جنگ سرد دوم؟
جهان دوباره به رقابت هستهای بازمیگردد
پس از سه دهه خلع سلاح هستهای پس از جنگ سرد، که طی آن زرادخانههای آمریکا و روسیه بیش از ۸۰ درصد کاهش یافت، سلاحهای هستهای در حال بازیابی اهمیت خود هستند.
ادامه مطلببمب اتم
پیونگیانگ قدرت خود را به رخ میکشد
زیر دریایی استراتژیک هستهای کره شمالی
در ۲۵ دسامبر ۲۰۲۵، رسانه دولتی کره شمالی، KCNA، گزارش داد که کیم جونگ اون از ساخت یک «زیردریایی موشکی هدایتشونده استراتژیک با سوخت هستهای» به وزن ۸۷۰۰ تن در یک کارخانه کشتیسازی داخلی بازدید کرده است.
ادامه مطلب
درسهایی درباره رابطهی علم و اخلاق در عصر جدید
وجدان علمی پس از هیروشیما و ناگازاکی
حسن فتاحی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: تجربهی زیستهی دانشمندانِ پروژهی منهتن و حتی کسانی که از دورتر دستاندرکار پدیدآمدن شکافت هستهای برای ساخت بمب بودند، به یکی از مهمترین پروندههای اخلاق علم در تاریخ بشر تبدیل شد.
ادامه مطلب
با وجود این همه توانایی داخلی
چرا توانایی هستهای ما مثل قدرت موشکیمان نیست؟
محمد مونسان در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: آیا این سازمان نمیتواند الگویی مانند سازمان هوافضای سپاه را دنبال کند که شرکتها و مراکز و افرادی به پهنه کل ایران را به عرصه طراحی و ساخت پهپاد و موشک وارد کرده و این دانش و صنعت را نهادینه، گسترده و درونگرا و مردمی و غیرقابل بمباران کرده است؟
ادامه مطلب
بررسی پروژهی منهتن، دیدگاه نیلز بور و پیامدهای اخلاقی انقلاب هستهای بر تمدن مدرن
درسهای بمب اتمی و مسئولیت علمی
حسن فتاحی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: درسهای عصر اتمی فراتر از تسلیحات هستهای هستند. در دوران فناوریهای نوظهور مانند هوش مصنوعی، بیوتکنولوژی و تغییرات زیستمحیطی، چارچوب اخلاقی شکلگرفته در پاسخ به بمبهای هستهای همچنان حیاتی است. دانشمندان، سیاستگذاران و شهروندان باید دریابند که قابلیت فنی بدون مسئولیت اخلاقی میتواند ویرانی به بار آورد.
ادامه مطلب
رنسانس جنگ سرد
از خروش هستهای تا هوش مصنوعی
علی بمان اقبالی زارچ در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: رهبران واشینگتن و پکن، هوش مصنوعی را به عنوان یک فناوری مخرب میبینند که میتواند بخشهای مختلف اجتماعی را حتی بیشتر از رایانههای دیجیتال و اینترنت مختل کند.
ادامه مطلب
تحلیلی بر رخدادها، فناوریها و پیامدها
تولد عصر اتم: از «شیکاگو پایل» تا بمب اتم
حسن فتاحی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: لحظهی آغاز واکنش زنجیرهای در شیکاگو نمادی است از قدرت دانش و دشواریِ پیامدهای آن. از یکسو نوید انرژی نو و پیشرفت علمی؛ از سوی دیگر راهی که به تولید سلاح جمعی انجامید.
ادامه مطلب
گریزی بر قدرتنمایی ترامپ و واکنشهای جهانی
هستهایسازی سیاست خارجی
محسن شریف خدایی نوشت: در واپسین ساعات سفر آسیایی دونالد ترامپ، بلافاصله پس از دیدار با شی جینپینگ در بوسان، خبری از سوی کاخ سفید منتشر شد که فضای دیپلماتیک منطقه را دگرگون کرد: رئیسجمهور آمریکا اعلام کرد که دستور آغاز آزمایشهای هستهای را صادر کرده است.
