جنگی که تحولات شگرفی در آن نهفته است

نبرد قره باغ یا زورآزمایی پوتین و اردوغان

۰۸ مهر ۱۳۹۹ | ۱۲:۰۰ کد : ۱۹۹۵۸۵۴ آسیا و آفریقا انتخاب سردبیر
محمد مهدی بندرچی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می نویسد: نکته اصلی مطرح شده این که آذربایجان اصرار می کند منطقه را پس می گیرد حتی اگر به زور باشد و ارمنستان هم گفته است هرچه در توان دارد به کار می گیرد تا از این منطقه دفاع کند. 
نبرد قره باغ یا زورآزمایی پوتین و اردوغان

نویسنده: محمدمهدی بندرچی، کارشناس ارشد مطالعات منطقه ای

دیپلماسی ایرانی: آیا قره باغ به آذربایجان برمی گردد یا مستقل مانده و باعث تضعیف اقتدار باکو می شود؟ این سؤال نهایی است که پس از هرتحلیلی درباره برخوردهای اخیر نظامی در قفقاز باید مطرح شود. نبرد اخیر دو سر دارد و آن پیروزی هر یک از دو طرف نزاع است. حفظ قره باغ یا برگشت آن به وضع پیش از 1991 تبعات سیاسی و البته استراتژیک خود را دارد. پرداختن به پاسخ این سؤال مستلزم یک تحلیل نظامی و استراتژیک از جنگ اخیر است تا آینده این نزاع را روشن تر کند. 

پس از شروع مجدد درگیری ها، قدرت های منطقه ای و جهانی حتی نماینده دموکرات ها در انتخابات آمریکا جملگی بر توقف درگیری ها تأکید کردند. پاپ فرانسیس هم در خطبه های نماز آنجلوس روز یکشنبه برای صلح دعا کرد و دو کشور را به آرامش خواند و از آنان خواست با برادری به یک راه حل صلح آمیز دست پیدا کنند. صبح دوشنبه وزارت دفاع ارمنستان از درگیری ها طی شب گذشته خبر داد و وزارت دفاع آذربایجان گفت نیروهای ارمنی شهر تِرتر را زیر آتش توپخانه گرفته اند. هر دو طرف از کشته شدن غیرنظامیان گزارش می دهند. ارمنی ها می گویند مردم قره باغ از تهدیدات مکرر آذری ها به تنگ آمده اند. نبرد اخیر به نوعی خواست مردم برای رهایی از این وضعیت تهدید آمیز است. آذربایجان هم می گوید جدایی طلبان قرع باغ ضرباتی زده اند که منجر به مرگ یک خانواده پنج نفره شده و برای حفاظت از جان مردم مقابل آنها ایستادگی می کنیم. 

از سوی دیگر باکو مدعی شد به یک قله راهبردی دست پیدا کرده که ارتباطات مواصلاتی را بین ایروان و مناطق مرتبط تحت کنترل در می آورد. تحلیلگران گروه بحران اعلام کرده اند که این مسأله یک قدم با تبدیل شدن به جنگ در مقیاس بزرگ فاصله دارد. نکته مهم این که علی رغم گذشت هفته ها اراده مستحکمی برای میانجیگری بین المللی بین دو نیروی درگیر وجود ندارد. از کلام مسئولین دوکشور هم اراده ای برای صلح بر نمی آید. پاشینیان توئیت کرد که ما کنار ارتشمان می ایستیم تا میهنمان را از تعرض آذری حفظ کنیم. علی اف هم با الهام از کلام استالین در آغاز جنگ جهانی گفت قره باغ، آذربایجان است. 

سایت ایرانی حقایق قفقاز از حکومت نظامی در قره باغ خبر می دهد در حالی که این اتفاق در شهرهای مهم آذربایجان هم برقرار است. ترکیه گفته که از رهبران مینسک (روسیه، فرانسه و آمریکا) درخواست میانجیگری کرده است. پوتین هم تماس تلفنی با پاشینیان داشته اما جزئیات آن منتشر نشده است. اردوغان هم با علی اف سخن گفته و ابراز داشته ارمنستان بزرگترین تهدید برای صلح منطقه است. اردوغان گفته که تمام دنیا در جنگ علیه تعدی و بی رحمی کنار آذربایجان خواهند بود. ارمنستان هم رفتار اردوغان را خطرناک دانسته و تاکید کرده که جامعه جهانی مراقب باشد تا آنکارا در این نزاع دخالت نکند. این در حالی است که حقایق قفقاز می نویسد ترکیه روابط اقتصادی گسترده ای با ارمنستان دارد و فروشگاه های بزرگی در آن منطقه دایر کرده است. 

نهایتاً نکته اصلی مطرح شده این که آذربایجان اصرار می کند منطقه را پس می گیرد حتی اگر به زور باشد و ارمنستان هم گفته است هرچه در توان دارد به کار می گیرد تا از این منطقه دفاع کند. 

