از جنگ محور مقاومت تا بازدارندگی مستقیم
آیا ایران استراتژی منطقه‌ای خود را بازتعریف می‌کند؟
شواهد نشان می دهد که ایران استراتژی نیابتی خود را در پاسخ به تهدیدها و فشارهای نوظهور منطقه ای تطبیق می دهد.
ادامه مطلبتنگه هرمز
تفکر استراتژیک ایران: درس‌های آموخته شده و آنچه در آینده می‌آید (بخش سوم)
درس سوم: از ابهام استراتژیک تا بازدارندگی آشکار
جنگ نشان داد که نیروهای موشکی و پهپادی خود ایران می توانند با هدف قرار دادن کشورهای خلیج فارس و قطع صادرات انرژی منطقه از طریق تنگه هرمز، تأثیر بسیار بیشتری داشته باشند. هدف این رویکرد مستقیم، پیروزی متعارف نیست، بلکه ایجاد بازدارندگی است.
ادامه مطلب
دروغ امریکا
تنگه هرمز همچنان امن نیست
اطلاع‌رسانی ایالات متحده در مورد حملات ایران نیز به‌شدت کاهش یافته است. با وجود گزارش‌هایی مبنی بر جراحت سطحی هشت تفنگدار دریایی آمریکا در پی حمله موشکی ایران به یک کشتی تجاری در اواسط سپتامبر، ایالات متحده نه اظهار نظر رسمی درباره این رویداد داشته و نه اقدام تلافی‌جویانه‌ای علیه ایران انجام داده است. با توجه به انتخابات میان‌دوره‌ای پیش‌رو، برای واشینگتن منافع بیشتری دارد که به جای جلب توجه به تداوم حملات ایران، بر تحولات مثبتی همچون بهبود جریان نفت خام تمرکز کند.
ادامه مطلب
پنجره‌ای که تنها برای یک هفته گشوده شد
تجربه طرح اخیر ایران
کوروش احمدی در یادداشتی می‌نویسد: به نظر می‌رسد که با اعلام ترامپ در شنبه گذشته مبنی بر اینکه «آنها پیشنهادی دادند، اما من آن را رد کردم»، فعلا این پنجره بسته شده باشد. البته آقای عراقچی گفت که ایران همچنان منتظر پاسخ از کانال میانجیگران است.
ادامه مطلب
قانونی که برای همه نیست، قانون نیست
درباره سخنرانی وزیر امور خارجه عمان درباره تنگه هرمز
نیروانا مهرآیین در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: سخن عمان درباره تنگه هرمز، اگر جدی گرفته شود، می‌تواند به همین پرسش بنیادی منتهی شود: آیا حقوق بین‌الملل یک قاعده مشترک برای همه ملت‌هاست یا ابزاری است که هر قدرت، آن را در جایی که به سودش است مطالبه می‌کند؟ پاسخ به این پرسش، بیش از آنکه به ایران یا هر کشور دیگری مربوط باشد، به آینده اعتبار نظم بین‌المللی مربوط است. اگر قرار است قانون جایگزین زور شود، قانون باید برای همه یکسان باشد؛ زیرا قانونی که اجرای آن به قدرت صاحبانش وابسته باشد، پیش از آنکه نظم ایجاد کند، بی‌اعتمادی تولید خواهد کرد.
ادامه مطلب
دلایل شدت گرفتن حملات آمریکا در خلیج فارس و تنگه هرمز
سرانجام نفتکش در برابر نفتکش چه خواهد شد؟
جرقه حملات اخیر از سیاست جدید «نفتکش برای نفتکش» نارشی می‌شود که توسط دولت ترامپ طراحی شده و ظاهراً هدف آن جلوگیری از حملات ایران به نفتکش هاست
ادامه مطلب
یمن معادلات را تغییر می‌دهد
از تنگه هرمز تا باب‌المندب؛ موازنه جدید قدرت در شریان‌های انرژی جهان
تصرف استراتژیک بندر المخا و جزیره میون توسط انصارالله یمن، با ایجاد دومین نقطه انسداد دریایی در کنار تنگه هرمز، به ایران اهرم فشاری دوگانه بر شریان‌های انرژی و تجارت جهانی داده و ضمن کاهش ۹۵ درصدی صادرات نفت عربستان از باب‌المندب، معادلات نظامی منطقه را به سوی یک درگیری فراگیرتر سوق داده است.
