خاورمیانه در آستانه نظم جدید
وقتی آمریکا عقب مینشیند جدید
علی اکبر رضایی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: اگر نقش آمریکا در خاورمیانه کاهش پیدا کند چه چیزی جای ساختار امنیتی چند دهه گذشته را خواهد گرفت؟
ادامه مطلبمنطقه
ابعاد، چالشها و سناریوها
ایران و چین: شراکت راهبردی در آزمون نظم جدید منطقهای
رسول سوری در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: این یادداشت با تحلیل ابعاد اقتصادی، امنیتی- سیاسی و تأثیر آن بر نظم منطقهای، چالشها و فرصتهای فراروی این شراکت را در کنار سناریوهای محتمل پیش رو بررسی میکند.
ادامه مطلب
اقداماتی که به تضعیف ریاض در جهان اسلام انجامیده است
عربستان سعودی و خطاهای راهبردی
محمدعلی مهتدی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: نزدیک به دو دهه است که عربستان سعودی در سیاست منطقهای خود اقداماتی انجام میدهد که نهتنها دستاورد روشنی برای منافع ملی این کشور نداشته، بلکه در مواردی به تضعیف موقعیت و جایگاه آن در جهان اسلام انجامیده است.
ادامه مطلب
وقتی متحدان خاورمیانه به واشینگتن بیاعتماد میشوند
توافق مکه یعنی پایان نظم امریکایی
پیمان دفاعی بین پاکستان، عربستان سعودی و ترکیه نشان میدهد که نفوذ ایالات متحده در خاورمیانه تا چه حد کاهش یافته است و چگونه قدرتهای منطقهای اکنون در حال شکلدهی به نظم امنیتی خود هستند.
ادامه مطلب
پارادوکس بازدارندگی:
نگاهی به پیامدهای ناخواسته راهبردهای امنیتی تهران در ترازوی موازنه قدرت در خاورمیانه
بهرام مرادی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: آیا راهبرد امنیتی جمهوری اسلامی ایران، به جای افزایش قدرت بازدارندگی، به شکلی ناخواسته به تسریع روند شکلگیری ائتلافهای منطقهای علیه تهران منجر شده است؟
ادامه مطلب
اقتدار امنیتی امریکا به مانع سخت ایران خورده است
نبرد تمدنی در خلیج فارس و پایان استیلای پانصدسالۀ غرب استعماری؟
بهاءالدین بازرگانی گیلانی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: یک نگاه اجمالی، به تحولات یکی دو سال اخیر در حوزه خلیج فارس، دریای عمان و دریای سرخ، نشان می دهد که نفوذ و اقتدار امنیتی، نظامی حدود شش، هفت دهه ای ایالات متحده، در این منطقه با چالش های بی سابقه ای مواجه شده و مبانی استقرار این ابرقدرت، مخصوصا از سوی کشورمان، به موانع سخت افزاری و مستقیم برخورد کرده است.
ادامه مطلب
فرصتها و راهبردها
پویایی دستگاه دیپلماسی در گذرگاه شانگهای
شهرام شمالی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: اجلاس وزرای خارجه سازمان همکاری شانگهای در بیشکک، فراتر از یک همگرایی صرف امنیتی، سکوی پرتابی برای پیوند امنیت منطقهای با منافع اقتصادی و راهبردی کشور است؛ میدانی تازه که بستر مناسبی برای تحقق منافع ملی، توسعه همهجانبه مناسبات اقتصادی و تحکیم امنیت جمعی فراهم میآورد.
ادامه مطلب
اهداف تهران چیست
استراتژی ایران در بازتعریف نظم جدید در خاورمیانه
محمد صالح سراج در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: ایران تلاش میکند بر اساس نظریه «وابستگی – توسعهنیافتگی» که معتقد است برای غلبه بر توسعهنیافتگی، قطع رابطه با سلطه بیرونی ضروری است، منطقه به سمت «نظم بدون وابستگی به هژمون» حرکت کند.
ادامه مطلب
تعادل ناپایدار پایدارشده
چرا خاورمیانه هرگز از مدار منازعات خارج نمیشود؟
عباس عبدالخانی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: خاورمیانه نه در وضعیت «بحران موقت»، بلکه در یک «تعادل ناپایدار پایدارشده» قرار دارد؛ تعادلی که دقیقاً به دلیل ناپایداریاش، تداوم پیدا میکند.
