علی مفتح

بررسی روانی یک پدیده

چرا برخی از مهاجران درخواست حمله به کشورشان را دارند؟

علی مفتح در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: این مقاله تنها تلاشی برای فهم بهتر رفتار این عده از افراد است تا در آینده بتوان با تمهیدات لازم از بروز چنین رفتارهایی جلوگیری کرده و یا حداقل در کنار واکنش جمعی بتوان پاسخی عقلانی برای بهبود شرایط یافت. همچنین، بررسی این موضوع از جهتی دیگر حائز اهمیت است و آن شناخت تاکتیک‌های دشمن همچون «نگه داشتن سایه جنگ بر کشور» است که برای آسیب زدن به جبهه ما به کار می‌برد. با مطالعه وضعیت کنونی می‌توان به اهداف دشمن پی برد و با آگاهی فردی و دسته جمعی با این اهداف مقابله کرد.

ادامه مطلب

نیهیلیسم استراتژیک، راهبرد جدید غرب علیه ایران!

هرج و مرج بیانداز و حکومت کن

علی مفتح در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: یکی از پیامدهای هرج‌ومرج، تاثیر آن بر لایه‌های هویتی و روایتی جوامع هدف است. در شرایط ثبات، جوامع قادر به تولید و بازتولید روایت‌های ملی، خاطرات جمعی، و الگوهای هویتی نسبتا پایدار هستند. اما هرج‌ومرج این توانایی را از بین می‌برد. آشوب داخلی، مرزهای «ما» و «آن ها» را محو و بازتعریف می‌کند. دشمن، دیگر نه آن قدرت خارجی دور، که همسایه، هم‌شهری، یا حتی خویشاوندی است که به جناح یا قطب رقیب پیوسته است.

ادامه مطلب

حقوق بشر و تروریسم بهانه‌هایی برای ستیز است

پنج محرک فشار اروپا با ایران

علی مفتح در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: به واقع، رفتار اروپا از تلاش آن برای شلیک تیرهای خود به منظور بازپس‌گیری نفوذ رو به زوال خود در ایران نشان دارد که هم از فرسودگی راهبردی و هم از نیاز مبرم به کنترل روایتی که از چنگ آن خارج می‌شود، سرچشمه می‌گیرد.

ادامه مطلب

عشق و نفرت در تبعید:

چرا برخی مهاجران علیه کشورشان می شوند؟

علی مفتح در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: آنچه در اینجا مد نظر است، بررسی دلایلی است که باعث می شود این مهاجران چنین رفتاری از خود بروز دهند، به امید اینکه با درک صحیح بتوان پلی میان آن ها و میهن شان برقرار و مسئولیت انسانی و اجتماعی را به آن ها یادآوری کرد.

ادامه مطلب

روزهای آتشین:

آیا ترکیه در محاصره ژئوپلیتیک قرار گرفته است؟

علی مفتح در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: در ۲۰ دسامبر سال جاری میلادی، یک هواپیمای بی سرنشین روسی از نوع Merlin-VR در حوالی بالیکسیر سقوط کرد. نکته قابل تامل آن بود که این پهپاد نه توسط نیروهای نظامی، بلکه دو روز بعد توسط روستاییان پیدا و سپس موضوع به مقامات امنیتی اطلاع داده شده است. این وضعیت پرسشی اساسی را پیش می‌کشد: آیا ترکیه توان دفاع موثر در برابر تهدیدهای نظامی را دارد؟ و واضح‌تر از آن، چگونه است که «دومین ارتش بزرگ ناتو» در مهار این تهدیدات با مشکل روبه‌رو شده و آیا واقعا توان مقابله با جنگ ترکیبی در دوره کنونی را دارد؟!

