نگاهی به فلسفهٔ سیاسی نیکولو ماکیاولی
واقعیت موثر در سیاست خارجی
نیما عظیمی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: نام ماکیاول و ننگ ماکیاول، هردو در بستری شکل گرفته که او جسورانه به «دفاع از امرِ ملّی» برخاست.
ادامه مطلبسیاست
قاتل خودشیفته
ترامپ؛ دیوانهای که انسانیت را تهدید میکند
امیر بیپروا در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: ترامپ مثال یک قاتل خود شیفته و دارای اختلال شخصیتی و با رفتارهای غیر انسانی است. او به نماد نوعی سیاست تبدیل شد که در آن حقیقت، اخلاق، حقوق بشر و کرامت انسانی قربانی قدرتطلبی، پوپولیسم و خودمحوری سیاسی میشوند.
ادامه مطلب
چگونه عناصر گوناگون جغرافیایی بر سیاست خارجی کشورها تاثیر می گذارند
ژئوپلیتیک مردم
ماندانا تیشهیار در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: در مطالعه جغرافیای سیاسی و نظامی، وقتی می گوییم منطقه ای حائل است، باید پرسید میان چه کسانی؟ و وقتی گفته می شود سرزمینی چهارراه آمدوشد بوده، باید گفت برای چه کسانی؟
ادامه مطلب
پدیدهای که آسیب میزند
سیاست و آفات سیاستزدگی
محمد بیدگلی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می نویسد: سیاست واژهای است که همیشه در ایران به آن منفی نگاه میشده، «سیاست پدر و مادر ندارد» جملهای است که حتی در این سالها به یکی از ضربالمثل ایرانیها تبدیل شده است. در لغتنامه دهخدا سیاست به معنی تدبیر، مصلحت و دوراندیشی آمده است. موریس دوورژه از علمای علم سیاست، سیاست را علم قدرت نامیده است، اما اکثر مردم برای این واژه بار منفی قائل هستند، بسیاری بر این باورند، کسانی که با سیاست سر و کار دارند، رابطهای با اخلاق ندارند. برای این ادعای خود هم مثالهای فراوانی میآورند که یکی از آنها جنگهای بیشمار تاریخ بشریت از جمله جنگ اول و دوم جهانی است، جنگهایی که حاصل زیادهخواهی سیاستمداران بوده است. در جامعه امروز ما حداقل در بین عوام واژه سیاست و واژه سیاستزدگی به یک معناست و تفاوت چندانی باهم ندارند، برای تبیین مسئله میتوان دلایل زیادی را لیست کرد، از جمله اینکه در ایران هنوز حزب به معنای واقعی آن شکل نگرفته و عرصه سیاست عمدتاً براساس تمایلات فردی استوار است تا قاعده و قانون یا آییننامه، البته نه اینکه قانون نباشد، بلکه جنبه تزئینی پیدا میکند و بیشتر منافع شخص یا اشخاص ملاک عمل قرار میگیرد و در کل کارها سیستمی پیش نمیرود.
ادامه مطلب
بازآفرینی سیاستهای سوداگری در اقتصاد جهانی
ترامپ و مرکانتیلیسم نوین
عباس عبدالخانی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: رفتار اقتصادی ترامپ نسبت به کشورهای نفتی و حوزه انرژی نیز ماهیتی مرکانتیلیستی یافته است. او اعتقاد دارد که آمریکا باید از «واردات انرژی خارجی» بهطور کامل بینیاز شود و این بینیازی را یکی از پایههای اصلی استقلال اقتصادی آمریکا میداند.
ادامه مطلب
بررسی یک رویداد
سیاسی بودن ورزش خوب است یا بد؟
محمد بیدگلی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می نویسد: یونانیان قدیم از ورزش برای بهبود وضعیت جسمانی شهروندان خود برای جنگها و برتری بر دیگر کشورها استفاده می کردند. ورزش در دنیای جدید در کنار تأثیرات جسمی، بهعنوان صنعتی است که در عرصههای مختلف اجتماعی، سیاسی، اقتصادی و فرهنگی، تأثیرات کمنظیری دارد. در عرصه جنگ نرم، ورزش یکی از مهمترین کارکردها را ایفا می کند.
