این نشست با حضور دکتر خلیل شیرغلامی، سفیر فوقالعاده و تامالاختیار جمهوری اسلامی ایران در جمهوری ارمنستان، دکتر محمد اسدی موحد، رایزن فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در ارمنستان، دکتر گارنیک آساطریان، رئیس انستیتوی شرقشناسی دانشگاه روسی ـ ارمنی، جمعی از استادان، پژوهشگران، ایرانشناسان، دانشجویان و علاقهمندان به مطالعات ایران معاصر برگزار شد.
ادامه مطلب
در حال حاضر، ارمنستان حرکت برای باز شدن به روی جهان گستردهتر را آغاز کرده است. ایروان شروع به متعادل کردن روابط در حال فروپاشی خود با مسکو با یک حرکت پراگماتیک به سمت واشینگتن کرده است. این کشور روابط دفاعی شگفتانگیزی را با هند نیز آغاز کرده است و همسویی ارزشی فزایندهای را با اروپا نشان میدهد. با هر معیاری، دولت ارمنستان یک انتقال منطقهای چالشبرانگیز و خشونتآمیز را مدیریت کرده است، همانطور که میتوان انتظار داشت.
ادامه مطلب
موازنه قدرت در قفقاز جنوبی در حال تغییرات کلیدی است؛ تغییراتی که کریدورهای ترانزیتی نقش شاهرگ حیاتی آن را بازی میکنند و از قضا کریدور زنگزور که حالا مسیر ترامپ نام گرفته است، نقشی راهبردی در آن ایفا میکند. تنها چند روز دیگر یک انتخابات سرنوشتساز در ارمنستان برگزار میشود و نتیجه آن میتواند ورق بازی منطقه را به سود روسیه یا آمریکا برگرداند.
ادامه مطلب
آرتویت زهرابیان در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: قفقاز جنوبی پس از جنگ دوم قره باغ، عملاً وارد دوره ای از «بی ثباتی کنترل شده» شده است؛ وضعیتی که در آن نظم پیشین منطقه تضعیف شده اما نظم جدید نیز هنوز تثبیت نشده است. خلأ ناشی از کاهش نسبی نفوذ روسیه، افزایش حضور غرب، جاه طلبیهای ژئوپلیتیکی آذربایجان و نقش فزاینده ترکیه، موجب شده است که بازیگران منطقهای به باز تعریف اولویتهای امنیتی و راهبردی خود ناچار شوند.
ادامه مطلب
آیا فرانسه که اینقدر فعالانه از حمایت از ارمنستان صحبت میکند، آماده است تا مسئولیت واقعی آن را بر عهده بگیرد؟ مکرون میتواند سخنرانیهای روشنگرانهای ایراد کند، وعده همبستگی دهد و درباره آینده اروپایی ارمنستان صحبت کند. اما آیا فرانسویها واقعاً آماده دفاع از ارمنستان، مبارزه برای آن یا پذیرش تعهدات سنگین در صورت بروز بحران جدید هستند؟
ادامه مطلب
آرتویت زهرابیان در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: این یادداشت به بررسی این پارادوکس می پردازد که چگونه ارمنستان، بدون حصول تعهد رسمی از آنکارا در خصوص نسلکشی، دست به اقداماتی زده که عملاً آن مسئله را از میز مذاکره حذف کرده و آن را به یک «مسئله حلشده» یا «غیراولویت» تبدیل میکند.
ادامه مطلب
برگزارکنندگان این همایش تأکید کردند که شاهنامه فردوسی همچنان یکی از مهمترین ارکان تداوم زبان فارسی، هویت تاریخی و حافظه تمدنی ایران به شمار میرود و ظرفیتهای فرهنگی و فکری آن میتواند زمینهساز گسترش گفتوگوی تمدنی و همکاریهای علمی میان ملتها، بهویژه ایران و ارمنستان، باشد.
ادامه مطلب
برهان حشمتی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: شواهد تاریخی، حقوقی، سیاسی و عملکردهای پیشین نشان میدهد که نیکول پاشینیان صلاحیت حقوقی و اخلاقی برای «حاتمبخشی» درباره آینده قراباغ کوهستانی و نادیده گرفتن حقوق ساکنان بومی و صاحبان تاریخی آن را ندارد. قراباغ/ آرتساخ همانگونه که ایران نیز بارها تاکید کرده بخشی از خاک جمهوری آذربایجان است ولی این بهمعنای تایید حق باکو برای پاکسازی قومی قراباغ، از بین بردن آثار تاریخی و دینی این منطقه و تضییع حقوق اقلیت ارمنی این منطقه که رهبر شهید ایران بر امنیت آنها در جریان جنگ دوم قراباغ تاکید کرده بود، نیست.
