فاطمه خادم شیرازی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: لشکرکشی ترامپ به خلیج فارس بخشی از یک استراتژی کلان محسوب میشود. در این استراتژی، ابهامسازی هدفمند و روایتسازی گمراهکننده جایگزین شفافیت میشود.
ادامه مطلب
طی دهه گذشته، حضور نظامی آمریکا در خاورمیانه برای مدیریت ریسک، اجتناب از درگیری و استفاده از حضور خود برای بازدارندگی به جای عملیات پایدار، تنظیم شده بود. آنچه اکنون مشاهده میکنیم، یک بازتنظیم است که در آن آمریکا خود را برای حفظ آزادی عمل تحت شرایط منطقهای رو به تنش آماده میکند.
ادامه مطلب
به گفته منابع دارک باکس، ریاض به سرعت برای تغییر چارچوب درگیری به عنوان یک مسئله نظم منطقهای اقدام کرد و یک کمپین رسانهای و سیاسی پایدار را آغاز کرد که امارات را به عنوان یک بازیگر بیثباتکننده معرفی میکرد. رسانههای همسو با دولت سعودی، ابوظبی را به سرمایهگذاری در هرج و مرج، حمایت از جنبشهای جداییطلب و تضعیف حاکمیت کشورهای عربی در راستای منافع محدود همسو با قدرتهای خارجی متهم کردند. این روایت به هسته اصلی تصویر با دقت پرورشیافته امارات متحده عربی به عنوان نیرویی برای ثبات و توسعه ضربه زد. پاسخ امارات، آسیبپذیری دیگری را آشکار کرد. ابوظبی به جای مقابله مستقیم با اتهامات عربستان سعودی از طریق اکوسیستم رسانهای خود، به شدت به دفاع غیرمستقیم از طریق همپیمانانش، بهویژه شبکههای طرفدار اسرائیل در ایالات متحده، متکی بود.
ادامه مطلب
نیروانا مهرآیین در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: بر اساس اصول بنیادین حقوق بینالملل و حقوق مخاصمات مسلحانه، صرف آغاز شلیک گلوله معیار شروع جنگ نیست. ایجاد تهدید قریبالوقوع، محاصره نظامی، استقرار آرایش تهاجمی و نمایش قدرت نظامی در مجاورت مرزهای یک کشور، میتواند آغاز عملی مخاصمه تلقی شود.
ادامه مطلب
فرهاد قادری در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: پرسش اصلی این یادداشت این است: اسرائیل چگونه تلاش کرده بازدارندگی آسیبدیده خود را احیا کند؟ و آیا این تلاشها واقعاً به «بازگشت تعادل قوا» منجر شده یا سیاستهای جدید به «ناامنی بیشتر» انجامیده است؟ تعادل قوا در خلیج فارس چگونه شکل گرفته و امروز چه تغییراتی را تجربه میکند؟ و مهمتر: واقعگرایی تا چه حد میتواند این تحولات را تبیین کند.
ادامه مطلب
فرزاد محمدی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: دیدگاهها و رویکردهای امنیتی مطرح شده در دوره دوم ریاستجمهوری ترامپ، متکی بر مبانی واقعگرایی تهاجمی، محاسبات صرفاً ابزاری، گرایش به عمل یکجانبه و امنیتیسازی تمامعیار مناسبات اقتصادی است. در این پارادایم، آمریکای جنوبی نه بر پایه اصول و هنجارهای دموکراتیک یا همپیمانی فکری و ایدئولوژیک، که صرفاً از منظر معیارهای هزینه-فایده ارزیابی میشود.
ادامه مطلب
محمدعلی مهتدی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: واقعیت این است که رژیم ساختگی و نامتجانس اسرائیل دراین منطقه عربی - اسلامی، عناصر فروپاشی را در درون خود دارد و با بروز این عناصر در صحنه و قوت گرفتن آن، رژیم، خود بخود در معرض فروپاشی قرار می گیرد، بدون آنکه نیاز به حمله نظامی از خارج باشد.
