منطقه

لزوم بازتعریف روابط

عقلانیت همسایگی در پساجنگ رمضان

محمدمهدی مظاهری در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: بررسی رفتارهای این کشورها نشان می‌دهد که منفعت اصلی آنان در پیروزی برق آسای آمریکا و اسرائیل در جنگ با ایران، نابودی کامل توان نظامی و تضعیف و مهار وزن ژئوپلیتیک آن تعریف شده بود؛ در این راستا این کشورها علی رغم عدم همراهی رسمی و علنی با آمریکا و اسرائیل، در خفا از هیچ تلاشی برای تشویق دولت ترامپ به حمله به ایران و نابودی قابلیتهای دفاعی- نظامی کشورمان دریغ نکردند و حتی در مواردی، با تسهیلات پدافندی، تبادل اطلاعاتی و اجازه به آمریکا و اسرائیل برای حمله به کشورمان از خاک آنها، تمامی شرایط غیر مستقیم برای حمایت از این تجاوز غیرقانونی را فراهم آوردند.

ادامه مطلب

بازآرایی ژئوپلیتیکی قفقاز جنوبی و جایگاه راهبردی محور تهران– ایروان

مساله ارمنستان جدید پاشینیان

آرتویت زهرابیان در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: قفقاز جنوبی پس از جنگ دوم قره ‌باغ، عملاً وارد دوره ‌ای از «بی‌ ثباتی کنترل ‌شده» شده است؛ وضعیتی که در آن نظم پیشین منطقه تضعیف شده اما نظم جدید نیز هنوز تثبیت نشده است. خلأ ناشی از کاهش نسبی نفوذ روسیه، افزایش حضور غرب، جاه‌ طلبی‌های ژئوپلیتیکی آذربایجان و نقش فزاینده ترکیه، موجب شده است که بازیگران منطقه‌ای به باز تعریف اولویت‌های امنیتی و راهبردی خود ناچار شوند.

ادامه مطلب

هم‌افزایی منطقه‌ای در میان تلاطم‌های ژئوپلیتیک، چگونه گذار اقتصادی خاورمیانه را پیش می‌برد؟

از یکپارچگی خلیج فارس تا کریدورهای فراقاره‌ای

محمد زروک آهی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: این مقاله به بررسی نظام‌مند جدیدترین تحولات همکاری منطقه‌ای در خاورمیانه، تحلیل نیروهای محرکه و چالش‌های پیش رو و همچنین ارائه‌ی چشم‌اندازی آینده‌نگرانه می‌پردازد.

ادامه مطلب

در نشست هفتگی سخنگوی وزارت امور خارجه با خبرنگاران

بقایی: آزاد شدن پول‌های بلوکه شده ایران امتیاز نیست بلکه احقاق حق است

بقائی در واکنش به مخالفت آمریکا با طرح ایران، عنوان کرد: اگر بخواهم خلاصه عرض کنم، اختلاف نظر بین طرفی است که صرفا به دنبال تضییع حقوق ایران است. آزاد شدن پول‌های بلوکه شده ایران امتیاز نیست بلکه احقاق حق است. در مورد ادامه روند ما نشان دادیم فارغ از همه پارازیت‌ها، بر منافع ملی ایران متمرکز هستیم. به هرگونه که اقتضا کند برای تامین منافع خود اقدام خواهیم کرد.

ادامه مطلب

وقتی منطقه شبیه یک میدان رزمی خاموش می‌شود

آواز پنهان سامانه‌ها

نیروانا مهرآیین در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: ادعای مطرح‌شده درباره استفاده از مسیرهای ریلی برای انتقال انرژی در شرق آسیا، از دید علم لجستیک، نشانه‌ای از تغییر مسیرهای پشتیبانی و افزایش تنوع در خطوط حیاتی است.

ادامه مطلب

دگردیسی امنیت در عصر نوین

نبردهای خاکستری که بر وضعیت فعلی حاکم است

سجاد عابدی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: این پدیده که تحت عنوان «نبردهای خاکستری» شناخته می‌شود، وضعیتی میان صلح کامل و جنگ تمام‌عیار است؛ جایی که بازیگران بدون عبور از خط قرمزِ درگیری مستقیم، به دنبال تخریب اراده و ساختارهای رقیب هستند.