ادامه مطلب

یادآوری چند نکته

چرا نمی توان از «ادعا» امارات بر جزایر ایرانی صحبت کرد؟

علی مفتح در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: سخن گفتن از «ادعای امارات» درباره جزایر ایرانی، اساسا نادرست است. واژه «ادعا» در دو حالت معنا پیدا می‌کند. حالت اول، زمانی است که یک فرد در چارچوب قانون و نهادهای قضایی مطرح می‌کند: «این چند متر از خانه یا زمین متعلق به من است.» این را می‌توان یک ادعا نامید، چرا که مدعی با دلایل و مستندات خود اقدام به ارائه دعوی کرده و مرجع قانونی آن را بررسی می‌کند. مدعی علیه، در این چارچوب، موظف به پاسخگویی است و اگر دادگاه با شواهد ارائه‌ شده قانع شود، ممکن است بخشی از ملک به مدعی واگذار شود؛ در غیر این صورت، عدم تمکین نه تنها غیرقانونی، بلکه غیراخلاقی خواهد بود. اما آیا همین استدلال در عرصه بین‌المللی برقرار است؟ پاسخ روشن است: خیر.

ادامه مطلب

طرحی فراتر از یک مشاجره دیپلماتیک

جزایر سه‌گانه: می خواهند ایران را جایگزین اسرائیل کنند

علی مفتح در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: تلاش برای به تصویر کشیدن ایران به عنوان اشغالگر در خلیج‌فارس، چیزی بیش از یک مشاجره دیپلماتیک بر سر جزایر است. این یک کمپین چند بعدی برای ترسیم مجدد نقشه ادراکی غرب آسیاست که باید به شکل چندبعدی برای مقابله با آن اقدام کرد.

ادامه مطلب

هژمونی در عمل:

چگونه نظام لیبرال صدای ضد صهیونیستی را خلع سلاح می‌کند؟

علی مفتح در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی به تحلیل انتخاب زهران ممدانی به عنوان شهردار مسلمان و ضدصهیونیست نیویورک می‌پردازد و می‌نویسد که چگونه نظام لیبرال غرب از طریق مکانیسم های هژمونیک صداهای اعتراضی را نه با سرکوب، بلکه با ادغام در ساختار قدرت خلع سلاح می‌کند. با تبدیل کنشگران رادیکال به مدیران مسئول، سیستم هم تنوع ظاهری خود را نمایش می‌دهد و هم گفتمان انتقادی را در دام عمل گرایی و بوروکراسی محبوس می‌کند. در نهایت، این فرآیند به بازتولید همان سیستمی منجر می شود که منتقدان قصد تغییر آن را داشتند.

ادامه مطلب

نتیجه نسل‌کشی

چرا دولت های غربی فلسطین را به رسمیت می شناسند؟

علی مفتح در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: به جای آنکه بپرسیم «چرا دولت های غربی در حال به رسمیت شناختن کشور فلسطین هستند؟»، باید چنین پرسید: «منافع دولت های غربی در به رسمیت شناختن کشور فلسطین چیست»؟

ادامه مطلب

پروتستانتیسم و اخلاق

فلسفه در دیپلماسی

علی مفتح در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: تکلیف در عرصه بین المللی چیست؟ آیا نظام کنونی بین المللی که تجسم اندیشه پروتستانتیسم است را باید قبول کرد یا باید به دنبال شکلی متفاوت بود؟ آیا اخلاقیات را - همان طور که پروتستانتیسم به فرد می سپارد - باید به کشور ها سپرد و تنها برای پایبندی آن ها به اصول تلاش کرد؟ این اصول را باید در چارچوب قوانین بین الملل تعریف کرد یا باید در چارچوب «قانون جنگل» دنبال کرد؟

ادامه مطلب

تحت اللفظی معنا نکنیم

شعار «مرگ بر آمریکا» را چگونه باید به خارجی ها توضیح داد؟

علی مفتح در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: بدون ورود به این بحث که آیا این شعار قابل قبول است یا خیر و بدون بررسی این موضوع که واقعا منظور ما از آن چیست، در اینجا قصد داریم تا به بررسی این مسئله بپردازیم که دیپلمات های ما چگونه می‌ توانند و چگونه باید این شعار را برای خبرنگاران خارجی تبیین کنند و توضیح دهند.