ادامه مطلب
سید کامران یگانگی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: پرسش اصلی این یادداشت آن است که راهبرد جدید آمریکا در قبال منطقه، چگونه «جایگاه انرژی و امنیت» را در خاورمیانه دگرگون میکند و این دگرگونی چه معنا و پیامدی برای راهبرد ملی ایران خواهد داشت؟
ادامه مطلب
جمیله کدیور در یادداشتی مینویسد: یک سال از سقوط بشار اسد در سوریه گذشت. در این یک سال، نه فقط رئیس شورشیان که هم تغییر نام داد و هم تغییر چهره و لباس و هم تغییر سیاست، بلکه سوریه و به تَبَع آن منطقه تغییرات بسیاری کرده است.
ادامه مطلب
فاطمه خادم شیرازی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: جنگ غزه، فرسایشی شدن بحرانهای سوریه و یمن، رقابت روبهافزایش ایران و اسرائیل، بیثباتی ساختاری در عراق و لبنان و شکنندگی نظم امنیتی در خلیج فارس، فضایی از ناامنی پایدار ایجاد کردهاند. این وضعیت نه فقط کشورهای منطقه، بلکه قدرتهای جهانی را نیز به بازنگری در سیاستهای خود نسبت به خاورمیانه واداشته است.
ادامه مطلب
انتظار میرود این کشورها تا سال ۲۰۴۰ نیمی از تولید ناخالص داخلی جهان را تشکیل دهند. رشد آسیا محدود به حوزه اقتصادی نبوده است. کشورهای بزرگ آسیایی، به ویژه چین، هند و ژاپن، جنبشهای سیاسی و ایدئولوژیک داخلی موازی را پرورش دادهاند و مدلهای حکمرانی جایگزین را پیشنهاد کردهاند که بر تمرکز دولت، کارایی بوروکراتیک و رنسانس فرهنگی برای مقابله با مدلهای لیبرال غربی تأکید دارند.
ادامه مطلب
کامران کرمی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: محمد بن سلمان در شرایطی با دستورکار اصلی امضای یک پیمان دفاعی غیرحزبی، خرید جنگندههای نسل پنجم و بازآرایی روابط چند دههای ریاض و واشینگتن در بستر شکافهای چندقطبی با منطق اقتصاد سیاسی بینالمللی راهی کاخ سفید شده که مولفه امنیت نقش کلیدی برای پروژه چشم انداز ۲۰۳۰ این کشور بازی میکند. در این چیدمان؛ بن سلمان دو هدف اصلی اقتصادی و امنیتی با تاثیر و تاثر ژئوپلتیک را دنبال میکند.
ادامه مطلب
محمدمهدی مظاهری در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: در نهایت باید گفت مرور تاریخ نشان می دهد، کشورهایی در نظام بینالملل قابلیت بازیگری فعال و نقش آفرینی مؤثر دارند، که در عرصه داخلی به تقویت فاکتورهای قدرت (اقتصادی، نظامی، اجتماعی، فرهنگی، رسانه ای) خود پرداخته باشند و در عرصه بین المللی نیز سیاستها و منافع خود را از طریق ائتلاف سازی و همکاری و مشارکت با کشورهای همسو پیش می برند.
ادامه مطلب
سیروس حاجیزاده در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: نباید فراموش کنیم که مرکز و بخش عمده کشورهای غرب آسیا، علاوه بر ایران به عنوان هژمون منطقه، ترکیه و اسرائیل، کشورهای عربی هستند. این بدان معناست که کشورهای تأثیرگذار عربی باید در این زمینه مسئولیت ویژهای داشته باشند و ابتکار عمل را در ارائه ایدههایی در مورد امنیت منطقهای به دست بگیرند و این امر را به آمریکا یا سایر کشورهای منطقه واگذار نکنند.
ادامه مطلب
فرزاد محمدی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: نظم وستفالیایی که زمانی بر دولت – ملتها، حاکمیت مطلق و ائتلافهای رسمی استوار بود، امروزه در برابر پیچیدگیهای خاورمیانه ناتوان است. ما اکنون در دوره پسامدرنیته امنیتی به سر میبریم؛ دورانی که در آن کلانروایتهایی مانند ناسیونالیسم عربی، سکولاریسم یا دموکراسیسازی لیبرال، جذابیت و کارایی پیشین خود را از دست دادهاند، در چنین شرایطی، اعتماد عمومی به نهاد دولت بهعنوان تنها ارائهدهنده امنیت، بهشدت تنزل یافته است؛ اما این بینظمی کنونی را نباید معادل هرجومرج یا فروپاشی کامل دانست.