ادامه مطلب

معادله هنوز کامل نشده است

لبنان؛ میدان واقعی آزمون آتش‌بس

نیروانا مهرآیین در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: تحولات نشان می‌دهد که معادله آتش‌بس در منطقه هنوز کامل نشده است. در واقع، آنچه روی میز دیپلماسی قرار دارد تنها زمانی می‌تواند به یک آرامش واقعی تبدیل شود که میدان‌های درگیری نیز خاموش شوند؛ و در این میان، لبنان بیش از هر نقطه دیگری به میدان آزمون جدی این آتش‌بس تبدیل شده است.

ادامه مطلب

بررسی پیوند ژئوپلیتیک و توان دفاع موشکی

موشک‌های ایران ستون‌های خاورمیانه جدید

سید حجت سیداسماعیلی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: ایران با درک محدودیت‌های نیروی هوایی خود در برابر رقبای منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای، استراتژی «بازدارندگی نامتقارن» را بر پایه موشک‌های بالستیک و کروز بنا نهاد. این توانمندی باعث شده است که هزینه هرگونه اقدام نظامی علیه خاک ایران به شدت بالا برود. در واقع، موشک‌ها به ابزاری برای تحمیل «عقلانیت اجباری» به بازیگران مهاجم تبدیل شده‌اند که این خود سنگ بنای ثبات در نظم جدید است. 

ادامه مطلب

ایران در آینه نیویورک تایمز:

از روایت بحران تا پذیرش واقعیت قدرت

حسن عبدی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: مرور دقیق گزارش‌ها و تحلیل‌های نیویورک تایمز در هفته‌ها و ماه‌های اخیر نشان می‌دهد که در کنار این روایت سنتی، لایه‌ای تازه در حال شکل‌گیری است؛ لایه‌ای که ایران را نه صرفاً به عنوان یک مسئله امنیتی، بلکه به عنوان یک بازیگر تأثیرگذار و گاه اجتناب‌ناپذیر در معادلات منطقه‌ای توصیف می‌کند.

ادامه مطلب

مذاکرات ژنو و مدیریت عدم‌قطعیت راهبردی

تحلیل سناریوهای پیش‌روی ایران

مرتضی شکری در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: برخلاف برداشت‌های مرسوم که مذاکره را صرفاً ابزاری برای مصالحه می‌دانند، در دکترین سیاست خارجی جمهوری اسلامی، میز مذاکره امتداد منطقی قدرت ملی تعریف می‌شود. فضای این نشست، متأثر از دو متغیر کلان است: نخست، تلاش ایالات متحده برای بازتعریف معماری امنیتی منطقه تحت دکترین جدید دونالد ترامپ، و دوم، اراده تهران برای خنثی‌سازی اهرم تحریم و صیانت از زیرساخت‌های هسته‌ای در برابر مطالبات حداکثری غرب.

ادامه مطلب

سفیر ایران در تفلیس در گفت‌وگویی اختصاصی که در اختیار دیپلماسی ایرانی قرار گرفته است

هیچ‌کس از جنگ سود نمی‌برد/ عقلانیت راهبردی ادامه مسیر دیپلماسی است

سید علی موجانی گفت: ایران به دنبال جنگ نیست، اما در دفاع از خود تردید نخواهد کرد. تجربه‌های تاریخی نشان داده است که بی‌ثباتی گسترده، به‌ویژه در منطقه‌ای حساس مانند خاورمیانه، پیامدهایی فراتر از پیش‌بینی‌های اولیه خواهد داشت.

ادامه مطلب

درس‌هایی که باید آموخت

خطر تبدیل ایران به میدان آزمون جبرانی سوم

مسعود رضائی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: تاریخ نشان می‌دهد که پیروزی بیرونی، در صورت بی‌توجهی به ظرفیت و بنیان‌های داخلی قدرت، می‌تواند به فرسایش درونی و سقوط کشورها بینجامد.

ادامه مطلب

الزامات راهبردی دفاعی چیستند

ارزیابی ژئوپلیتیکی سناریوی محاصره پیرامونی جمهوری اسلامی ایران

محمد سجاد نوروزی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: توافق‌های عادی‌سازی روابط میان رژیم صهیونیستی و برخی کشورهای عربی، عملاً به ایجاد یک کمربند ژئوپلیتیکی همسو با واشینگتن در جنوب و جنوب‌غرب ایران منجر شده است.