ادامه مطلب
هارمیک نظر در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: ارمنستان امروز میان «فرصت غرب» و «واقعیت روسیه» ایستاده؛ و سفر زلنسکی، نماد روشن این دوگانگی است.
ادامه مطلب
احسان موحدیان در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: آمریکا قصد داشت ایران را از جنوب محاصره دریایی کند که به بنبست خورد و حالا طرح محاصره ایران از خشکی را با همدستی اسرائیل در قفقاز در دستور کار قرار داده است.
ادامه مطلب
وازگن پطروسیان در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: بر اساس ارزیابیهای مختلف، حدود ۱۵ تا ۲۰ درصد از کالاهای ارمنستان از بندرعباس وارد میشود. در حال حاضر مسیر ورود کالا از بندرعباس بسته است. بنابراین کالاهایی که به ارمنستان میآیند با تأخیر خواهند رسید و از مسیر دریای سرخ منتقل خواهند شد. اگر یمن نیز وارد این جنگ در دریای سرخ شود و این مسیر بسته شود، کالاها مجبور خواهند شد کل قاره آفریقا را دور بزنند و سپس از دریای مدیترانه، دریای سیاه و بندر پوتی به ارمنستان برسند. این به معنای کمبود کالا، بهویژه برخی مواد غذایی مانند برنج و همچنین کالاهای دیگری مانند لاستیک خودرو که از چین وارد میشوند، خواهد بود.
ادامه مطلب
با تنظیم استفاده از زیرساختها در بخش مرابدا – آخالکالاکی و خدمات ترمینال در ایستگاه آخالکالاکی، باکو و تفلیس در حال تقویت ستون فقرات عملیاتی خط BTK هستند. اینها گامهای نمادین نیستند. آنها پس از تکمیل کارهای بازسازی و نوسازی گسترده در بخش ۱۸۴ کیلومتری گرجستان BTK انجام میشوند که ظرفیت سالانه را از یک میلیون به پنج میلیون تن افزایش داده است.
ادامه مطلب
نشانههایی وجود دارد مبنی بر اینکه آذربایجان ممکن است به زودی از کشورهای مشترک المنافع (CIS) جدا شود، سازمانی که مسکو مدتها امیدوار بود از دور شدن کشورهای پس از شوروی از روسیه مانع شود.
ادامه مطلب
برهان حشمتی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: آمریکا در پیگیری راهبرد جعل هویت ضدایرانی برای جمهوری آذربایجان، در واقع شریک رژیم صهیونیستی، انگلیس و ترکیه است و عملاً از نظریه «آذربایجانگرایی» – که البته ابداع و اختراع ماشین ایدئولوژیک نظام کمونیستی شوروی بود، اما به عنوان ارثیه ای به خدمت سیاست آمریکا، اسرائیل، انگلیس و ترکیه در جمهوری آذربایجان درآمد – پیروی می کند.
ادامه مطلب
نایری هوخکیان در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: کاملاً واضح است که هر چقدر هم که مقامات جمهوری ارمنستان سعی کنند وانمود کنند که صلح بین ارمنستان و آذربایجان برقرار شده است، هیچ کریدوری وجود ندارد، بلکه صرفاً این مسیر جادهای است که از قلمرو حاکمیتی ارمنستان عبور میکند، واقعیت این نیست.
ادامه مطلب
احمد کاظمی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: پاشینیان تاکید کرد ارمنستان در حال حاضر با آمریکا دو سناریو برای اجاره «مسیر ترامپ» را به مدت ۴۹ یا ۹۹ سال بررسی میکند؛ به زودی نام شرکت نیز مشخص خواهد شد و در هیئت مدیره کنسرسیوم، هر دو کشور حضور خواهند داشت، نسبت آن بستگی به سهم سرمایهگذاریها دارد.
ادامه مطلب
آذربایجان با بهرهگیری از خلاء تمرکز ایران و روسیه بر قفقاز، در حال پیشبرد پروژهای است که توازن ژئوپلیتیکی منطقه را به سود غرب تغییر میدهد. همکاری نظامی با ناتو، رزمایشهای مشترک و حضور کارشناسان نظامی غربی در باکو، نشانههای روشنی از تلاش برای تبدیل قفقاز جنوبی به منطقهای نیمهنظامی و تحت نظارت ائتلاف غربی است.