ادامه مطلب
از غنیسازی تا جنگسازی؛
افغانستان در مدار جدید امنیت سعودی ـ پاکستانی
فاطمه خادم شیرازی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: پاکستان در چند دهه گذشته بهای سنگینی برای حفظ و توسعه زرادخانه هستهای خود پرداخته است. در دورههای فقر و انزوا، کمکهای مالی عربستان حیات سیاسی اسلامآباد را تضمین میکرد و از دل همین وابستگی، توافقی نانوشته شکل گرفت: هرگاه ریاض در معرض تهدید قرار گیرد، اسلامآباد نوعی حمایت بازدارنده ارائه میدهد.
ادامه مطلب
از بمب سخن گفتن و از بمب شنیدن!
چرا نباید به فکر دستیابی به سلاح هستهای باشیم
بشیر اسماعیلی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: اصرار به ساخت بمب هستهای در صدا و سیما یا شبکههای اجتماعی و غیره نه تنها آدرس غلطی را در رابطه با اصل امنیت ملی ارائه میدهد که میتواند مورد سو استفاده دشمنان برای اعمال فشار مضاعف به کشور واقع شود.
ادامه مطلب
مروری تاریخی
سوابق پنهانکاری اسرائیل در ساخت تسلیحات هستهای
در حالی که ایران همواره بر صلحآمیز بودن برنامه هستهای خود تأکید کرده و تحت نظارت آژانس بینالمللی انرژی اتمی فعالیت میکند، رژیم صهیونیستی با تکیه بر فریبکاری تاریخی و حمایت بیچونوچرای امریکا، به ساخت تسلیحات هستهای ادامه داده است. مروری بر سوابق پنهانکاری اسرائیل در این زمینه، بار دیگر پرسشهایی جدی درباره استانداردهای دوگانه امریکا مطرح میکند.
ادامه مطلب
زنگ خطر به صدا درآمده است
جهان در آستانه خطر هستهای
۹ قدرت هسته ای جهان شامل امریکا، روسیه، فرانسه، چین، انگلیس، پاکستان، هند، رژیم صهیونیستی و کره شمالی هستند که بمب اتم دارند. نکته نگرانکننده اینجاست که ۴۰ درصد از این تسلیحات مستقر شده و آماده استفاده فوری بر زیردریاییها، موشکهای مستقر در پایگاههای زمینی و بمبافکنها هستند.
ادامه مطلب
با تشدید فشارها و تهدیدهای امریکا و اسرائیل
آیا ایران دکترین نظامی و هستهای خود را تغییر میدهد؟
تشدید فشارها و تهدیدهای امریکا و اسرائیل علیه ایران موجب مطرح شدن این دو پرسش شده است که آیا مداخله نظامی علیه ایران صورت خواهد گرفت و آیا ایران دکترین نظامی خود را تغییر خواهد داد؟
ادامه مطلب
فلسفه در دیپلماسی:
چرا با سلاح هسته ای مخالفم!
علی مفتح در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می نویسد: این مقاله از دو جنبهی مهم، متمایز از سایر نوشتههای مشابه است. نخست، برخلاف بسیاری از مقالاتی که به این موضوع پرداختهاند، این نوشتار با محوریت ایران نوشته شده است. بهرغم آنکه استدلالهای مطرحشده در آن، میتواند به سنتها و تمدنهای دیگر نیز تعمیم یابد، اما تمرکز اصلی آن بر بستر فکری، تاریخی و فرهنگی ایران اسلامی است. دومین تمایز این مقاله، شیوهی بررسی آن است. در حالی که بسیاری از مباحث مربوط به سلاح هستهای از دیدگاههای سیاسی، امنیتی و حتی دینی تحلیل میشوند، این مقاله تلاش دارد که این مسئله را از نگاه فکری مورد بررسی قرار دهد.
ادامه مطلب
ایران هزینه صدها سلاح هستهای را داده اما آنها را ندارد
بمب اتمی برای برقراری موازنه وحشت!