ادامه مطلب
اصلیترین خط تمایز سیاسی ایران امروز
مرز بین وطن پرستی و وطن فروشی
سیدحجت سیداسماعیلی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: مقاله حاضر با رویکردی تحلیلی و مستند به بررسی پدیدهی اپوزیسیون خارجنشین، گروههای تروریستی شرق کشور و چهرههای ضدایرانی فردی میپردازد و نشان میدهد چگونه شبکهای از جریانهای سیاسی، رسانهای و امنیتی در خارج از مرزها، در پیوند با قدرتهای بیگانه، تلاش میکنند منافع ملی ایران را تضعیف کنند. نتیجه پژوهش آن است که جمهوری اسلامی ایران، در خارج از کشور، با اپوزیسیون ملی و مستقل روبهرو نیست، بلکه با شبکهای از مزدوران و وطنفروشان سازمانیافته مواجه است.
ادامه مطلب
چگونه میتوان برای یکی از این دو گزینه تصمیم گرفت
سیاست خارجی برای توسعه یا بقا
مصطفی اعلایی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: قاعدتاً هیچ حاکمیت ملی و مردمسالاری تمایلی برای جنگیدن برای بقا ندارد و نمیخواهد ملت خود را درگیر ایستایی در پیشرفت و توسعه کند. اما نکته مهم اینجاست که این سیاستها و راهبردها هستند که کشورها را در مسیر توسعه قرار میدهند. و بالعکس، این سیاستها و راهبردهای حاکمیتی هستند که خواسته یا ناخواسته آنها را بهسوی حرکت برای بقا سوق میدهند و آنها را در تله حرکت دایرهوار و عقبماندگی در قالب اقتدار مبتنی بر افقهای غیر واقعی سوق میدهند.
ادامه مطلب
فضای جنگ روایتها تغییر کرده است
از دیپلماسی رسمی تا دیپلماسی توییتری
محمدرضا لشینی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: مخاطب جهانی دیگر بیننده نیست؛ داور است. اینجا دیگر مسئله فقط قدرت نظامی یا اقتصادی نیست، بلکه قدرت روایت است. هر کشوری که بتواند در میدان روایتها اعتبار بسازد، در میدان سیاست هم دست بالا را دارد. و شاید به همین دلیل است که دیپلماسی در عصر ما، بیش از هر زمان دیگری، به رشتهی ما نزدیک شده است: روابط بینالملل نه فقط علمِ قدرت، بلکه علمِ روایت قدرت است.
ادامه مطلب
پوپولیست و هواشناس
چگونه عوامفریبی جهان را گرفتار بحران میکند
حسن فتاحی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: پوپولیستها را نمیتوان از جهان حذف کرد. آنها تولید میشوند؛ اما میتوان با آموزش و آگاهیبخشی، مردمان را تربیت کرد تا فریب نخورند.
ادامه مطلب
پرسشها و انتظارات مطرح
پساماشه رسید، چه میکنید؟
محمد فاضلی در یادداشتی مینویسد: در فردای دو دوران مقاومت و دیپلماسی، وضع اقتصاد، جامعه، محیطزیست، امنیت و ... از هر آنچه بیست سال پیش وجود داشت، بدتر است. اکنون عصر پساماشه است، بازگشتهایم به وضعیتی که ۱۵ سال پیش وجود داشت، بدون آن منابع، بدون آن میزان درآمد نفتی، آب، سرمایه اجتماعی، و ...؛ در حالی که انبوهی از ناترازیها ما را در بر گرفتهاند.
ادامه مطلب
برای جلوگیری از جنگی مجدد
سیاست گفت و گوهای منطقه ای باید از سرگرفته شود
محمدمهدی مظاهری در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: در مقطع کنونی، منافع ایران و کشورهای عرب حوزه خلیج فارس به ویژه عربستان، در یک راستا قرار گرفته است؛ امنیت و ثبات در خلیج فارس! در این راستا لازم است تا رایزنی ها و گفت و گوهای منطقه ای بار دیگر برای ساختن تابآوری و کمک به ایجاد نظم منطقهای پایدارتر از سر گرفته شده و از عربستان سعودی و سایر قدرتهای متوسط نوظهور این منطقه خواسته شود که نفوذ خود را به ابتکار عمل برای صلح و امنیت تبدیل کنند و در کنار ایران، مانع درگرفتن جنگی دیگر در خلیج فارس شوند.