ادامه مطلب
احسان موحدیان در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: سرنوشت انتخابات ارمنستان از این جهت برای ایران اهمیت دارد که این کشور با توجه به تداوم روابط دوستانه با ایران همیشه یکی از سرپلهای ارتباطی و ترانزیتی ایران با جهان خارج بوده و تلاش ترامپ برای شکل دادن به یک مسیر ترانزیتی در خاک ارمنستان و چسبیده به مرز ایران موسوم به مسیر ترامپ نگرانیها در مورد تشدید خطر خفگی ژئوپلتیکی ایران در قفقاز را افزایش داده است.
ادامه مطلب
در تازهترین تحولات خاورمیانه و به نقل از منابع عراق، رجب طیب اردوغان اعلام کرده است که در ازای صادرات روزانه نیممیلیون بشکه نفت از اقلیم کردستان عراق، یک میلیارد مترمکعب آب از سدهای ترکیه به سوی عراق رها خواهد شد. این توافق، در ظاهر معاملهای اقتصادی بین اربیل و آنکارا است اما در عمق خود، بخشی از استراتژی کلان ترکیه برای استفاده از آب به عنوان ابزار فشار ژئوپلیتیکی محسوب میشود که شاید بیشترین و جدیترین آثار مخربش بر ایران بوده است که متأسفانه کماکان ادامه دارد.
ادامه مطلب
احسان موحدیان در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: در قبله، بار دیگر بر اهمیت کریدورهای حمل و نقل استراتژیک، یعنی مسیر میانی و به اصطلاح «کریدور زنگزور» تأکید شد که در تفسیر ترکیه و آذربایجان آنها نه تنها به عنوان پروژههای اقتصادی، بلکه به عنوان ابزار کنترل ژئوپلیتیکی بر منطقه نیز عمل میکنند.
ادامه مطلب
سید احمد کاظمی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: فرایند کنونی نشان دهنده مدیریت تدریجی زمان و امور توسط جبهه آنگلوساکسونی برای رسیدن به فرصت مطلوب است. سه سند مذکور که همگی یادداشت تفاهم و بلحاظ حقوقی فاقد ضمانت اجرایی هستند، نشان می دهند که با مطرح شدن مسیر ترامپ برای صلح و رفاه بین المللی، تغییری در ماهیت فتنه کریدور جعلی زنگزور یا دالان تورانی ناتو که همان حذف ایران، روسیه و چین از کلان معادلات انرژی و ترانزیتی منطقه و توسعه ناتو و پان تورانیسم انگلیسی است، ایجاد نشده است.
ادامه مطلب
از جمله اقدامات در دست ساخت منطقه آزاد ماکو تکمیل پروژههای زیرساختی ازجمله تکمیل و تعریض پروژههای کلیدی جادهسازی و ساخت راههای جدید و همچنین توسعه و بهینهسازی پایانههای مرزی است.
ادامه مطلب
دولت ترامپ نیز با انگیزههای سیاسی و اقتصادی از توافق حمایت میکند. اما موفقیت این چارچوب به توان واشینگتن در اجرای پروژهها و همکاری با ترکیه و اتحادیه اروپا وابسته است. اروپا سرمایهگذاری بیشتری در قفقاز جنوبی دارد و بدون نقش فعال آن، صلح پایدار نخواهد بود. در مقابل، مسکو و تهران که منافع ژئوپلیتیک خود را در خطر میبینند، میکوشند مانع شوند.
ادامه مطلب
کیوان محلهای در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: در سالهای اخیر، شاهد شکلگیری نوعی همگرایی اقتصادی و امنیتی میان جمهوری آذربایجان، ترکیه و اسرائیل بودهایم؛ روندی که ریشه در همکاریهای انرژی، تجارت منطقهای و پیوندهای نظامی – فناورانه دارد. این اتحاد سهجانبه نه تنها ساختار قدرت در قفقاز جنوبی را دگرگون ساخته، بلکه پیامدهای راهبردی برای جمهوری اسلامی ایران به همراه داشته است. مقاله حاضر با تکیه بر چارچوب نظری «وابستگی متقابل پیچیده» و رویکرد اقتصاد سیاسی بینالملل، به تحلیل ابعاد این همگرایی پرداخته و راهبردهای پیشنهادی ایران برای مدیریت و بهرهبرداری از تحولات جدید منطقهای را بررسی میکند.