ادامه مطلب

از خلیج فارس تا غزه، کنترل ادراکی بحران

ابهام‌سازی به‌مثابه راهبرد

فاطمه خادم شیرازی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: لشکرکشی ترامپ به خلیج فارس بخشی از یک استراتژی کلان محسوب می‌شود. در این استراتژی، ابهام‌سازی هدفمند و روایت‌سازی گمراه‌کننده جایگزین شفافیت می‌شود.

ادامه مطلب

ارسال تجهیزات سنگین و ناوهای امریکایی

تغییر وضعیت نظامی آمریکا در منطقه به چه معناست

طی دهه گذشته، حضور نظامی آمریکا در خاورمیانه برای مدیریت ریسک، اجتناب از درگیری و استفاده از حضور خود برای بازدارندگی به جای عملیات پایدار، تنظیم شده بود. آنچه اکنون مشاهده می‌کنیم، یک بازتنظیم است که در آن آمریکا خود را برای حفظ آزادی عمل تحت شرایط منطقه‌ای رو به تنش آماده می‌کند.

ادامه مطلب

کمک اسرائیل به امارات در دشمنی با عربستان

گسست روابط ریاض و ابوظبی فراتر از آنچه تصور می‌شود

به گفته منابع دارک باکس، ریاض به سرعت برای تغییر چارچوب درگیری به عنوان یک مسئله نظم منطقه‌ای اقدام کرد و یک کمپین رسانه‌ای و سیاسی پایدار را آغاز کرد که امارات را به عنوان یک بازیگر بی‌ثبات‌کننده معرفی می‌کرد. رسانه‌های همسو با دولت سعودی، ابوظبی را به سرمایه‌گذاری در هرج و مرج، حمایت از جنبش‌های جدایی‌طلب و تضعیف حاکمیت کشورهای عربی در راستای منافع محدود همسو با قدرت‌های خارجی متهم کردند. این روایت به هسته اصلی تصویر با دقت پرورش‌یافته امارات متحده عربی به عنوان نیرویی برای ثبات و توسعه ضربه زد. پاسخ امارات، آسیب‌پذیری دیگری را آشکار کرد. ابوظبی به جای مقابله مستقیم با اتهامات عربستان سعودی از طریق اکوسیستم رسانه‌ای خود، به شدت به دفاع غیرمستقیم از طریق هم‌پیمانانش، به‌ویژه شبکه‌های طرفدار اسرائیل در ایالات متحده، متکی بود.

ادامه مطلب

جهان در آستانه جنگی مهارنشدنی

آمریکا ماشه را می‌کشد؟!

نیروانا مهرآیین در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: بر اساس اصول بنیادین حقوق بین‌الملل و حقوق مخاصمات مسلحانه، صرف آغاز شلیک گلوله معیار شروع جنگ نیست. ایجاد تهدید قریب‌الوقوع، محاصره نظامی، استقرار آرایش تهاجمی و نمایش قدرت نظامی در مجاورت مرزهای یک کشور، می‌تواند آغاز عملی مخاصمه تلقی شود.

ادامه مطلب

قدرت‌هایی که نقش اصلی را ایفا می‌کنند

تحلیل تعادل قوا در خلیج فارس از منظر واقع‌گرایی

فرهاد قادری در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: پرسش اصلی این یادداشت این است: اسرائیل چگونه تلاش کرده بازدارندگی آسیب‌دیده خود را احیا کند؟ و آیا این تلاش‌ها واقعاً به «بازگشت تعادل قوا» منجر شده یا سیاست‌های جدید به «ناامنی بیشتر» انجامیده است؟ تعادل قوا در خلیج فارس چگونه شکل گرفته و امروز چه تغییراتی را تجربه می‌کند؟ و مهم‌تر: واقع‌گرایی تا چه حد می‌تواند این تحولات را تبیین کند.