از منظر تاریخی و مفاهیم قومیتی، سابقه استقلال قره باغ به 1920 می رسد. شوروی در راستای سیاست های قومی خود منطقه ای را درون آذربایجان با 95 درصد ساکنان ارمنی، منطقه مستقل تشخیص داد. زمزمه های سقوط شوروی که بلند شد، قانونگذاران قره باغی قطعنامه ای را تصویب کردند که علی رغم استقرار درون مرزهای قانونی آذربایجان به ارمنستان ملحق شوند. در سال 1991 با فروپاشی شوروی این منطقه هم اعلام استقلال کرد و نبرد بین ارمنستان و آذربایجان آغاز شد. در 1993 ارمنستان توانست قره باغ را بگیرد و 20 درصد از مناطق اطراف آذربایجان را اشغال کند. در 1994 روسیه اعلام آتش بسی کرد که تا کنون برقرار بوده است. 

نزاع قره باغ را یک درگیری فریزشده می نامند. درگیری های 2016 و تلاش های گروه مینسک هم به آتش بس منجر شد ولی نتوانست راه حل دائمی برای این رخداد بیافریند. آنچه مسأله را حساس می کند انتقال انرژی از این منطقه است که می تواند روزانه 800هزار بشکه نفت را به اروپا و آسیای مرکزی بفرستد.  

در ابعاد استراتژیک، وقوع مانور اخیر روسیه و تمرینات نظامی ترکیه – آذربایجان نمایی از وزن کشی نظامی و راهبردی در ارتباط با موقعیت قفقاز خصوصاً قفقاز جنوبی است. طی مقاله ای از این قلم که در سایت تحولات جهان اسلام منتشر شد به بررسی ابعاد همکاری نظامی آنکارا و باکو در قالب مانورهای مشترک پرداختم. در روزهای اخیر نیز شاهد مانور مشترک روسیه با همپیمانان دعوت شده از سوی آن بودیم. تحلیلگران غربی این مانور را در یک کلمه پیامی به قفقاز جنوبی می دانند. مانور قفقاز 2020 که توسط روسیه و 6 کشور دیگر انجام شد از کریمه در غرب تا دریای خزر در شرق و تا کل قفقاز شمالی امتداد داشت. مناطق مهمی از این مانور بیرون از مرزهای روسیه بود. اگرچه بخش اعظم نیروی 80هزار نفری حاضر در رزمایش، روسی بودند اما سربازان ارمنی، بلاروسی، چینی، میانماری، پاکستانی و ایرانی هم در آن تمرین کردند. علیرغم نبرد 250 تانک و 500 نفربر و 200 اراده توپ، نیروی دریایی ایران و روسیه مشترکاً در این مبارزه نقش داشتند. شاید همین تمرینات آبی – خاکی چتربازان باعث شد تا قزاقستان و تاجیکستان تنها به ارسال ناظر اکتفا کنند و قرقیزستان از مشارکت خودداری کند. این مساله می تواند در توان امنیتی پیمان امنیت دسته جمعی ایجاد تشکیک کند که رقیب اوراسیایی ناتو به حساب می آید. هند نیز به بهانه درگیری ارتش در حل بحران کرونا از حضور سر باز زد. هویداست که حضور چین و پاکستان مانعی دیپلماتیک برای اتحاد استراتژیک با پوتین است. تحلیلگران متفق اند که نمایش این پیمان نظامی پیامی برای دو کشور آذربایجان و گرجستان است. وقتی روسیه یک روستا را تبدیل به میدان رزم می کند یعنی توان و عزم خود را برای اشغال هرکجا که لازم باشد نشان می دهد. توسیع پهنه اتحاد این رزمایش هم قدرت نمادینی است برای آن که سیاست های ژئوپلیتیک پوتین چقدر قادر به جلب متحدین است.

قرار دادن جمیع متغیرها در یک معادله نشان می دهد منازعه قره باغ اساس هویتی و ارضی دارد ولی امتداد آن یک نزاع ژئوپلیتیک است. در چنین مواقعی بازی قدرت های بزرگ مانع از حل یک بحران می شود. نزاع های ژئوپلیتیک ابزار قدرت های منطقه ای و فرامنطقه ای هستند. حال اگر یک کشور ادعای ارضی داشته و کشور دیگر ادعای قومیتی و نژادی مطرح کند و مانند ارمنستان به قرارداد سِوِر پس از جنگ جهانی اول و تجزیه عثمانی استناد کند، بقای این نزاع ژئوپلیتیک تضمین شده است. 

