نبرد تنگه‌ها

دیپلماسی ایرانی: روند جنگ میان ایران و آمریکا طی هفته اخیر روندی تصاعدی را هم از نظر شدت حملات و هم از نظر دامنه جنگ نشان داده است. در حالی که آمریکا نقاط مورد حمله را از نوار جنوبی کشور به سمت مناطقی در غرب و مرکز ایران گسترش داده است، ایران نیز روز گذشته با حمله به امارات متحده عربی و پیش‌تر حمله به عمان و قطر تلاش کرده تا نقاط بیشتری را در فهرست اهداف خود قرار دهد. 

در کنار این تحولات، رویداد مهم دیگری که طی روزهای گذشته رخ داد اقدام عربستان در حمله به فرودگاه صنعا و ممانعت این کشور از فرود هواپیمای ایرانی در این فرودگاه بود. رخدادهای صنعا قادر خواهد بود با شعله‌ور کردن آتش میان حوثی‌ها و عربستان، جنگ را به فاز جدیدتری وارد کند. 

اما آنچه به نظر می‌رسد قادر خواهد بود دامنه زد و خوردهای جاری را تا لبه یک جنگ تمام‌عیار بکشاند تمایل آمریکا برای در دست گرفتن کنترل تنگه هرمز است. پس از آنکه طی روزهای اخیر سنتکام از آمادگی خود و در اختیار داشتن توان لازم برای در دست گرفتن کنترل تنگه هرمز گفت بعد از آن هم ترامپ در اظهار نظری بیان داشت که آمریکا به زودی کنترل این تنگه را در دست خواهد گرفت و هزینه آن را هم دریافت خواهد کرد و این یعنی اینکه تصمیم گیرندگان در آمریکا به‌تدریج در حال رسیدن به این نتیجه‌گیری هستند که موضوع مذاکره و توافق با ایران باید فعلا از دستور کار خارج شود و اگر قرار بر ادامه آن باشد بهتر است این مذاکرات در شرایطی انجام شود که اهرم‌های بیشتری در اختیار آمریکا باشد. شاید نشانه چنین تغییری در نگاه ترامپ به مذاکره و توافق را بتوان در کم‌رنگ شدن جی. دی. ونس در روزهای اخیر و انتقادات وارد شده از جانب بخشی از جمهوری‌خواهان به وی جست‌وجو کرد. به نظر می‌رسد اگر این‌طور باشد طی روزهای آینده باید منتظر پررنگ شدن دوباره افرادی مثل مارک روبیو باشیم. 

در مجموع گمانه‌زنی که از کنار هم قرار دادن مجموعه رخدادهای روزهای اخیر و موضع گیری‌های مقامات دو طرف می‌توان داشت این است که باید طی روزهای آینده یک تغییر اساسی در اهداف راهبردی طرفین درگیری را شاهد باشیم. در سمت آمریکا شرایط حاکم بر تنگه هرمز که فقط مدت کوتاهی بعد از تفاهم‌نامه بر کشتی‌ها باز بود آمریکا را به‌تدریج به سمتی خواهد کشاند که برای گرفتن کنترل این تنگه به جنگی وسیع با جمهوری اسلامی وارد شود. این اقدام به احتمال زیاد از طریق کنترل برخی جزایر و نقاط استراتژیک در خلیج فارس و انجام عملیات نظامی در عمق ایران انجام خواهد شد. 

در همین راستا‌ ممکن است امارات متحده عربی و عربستان سعودی هم با پشتیبانی آمریکا وارد عملیات علیه ایران شوند. در طرف دیگر جمهوری اسلامی نیز در پاسخ و شاید در یک اقدام پیشدستانه دامنه جنگ را احتمالا به تنگه باب المندب خواهد کشاند. موضوعی که تحولات روزهای اخیر یمن نیز به نظر می‌رسد تاییدی بر آن باشد. 

به هر حال‌ همه آنچه گفته شد صرفا در حد گمانه‌زنی است و امکان دارد همچون گذشته با بالا گرفتن تهدیدات به یکباره بازگشت طرفین به میز مذاکره را شاهد باشیم؛ امری که البته احتمال آن ضعیف‌تر به نظر می‌رسد.

اندکی صبر سحر نزدیک است