ادامه مطلب
ابوالفضل حسینی نیک در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: ایران یکی از معدود کشورهایی است که از مزیت نسبی ژئوپلیتیکی برخوردار است؛ زیرا در نقطه اتصال سه قاره آسیا، اروپا و آفریقا واقع شده و میتواند حلقه ارتباطی میان شرق و غرب (از چین و هند تا اروپا) و شمال و جنوب (از روسیه و آسیای مرکزی تا خلیج فارس و اقیانوس هند) باشد. این موقعیت، ایران را در جایگاهی قرار میدهد که بالقوه میتواند به «گره ژئواکونومیک» در شبکههای تجاری جهانی تبدیل شود. در واقع، مزیت نسبی ایران نه فقط در منابع انرژی یا نیروی انسانی، بلکه در امکان ایفای نقش بهعنوان کریدور ترانزیتی و پل ژئوپلیتیکی میان قدرتهای منطقهای و فرامنطقهای نهفته است.
ادامه مطلب
حنانه درشتی و علی آقاپور و رسول سوری در یادداشت مشترکی برای دیپلماسی ایرانی مینویسند: ایران باید راهبردی مبتنی بر همکاری مشروط و موازنهسازی هوشمند اتخاذ کند که ضمن حفظ منافع کلان امنیتی و اقتصادی، از ظرفیت دیپلماسی منطقهای و بینالمللی بهرهمند شود.
ادامه مطلب
سعیدرضا طاهرخانی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: در سالهای ۲۰۲۴–۲۰۲۵ روابط جمهوری اسلامی ایران و فدراسیون روسیه به فازی وارد شد که در آن پیامهای سیاسی – رسمی و گامهای عملی (از جمله تمرینهای دریایی مشترک، پیمان راهبردی جامع و گزارشهای رسانهای دربارهٔ نقلوانتقال تسلیحاتی) برجسته شد. این مقاله با تکیه بر منابع روسی، ایرانی و چند منبع بینالمللی، ادعاها دربارهٔ «ارتقای سطح روابط» را بررسی میکند، انگیزههای مسکو را از منظر ژئوپلیتیک تبیین میکند و سناریوهای ممکن برای نظم منطقهای را ترسیم میکند. یافتهها نشان میدهد که گرچه پیامرسانی سیاسی روسیه به سمت «همسویی راهبردی» با ایران تقویت شده، اما برای اثبات نهادسازیِ الزامآور (پیمان دفاعی الزامآور یا انتقال سیستمهای حساسِ در مقیاس گسترده) هنوز شواهد علنی و مستند کافی نیست.
ادامه مطلب
نسرین محمدیان در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: شش کشور حاشیه جنوبی خلیج به ویژه عربستان، امارات و قطر بسیار زودتر از سایر کشورهای منطقه خاورمیانه متوجه شدند که هوش مصنوعی صرفاً یک فناوری جدید نیست بلکه ابزاری استراتژیک برای رسیدن به رشد اقتصادی و توسعه است.
ادامه مطلب
عبدالناصر نورزاد در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: در این چارچوب، آنچه اکنون مشاهده میکنیم نه یک نزاعِ صرفِ فُرماتیکِ محلی که پروسهای پیچیده و چند سطحی است: آمریکا طالبان را بهعنوان یک فرصتِ استراتژیک مدیریت کرده؛ پاکستان از این مدیریت برای تضمین منافعِ شکنندهٔ خود استفاده کرده؛ و طالبان در این فرایند هم قربانیِ ابزارسازیاند و هم مخاطرهٔ تنبیه، زیرا هرگاه بیش از حد «خودمختار» عمل کنند، تبدیل به هدفِ اصلاح یا حذفِ تاکتیکی میشوند.