پیروزی آذربایجان در این نزاع زمانی است که قره باغ را پس بگیرد. شکست ایروان در حقیقت شکست مسکو خواهد بود. پیروزی باکو نیز موفقیت اردوغان را ترسیم می کند. اگر اردوغان بتواند قره باغ را به آذربایجان بچسباند خزر هم از دست پوتین رفته است. وضعیت ایران هم بر خزر بسیار دراماتیک تر از روسیه خواهد بود. کنترلی که روسیه بر تولید و انتقال نفت و گاز دارد پس از این رخداد کاهش چشمگیر خواهد یافت. اعراب هم با موفقیت اردوغان در خطر مجاورت یک نیروی پیشرو قرار خواهند گرفت. اسرائیلی ها هم پس از حضور اردوغان در لیبی و  سودای گسترش اندیشه های اخوانی و تئوری سازی برای رهبری جهان اسلام دیگر نمی توانند به ترکیه تکیه کنند. پس از توافق اخیر اعراب با اسرائیلی ها هرگونه نرمش صهیونیست ها نسبت به اخوانی های ترک شکنندگی ائتلاف نوپا و لرزان با کشورهای عربی خلیج فارس را باعث خواهد شد. 

محدود ماندن واکنش قدرت های بین المللی به لفاظی و توصیه هم بخاطر تردید آنها در قدرت بخشیدن به اردوغان پس از ورود به فازهای جدید قدرت طلبی است. حتی بعید نیست اگر او بخواهد در قره باغ ایفای نقش نظامی کند و دستاویزی برای هوچی گری اتحادهای نظامی غرب شود. به فرض که قدرت باکو توان کسب مجدد قره باغ را هم بدهد، روس ها قطعاً مانع از موفقیت نهایی آن می شوند. 

اگر نبرد این روزهای قره باغ دستاوردی نداشته باشد، دوباره این نزاع متوقف می شود. این بار فریز مجدد نزاع قره باغ یک بازتوازن منطقه ای ایجاد می کند که برعکس دوره های قبل روسیه و ترکیه را در دو سوی ترازوی قفقاز می نشاند. 

کلید واژه ها: قره باغ مناقشه قره باغ ارمنستان جمهوری آذربایجان ترکیه روسیه رجب طیب اردوغان ولادیمیر پوتین ایران و روسیه ایران و ترکیه ایران و ارمنستان


( ۱۶ )

نظر شما :