ادامه مطلب
گلوگاه‌های استراتژیک در رقابت قدرت‌های بزرگ:
دلالت‌ها و درس‌های بحران هرمز برای موازنه قوا در تنگه تایوان
علی محرابی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: بحران هرمز نشان داد که یک مضیق دریایی می‌تواند از سطح یک آبراهه منطقه‌ای فراتر رفته و به عنوان اهرم اجبار راهبردی، آزمون اعتبار ابرقدرت‌ها و شاخصی برای سنجش تاب‌آوری نظم بین‌المللی عمل کند. از این منظر، ژئوپلیتیک هرمز به یک «آزمایشگاه راهبردی» برای بازخوانی سناریوهای محتمل در تنگه تایوان بدل شده است.
ادامه مطلب
جنگی که قرار بود ایران را تسلیم کند؛
چرا ترامپ به هدف سیاسی خود نرسید؟
محمدرضا لشینی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: بررسی مجموعه‌ای از تحلیل‌های منتشرشده در Foreign Affairs، Le Monde، Defense Priorities، CEBRI، Brookings، CFR، FDD، Washington Institute، Survival و دیگر مراکز و نشریات غربی نشان می‌دهد که میان «موفقیت عملیاتی» آمریکا و «پیروزی راهبردی» آن فاصله قابل‌توجهی وجود دارد. حتی برخی از معتبرترین تحلیلگران آمریکایی و اروپایی از شکست سیاست وادارسازی، تغییر اهداف جنگ و پیامدهای معکوس حمله علیه ایران سخن گفته‌اند.
ادامه مطلب
چین، هرمز و آبراه قطب شمال جغرافیای تازه امن کشتیرانی
جغرافیای تازه امن کشتیرانی
اختلال در تنگه هرمز در ماه‌های گذشته بزرگترین شوک ناگهانی در عرضه جهانی انرژی طی نیم‌قرن اخیر بود؛ اختلالی که بسیاری انتظار داشتند قیمت نفت را به‌سرعت از مرز ۱۵۰ دلار عبور دهد و اقتصاد جهانی را وارد مرحله‌ای از رکود و بی‌ثباتی کند. اما برخلاف این پیش‌بینی‌ها، بازار جهانی انرژی دچار فروپاشی نشد و قیمت نفت تنها جهشی محدود داشت.
ادامه مطلب
موضوع درآمدزایی از آبراهه هرمز و واکنش سایر کشورهای منطقه به انسداد این مجرا
دورنمای هرمز
انسداد تنگه هرمز این روزها به یکی از چالش‌برانگیزترین مسائل بازار نفت جهان تبدیل شده است؛ این چالش آن‌قدر بزرگ بوده که محور اصلی مذاکرات ایران و آمریکا به آن گره بخورد.
ادامه مطلب
دستیار سابق ترامپ در انتقاد از دیپلماسی او در تعامل با ایران
آقای رئیس جمهور این هنر معامله نیست، تلاش برای پنهان شکست است
الیوت آبرامز در یادداشتی می‌نویسد: در کنار مذاکرات احتمالی بر سر اوکراین، مذاکره با ایران جدی‌ترین آزمون سیاست خارجی دولت ترامپ است. در نهایت، پرداختن به حقایق با زبان مبهم غیرممکن خواهد بود: ایران یا تنگه هرمز را کنترل خواهد کرد یا نخواهد کرد. اگر این کار را انجام دهد، ایران عملاً ایالات متحده را از خلیج فارس بیرون خواهد کرد و تأثیر زیادی بر هر کشور خلیج فارس و کل خاورمیانه خواهد داشت.