ادامه مطلب

مذاکرات هسته ای:

بازی دو سر برد ایران در مواجهه با اعراب

علی مفتح در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: عملکرد ایران در این دوره از مذاکرات و تحولات منطقه‌ای نشان از یک تغییر فاز در دیپلماسی جمهوری اسلامی دارد؛ تغییری که از سیاست های واکنشی به رویکردی پیش دستانه، هدفمند و بر پایه تعامل سازنده با همسایگان سوق یافته است.

ادامه مطلب

آنچه زبان‌شناسان می‌گویند

خلیج فارس، نه یک کلمه بیشتر و نه یک کلمه کمتر

علی مفتح در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: در این مقاله سعی شده است تا با بررسی موضوع نام خلیج فارس از نگاه زبان شناسی این موضوع مورد تاکید قرار گیرد که اساسا به دلایل گوناگون نمی توان نام خلیج فارس را تغییر و یا حتی دستکاری کرد (مواردی مانند «خلیج همیشه فارس» و غیره). خلیج فارس یک اسم خاص بر پایه مستندات تاریخی است. استفاده از این نام و رجوع به تاریخ مطمئن ترین راه برای جلوگیری از نتایج نامطلوب برای جامعه بین الملل است.

ادامه مطلب

فلسفه چگونه به درک ذهنیت رئیس جمهوری امریکا کمک می کند؟

تهدید هاروارد توسط ترامپ

علی مفتح در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می نویسد: تصمیم دانشگاه هاروارد برای ایستادگی در برابر جهان بینی اشتباه رئیس جمهور ایالات متحده تلاشی برای ایستادگی در برابر افراط فکری است که دوران کنونی جهان را درگیر خود کرده است.

ادامه مطلب

فلسفه در دیپلماسی

نباید در سیاست خارجی «انتظار» داشت

علی مفتح در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می نویسد: مقاله حاضر، تاکیدی است بر اینکه ذهنیت تحلیلی در عرصه سیاست خارجی چیزی شبیه به قدم زدن در جنگل است که در آن نمی توان صحبت از نظم یا اعتماد کرد. حال، تاکیدی که این نوشتار بر آن استوار است این است که چنین قدم زدنی نه مانند حرکت در روز روشن بلکه همچون قدم زدن در جنگلی تاریک است که هر گونه «غیر قابل انتظار» قابل انتظار است. ذهنیت یک اندیشمند سیاست خارجی یا یک دیپلمات باید به گونه ای باشد که انتظار هر گونه اتفاق پیش بینی و برای آن آمادگی (و در شرایط مطلوب، برنامه ریزی) وجود داشته باشد، چرا که نقطه ثقل حرکت فکری وی نداشتن هیچ گونه انتظار یا همان انتظار غیر قابل انتظار باید باشد.

ادامه مطلب

افرادی کم اطلاع با آگاهی ناکافی

سیاستمداران غربی چندان هم «سیاستمدار» نیستند

علی مفتح در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می نویسد: درست است که ترامپ به بولتن‌ های محرمانه و گزارش‌ های دولتی دسترسی دارد، اما این منابع تنها بخش کوچکی از ذهنیت او را شکل می‌ دهند. تصمیمات وی صرفاً بر اساس این اطلاعات نیست، بلکه تحت تأثیر اخبار کلی و نه گزارش‌های دقیق و جزئی درباره رویدادهای خاص قرار می‌ گیرد که نگرش او را می‌ سازند. بنابراین، اینجا پرسشی مهم مطرح می‌شود: ترامپ، به‌ عنوان رئیس‌ جمهور ایالات متحده، اخبار خود را چگونه دریافت می‌کند؟ 