حمید رضا ۰۸ مهر ۱۳۹۹ | ۱۲:۳۲
بیشتر زور نمایی است با این تفاوت نه روس‌ها و نه ایرانیها نمی خواهند غرب و ناتو نفوذ بیشتر بر این دریاچه و ذخایرش داشته باشد و احتمال کمکهای زیاد به ارمنستان وجود دارد در حقیقت ارمنستان و قره باغ سدی در برابر توسعه طلبی ترکیه و توران بزرگ است و مایه آرامش خاطری ایران در شمال
دکتر رشیدزاه-روابط بین الملل ۰۸ مهر ۱۳۹۹ | ۱۲:۵۶
روسیه اجازه نخواهد داد قره باغ آزاد شود و همیشه به عنوان فشار به اذربایجان از این موضوع بهره مند خواهد شد. قره باغ با خاک ارمنستان هیچ پیوستگی ارضی ندارد و جزء استان های مرکزی آذربایجان بود و در زمان پذیرش استقلال اذربایجان در سازمان ملل و 4 قطع نامه شورای امنیت کاملا آذربایجانی بودن قره باغ و رفع اشغال تائئد شده است. به نظر می رسد ما باید بزنگاه های تاریخی را در نظر داشته باشیم و اجازه ندهیم ملتی مسلمان و شیعه به بازی گرفته شود از سوی قدرت های مسیحی.
تبریزی ۰۸ مهر ۱۳۹۹ | ۱۳:۰۸
یک میلیون آذربایجانی که ساکن قره باغ و ۵ شهر اطراف قره باغ بودند اداره شدند. سازمان ملل در ۴ قطع نامه تعلق قره باغ به آذربایجان را قبول کرده، هیچ کشوری قره باغ را متعلق به ارمنستان نمی‌داند حال جنگ آذربایجان کاملا مشروع هست. اما برای کشور عزیز ما ایران مگر قاعده نفی سبیل در قانون اساسی گنجانده نشده مگر اصل اما واحده در قانون اساسی ذکر نشده مگر حمایت از مظلوم ذکر نشده؟!!! حال نفوذ اندیشه های پان فارسی یادگار دوران پهلوی ملعون در دل نظام مقدس جمهوری اسلامی باعث شده موضع بی طرف بگیرد و دعوت به گفت گو کند حال سوال این است مگر در حمله صدام ما گفت گو کردیم؟! ضمنا ۳۰ سال هست آذربایجان گفت گو می‌کند و دیگر بس است به امیدی آزادی تمامی خاک های آذربایجان از دژخیمان دولت ارمنستان
گمنام ۰۸ مهر ۱۳۹۹ | ۱۳:۱۲
لطفا از جانبداری ارمنستان دست بردارید. ضمنا فراموش نکنید که جمهوری آذربایجان کشوری با بیشتر از 80% شیعه ای می باشد که زیر سلطه روسیه تزاری و کمونیستها بوده است.
بنده خدا ۰۸ مهر ۱۳۹۹ | ۱۳:۱۹
رژیم جنایتکارامریکا وصهیونیسم بین الملل درگیری ساختگی راه انداختند چون سران دوکشور برده انها هستند
خسرو ۰۸ مهر ۱۳۹۹ | ۱۳:۲۶
از سی سال پیش که این نزاع فریز شد قرار براین بود که طبق قطعنامه های شورای امنیت و سازمان ملل ، تمامیت ارضی آذربایجان با مذاکره و عقب نشینی ارامنه تامین شود که عملا به محاق رفت ، در این سی سال دولت مداری و قدرت ارتش در آذربایجان ارتقا یافت و حالا دولت علیف نمی تواند پاسخگوی یک میلیون نفر آواره قره باغ شود در حالی که آنها از خانه و کاشانه شان آواره شده اند یکصد وچهل هزار نفر ارمنی قره باغ کل منطقه را اشغال کرده اند و تلاش می کنند با کوچاندن ارامنه سوریه و پ ک ک و جنگجویان مزدور به اشفال ادامه دهند و به نظر میرسد روسیه هم لااقل با آزاد سازی پنج منطقه خارج از قره باغ توسط آذربایجان موافق باشد و بالاخره اینکه پوتین و اردوغان به عنوان کلید توافق و صلح در این موضوع منتفع خواهند شد و مخالف هم نیستند و در خاتمه با توجه به عدم حمایت صریح ایران از آذربایجان ، وبی طرفی حسن روحانی در نزاع دوکشور با وجود حقوق بدیهی و قانونی و شرعی و بین المللی مردم آذربایجان ،نفوذ نرم و معنوی ایران در مردم مسلمان شیعه آذربایحان تخریب شده و ایران طرف بازنده در این موضوع خواهد بود در حالی که ام القری اسلامی و بخصوص تشیع است به امید تحقق صلح عادلانه
علی ۰۸ مهر ۱۳۹۹ | ۱۴:۵۰
نویسنده محترم هرچه قدر سعی در بی طرف نشان دادن تحلیلش بنماید از عمق نوشته هایش معلوم است که خواسته ی دورنیش مثل دولتی ها ، پیروزی ارمنستان و روسیه است مایه ی تاسف است که ایران مسلمان و شیعه در کنار بی دینهای کمونیست روسیه وچین از هیچ کوششی برای نرسیدن آذربایجان کشور مسلمان وشیعه ، به سرزمینهای غصب شده توسط ارمنستان اشغالگر ، دریغ نمی کند.