ادامه مطلب
آنچه باید مورد توجه قرار بگیرد
درآمدی بر الگوی دموکراسی مشورتی نخبهمحور
محمد محمودی کیا در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: طرح نظری الگوی «دموکراسی مشورتی نخبهمحور»، به عنوان تلاشی نظری برای عبور از موانع موجود در الگوی دموکراسی مستقر و نیز پیشنهادی برای ارتقای سطح کارآمدی نظام سیاسی است. نقطه اصلی این الگو، تأکید بر نقش نخبگان در چارچوب کارگزاری حداکثری نهاد دانشگاه، اتاقهای فکر و اندیشهورز، اندیشکدهها و شوراهای مشورتی در شکلی فعال، گنشگر، تأثیرگذار، تصمیمساز با ساختاری طولی و غیررسمی است.
ادامه مطلب
نکاتی که باید توجه کرد
وقوع جنگ دوازده روزه رژیم صهیونی، نمونه بارز وفاق ملی در کشور
محمد بیدگلی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: وفاق به معنای تقسیم قدرت بین جناحهای مختلف سیاسی نیست، وفاق یعنی همبستگی و انسجام ملت با حاکمیت و ما نباید این دوگانگی و شکاف را داشته باشیم. مقام معظم رهبری بارها تاکید کردهاند که اجازه ندهیم جامعه ما دچار دوقطبی شود و نظام و مردم را جدای از یکدیگر بدانیم؛ مردم و نظام را باید یکپارچه ببینیم و این مصداق اصلی وفاق است، که به نظر میرسد در شرایط کنونی کشور تحقق این امر بسیار ضرورت دارد.
ادامه مطلب
ایران و راه حل خروج از بن بست
مدیریت بحران یا مدیریت حل بحران
صادق ملکی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: ما به عنوان ایران پس از جنگ تحمیلی اسرائیل علیه ایران و روشن شدن ظرفیت های خود، هیچ راه حلی نداریم جز اینکه از سیاست سلبی دور شویم و به سیاست ایجابی رو آوریم.
ادامه مطلب
از رمانتیسم تا رئالیسم:
ضرورت بازاندیشی در فهم ایرانی از اروپا
عابد اکبری در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: اروپا، در مقام یک بازیگر جمعی و در عین حال متکثر، دارای لایههایی از خودمختاری راهبردی مشروط (Conditional Strategic Autonomy) است. این بدان معناست که کشورهای کلیدی اروپایی مانند آلمان، فرانسه و بریتانیا میتوانند در برخی حوزهها مانند تغییرات اقلیمی، تجارت، فناوری یا سیاستهای منطقهای، مواضعی مستقل از آمریکا اتخاذ کنند، اما در حوزههایی مانند امنیت بینالملل، تحریمهای ثانویه یا توازن نظامی، همچنان همراستا با واشنگتن عمل میکنند.
ادامه مطلب
واقعیتها چه میگویند
توافق، جنگ یا تداوم فشار حداکثری؟
سید مهدی حبیبی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: واقعیت میدانی و ساختاری موجود، بهگونهای است که ایالات متحده را ناگزیر میسازد تا خواسته ایران در زمینه غنیسازی را – هرچند با چارچوبهای نظارتی بینالمللی – بپذیرد. این پذیرش، میتواند همزمان هم ابزار مدیریت تهدید باشد و هم بستری برای بازگشت به مسیر دیپلماسی ایجاد کند. ایران نیز، با توجه به نیازهای اقتصادی و فشارهای داخلی، این گزینه را بهعنوان یک راهحل میانی خواهد پذیرفت؛ راهحلی که نه منجر به تسلیم کامل است، و نه گشایش مطلق، بلکه نوعی مدیریت راهبردی وضعیت برای هر دو طرف خواهد بود.