ادامه مطلب
هندسه‌ی جهانی در تب‌وتاب
جایگاه جوانه‌ی هرمز در زنجیره‌ی جنگ سرد نوین جهان امروز
علی رحیمی‌پور در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: آنچه این جنگ سرد را از نمونه‌ی قرن بیستم متمایز می‌کند، گستره‌ی بی‌سابقه‌ی جغرافیایی و پیوستگی حلقه‌های بحران در سراسر کره‌ی زمین است. در این میدان پهناور، از کرانه‌های شرق آسیا تا شاخ آفریقا، از دشت‌های اوکراین تا صحرای شمال آفریقا و از قفقاز تا خلیج‌فارس – و به‌ویژه از هرمز تا باب‌المندب و جبل‌الطارق، هیچ نقطه‌ای به‌صورت مجزا و منفصل از سایرین دچار تنش نمی‌شود. این تحولات همچون زنجیره‌ای از حلقه‌های به‌هم‌پیوسته عمل می‌کنند که فشار بر یک حلقه، بلافاصله در حلقه‌های دیگر بازتاب می‌یابد.
ادامه مطلب
۶ مانع نظامی و ساختاری، تکرار الگوی اسکورت نفتکش‌ها را برای واشینگتن دشوار کرده است
چالش‌های آمریکا در هرمز
آمریکا چهار دهه پیش و در جریان جنگ ایران و عراق، با اسکورت نفتکش‌ها توانست مسیر خلیج فارس را باز نگه دارد، اما تکرار آن نسخه در هرمز امروز بسیار پرهزینه‌تر است؛ شش تفاوت، از موقعیت ایران در این آبراهه تا چالش‌های ناوگان آمریکا، معادله را کاملا تغییر داده‌اند. چرا آمریکا برای باز نگه‌داشتن تنگه هرمز دوباره سراغ همان روشی نمی‌رود که حدود ۴۰ سال پیش در «جنگ نفتکش‌ها» آزموده بود؟
ادامه مطلب
دکترین خروج ایران از بن‌بست راهبردی هرمز و خلیج فارس
ضرورت ژئواستراتژیک توسعه سواحل مکران
علی محرابی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: در دکترین نظامی – امنیتی، اگر خلیج فارس «محیط دفاع نزدیک و منع دسترسی» تعریف شود، مکران «محیط دفاع پیش‌رونده» است. انتقال بخشی از ظرفیت‌های لجستیکی، صنعتی، دریایی و تجاری به این ساحل اقیانوسی، در صورت بروز بحران در خلیج فارس، تداوم بقای اقتصادی و امنیتی کشور را تضمین می‌کند.
ادامه مطلب
یونان یکی از کشورهای تاثیرپذیر است
عواقب جنگ خاورمیانه در کشورهای کوچک اروپایی
محمود فاضلی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: شواهد نشان می‌دهد خانوارهای یونانی همچنان آسیب‌پذیرترین بخش اقتصاد محسوب میشوند. تورم پایدار، افزایش هزینه‌های انرژی و بحران هزینه‌های زندگی کاهش اعتماد مصرف‌کنندگان و افت سرعت رشد مصرف خصوصی را موجب شده است.
ادامه مطلب
مساله برسر جئوپلتیک بعد از جنگ است
هرمز و کلید مدیریت کریدور انرژی جهانی
تا همین اواخر، منطق مذاکرات نسبتاً سرراست به نظر می‌رسید: توقف تشدید نظامی، تضمین ایمنی کشتیرانی و بازگرداندن نفتکش‌ها از طریق تنگه. اکنون اوضاع متفاوت به نظر می‌رسد. ایران به دنبال مدلی است که در آن نقش ویژه‌اش در تنظیم ترافیک از طریق هرمز دیگر صرفاً نتیجه جغرافیا یا قدرت نظامی نباشد، بلکه عملاً به رسمیت شناخته شود.