محمد ۰۸ مهر ۱۳۹۹ | ۱۵:۲۱
این حجم جانبداری از آذربایجان حیرت انگیز است ، برخی در داخل کشور با طرفداری از جمهوری آذربایجان به گمان خود ، گفتمان رسمی رازیر سوال برده و آن را ابزار لج بازی می بینند ، این رفتارهای پان ترکی طرفداری از ترکیه و پان آذری طرفداری از باکو بسیار چندش آور است و اصلا هم نمی دانند ما به طور تاریخی با ارمنستان دوست و متحدیم ، و آذربایجان قوی ، بزرگترین خطر برای مرزهای شمالی ما محسوب می شود ،
A ۰۸ مهر ۱۳۹۹ | ۱۵:۵۶
ارمنستان که کلا همه چیش زیر دست روسیه هست از سیاست های داخلی تا کنترل مرزها و در واقع همین قره باغ هم زیر کنترل روسهاست آذربایجان هم زیر نفوذ زیاد روسهاست چراکه اکثریت کسانی که در دولت و ارتش این کشور هستند کسانی هستند که در مدارس روس زبان درس خواندند و مسکو و روسیه رو به عنوان کشور اصلی خود می‌بینند و درواقع به اونها ایدئولوژی ملی گرایی روسی آموزش داده میشه اردوغان هم برای اینکه بخواد بگه من پشت هم نژادی هام هستم به آذربایجان کمک می‌کنه وگرنه اگر دقت کنید میبینید حمایت ترکیه از آذربایجان حتی از لیبی و نیرو های دموکراتیک سوریه هم کمتره
شاهرخ ۰۸ مهر ۱۳۹۹ | ۱۶:۰۵
دوستانی که دم از شیعه بودن مردم جمهوری آذربایجان میزنند ومیگن ایران باید طرف اونا رو بگیره این مردم به ظاهر شیعه همونهایی نیستندکه همین چند وقت پیش به ایران و فارسها توهین میکردند.انشالا که ارمنستان پوزه ج آذربایجان رو به خاک میکشونه پانترکهایی هم که طرفدار الهام علیف هستند خب الان برن جمهوری آذربایجان از قره باغ دفاع کنند.
كامران ۰۸ مهر ۱۳۹۹ | ۱۶:۲۶
انفعال دستگاه دیپلماسی ایران در این مسئله غیر قابل قبول است، طرف حق و باطل مشخص است . موضع بیطرفی پاداشی برای متجاوز است.ان زمان که پاشینیان ، عروسک کوکی جورج سرروس صهیونیست در باشگاه ارارت . در قلب ام القرای جهان اسلام ، شعار قره باغ متعلق به ارمنستان است را اویخت باید جواب دندان شکنی میگرفت که متاسفانه نگرفت. باید با قطع خطوط ارتباطی ارمنستان تنها راه تنفس بسته شود تا این کشور اشغالگر مجبور شود بر اساس قطعنامه های سازمان ملل خاک اذربایجان را ترک کند.و الا این اشغال و اوارگی و خونریزی به این زودی تمام نخواهد شد و بسان استخوان لای زخم خواهد ماند و بهانه ای برای اعمال نفوذ ابرقدرتها در منطقه خواهد ماند. و ایران همیشه از این مسئله اسیب خواهد دید . مسئله بعدی رنجیده شدن میلیونها شهروند اذربایجانی ایران از این مسئله است، و انها هیچوقت نسبت به سرنوشت برادران خود بی تفاوت نخواهند بود.
علی ۰۸ مهر ۱۳۹۹ | ۱۶:۲۷
خلاصه تاریخ قره باغ____زمانی که نادر شاه افشار ‌پناه علیخان جوانشیر را همراه با ایل و تبارش « سارجلو» به خراسان انتقال داد،،وبعدا در سال ۱۷۹۴ آقا محمد خان قاجار برای گرفتن بیعت از باقیمانده وارثانش قلعه شوشا رابر سر ابراهیم خلیل خان خراب کرد،،وملا پناه واقف شاعر مشهور،وخورشید خانم ناتوان شاعره پر آواز قره باغ،همراه ابراهیم خان به قتل رسیدند،وپنج روز بعدش خود آقا محمد خان توسط نوکرانش به قتل رسید،واز این ضعف حاکمیتی قشون روس پایش به قفقاز باز شد،ونتیجه اش پیمان های شوم گلستان،وترکمنچای که قره باغ را هم همراه بقیه ولایات بدست روس‌ها افتاد، روس‌ها که این پیروزی را با همکاری،وشیطنت ارامنه بدست آورده بودند،برای جبران خدمات ارامنه،شرو ع به کشتار وتبعید مسلمانها،ودادن سرزمینهایشان به ارامنه،وبا اینکه ارامنه در هیچ منطقه نفوس کافی بر حل امورات نداشتند،لذا با وارد کردن ارامنه از سایر ممالک همسایه « ایران،عثمانی» سعی در حل این نقیصه میکردند، چون به مسلمانان اعتماد نداشتند،،ولی با این حال باز هم تا واژگونی تزار حاکمان قره باغ، و ایروان، مسلمان آذری بودند، یعنی خاندان جوانشیر در قره باغ،وخاندان مقدم مراغه ای در ایروان« که مقدم مراغه ای نخست وزیر هم از آن خاندان است» ___ ولی بعد از روی کار آمدن حکومت کومونیستی، با اینکه جمهوری آذربایجان بعد از سقوط تزار از سال۱۹۱۷__ تا۱۹۲۰ مستقل شده بود« توسط محمد امین رسولزاده» که نتنها قره باغ بلکه خود ارمنستان هم جزو سرزمین آذر بایجان با وسعت تثبیت شده در زمان تزار یعنی ۱۱۸ هزار کیلومتر مربع،،،،اما کمونیستها علاوه بر تجزیه ایالت بورچالی به نفع گرجستان،ودربند را به داغستان دادند،در وسط خاک آذر بایجان هم کشور ارمنی به وسعت ۹ هزار کیلومتر مربع تاسیس کردند به مرکزیت ایروان، ولی بعد ا،چون نفوس ارامنه در بدو تأسیس تنها ۱۶۰ هزار نفر بود ومسلمانها ۳۵۰ هزار نفر بودند،لذا شروع به اخراج مسلمانها،وحتی اقدام به وارد کردن ارامنه از کشورهای همسایه کردند،که از ایران هم ارامنه ساکن استان مرکزی« چایلق،کمره،شازند،کزاز ،بربرود،،و۱۹ روستای ارمنی نشین با اهالی نزدیک به ۷۵ هزار نفر به ارمنستان کوچ وبه جای مسلمانها جایگزین شدند،،،وحتی سری آخر را که در سال ۱۹۶۷ رهسپار ارمنستان بودند،در داخل قره باغ اسکان دادند،ودر جواب اعتراضات مسلمانها ، مقامات روس میگفتند موقتا اینجا خواهند بود بعداً به قزاقستان خواهیم برد،که بعد از گذشت ۵۳ سال، حالا هم نتیجه اش را شاهدیم، البته ارامنه باقیمانده مسلمانها را که بیش از یک میلیون نفر بودند در سال ۱۹۹۱ اخراج کردند،وحتی در سال ۱۹۹۲ علاوه برقتل عام خوجالی نزدیک ۸۵ هزار مسلمان قره باغ را هم اخراج کردند،که به این وسیله از دست مسلمانها راحت،وسرزمینشان را تصاحب،وحتی اسمی تازه هم بر قره باغ اختراع کردند« ارتساخ» وبدون رعایت به ۴ قطعنامه سازمان ملل مبنی بر تخلیه اراضی اشغالی،ومحکو.میت جهانی،باز هم به عناد واتش افروزی ادامه ونتنها صلح منطقه بلکه صلح جهانی را بخطر افکنده.
الله یار ۰۸ مهر ۱۳۹۹ | ۱۸:۴۲
به مستر ح ر۱۲:۳۲,جناب آرامش طلب،فضل فروش،،دریاچه وذخایرش خیلی وقت پیش تقسیم بندی شد وسهم عالیجناب ۰۹/ نه در صد اعلام شد، وتا آخر دنیا سهمت همان است حتی اگر ناتو وغرب هم بیایند، وارامشت زمانی حاصل خواهد شد که در همسایگیت جنگ واتش سوزی نباشد،واگر خودت عمدا با بنزین برای خاموش کردن همسایه بری مطمعین باش شعله هایش خودت را هم خواهد سوخت،توران بزرگ تشکیل شده وقره باغ در مقابل توران بزرگ موشیست زیر پای فیل،تو در فکر خودت باش که وقت تنگ است.
علی ۰۸ مهر ۱۳۹۹ | ۲۱:۰۵
به کوری چشم بدخواهان آرامش منطقه همانطور که اسرائیل محو خواهد شد ارمنستان بدتر از محو شدن خواهد شد. به دوستانی که طرفداری ایرانیان از آذربایجان را چندش آور می بینند می گویم که دوست عزیز قسمت مهم تر وبزرگتر آذربایجان این طرف وجزئی از هموطنان شما ایرانی ها هستند البته اگر ایرانی باشید ، و بدانید در صورت لزوم در کنار آذربایجانیهای آن سوی آرازودر مقابل وحشیهای ارمنی خواهیم بود و بدانید قره باغ آذربایجان است وبس .
جامی ۰۸ مهر ۱۳۹۹ | ۲۱:۲۹
به قارپوز یار ۰۸ مهر ۱۳۹۹ | ۱۸:۴۲ ببینم جراتشو داری جلو روی مردم ایران هم اینو بگی؟یا لات کوچه خلوتی.این که داری علنا خودتو ستون پنجم دولت اجنبی معرفی می کنی ،می دونی که تو ایران یعنی طناب دار؟
ساحیل ۰۹ مهر ۱۳۹۹ | ۰۰:۱۷