ادامه مطلب
پنج راهبرد هوشمندانه جمهوری اسلامی ایران
زیبایی استراتژیهای اتخاذ شده
محمد راهپیما در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: در این مقاله، به تحلیل راهبردهای کلان ژئوپلتیکی جمهوری اسلامی ایران از زمان پیروزی انقلاب اسلامی تا امروز پرداخته میشود. هدف، تبیین دقت و کارآمدی این استراتژیها در مقابل فشارهای سیاسی، نظامی و اقتصادی نظام بینالملل برای مهار یا حذف ایران است. راهبردهایی چون محور مقاومت، اقتصاد مقاومتی، توسعه بازدارندگی نظامی، دیپلماسی فعال، نگاه به شرق و پرهیز هوشمندانه از جنگ از جمله مهمترین مؤلفههای این تحلیل هستند.
ادامه مطلب
ریشهها و پیامدها برای ایران
ناهمگونی راهبردی در سیاست خارجی
سید رضا تقوینژاد در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: شرط بنیادین موفقیت در این عرصه، اعتقاد و باور عمیق و نسبتا یکپارچه احزاب و جناحهای سیاسی به راهبرد کلان کشور، فراتر از اختلافات حزبی و جناحی است.
ادامه مطلب
هوش مصنوعی، خاورمیانه و آینده جنگها:
ماشینی شدن سیاست
کامران یگانگی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: هر کشوری که بتواند دادههای خود را حفاظت، پردازش و تفسیر کند، به بازیگر واقعی تبدیل میشود. بنابراین ایجاد حکمرانی داده بومی، مستقل از زیرساختهای فراسرزمینی، یک ضرورت استراتژیک برای آینده منطقه بهشمار میرود. شاید بتوان گفت اگر قرن بیستم، قرن تسلط نفت بر سیاست بود، قرن بیستویکم، دوران فرمانروایی الگوریتم بر امنیت است.
ادامه مطلب
بیبی فقط منافغ اسرائیل را میبیند ولاغیر
بدبینی نتانیاهو به گلوبالیستها
. گلوبالیستها، که معمولاً از نهادهایی مانند سازمان ملل، اتحادیه اروپا و توافقهای چندجانبه حمایت میکنند، با برخی سیاستهای نتانیاهو، بهویژه در زمینه مناقشه فلسطین – اسرائیل، همراستا نیستند. به گزارش بیبیسی، نتانیاهو به دلیل حمایت از گسترش شهرکسازی در کرانه باختری و سیاستهای سختگیرانه علیه فلسطینیها، از سوی برخی نهادهای بینالمللی مورد انتقاد قرار گرفته است. این نهادها، که میتوان آنها را در زمره گلوبالیستها دانست، راهحل دوکشوری و احترام به قطعنامههای سازمان ملل را خواستار هستند، در حالی که نتانیاهو بارها این قطعنامهها را نادیده گرفته یا رد کرده است.
ادامه مطلب
تحلیلهای غیرواقعگرا؛
از غافلگیری تا پیچیده سازی دیپلماسی
عابد اکبری در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می نویسد: پیش از آغاز درگیری، بسیاری از تحلیلگران یا احتمال حمله را اساساً منتفی میدانستند، یا در صورت وقوع، پیامدهای آن را قابل مهار و کمهزینه تصور میکردند. این نگاه کشور را در موقعیتی قرار داد که نه تنها از آمادگی راهبردی کاست، بلکه امکان پاسخ هدفمند، هوشمند و مبتنی بر بازدارندگی را نیز محدود ساخت.
ادامه مطلب
پایان یک نبرد، آغاز یک راهبرد:
گزینههای ایران پس از آتشبس
علی معموری در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: مطالعات جنگ نشان میدهند که پایان واقعی جنگ یا با تسلیم کامل یکی از طرفین رخ میدهد یا با رسیدن به تعادل در بازدارندگی. روشن است که هیچ یک از این دو محقق نشده است. این نشان میدهد که ایران و اسرائیل هر دو در حال آمادهسازی مجدد خود برای دورهای آینده این رویارویی هستند. آتشبس کنونی بیش از آن که ثمره یک توافق پایدار باشد، محصول توازن ناپایدار قوا و هزینههای فزاینده جنگ برای منطقه و جهان است.