ادامه مطلب
مقاله محمدجواد ظریف در فارن افرز
پایان جنگ و صلح پایدار نیازمند نگرش جدیدی به امنیت منطقه است
محمدجواد ظریف در مقالهای در نشریه فارن افرز نوشت: ایالات متحده بار دیگر حملات علیه ایران را آغاز کرده است. یادداشت تفاهمی که تهران و واشنگتن ماه گذشته در سوئیس به آن دست یافتند، پس از هفتهها که به مویی بند بود، سرانجام فروپاشید. دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده در ۱۷ تیرماه گفت: «فکر میکنم تمام شد. من دیگر نمیخواهم با [ایران] سروکار داشته باشم.»
ادامه مطلب
بازخوانی پیامدهای راهبردی برای ایران و محور مقاومت:
تحولات جدید غزه و آینده موازنه قدرت در غرب آسیا
امیرحسین عسگری در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: تحقق ثبات بلندمدت در غرب آسیا مستلزم رسیدگی همزمان به مسائل امنیتی، سیاسی و انسانی، ایجاد ترتیبات منطقهای فراگیر و یافتن راهحلهایی است که بتواند مطالبات طرفهای مختلف را تا حد امکان در قالب سازوکارهای سیاسی مدیریت کند.
ادامه مطلب
گذار از تعهد حقوقی به تضمین عملی در توافق اسلامآباد
دیپلماسی تضمین
حسین دلیر در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: تفاوت اصلی توافق اخیر با برجام، ترجیح تضمینهای عملیاتی بر ضمانتهای صرفاً حقوقی است. تجربه نشان داده است که اتکا به بندهای حقوقی بدون شبکهی منافع متداخل، توافق را در برابر تغییرات سیاسی قدرتهای بزرگ آسیبپذیر میکند.
ادامه مطلب
تغییر نگاه امنیتی بعد از تحولات اخیر
آیا حاکمان عرب خلیجفارس از «ادراک» به «فهم» رسیدهاند؟
فرزاد محمدی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: در شرایطی که نقش برخی بازیگران از جمله اسرائیل دستخوش تغییر و وارونه شده، دولتهای عربی همچنان قادر به اتخاذ واکنشی مستقل و راهبردی نیستند و ترجیح میدهند در همان چارچوبهای از پیش تعیینشده رفتار کنند.
ادامه مطلب
باید اختلافنظرها همین الآن فراموش شود
فرصت تاریخی ایران و ترکیه برای مقابله با اسرائیل
سید احمد کاظمی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: برخلاف تصور برخی مقامات ترکیه، محور مقاومت نه تنها رقیبی علیه ترکیه نبوده، بلکه مهمترین عامل در مهار اسرائیل و جلوگیری از تجزیه کشورهایی مانند سوریه، لبنان، اردن و حتی مصر بوده که آنکارا معتقد است امنیت اش از آنها شروع می شود.
ادامه مطلب
الزامات صیانت از دستاوردهای راهبردی ایران
از میدان تا دیپلماسی
محمدمهدی مظاهری در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: فروکش کردن نسبی شعلههای درگیری مستقیم، به معنای بازگشت به الگوهای سنتی موازنه قوا یا استقرار ثباتی پایدار نیست؛ بلکه نظام منطقهای را وارد یک هندسه امنیتی جدید، پویا و متمایز ساخته است.
ادامه مطلب
گذار از ملت تحمیلپذیر تا قدرت تحمیلکننده:
چرا ایران در «توافق ناممکن» پیروز است؟
علی پیروز در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: برای نخستین بار در تاریخ معاصر، ایران نه از موضع ضعف و تمنای توافق، که از جایگاه یک «قدرت ضروری» پای میز مذاکره نشسته است. قدرتی که پیششرط تعیین میکند، ضربالاجل میدهد، و «نه» گفتنش به همان اندازه «آری» گفتنش، برای نظم جهانی پیامدهای راهبردی دارد.
ادامه مطلب
اتحادیهای که همین الآن باید به آن فکر کرد
ترکیه – روسیه – چین – ایران: کلید صلح در غرب آسیا؟
اتحاد ترکیه، روسیه، چین و ایران به دلیل ترکیب انواع مختلف نفوذ که در یک ساختار به ندرت یافت میشود، اهمیت دارد. ترکیه به عنوان میانجی بین غرب آسیا، دریای سیاه و اروپا، از قابلیتهای عملیاتی گستردهای برخوردار است و میتواند با شرکایی که نمیتوانند مستقیماً ارتباط برقرار کنند، کار کند. روسیه یک قدرت امنیتی با شبکههای مستحکم و قابلیتهای نظامی قابل توجهی است که برای پویایی غرب آسیا مهم است. چین نقش یک قدرت اقتصادی جهانی با منافع امنیت انرژی و ثبات در مناطق دریایی را بازی میکند. و ایران یک بازیگر منطقهای است که با تحریمها نمیتوان آن را از این روند کنار گذاشت.
