چهره ای بود که غرب از ایران و اسلام ساخته بود که طی آن ایران هراسی و اسلام هراسی را سالها تبلیغ می کردند. اکنون زمان مناسب برای پایان دادن به این روند است و این امر ممکن نیست مگر با بیان حقایق به مردم جهان و نشان دادن مظلومیت مردم ایران.