ادامه مطلب

جدالی که به پاست

نبرد میان دموکراسی و جمهوریت در ایالات متحده

علی مفتح در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می نویسد: جمهوری‌ هایی مانند ایالات متحده به‌عنوان دموکراسی‌ های نمایندگی عمل می‌ کنند که در آن دموکراسی و جمهوریت در کنار یکدیگر و با هم پیش می‌ روند. در آمریکا، سناتورها و نمایندگان توسط مردم انتخاب می‌شوند، رئیس‌ جمهور نقش مجری منتخب را دارد و قانون اساسی به‌ عنوان منشور رسمی این نظام عمل می‌کند. اینکه دادگاه‌های آمریکا می‌ توانند علیه رئیس‌ جمهور یا تصمیمات او رأی صادر کنند، ناشی از همین ساختار است که مانع از تمرکز قدرت در دست اکثریت و مجری آن می‌شود—اکثریت اجازه دارد حکومت را در دست بگیرد، اما اجازه ندارد قدرت را قبضه کند! اکثریت اجازه دارد قوانین را تصویب کند اما اجازه ندارد حقوق اقلیت را زیر پا بگذارد. تقابل دولت کنونی ایالات متحده با اقلیت‌ها که شاهد آن هستیم یا از رسانه ها دنبال می کنیم در همین چارچوب قابل بررسی است که اکثریت، به لطف قدرت گیری هرچه بیش تر دموکراسی در برابر جمهوریت در حال به گوشه راندن اقلیت است.

ادامه مطلب

آشوب آنگلاساکسون‌ها

چگونه بریتانیا اروپا را به هم ریخت!

علی مفتح در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می نویسد: هدف محور آنگلوساکسون تبدیل اروپا به نوعی زمین سوخته برای مقابله با روسیه، عدم اجازه به اروپا برای عرض اندام و همچنین عدم اجازه به پکن برای هر گونه به دست گیری احتمالی اتحادی واحد به شکل یکجا و یکباره است. اروپای تکه‌تکه‌شده نه‌تنها به این اهداف کمک می‌کند، بلکه به آنگلوساکسون‌ها اجازه می‌دهد تا در میان فضای متشنج اروپا، متحدانی قابل‌اعتماد برای خود برگزینند.

ادامه مطلب

فلسفه در دیپلماسی:

چرا با سلاح هسته ای مخالفم!

علی مفتح در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می نویسد: این مقاله از دو جنبه‌ی مهم، متمایز از سایر نوشته‌های مشابه است. نخست، برخلاف بسیاری از مقالاتی که به این موضوع پرداخته‌اند، این نوشتار با محوریت ایران نوشته شده است. به‌رغم آنکه استدلال‌های مطرح‌شده در آن، می‌تواند به سنت‌ها و تمدن‌های دیگر نیز تعمیم یابد، اما تمرکز اصلی آن بر بستر فکری، تاریخی و فرهنگی ایران اسلامی است. دومین تمایز این مقاله، شیوه‌ی بررسی آن است. در حالی که بسیاری از مباحث مربوط به سلاح هسته‌ای از دیدگاه‌های سیاسی، امنیتی و حتی دینی تحلیل می‌شوند، این مقاله تلاش دارد که این مسئله را از نگاه فکری مورد بررسی قرار دهد.

ادامه مطلب

باید نقش کشورمان در منطقه افزایش یابد

ایران در محاصره کوریدورهای تحت رهبری ترکیه

علی مفتح در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می نویسد: باید با استفاده از ظرفیت های کشورمان، به خصوص ظرفیت های فرهنگی و اقتصادی و به دور از اقدامات هیجانی برای افزایش همکاری با جمهوری آذربایجان، ترکیه، کشورهای آسیای میانه و همسایگان تلاش سوء تفاهمات را مرتفع و به حساسیت های یکدیگر احترام بگذاریم تا هم از منافع ملی مان دفاع و هم منطقه را به سوی ثبات هدایت کنیم.

ادامه مطلب

گزینه منتخب ترامپ

مسلمانان آمریکا روی اسب برنده شرط بندی کردند

علی مفتح در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می نویسد: چرا جامعه مسلمان در ایالات متحده از نامزد حزب جمهوری خواه حمایت کرد؟ آن هم نامزدی که به «ضد مسلمان» بودن شهرت داشت.