ادامه مطلب
اهمیتی فراتر از یک گذرگاه دریایی
تنگه هرمز؛ از ابزار بازدارندگی تا تله راهبردی
علی اصغر بصیری جم در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: اکنون در شرایطی که جنگ میان ایران از یک سو و آمریکا و اسرائیل از سوی دیگر، با هدف اعلامی مقابله با برنامه هسته‌ای ایران وارد مرحله نظامی شده است، تنگه هرمز به مهم‌ترین ابزار ایران برای انتقال هزینه‌های جنگ از سطح منطقه‌ای به سطح جهانی تبدیل شده است.
ادامه مطلب
انرژی جهانی بیش از پیش در منگنه است
باب‌المندب، مکمل اهرم فشار هرمز
ایران با یک تصمیم سیاسی، یکی از جدی ترین اختلالات را در بازارهای جهانی انرژی در سال های اخیر ایجاد کرده است.
ادامه مطلب
از واقع‌گرایی دیپلماتیک تا عقلانیت راهبردی
چرا ایران به «پیروزی نسبی» در مذاکرات هرمز نیاز دارد؟
سید رضا تقوی‌نژاد در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: این که ما بخواهیم تمام آسیب‌هایی که آمریکا از اوایل انقلاب تاکنون به صورت مستقیم و غیر مستقیم به ما وار کرده را در میدان مذاکرات مربوط به تنگه هرمز جبران کنیم منبعی جز بینش سیاسی ضعیف، یا اهداف شوم سیاسی ندارد؛ چرا که آسیب های انسانی، اقتصادی، اجتماعی و... که صرفا آمریکا از جنگ ۱۲ روزه تاکنون به کشور ما وارد کرده نه در یک توافق که در چندین توافق بین‌المللی نیز به طور کامل قابل جبران نیست.
ادامه مطلب
سخنگوی وزارت امور خارجه در نشست هفتگی خود با خبرنگاران
بقایی: توافق عربستان، ترکیه و پاکستان را تهدید نمی‌بینیم
سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به پرسش دیگری درباره نکاتی که هاکان فیدان، وزیر امور خارجه ترکیه که نسبت به این توافق‌نامه بیان داشته و گفته که ایران در جریان این توافق‌نامه قرار داشته است، گفت: «بله، ما کم و بیش در جریان بودیم. کشورهای همسایه با ما پیوندهای تاریخی، دینی و اعتقادی دارند و آن را نه تنها تهدید نمی‌بینیم بلکه آن را تحولی می‌دانیم که نشان می‌دهد کشورهای منطقه به این باور رسیده‌اند که نمی‌توانند به کشورهای خارج از منطقه اتکا کنند و تصمیم گرفته‌اند سیاست دیگری را بیازمایند تا در برابر سیاست‌های مخرب کشورها و طرف‌های دیگر بایستند.»
ادامه مطلب
بنادر، دیپلماسی تجاری و مدیریت تنش
دکترین ژئواکونومیک ایران در شرایط تصاعد بحران
علی محرابی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: اهمیت راهبردی این دکترین زمانی مضاعف می‌شود که به وابستگی ساختاری تجارت جهانی به دریا توجه شود. بر اساس داده‌های کنفرانس تجارت و توسعه سازمان ملل متحد، بیش از ۸۰ درصد از حجم تجارت جهانی کالا از طریق خطوط مواصلاتی دریایی جابه‌جا می‌شود؛ آن‌هم در دورانی که زنجیره‌های تأمین با شکنندگی، فشارهای ژئوپلیتیک و ریسک‌های ناشی از تغییر مسیر ناوگان‌ها مواجه‌اند.
ادامه مطلب
اقتدار امنیتی امریکا به مانع سخت ایران خورده است
نبرد تمدنی در خلیج فارس و پایان استیلای پانصدسالۀ غرب استعماری؟
بهاءالدین بازرگانی گیلانی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: یک نگاه اجمالی، به تحولات یکی دو سال اخیر در حوزه خلیج فارس، دریای عمان و دریای سرخ، نشان می دهد که نفوذ و اقتدار امنیتی، نظامی حدود شش، هفت دهه ای ایالات متحده، در این منطقه با چالش های بی سابقه ای مواجه شده و مبانی استقرار این ابرقدرت، مخصوصا از سوی کشورمان، به موانع سخت افزاری و مستقیم برخورد کرده است.