ادامه مطلب

نقدی بر تحولات جاری امریکای لاتین

جایگاه آمریکای جنوبی از منظر دکترین امنیتی ترامپ

فرزاد محمدی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: دیدگاه‌ها و رویکردهای امنیتی مطرح شده در دوره دوم ریاست‌جمهوری ترامپ، متکی بر مبانی واقع‌گرایی تهاجمی، محاسبات صرفاً ابزاری، گرایش به عمل یک‌جانبه و امنیتی‌سازی تمام‌عیار مناسبات اقتصادی است. در این پارادایم، آمریکای جنوبی نه بر پایه اصول و هنجارهای دموکراتیک یا همپیمانی فکری و ایدئولوژیک، که صرفاً از منظر معیارهای هزینه-فایده ارزیابی می‌شود.

ادامه مطلب

عناصر فروپاشی را در درون خود دارد

اسرائیل در لبه پرتگاه

محمدعلی مهتدی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: واقعیت این است که رژیم ساختگی و نامتجانس اسرائیل دراین منطقه عربی - اسلامی، عناصر فروپاشی را در درون خود دارد و با بروز این عناصر در صحنه و قوت گرفتن آن، رژیم، خود بخود در معرض فروپاشی قرار می گیرد، بدون آنکه نیاز به حمله نظامی از خارج باشد.

ادامه مطلب

تحلیل مبتنی بر راهبرد امنیت ملی ایالات متحده (۲۰۲۵)

دگرگونی نقش انرژی و امنیت در خاورمیانه: پیامدهای راهبرد جدید آمریکا برای ایران

سید کامران یگانگی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: پرسش اصلی این یادداشت آن است که راهبرد جدید آمریکا در قبال منطقه، چگونه «جایگاه انرژی و امنیت» را در خاورمیانه دگرگون می‌کند و این دگرگونی چه معنا و پیامدی برای راهبرد ملی ایران خواهد داشت؟

ادامه مطلب

یک سالی که از سقوط بشار اسد گذشت

سوریه جدید؛ چالش‌ها و فرصت‌ها

جمیله کدیور در یادداشتی می‌نویسد: یک سال از سقوط بشار اسد در سوریه گذشت. در این یک سال، نه فقط رئیس شورشیان که هم تغییر نام داد و هم تغییر چهره و لباس و هم تغییر سیاست، بلکه سوریه و به تَبَع آن منطقه تغییرات بسیاری کرده است.

ادامه مطلب

تداوم بحران، قطبی‌سازی یا جهش به امنیت درون‌زا؟

سه‌راهی خاورمیانه

فاطمه خادم شیرازی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: جنگ غزه، فرسایشی شدن بحران‌های سوریه و یمن، رقابت رو‌به‌افزایش ایران و اسرائیل، بی‌ثباتی ساختاری در عراق و لبنان و شکنندگی نظم امنیتی در خلیج فارس، فضایی از ناامنی پایدار ایجاد کرده‌اند. این وضعیت نه فقط کشورهای منطقه، بلکه قدرت‌های جهانی را نیز به بازنگری در سیاست‌های خود نسبت به خاورمیانه واداشته است.

ادامه مطلب

آسیای نوین در برابر غرب لیبرال

به دنیای آسیایی سلام کنید

انتظار می‌رود این کشورها تا سال ۲۰۴۰ نیمی از تولید ناخالص داخلی جهان را تشکیل دهند. رشد آسیا محدود به حوزه اقتصادی نبوده است. کشورهای بزرگ آسیایی، به ویژه چین، هند و ژاپن، جنبش‌های سیاسی و ایدئولوژیک داخلی موازی را پرورش داده‌اند و مدل‌های حکمرانی جایگزین را پیشنهاد کرده‌اند که بر تمرکز دولت، کارایی بوروکراتیک و رنسانس فرهنگی برای مقابله با مدل‌های لیبرال غربی تأکید دارند.

ادامه مطلب

رنگ و بوی اقتصادی سفر محمد بن سلمان به امریکا

امنیت برای اقتصاد؛ معماری جدید روابط ریاض–واشنگتن

کامران کرمی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: محمد بن سلمان در شرایطی با دستورکار اصلی امضای یک پیمان دفاعی غیرحزبی، خرید جنگنده‌های نسل پنجم و بازآرایی روابط چند دهه‌ای ریاض و واشینگتن در بستر شکاف‌های چندقطبی با منطق اقتصاد سیاسی بین‌المللی راهی کاخ سفید شده که مولفه امنیت نقش کلیدی برای پروژه چشم انداز ۲۰۳۰ این کشور بازی می‌کند. در این چیدمان؛ بن سلمان دو هدف اصلی اقتصادی و امنیتی با تاثیر و تاثر ژئوپلتیک را دنبال می‌کند.