ادامه مطلب
انسان همچنان ناظر میماند
نقش کنونی الگوریتمها در سیاست خارجی
در آینده نزدیک (تا ۵ سال آینده)، الگوریتمها به احتمال زیاد نقش فزایندهای در تحلیل دادهها، پیشبینی سناریوها و ارائه توصیههای سیاستی در سیاست خارجی خواهند داشت. با این حال، به دلیل پیچیدگیهای ذاتی روابط بینالملل، از جمله عوامل غیرقابل پیشبینی مانند احساسات، فرهنگ و تصمیمگیریهای سیاسی، بعید است که الگوریتمها به طور کامل جایگزین تفکر انسانی شوند.
ادامه مطلب
دوستان دیروز دشمنان امروز شدند
دلایل اصلی دعوای ماسک و ترامپ
اختلافات بین ترامپ و ماسک از یک همکاری نزدیک در انتخابات ۲۰۲۴ به یک رویارویی علنی در ژوئن ۲۰۲۵ تبدیل شده است. این تنشها ریشه در تفاوتهای عمیق در دیدگاههای اقتصادی (لایحه بودجه و تعرفهها)، سبک مدیریت (DOGE) و اتهامات شخصی دارد.
ادامه مطلب
علی نصری واکاوی کرد:
مشارکت چندقطبی ایران: شکلدهی به ساختارهای نوین اقتصاد جهانی
علی نصری، تحلیلگر حوزه ژئوپلیتیک و متخصص روابط بینالملل در مقاله ای با عنوان «مشارکت چندقطبی ایران: شکلدهی به ساختارهای نوین اقتصاد جهانی» برای مجله تخصصی مجمع گفتوگوی تهران نوشت: با تضعیف تدریجی نظم تکقطبی جهانی، ایران در حال بازتعریف جایگاه خود در نظم نوظهور چندقطبی است.
ادامه مطلب
بیزمانیِ مزمن
بیماری تحلیل سیاسی در ایران
عابد اکبری در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: تحلیلگری که با تاریخ سر و کار دارد، میداند هیچ اکنونی تکرار کامل گذشته نیست. شباهتها اغلب سطحیاند و تفاوتها تعیینکننده. شرایط بینالمللی، وزن نسبی بازیگران، صورتبندیهای ژئوپلیتیکی و ظرفیتهای داخلی، همگی در حال دگرگونیاند.
ادامه مطلب
تحلیل علمی رویه ترامپ در بازیسازی سیاست با قاعده شکنی عمدی
استراتژی آشوب
پوریا عادلی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: برخلاف رؤسای جمهوری پیشین که پس از مشورت با اتاقهای فکر و نهادهای تصمیمساز، سیاستهای نهایی را اعلام میکردند، ترامپ با ایدههای شخصی یا اقتباسی خود به صورت عمومی آزمایش میکند و سپس بر اساس بازخوردها، آنها را به سیاست تبدیل یا دور میاندازد.
ادامه مطلب
دغدغههایی که به نوشتن میانجامد
ادبیات و سیاست: معادلهای خطرناک اما حیاتی
فاطمه خادمشیرازی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: زمانی که موضوعات سیاسی «زیر پوست» زندگی نویسنده نفوذ میکنند و او را نگران میکنند، پرسش مهمی مطرح میشود: چگونه میتوان از این نگرانی نوشت، بیآن که گرفتار لفاظیهای عقیم، ایدئولوژیهای خشک و گفتمانهای سلطهگرانه شد؟ این پرسش، معادلهای پیچیده و خطرناک را در رابطه میان ادبیات و سیاست به وجود میآورد.
ادامه مطلب
نهاد، فرد و متن سیاسی
پاپ فرانسیس و روابط بینالمللی
سید محمدکاظم سجادپور در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می نویسد: کنشگر سیاسی پاپ فرانسیس، با چالشهای جدی نیز روبرو بود. یکی از پیچیدهترین چالشها، ماهیت و روابط مسیحیت و مناسبات بینالمللی معاصر است. افزایش روندها و گرایشهای ناسیونالیستی و پوپولیستی، مخصوصاً در اروپا و آمریکا در این راستا قابل طرح است.
ادامه مطلب