ادامه مطلب
ابعاد فراروی پیوند ژئوپلیتیکی
هرمز و باب‌المندب؛ هندسه جدید بازدارندگی و آزمون دیپلماسی ایران
محمدمهدی مظاهری در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: بازخوانی تحولات پیچیده از خلیج فارس و دریای سرخ تا اعماق دریای خزر نشان می‌دهد که تبدیل‌شدن «تنگه هرمز و باب‌المندب» به زنجیره‌ای از ابزارهای بازدارندگی متقابل، توانسته است هزینه‌های دست‌اندازی و فشار یک‌جانبه بر ایران را برای آمریکا و رژیم اسرائیل به شدت بالا ببرد. این دستاورد میدان، ابزاری ارزشمند برای تثبیت وزن ژئوپلیتیکی کشور و بازداشتن طرف‌های مقابل از محاسبات شتاب‌زده نظامی بوده است.
ادامه مطلب
دست ناتو به خزر رسیده است؟!
قفقاز جنوبی؛ خلیج فارسِ آینده اوراسیا
مسعود امیری در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: اگر دست روسیه از طریق ایران به باب‌المندب رسیده، دست ناتو نیز از طریق اوکراین به خزر رسیده است.
ادامه مطلب
تنگه، کانون تنش جدید
آمریکا در پی چیست؟
پرسشی که از ۱۸ تیر به این سو یعنی بعد از شروع دور جدیدی از تجاوزات غیرقانونی و متخلفانه آمریکا علیه ایران مطرح است، این است که هدف دولت ترامپ از این تجاوزات جدید چیست؟
ادامه مطلب
آینده تحریم‌های روسیه چه خواهد شد
روسیه و تنگه هرمز
در حالی که وضعیت هنوز بی ثبات است، به نظر می‌رسد پایان دادن به بحران برای پرزیدنت ترامپ یک اولویت است و یک راه حل بالقوه احتمال احیای یکی از بزرگترین تلفات درگیری را به همراه خواهد داشت: فشار بین‌المللی بر روسیه.
ادامه مطلب
مقاله محمدجواد ظریف در فارن افرز
پایان جنگ و صلح پایدار نیازمند نگرش جدیدی به امنیت منطقه است
محمدجواد ظریف در مقاله‌ای در نشریه فارن افرز نوشت: ایالات متحده بار دیگر حملات علیه ایران را آغاز کرده است. یادداشت تفاهمی که تهران و واشنگتن ماه گذشته در سوئیس به آن دست یافتند، پس از هفته‌ها که به مویی بند بود، سرانجام فروپاشید. دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده در ۱۷ تیرماه گفت: «فکر می‌کنم تمام شد. من دیگر نمی‌خواهم با [ایران] سروکار داشته باشم.»
ادامه مطلب
فقط زور کافی نیست
سه گزینه پیش روی ترامپ برای پایان دادن به جنگ
دنیس راس در یادداشتی می‌نویسد: برای باز نگه داشتن دوباره تنگه هرمز پس از آخرین پیچ و خم بحران ایران، دولت ترامپ باید از یک سو تلاش‌های خود برای اعمال محاصره را از سر بگیرد و از سوی دیگر، آن را با رویکردی دیپلماتیک‌تر و مبتنی بر اجماع و همکاری بین‌المللی همراه سازد.
ادامه مطلب
آیا جنگ ایران و آمریکا وارد مرحله جدیدی می شود؟
نبرد تنگه‌ها
روح الله سوری در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: در مجموع گمانه‌زنی که از کنار هم قرار دادن مجموعه رخدادهای روزهای اخیر و موضع گیری‌های مقامات دو طرف می‌توان داشت این است که باید طی روزهای آینده یک تغییر اساسی در اهداف راهبردی طرفین درگیری را شاهد باشیم.
ادامه مطلب