ادامه مطلب
آتشبس شکننده
نظم نوین خاورمیانه در سایه بیاعتمادی
فرهاد قادری در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: خاورمیانهای که از دل این آتشبس شکننده سر برمیآورد، با خاورمیانه پیش از جنگ تفاوتهای بنیادینی دارد. اعتماد میان بازیگران تقریباً به صفر رسیده، آسیبپذیری اقتصادی بهطرز هولناکی آشکار شده و اتکا به ضامنهای خارجی زیر سؤال رفته است. در چنین فضایی، نه تهران میتواند صرفاً به تاکتیکهای سابق خود ادامه دهد و نه کشورهای عرب حاشیه خلیج فارس میتوانند به رویههای پیشین بازگردند.
ادامه مطلب
لزوم بازتعریف روابط
عقلانیت همسایگی در پساجنگ رمضان
محمدمهدی مظاهری در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: بررسی رفتارهای این کشورها نشان میدهد که منفعت اصلی آنان در پیروزی برق آسای آمریکا و اسرائیل در جنگ با ایران، نابودی کامل توان نظامی و تضعیف و مهار وزن ژئوپلیتیک آن تعریف شده بود؛ در این راستا این کشورها علی رغم عدم همراهی رسمی و علنی با آمریکا و اسرائیل، در خفا از هیچ تلاشی برای تشویق دولت ترامپ به حمله به ایران و نابودی قابلیتهای دفاعی- نظامی کشورمان دریغ نکردند و حتی در مواردی، با تسهیلات پدافندی، تبادل اطلاعاتی و اجازه به آمریکا و اسرائیل برای حمله به کشورمان از خاک آنها، تمامی شرایط غیر مستقیم برای حمایت از این تجاوز غیرقانونی را فراهم آوردند.
ادامه مطلب
بازآرایی ژئوپلیتیکی قفقاز جنوبی و جایگاه راهبردی محور تهران– ایروان
مساله ارمنستان جدید پاشینیان
آرتویت زهرابیان در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: قفقاز جنوبی پس از جنگ دوم قره باغ، عملاً وارد دوره ای از «بی ثباتی کنترل شده» شده است؛ وضعیتی که در آن نظم پیشین منطقه تضعیف شده اما نظم جدید نیز هنوز تثبیت نشده است. خلأ ناشی از کاهش نسبی نفوذ روسیه، افزایش حضور غرب، جاه طلبیهای ژئوپلیتیکی آذربایجان و نقش فزاینده ترکیه، موجب شده است که بازیگران منطقهای به باز تعریف اولویتهای امنیتی و راهبردی خود ناچار شوند.
ادامه مطلب
همافزایی منطقهای در میان تلاطمهای ژئوپلیتیک، چگونه گذار اقتصادی خاورمیانه را پیش میبرد؟
از یکپارچگی خلیج فارس تا کریدورهای فراقارهای
محمد زروک آهی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: این مقاله به بررسی نظاممند جدیدترین تحولات همکاری منطقهای در خاورمیانه، تحلیل نیروهای محرکه و چالشهای پیش رو و همچنین ارائهی چشماندازی آیندهنگرانه میپردازد.
ادامه مطلب
در نشست هفتگی سخنگوی وزارت امور خارجه با خبرنگاران
بقایی: آزاد شدن پولهای بلوکه شده ایران امتیاز نیست بلکه احقاق حق است
بقائی در واکنش به مخالفت آمریکا با طرح ایران، عنوان کرد: اگر بخواهم خلاصه عرض کنم، اختلاف نظر بین طرفی است که صرفا به دنبال تضییع حقوق ایران است. آزاد شدن پولهای بلوکه شده ایران امتیاز نیست بلکه احقاق حق است. در مورد ادامه روند ما نشان دادیم فارغ از همه پارازیتها، بر منافع ملی ایران متمرکز هستیم. به هرگونه که اقتضا کند برای تامین منافع خود اقدام خواهیم کرد.