اسلام ذوالقدرپور در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می نویسد: بمب اتم در شرایط کنونی هراسناکترین سلاح برای قدرتهای بزرگ قلمداد میشود که با اتکا به آن توان موازنه وحشت را برای خود امکانپذیر ساختهاند. تسلیحات اتمی که بیشتر در اختیار دولتهای توانمند جهان قرار دارد، کره شمالی و پاکستان دو استثنای آن محسوب میشوند، منبع اقتدار وحشت بزرگان است همانگونه که روژه گارودی میگوید: «سلاحهای اتمی، اسلحه توانگران است.»
ادامه مطلب
چرا سیاست بازدارندگی منطقهای ایران آسیب دید؟
راهبرد خردمندانه «حلقه آتش»
علی اکبر دارینی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می نویسد: راهبرد «حلقه آتش» به ایران کمک کرده است که جغرافیای پاسخ خود به تهدیدها علیه بقاء و امنیت ملی را به بیرون از مرزهای ملی گسترش دهد. هدف از این راهبرد افزایش قدرت بازدارندگی یک کشور فرای مرزهای ملی خود است. در چارچوب این راهبرد خردمندانه، ایران دور از میدان درگیری خواهد بود و این متحدین ایران هستند که با دشمن درگیر خواهند شد.
ادامه مطلب
حساب هزینهها چه میشود؟!
دکترین هستهای و طنابِ نظامیگرایی
مهدی تدینی در یادداشتی می نویسد: در این روزها از راهروهای مجلس تا اینسو و آنسو در رسانهها برخی از «تغییر دکترین هستهای» صحبت میکنند و منظور از این تعبیرِ سنگین احتمالاً به زبان ساده ساختن بمب اتم و حرکت به سوی تسلیحات هستهای است. نفس این که کسانی به این سادگی دربارۀ این مسئله حرف میزنند، بدون در نظر گرفتن هزینههای آن برای ایران و مردمش، دلهرهآور است. بیش از بیست سال است برنامهای هستهای که رسماً و زیر نظر نهادهای بینالمللی، «صلحآمیز» نامیده شده، هزینهای هنگفت به ایران و چند نسل از مردمانش تحمیل کرده است، حال مدعیان تغییر دکترین هستهای بر مبنای چه محاسبۀ فایده و ضرری از حرکت به سمت تسلیحات هستهای دم میزنند؟
ادامه مطلب
در جنگ اوکراین
روسیه سلاح هسته ای به دست می گیرد؟
بهرام امیراحمدیان در یادداشتی می نویسد: رئیس شورای امنیت ملی روسیه چندین بار به استفاده از سلاح هسته ای در صورت احساس تهدید اشاره داشته و در آخرین اظهار نظر اهداف جنگ را در صورت فرسایشی شدن تا نابودی آخرین نفر اوکراینی دانسته است.
ادامه مطلب
لزوم رسیدن به بازدارندگی هسته ای
برخورداری از سلاح اتمی فرصت است یا تهدید؟
آرزو عسکری در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می نویسد: در دنیای آنارشیک نمی توان به اتحادها، بلوک ها و ائتلاف ها اعتماد کرد چون پایدار نیستند، موقتی هستند و به عبارتی دوست امروز ممکن است دشمن فردا باشد. پس باید دولتها به خود متکی باشند. همان طور که انگلستان نگفت چون آمریکا بمب اتم دارد امنیت من را نیز تضمین میکند و یا اسرائیل نگفت چون آمریکا بمب اتم دارد دیگر من به بمب اتم نیاز ندارم!