قضیه واقعی اینه که اصلا کشور مستقلی به اسم ارمنستان نداریم ی متطقه ای کاملا تحت السلطه روسها هستش کلا تاریخ ارامنه همین بوده که در خدمت روسها بودند حالا قبل از قره باغ همین همین بوده اما اکنون خواهید دید روسها چطور ارمنستان را خواهند فروخت.اما به چه دلیل؟ روسها به دلیل مقابله با امریکا در منطقه قدرت قبلیش را ندارد برای همین تصمیم گرفت با یک دولت نسبتا قوی یعنی ترکیه متحد شود انرا به طرف خودش متمایل کند این کار را هم کرده خواهید دید روسها چطور ارمنستان را ندیده خواهند گرفت
کوروش ۰۹ مهر ۱۳۹۹ | ۰۰:۲۲
توران بزرگ توهمی پانترکی بیش نیست.
دریا ۰۹ مهر ۱۳۹۹ | ۰۰:۵۸
اگر شعله ورتر شود قطعا و قطعا ازربایجان پیروز میدان خواهد بود برای همین دشمنان ازربایجان خاستار ادامه تنش نیستند علت پیروزی ازربایجان هم اول اینکه چهل درصد جمعیت ارمنستان تورک و مسلمانند دلیل بعدیش عدم حمایت روسیه به دلیل اینکه روسیه خاستار رویارویی با ترکیه نیست اما ترکیه علنا و اشکارا بدون ترس اعلام حمایت جنگی از ازربایجان میکند اما هنوز علنا و اشکارا خبری از روسیه نیست فقط به صلح دعوت میکند ثانیا اخیرا ارامنه به خاسته اصلی پوتین که میخاست تنها زبان رسمی ارامنه روسی باشد قبول نکرد و دلیل محکم تر دیگر جمعیت ارامنه در جهان بسیار پایین است هر کشوری از ارامنه حمایت کند اولا بخاطر منافع شخصیست و ثانیا انتظاراتی هم از ارمنستان خواهند داشت که این انتظارات خصوصا از طرف روسیه برای مثال تنها زبان رسمی ارامنه روسی باشد ارامنه را به زانو دراورده همین الان هم برده روسها هستند اما ازربایجان چنین نیست با بسیج همزبانانش و حمایت انها روبه رو خواهد شد
Araz ۰۹ مهر ۱۳۹۹ | ۰۲:۲۴
ماهرخ جان، اگر بخواهیم پوزه هر کس را به خاطر حقوق خودش به زمین بمالیم که اصولا پوزه ای برای کسی نمیماند. پس پوزه هایمان را نگه داریم و بر اساس حق و حقوق انسانی و شرافتمندانه صحبت کنیم!
فرهاد ۰۹ مهر ۱۳۹۹ | ۱۱:۰۹
جناب کارشناس چطور کوچکترین اشاره ای به قطعنامه های سازمان ملل که با قطعیت رای به برحق بودن آذربایجان و الزام به تخلیه کلیه مناطق اشغالی توسط ارمنستان دارند نکرده اید؟! خجالت نکشید و یکباره بگویید جمهوری اسلامی مداخله نظامی کند و با تکرار تاریخ مانع آزادسازی مناطق اشغال شده آذربایجان شود!! ظاهرا واژه های وا اسلام و وا مسلمین در جاییکه صحبت از 10 میلیون ملت تورک و مسلمان شیعه آذربایجانی باشد به فراموشی سپرده شده و مرزهای آذربایجان شرقی برای انتقال تجهیزات نظامی روس به ارمنستان باید باید باز باشد!
علی ۰۹ مهر ۱۳۹۹ | ۱۱:۱۳
فارسها و کورد ها و سایر اقوام بومی ایران حسرت حمایت ایران از جمهوری صهیونیستی اذربایجان را داغ دل ابدی ترکان مغول کرده اند
تاریخدان ۰۹ مهر ۱۳۹۹ | ۱۳:۵۵
تحلیلی نسبتا خوب ولی ناقصی بود قدرت لابی ارامنه در پایتختهای مسیحی، نقطعه ضعف ترکیه در برابر ادعای کشتار ارامنه از سوی کشورهای غربی و همچنین حمایت پارلمانهای غربی از ارامنه (از جمله کنگره آمریکا) و تحریمهایی که بر علیه آذربایجان اعمال کرده اند همگی حکایت از آن دارند که این بحران فعلا ادامه خواهد داشت و کانون بحران را در مجاورت روسیه و ایران به این زودی از بین نخواهند برد
اتیلا،چنگیز زاده تیمور ۰۹ مهر ۱۳۹۹ | ۱۹:۲۴
به آغا علی۱۱:۱۳ ،مگه ترکان از کولیان هندی توقع حمایت وپشتیبانی ،دارند ،در صورتی که موجودیت تان در سایه قدرت و حکومت ترکان ، ناشی شده والا حالا هم عددی در برابر عظمت ترکان نیستید،،واینرا هم بدانید که بیش از نصف مردم ایران ترک اند وایران در سایه اشان ماندگار شده.وشما چند سده پیش از ایالت بنگال هند تشریف آوردید ،که هنوز هم باقیمانده تان در هند به علت نجس بودن محروم از هر گونه امتیازات قومی هستند.
الله یار ۰۹ مهر ۱۳۹۹ | ۲۰:۳۵
به خامی چاله میدانی۲۱:۲۹ . مردک شیشه ای من توخلوت چیزی نمیگویم،توی تریبون آزاد فضای مجازی معتبر ی می‌نویسم ،وپشت حرفم هم ایستاده ام .اگه قرار باشه بخاطر گفتن حقیقت سرمان بدار کنند، ما حاضریم. ولی تو مواظب باش تو چاله میدان گیر نیافتی.