ادامه مطلب
وقتی منطقه شبیه یک میدان رزمی خاموش میشود
آواز پنهان سامانهها
نیروانا مهرآیین در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: ادعای مطرحشده درباره استفاده از مسیرهای ریلی برای انتقال انرژی در شرق آسیا، از دید علم لجستیک، نشانهای از تغییر مسیرهای پشتیبانی و افزایش تنوع در خطوط حیاتی است.
ادامه مطلب
دگردیسی امنیت در عصر نوین
نبردهای خاکستری که بر وضعیت فعلی حاکم است
سجاد عابدی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: این پدیده که تحت عنوان «نبردهای خاکستری» شناخته میشود، وضعیتی میان صلح کامل و جنگ تمامعیار است؛ جایی که بازیگران بدون عبور از خط قرمزِ درگیری مستقیم، به دنبال تخریب اراده و ساختارهای رقیب هستند.
ادامه مطلب
معادله هنوز کامل نشده است
لبنان؛ میدان واقعی آزمون آتشبس
نیروانا مهرآیین در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: تحولات نشان میدهد که معادله آتشبس در منطقه هنوز کامل نشده است. در واقع، آنچه روی میز دیپلماسی قرار دارد تنها زمانی میتواند به یک آرامش واقعی تبدیل شود که میدانهای درگیری نیز خاموش شوند؛ و در این میان، لبنان بیش از هر نقطه دیگری به میدان آزمون جدی این آتشبس تبدیل شده است.
ادامه مطلب
بررسی پیوند ژئوپلیتیک و توان دفاع موشکی
موشکهای ایران ستونهای خاورمیانه جدید
سید حجت سیداسماعیلی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: ایران با درک محدودیتهای نیروی هوایی خود در برابر رقبای منطقهای و فرامنطقهای، استراتژی «بازدارندگی نامتقارن» را بر پایه موشکهای بالستیک و کروز بنا نهاد. این توانمندی باعث شده است که هزینه هرگونه اقدام نظامی علیه خاک ایران به شدت بالا برود. در واقع، موشکها به ابزاری برای تحمیل «عقلانیت اجباری» به بازیگران مهاجم تبدیل شدهاند که این خود سنگ بنای ثبات در نظم جدید است.
ادامه مطلب
ایران در آینه نیویورک تایمز:
از روایت بحران تا پذیرش واقعیت قدرت
حسن عبدی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: مرور دقیق گزارشها و تحلیلهای نیویورک تایمز در هفتهها و ماههای اخیر نشان میدهد که در کنار این روایت سنتی، لایهای تازه در حال شکلگیری است؛ لایهای که ایران را نه صرفاً به عنوان یک مسئله امنیتی، بلکه به عنوان یک بازیگر تأثیرگذار و گاه اجتنابناپذیر در معادلات منطقهای توصیف میکند.
ادامه مطلب
مذاکرات ژنو و مدیریت عدمقطعیت راهبردی
تحلیل سناریوهای پیشروی ایران
مرتضی شکری در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: برخلاف برداشتهای مرسوم که مذاکره را صرفاً ابزاری برای مصالحه میدانند، در دکترین سیاست خارجی جمهوری اسلامی، میز مذاکره امتداد منطقی قدرت ملی تعریف میشود. فضای این نشست، متأثر از دو متغیر کلان است: نخست، تلاش ایالات متحده برای بازتعریف معماری امنیتی منطقه تحت دکترین جدید دونالد ترامپ، و دوم، اراده تهران برای خنثیسازی اهرم تحریم و صیانت از زیرساختهای هستهای در برابر مطالبات حداکثری غرب.
ادامه مطلب
سفیر ایران در تفلیس در گفتوگویی اختصاصی که در اختیار دیپلماسی ایرانی قرار گرفته است
هیچکس از جنگ سود نمیبرد/ عقلانیت راهبردی ادامه مسیر دیپلماسی است
سید علی موجانی گفت: ایران به دنبال جنگ نیست، اما در دفاع از خود تردید نخواهد کرد. تجربههای تاریخی نشان داده است که بیثباتی گسترده، بهویژه در منطقهای حساس مانند خاورمیانه، پیامدهایی فراتر از پیشبینیهای اولیه خواهد داشت.
ادامه مطلب
درسهایی که باید آموخت
خطر تبدیل ایران به میدان آزمون جبرانی سوم
مسعود رضائی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: تاریخ نشان میدهد که پیروزی بیرونی، در صورت بیتوجهی به ظرفیت و بنیانهای داخلی قدرت، میتواند به فرسایش درونی و سقوط کشورها بینجامد.
ادامه مطلب