ادامه مطلب

ترکیه سیاه و سفید نیست (بخش دوم)

آنکارا چگونه در حال افزایش قدرت خود است؟

علی مفتح در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می نویسد: در واقع، سیاست غرب نسبت به ترکیه این بوده است: آن قدر آن را داخل نگه دار تا خارج نشود و آن قدر آن را بالا نگه دار تا زیر نرود. ۳۸ سال است که ترکیه پشت درهای اروپا نگه داشته شده و عضویت آن در اتحادیه اروپا هنوز هم بحث هرساله سیاستمداران است. غرب ترکیه را پشت درهای اروپا نگه داشته تا مبادا یک عثمانی دیگر به پا خیزد و دوباره به دروازه های وین برسد. بهترین کار برای این سیاست نیز عمل کردن به قاعده‌ای دیرینه و معروف در روابط بین‌الملل است: «دوست خود را نزدیک نگه‌دار، اما دشمن خود را نزدیک‌تر!» با این حال، به نظر می رسد که ترکیه برای غرب دیگر همانند گذشته اهمیت ندارد. 

ادامه مطلب

ترکیه سیاه و سفید نیست (بخش اول)

آنکارا هم خدا و هم خرما را می خواهد

علی مفتح در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می نویسد: تمایل به داشتن «خدا و خرما»، یا همانطور که ضرب‌المثل ترکیه‌ای می‌گوید: Daldaki kuş da benim, elimdeki kuş da (هم پرنده روی شاخه برای من است، هم پرنده در دست من برای من است) تنها مختص به رویکرد آنکارا در قبال سازمان‌ها و نهادهای جهانی نیست. روابط دوجانبه و چندجانبه نیز از این چندگانگی بی‌نصیب نمانده‌اند.

ادامه مطلب

آنچه در عربستان و امارات دنبال می شود

«پاویون دبی» و الگوی توسعه پوپولیستی

علی مفتح در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می نویسد: در ماه آوریل، بلومبرگ گزارش داد که به جای ۱.۵ میلیون نفری که عربستان سعودی تصور می‌کرد تا سال ۲۰۳۰ در آسمان‌خراش افقی اصلی خود زندگی کنند، پیش‌بینی‌های جدید به عددی نزدیک به ۳۰۰ هزار نفر رسیده است و طرح اصلی ساخت ۱۷۰ کیلومتر خط ساحلی نیز به ۲.۴ کیلومتر ناچیز کاهش یافته است، باید به این نکته اشاره کرد که اساسا «پاویون دبی» یا تبلیغ الگو توسعه شبیه به آنچه برخی امیرنشین ها دنبال آن رفته اند موضوع تبلیغاتی جدید نیست.

ادامه مطلب

سه دلیل برای این تصمیم

چرا غرب به دیوان لاهه چراغ سبز نشان داد؟

علی مفتح در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می نویسد: دولت‌های غربی، به‌ویژه در اروپا، تحت فشار فزاینده‌ای از سوی شهروندان خود قرار دارند تا به نگرانی‌های رو به رشد در مورد نقض حقوق بشر و خشونت‌های جاری در فلسطین و لبنان پاسخ دهند. افکار عمومی، به‌ویژه در میان نسل‌های جوان‌تر، با صدای بلندتری اقدامات رژیم صهیونیستی را محکوم کرده و موجی رو به رشد از حمایت از حقوق فلسطینیان به‌وجود آورده است.

ادامه مطلب

ابزارهای بازی قدرت های بزرگ

به قوانین بین الملل دل نبندیم

علی مفتح در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می نویسد: تضعیف یا حتی فروپاشی نظام بین‌المللی کنونی به معنای ایجاد هرج‌ و مرج کامل نیست. با این حال، پرسش بنیادین این است که آیا آنچه امروز از آن به‌عنوان «نظم بین‌الملل» یاد می‌شود واقعا بر اساس قوانین بین الملل استوار است در حالی که برخی از کشورها، به‌ ویژه ایالات متحده، که مدعی رهبری و حمایت از این نظام است، خود به طور دلخواه و خودسرانه با این نظم برخورد می‌کند و حتی قوانین بین‌الملل را که اکثریت کشورهای جهان پذیرفته‌اند، رعایت نمی‌کند.