علی ۱۰ مهر ۱۳۹۹ | ۰۸:۱۲
منطقه کوهستانی قره باغ بدلیل قرار گرفتن در ارتفاع مشرف به خاک ایران از جنوب ،شرق و غرب برای ایران بسیار استراتژیک است و تا زمانی که ارامنه از قدیم الایام آنجا بوده و باشند مشکلی نخواهد بود، اما اکنون آمریکا و اسرائیل با نفوذ در جمهوری آذربایجان که شیعه هستند و مثل مردم ارمنستان با ایران بسیار نزدیکند به فکر تاسیس پایگاه نظامی و جاسوسی در نزدیکترین نقطه به مرکز ایران افتاده اند. این در نهایت به نابودی آذربایجان هم خواهد انجامید.
xyz ۱۰ مهر ۱۳۹۹ | ۱۸:۰۷
جنگ تنها به نفع کشورهای حامی دو طرف است از جمله ترکیه خونخوار، اگر خوی درندگی و گرگ صفتی در وجودشان نبود، رفراندومی آزاد را به جای جنگ انتخاب می کردند تا خود مردم آن اقلیم اعلام الحاق به یکی از آندو کشور نمایند.
پویا علامه ۱۰ مهر ۱۳۹۹ | ۱۹:۱۳
برای من خیلی جالبه که این طرفداران آذربایجان، مرتب بر شیعه بودن تکیه می‌کنند. خدا وکیلی آذربایجان شیعه است؟ من خودم هم باکو رفته ام و هم ایروان ایران دوستی و خداباوری که در ارمنستان دیدم حتی ذره ای در باکو هم نیست. کمتر از خدا و پیغمبر برای قوم گرایی خودتان هرج کنید
ایرج ۱۱ مهر ۱۳۹۹ | ۱۲:۴۵
نظرات نگاه میکنم ادعای شیعه بودن و ترک بودن میکند هموطنانم اما نمی دانند یا نمی خواهند بدانند که اسراییل بزرگترین فروشنده تسلیحات و ترکیه بزرگترین شریک اقتصادی و سیاسی در قبال حمایت از آذربایجان گاو شیرده قفقاز میدوشند مواضع ایران نه برای ترکها و نه آذریها مهم نیست و بعید میداند ایران اقدامی کند و هدف این تهاجم و تحرکات ناامن سازی پیرامونی ایران و خود ایران است هدف بعد هم شکی نیست ایران است
كامران ۱۱ مهر ۱۳۹۹ | ۱۶:۰۹
اقای علی که داری ادای مثلا استراتژیست ها رو در میاری !! ارتفاعات قره باغ فقط به سمت شرق و خاک جمهوری اذربایجان تسلط داره ، از غرب و جنوب در امتداد ارتفاعات دیگری قرار دارد به عنوان مثال در جنوب ان ارتفاعات قره داغ در ایران قرار دارد و هیچ استراتژیستی تا کنون کشف شما به ذهنش نرسیده است!!! حرف نزنی خدای نکرده بهت نمیگن لالی
رضا ۱۱ مهر ۱۳۹۹ | ۱۷:۴۱
سلام هرکشوربرای خودسه دوست وسه دشمن دارد۱/دوستهاشامل دوست خودم ودوست دوستم ودشمن دشمنم۲/شمنهاشامل دشمنم ودوست دشمنم ودشمن دوستم اذربایجان براایران دوست دشمن(اسراییل)ودشمن دوست(ارمنستان وروسیه) به حساب می اید
مصطفی ۲۰ مهر ۱۳۹۹ | ۰۰:۰۴
اون زمان که ارمنستان بود اصلا آذرباییجانی نبود حالا چجور میشه که ارمنستان اشغالگر میشه؟؟؟
مصطفی ۲۰ مهر ۱۳۹۹ | ۰۰:۰۸
اول دو تا کتاب بخونید تا ببینید تورانیان از نژاد سکاها بودن نه ترک و مغول بعد بیاید اراجیف بنویسید
ناشناس ۲۳ مهر ۱۳۹۹ | ۲۳:۰۸
پس چرا در شاهنامه ی فردوسیتون تورانیان رو ترک نژاد نامیده؟
خسرو ۳۰ مهر ۱۳۹۹ | ۲۱:۱۹
محمد مهدی بندرچی ، کارشناس ارشد مطالعات منطقه ای ، پیش بینی هایتان اشتباه از آب در آمد
آریا وحشی ۰۷ آبان ۱۳۹۹ | ۱۹:۳۸
باید حقیقت را قبول کرد که استالین دیکتاتور کمونیست روسیه ارامنه را از روسیه و عثمانی و سوریه و لبنان و ایران به ارمنستان کوچ داد و ترکیب جمعیتی منطقه را تغییر داد و حتی قبل از سال 1845 نام ایروان وجود نداشت و چخورسعد بود که بعد از کوچ ارامنه شهر چخورسعد که شهر تورک نشین بود به ایروان تغییر نام داده شد.200000 هزار تورکهای آزربایجان از ارمنستان توسط روسیه اخراج شده اند و باید به ارمنستان به خانه خود که ارمنستان اشغال کرده برگردند .
علی ۲۷ آبان ۱۳۹۹ | ۰۴:۲۰
وقتی کشورهایی مثل ترکیه و اسرائیل به آذرباییجان کمک کنند و ارمنستان تنها باشد دیگه اگر پیروز نشه پس یعنی باید چی بشه؟