ادامه مطلب

غرب آسیا در آستانه تحول

دیپلماسی فعال و ضرورت بازگشت به مطالبات ملی

محمدمهدی مظاهری در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: در نهایت باید گفت مرور تاریخ نشان می دهد، کشورهایی در نظام بین‌الملل قابلیت بازیگری فعال و نقش آفرینی مؤثر دارند، که در عرصه داخلی به تقویت فاکتورهای قدرت (اقتصادی، نظامی، اجتماعی، فرهنگی، رسانه ای) خود پرداخته باشند و در عرصه بین المللی نیز سیاستها و منافع خود را از طریق ائتلاف سازی و همکاری و مشارکت با کشورهای همسو پیش می برند.

ادامه مطلب

نکاتی که باید درک کرد

نگرشی بر مسائل مجموعه امنیتی منطقه‌ای در غرب آسیا

سیروس حاجی‌زاده در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: نباید فراموش کنیم که مرکز و بخش عمده کشورهای غرب آسیا، علاوه بر ایران به عنوان هژمون منطقه، ترکیه و اسرائیل، کشورهای عربی هستند. این بدان معناست که کشورهای تأثیرگذار عربی باید در این زمینه مسئولیت ویژه‌ای داشته باشند و ابتکار عمل را در ارائه ایده‌هایی در مورد امنیت منطقه‌ای به دست بگیرند و این امر را به آمریکا یا سایر کشورهای منطقه واگذار نکنند.

ادامه مطلب

گذار از نظم سنتی به بی‌نظمی نوین

معماری امنیتی خاورمیانه

فرزاد محمدی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: نظم وستفالیایی که زمانی بر دولت – ملت‌ها، حاکمیت مطلق و ائتلاف‌های رسمی استوار بود، امروزه در برابر پیچیدگی‌های خاورمیانه ناتوان است. ما اکنون در دوره پسامدرنیته امنیتی به سر می‌بریم؛ دورانی که در آن کلان‌روایت‌هایی مانند ناسیونالیسم عربی، سکولاریسم یا دموکراسی‌سازی لیبرال، جذابیت و کارایی پیشین خود را از دست داده‌اند، در چنین شرایطی، اعتماد عمومی به نهاد دولت به‌عنوان تنها ارائه‌دهنده امنیت، به‌شدت تنزل یافته است؛ اما این بی‌نظمی کنونی را نباید معادل هرج‌ومرج یا فروپاشی کامل دانست.

ادامه مطلب

مزیت نسبی، ژئوپلیتیک و کریدور

آنچه ایران باید نیک بداند

ابوالفضل حسینی نیک در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسد: ایران یکی از معدود کشورهایی است که از مزیت نسبی ژئوپلیتیکی برخوردار است؛ زیرا در نقطه اتصال سه قاره آسیا، اروپا و آفریقا واقع شده و می‌تواند حلقه ارتباطی میان شرق و غرب (از چین و هند تا اروپا) و شمال و جنوب (از روسیه و آسیای مرکزی تا خلیج فارس و اقیانوس هند) باشد. این موقعیت، ایران را در جایگاهی قرار می‌دهد که بالقوه می‌تواند به «گره ژئواکونومیک» در شبکه‌های تجاری جهانی تبدیل شود. در واقع، مزیت نسبی ایران نه فقط در منابع انرژی یا نیروی انسانی، بلکه در امکان ایفای نقش به‌عنوان کریدور ترانزیتی و پل ژئوپلیتیکی میان قدرت‌های منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای نهفته است.

ادامه مطلب

ارائه چند پیشهاد

چشم‌انداز ۲۰۳۰ عربستان؛ راهبردهای ایران در مواجهه با آن

حنانه درشتی و علی آقاپور و رسول سوری در یادداشت مشترکی برای دیپلماسی ایرانی می‌نویسند: ایران باید راهبردی مبتنی بر همکاری مشروط و موازنه‌سازی هوشمند اتخاذ کند که ضمن حفظ منافع کلان امنیتی و اقتصادی، از ظرفیت دیپلماسی منطقه‌ای و بین‌المللی بهره‌مند شود.

ادامه مطلب