ادامه مطلب
اسلام ذوالقدرپور در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: سیاستگذاران ارشد ایران باید از بدفهمی یا نافهمی مناسبات قدرت نظام جهانی دست برداشته و از هم اکنون به جای ناسازگاری با تغییرات ژئوپلیتیک به سازگاری با اینگونه تغییرات ژئوپلیتکی و مناسبات قدرت اقدام کنند. پذیرش برقراری کریدور زنگزور نباید به معنای ناتوانی یا شکست ایران در مناسبات جهانی تفسیر شود.
ادامه مطلب
به نتیجه رسیدن این درگیری که بیش از ۳۰ سال ادامه داشته و مراحل مختلفی را پشت سر گذاشته است، فرصتی را برای ایالات متحده فراهم میکند تا حضور خود را در این منطقه تقویت کند، به ویژه با توجه به مشغولیت روسیه به جنگ با اوکراین که هیچ نشانهای از پایان یافتن آن به زودی دیده نمیشود، و مشغولیت ایران به جنگ با اسرائیل و پیچیدگیهای مسئله هستهای که میتواند به درگیری مجدد منجر شود.
ادامه مطلب
واکنش سیدکمال خرازی نشان میدهد که ایران هر گونه تغییر در معادلات قفقاز جنوبی را جدی میگیرد و آمادگی دارد با ابزارهای سیاسی و دیپلماتیک از منافع خود محافظت کند. توافق سهجانبه واشنگتن، آذربایجان و ارمنستان، در حالی که میتواند مسیرهای جدید اقتصادی و ترانزیتی باز کند، در عین حال حساسیت تهران نسبت به تغییر نفوذ بازیگران خارجی را افزایش داده است. به عبارت دیگر، پیام ایران روشن است؛ تغییرات ژئوپلیتیک و زمینی در همسایگی شمال غربی بدون در نظر گرفتن مصالح تهران، میتواند واکنشهای جدی و همهجانبه را به همراه داشته باشد. این موضع، هم هشدار به طرفهای قرارداد و هم تاکید بر جایگاه ایران به عنوان بازیگر کلیدی منطقهای است.
ادامه مطلب
بهرام امیراحمدیان در یادداشتی مینویسد: انتخاب واگذاری اداره کریدور به هر شرکت یا دولتی با صلاحدید سیاست خارجی و تصمیم دولت و پارلمان ارمنستان است. همانطور که ایران با روسیه در کریدور شمال-جنوب با هم همکاری دارند و این همکاری هیچ ارتباطی با دولت جمهوری آذربایجان و دیگر دولتهای همسایه ندارد.
ادامه مطلب
پیمان صالحی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: کریدور زنگزور که در نگاه اول بهعنوان مسیر تجاری برای اتصال جمهوری آذربایجان به نخجوان از طریق جنوب ارمنستان معرفی میشود، در واقع یک مانور ژئوپولیتیک مهم با پیامدهای مستقیم برای موازنه قدرت در قفقاز جنوبی و کل فضای اوراسیاست.
ادامه مطلب
دکتر مسعود پزشکیان، رئیسجمهور ایران، از عصر دوشنبه ۲۷ مرداد ۱۴۰۴ سفری دو روزه به ارمنستان و سپس بلاروس خواهد داشت. هدف این سفر، طبق اعلام مهدی سنایی، مشاور سیاسی رئیسجمهور، تقویت مناسبات تجاری و امضای اسناد همکاری است. این سفرها که پیشتر برای اوایل تیرماه برنامهریزی شده و به تعویق افتاده بودند، اکنون در سایه تحولات اخیر قفقاز جنوبی و توافق سهجانبه ارمنستان، آذربایجان و آمریکا، موسوم به «مسیر ترامپ» TRIPP، اهمیتی دوچندان یافتهاند. این توافق که با میانجیگری دونالد ترامپ در هشتم آگوست ۲۰۲۵ (۱۷ مرداد) امضا شد، معادلات سیاسی، دیپلماتیک و امنیتی منطقه را دستخوش تغییراتی کرده که نگرانیهای جدی برای ایران و روسیه به دنبال داشته است. سفر پزشکیان در این برهه حساس، تلاشی برای بازسازی جایگاه ایران در منطقه و مدیریت پیامدهای این توافق است.
ادامه مطلب