ادامه مطلب
باید ورق را برگردانیم
بمب اتم ابزار ایجاد موازنه وحشت در برابر اسرائیل
احمد بخشایشی اردستانی می گوید: من بارها به شخص شما این را گفتهام که وقتی ما شاهد این حجم بیسابقه از تحریمها و فشارهای معیشتی علیه مردم و ملت ایران هستیم، چرا نباید حداقل دستاورد همه این فشارها، رسیدن ما به بمب هستهای باشد؟! چون بهواقع منطقی نیست که ما هم فشار و تحریم را تحمل کنیم و هم از آن طرف توان اتمیمان حتی قادر به تولید برق نباشد. ما الان هم کتک را میخوریم، هم پیاز را؛ تازه باید پول هم بدهیم. این، نه عقلانی است و نه شدنی. شما در تابستان همین امسال و در همین مردادماه که در آن به سر میبریم، میبینید که توان هستهای کشور حتی نتوانسته کمبود تولید را جبران کند. اینجاست که سؤال بحقی در ذهن مردم ایران شکل میگیرد؛ اگر ما سالهاست به واسطه فعالیتهای هستهای متحمل تحریم و فشار اقتصادی هستیم، پس این توان کی باید به داد ما برسد؟ اگر توان هستهای نتواند کمبود برق ما را جبران کند، پس به چه دردی میخورد؟
ادامه مطلب
نگاهی به کارنامه سیاست خارجی حسین امیرعبداللهیان
بمب اتمی می تواند پشتوانه سیاست خارجی باشد
احمد بخشایش اردستانی می گوید: زبان گفتوگو، مذاکره و دیپلماسی غربیها و بهویژه آمریکاییها با یک کشور هستهای کاملا متفاوت است، کمااینکه از مایک پمپئو، وزیر امور خارجه آمریکا در دوره دونالد ترامپ، پرسیده بودند چرا با وجود آنکه کره شمالی پروندههای متعددی دارد، اما سیاست فشار حداکثری در قبال ایران اجرا میشود و او گفته بود که چون کره شمالی یک قدرت هستهای است و نمیتوان وارد بحران با این کشور شد. دوباره به بحث برگردیم. مرحوم حسین امیرعبداللهیان سعی داشت در نهایت تلاش و کوشش همه تصمیمها و ریلگذاری مراجع ذیربط و بالادستی را در حوزه هستهای، منطقهای و دیگر پروندههای سیاست خارجی به نتیجه برساند.
ادامه مطلب
بازدارندگی در خلأ انجام نمیشود
ملاحظاتی درباره «دکترین هستهای»
کوروش احمدی در یادداشتی می نویسد: «دکترین هستهای» را اگر زیرمجموعه دکترین یا استراتژی نظامی به شمار آوریم، تمرکز آن بر اهداف و مأموریتهای مدنظر درباره ساخت و استفاده از سلاح هستهای و امور مربوط به آن مانند بازدارندگی هستهای و دیپلماسی و چانهزنیهای مربوطه است.
ادامه مطلب
آیا زمان آن شدهکه ایران و آمریکا برای دستیابی به مذاکرات موثر، نگاه راهبردی را جایگزین رویکرد تاکتیکی کنند؟
دیپلماسی؛ انتخاب ناگزیر تهران و واشنگتن
جلال خوش چهره در یادداشتی می نویسد: تهران و واشنگتن اکنون ادامه رویکرد دیپلماتیک را مناسبترین گزینه میخوانند اما برای استمرار این وضع لازم است تصمیم بگیرند که ۱_ آیا همچنان برآنند که بهگونهای سخن بگویند که میخواهند بجنگند و در این حال بهگونهای رفتار کنند که میخواهند صلح کنند؟ بدیهی است تاریخ مصرف این وضع ژلاتینی، سرانجام دیر یا زود به پایان میرسد. ۲_ آیا زمان آن شده است که دوطرف برای دستیابی به مذاکرات موثر، نگاه راهبردی را جایگزین رویکرد تاکتیکی کنند؟ انگیزه به علاوه اراده و عمل به راهبرد میانجامد.
ادامه مطلب
باید بازدارندگی را تقویت کرد
حمله به کنسولگری ایران و ضرورت بازنگری در سیاست های دفاعی و امنیتی
حمیدرضا جوادی قلعه و سعید محمدی کاوند در یادداشت مشترکی برای دیپلماسی ایرانی می نویسند: باید توجه داشت که یکی از خط مشیهای قدیمی مسئولان رژیم اسرائیل امنیتیسازی مسائل است؛ امنیتیسازی به معنای از کاه کوه ساختن است.