ادامه مطلب
محمدمهدی مظاهری در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: در نتیجه طرح صلح ترامپ، به معنای ورود به فازی جدید از مهندسی منطقهای است که در صورت انفعال یا واکنش صرفاً ایدئولوژیک ایران، میتواند منجر به تغییر دائمی موازنه به نفع ائتلاف آمریکایی-اسرائیلی-عربی شود و ایران را در منطقهای که باید مرکز نفوذ آن باشد، در موقعیت انزوا قرار دهد.
ادامه مطلب
سعیدرضا طاهرخانی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: غیبت ایران در شرمالشیخ، مصداق عینی همین درک ژرف از سیاست جهانی بود. در شرایطی که برخی دولتهای منطقه برای گرفتن تأیید و حمایت امنیتی واشینگتن صف کشیده بودند، تهران انتخاب کرد که عزت ملی خود را در گرو لبخند قدرتهای بزرگ نگذارد.
ادامه مطلب
احمد رشیدی نژاد در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: نظریه مناطق شکننده بر این ایده استوار است که در نظام بینالملل، برخی مناطق به دلیل ویژگیهای ژئوپلیتیکی، منابع طبیعی، تنوع قومی و مذهبی، و ضعف ساختارهای حکومتی، همواره در معرض بیثباتی و بحران قرار دارند. این مناطق بهگونهای هستند که هرگونه تنش یا درگیری در دل آنها میتواند به سرعت به سطح منطقهای و حتی جهانی سرایت کند.
ادامه مطلب
معصومه علیانپور در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: ایران دیگر در موقعیتی نیست که بتواند همانند لبنانِ پس از ۲۰۰۶ یا سوریهی پس از ۲۰۱۵ بهتنهایی مسیر تحولات را تعیین کند. نظم جدید منطقه بر محور تعامل چندجانبه میچرخد، نه هژمونی یک قدرت.
ادامه مطلب
خاورمیانه در حال حاضر دستخوش یک تحول بزرگ است، شاید حتی مهمتر از چرخههای قبلی تغییر در منطقه. یک درک منطقهای وجود دارد که چشمانداز فعلی تشدید و تنش، حداقل برای میانمدت، ادامه خواهد یافت.
ادامه مطلب
عبدالناصر نورزاد در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: قطع اینترنت در افغانستان بیش از آنکه محصول امریکاییزدایی منطقه باشد، بخشی از ستر و اخفای تعاملات واشینگتن–طالبان است. طالبان میدانند که بقای خارجیشان در گرو رضایت آمریکاست و برای آن حاضرند هزینههای داخلی سنگین را بپردازند.
ادامه مطلب
محمد بیدگلی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می نویسد: دولت های خلیج فارس میتوانند با طراحی الگوی همگرایی منطقهای و بر مبنای امکانات و مقتضیات فرهنگی، اقتصادی و سیاسی درجهتدهی به معادلات این منطقه و ارتقای جایگاه بینالمللی آن نقش محوری ایفا کنند.
ادامه مطلب
فاطمه خادم شیرازی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: این طرحها فقط راه عبور و مرور نیستند، بلکه بخشی از یک نقشه بزرگتر و پیچیده هستند. هدف آنها فراتر از دستاوردهای کوتاهمدت و نظامی است و سعی میکنند چند زمینه مختلف مثل مسائل اجتماعی، اقتصادی و امنیتی منطقه را همزمان تحت تأثیر قرار دهند.
ادامه مطلب
محمدعلی مهتدی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: جنگی که اکنون در منطقه جریان دارد جنگ روایت ها و گفتمان سازی است که متاسفانه دشمن در این مورد دست بالا دارد و ما کار زیادی انجام نداده ایم. باید تبیین شود که ما جنگ طلب نیستیم.
ادامه مطلب
امیر مقدمی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: حالا بسیاری از ایرانیها، حتی آنهایی که پیشتر طرفدار تعامل با غرب بودند، آمریکا را نهفقط بهعنوان یک قدرت خارجی، بلکه بهعنوان تهدیدی مستقیم علیه استقلال و امنیت ملی میبینند.
ادامه مطلب