ادامه مطلب

چرا تهران باید ارتباط خود با احزاب دست راستی را افزایش دهد؟

راهبرد ایران در سیاست داخلی غرب

علی مفتح در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می نویسد: چه کسی تصور می‌کرد روزی حزب راست‌گرای مارین لوپن در فرانسه به عنوان «سخنگوی کرملین» خوانده شود؟ یا این حزب در مقطعی ۹ میلیون یورو وام از بانکی روسی (جالب است بدانید که این حزب فرانسوی حتی به فکر دریافت این وام از ایران بوده است) با ارتباطات نزدیک به کرملین دریافت کند؟ ارتباط نزدیک ویکتور اوربان، نخست‌وزیر مجارستان، با روسیه و سفرش به مسکو پس از حمله به اوکراین — به‌عنوان تنها رهبر اروپایی که چنین اقدامی انجام داد — نیز برای همگان آشکار است. حتی جالب‌تر آنکه مجارستان، که هم‌اکنون ریاست دوره‌ای اتحادیه اروپا را بر عهده دارد، در حال تسریع فرآیند عضویت صربستان در اتحادیه اروپاست تا بدین ترتیب روسیه بتواند «اسب تروجان» خود را وارد اتحادیه کند و از درون، آن را تضعیف کند.

ادامه مطلب

پاتک روایتی ایران چه باید باشد؟

تهدید علیه تاسیسات هسته ای و نفتی

علی مفتح در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می نویسد: وقتی به مخاطب خارجی بگوییم که این حملات می‌تواند به فجایع زیست‌ محیطی جهانی منجر شود، آن ها به این موضوع توجه بیش تری خواهند کرد. افرادی که به طور مستقیم در معرض خطر قرار دارند، معمولا سریع‌ تر و قاطع‌ تر به تهدیدات پاسخ می‌دهند. به همین دلیل، ایجاد یک روایت که بر تهدیدات جهانی ناشی از این حملات تاکید کند می‌تواند کمک کند تا افکار عمومی در کشورهای دیگر به این موضوع واکنش نشان دهند و فشار بیشتری بر دولت‌های خود برای جلوگیری از اینگونه اقدامات وارد کنند.

ادامه مطلب

قدرت نرم در سیاست خارجی:

چه واکنشی باید به افتتاحیه المپیک داشت؟

علی مفتح در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می نویسد: هدف این مقاله پیشنهاد این موضوع خواهد بود که با توجه به اصول اخلاقی جمهوری اسلامی ایران و با در نظر گرفتن منافع کشورمان مطلوب است که این اقدام در افتتاحیه المپیک، حتی اگر تنها از سوی نهادهای دینی باشد، مورد محکومیت قرار گیرد و از آن به عنوان وسیله ای برای کار در جهت نزدیکی بیش تر دو جامعه مسلمان و مسیحی و همچنین عرضه تصویری مناسب از اسلام و تشیع مورد استفاده قرار گیرد. 

ادامه مطلب

زمان بهره برداری از نقب در بلندمدت است

حمله ایران به آرزوهای بن گوریون

علی مفتح در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می نویسد: حمله ایران به عنوان یک کشور مسلمان به نقب می تواند در جنگ تبلیغاتی استفاده شود. صهیونیست هایی که بسیار به پیشگویی های توراتی دلبسته هستند و حتی متحدان اوانجلیست مسیحی آنها که پیشگویی های تورات و انجیل از پایه های اعتقادی شان محسوب می شود قطعا با این بحران اعتقادی روبرو خواهند شد که چرا به جای گل و باغ، نقب شاهد بمباران موشک و پهپاد آن هم از سوی مسلمانان بوده است.

ادامه مطلب