ادامه مطلب
پاسخ ناممکن امریکا
اگر ایران تصمیم به ساخت بمب اتم بگیرد
تهران هنوز هم دلایل خوبی برای عدم ساخت سلاح هستهای یا حتی غنیسازی اورانیوم به سطوح مناسب برای سلاح یا ممانعت کامل از ورود بازرسان سازمان ملل دارد. صِرف عبور از این آستانهها، به عنوان مثال، ممکن است به حمله پیشگیرانه توسط اسرائیل یا ایالات متحده منجر شود. اگر ایران بتواند بدون افشا شدن، سلاحی بسازد، خطر به راه افتادن یک مسابقه جنگ افزارهای هستهای منطقهای با رقبای خود در خلیج فارس، مانند عربستان سعودی، وجود دارد و اگر ایران به سمت جنگ افزارهای هستهای پیش رود، احتمالاً باعث خشم چین، مهمترین مشتری نفت ایران و یک شریک دیپلماتیک با ارزش اش، خواهد شد. با این حال، تهران ممکن است تصمیم بگیرد که مزایای رفتن به سمت جنگ افزارهای هستهای بیشتر از ریسکهای آن است.
ادامه مطلب
چگونه انحصار هسته ای تل آویو، بر اشاعه در خاورمیانه تاثیر می گذارد
سیاست "نگو، نپرس" در برنامه هسته ای اسرائیل
سیاست "نگو، نپرس" به خوبی به اسرائیل کمک کرده است؛ از منافع بازدارندگی هسته ای برخوردار است بی آنکه مجبور به پاسخگویی به پرسش های ناخوشایند باشد. همچنین ممکن است علنی کردن سلاح های هسته ای، کار تحریک آمیزی باشد و کشورهای عربی را وادارد تا به گونه ای واکنش نشان دهند و سیاست رضایت عملی موجود به هم بخورد.
ادامه مطلب
افق نبرد در آسیای دور
جنگ دوم کره در پیش است؟
به نظر میرسد هیچ کس به دنبال کنترل اوضاع یا آرام کردن و کاهش تنش نیست. همه درگیر این کشمکش هستند؛ گویی به علت جنگ اوکراین و تشدید تنش میان چین و آمریکا، رویارویی اجتناب ناپذیر شده است.
ادامه مطلب
عدم اطمینان تل آویو از آنچه در برنامه هسته ای ایران می گذرد
ترس اسرائیل از ایران بیش از هر زمان دیگر
اسرائیل پیشنهاد اخیر آمریکا برای همکاری در برنامه ریزی مشترک نظامی در قبال ایران را رد کرده با این نگرانی که تنها هدف این پیشنهاد، اعمال کنترل نزدیک بر تحرکات اسرائیل است تا اطمینان حاصل شود که به تنهایی دست به اقدامی علیه ایران نمی زند.
ادامه مطلب
روسیه و غرب یکدیگر را متهم می کنند
نگرانیها از بمب کثیف در جنگ اوکراین
بمب کثیف ترکیبی از مواد منفجره مانند دینامیت با پودر یا گلولههای رادیواکتیو است. هنگامی که دینامیت یا سایر مواد انفجاری تعبیه شده در داخل بمب منفجر می شوند، مواد رادیواکتیو مانند اورانیوم در هوا و مناطق اطراف محل اصابت بمب پراکنده میشوند.
ادامه مطلب
سیزدهمین بخش از سلسله یادداشت های سرکیس نعوم در سال یازدهم
بمب اتم، آرزوی نهایی عربستان سعودی
یک بار از یک مسئول امنیتی عربستان سعودی درباره ایران و برنامه هسته ای اش و مواضع کشورش یعنی عربستان سعودی را در برابر آن پرسیدم، گفت: «ما غنی سازی اورانیوم را برای نیروگاه های هسته ای صلح آمیزمان می خواهیم. به مرور که بگذرد غنی سازی اورانیوم را تا ۹۰درصد هم بالا خواهیم برد تا مثل ژاپن شویم، که هم دانش و هم نقشه کامل و مواد لازم برای این که تبدیل به یک کشور هسته ای شویم را در اختیار داشته باشیم، در نتیجه کشورمان توانایی ساخت سلاح هسته ای خواهد داشت. اما آن را نمی سازیم مگر این که کشور با یک تهدید بزرگ و ویرانگر مواجه شود.
ادامه مطلب