تهران فشار اقتصادی را میتواند تحمل کند اما ترامپ بعید است
ایران و آمریکا در برزخ «نه جنگ، نه صلح»
نویسنده: اریکا سولومون (Erika Solomon)
دیپلماسی ایرانی: با از مسیر خارج شدن برنامههای مذاکرات صلح ایالات متحده و ایران، حداقل فعلاً، تهران و واشینگتن در برزخی ناخوشایند، نه صلح و نه جنگ، فرو رفتهاند و هر یک امیدوار است در بنبستی با خطرات شدید برای اقتصاد جهانی، از دیگری پیشی بگیرد.
تحلیلگران میگویند مقامات ایرانی مطمئن به نظر میرسند که میتوانند درد اقتصادی ناشی از جنگ را طولانیتر از پرزیدنت ترامپ تحمل کنند. اما آنها هنوز نگرانند که بدون شتاب مذاکرات، همچنان در دام تهدید مداوم حملات ایالات متحده یا اسرائیل گرفتار بمانند.
ساسان کریمی، استاد علوم سیاسی در دانشگاه تهران، در مورد جنگ اسرائیل و ایران در ژوئن گذشته گفت: «آنچه اتفاق میافتد شبیه به چیزی است که ما در پایان جنگ ۱۲ روزه داشتیم، که به جنگ پایان میدهد، اما بدون هیچ گونه پایداری.»
در آخر هفته، مقالهای که توسط یک روزنامه محافظهکار برجسته به نام خراسان منتشر شد و توسط چندین رسانه ایرانی دیگر نیز بازنشر شد، لحظه فعلی را «یک برزخ استراتژیک» با خطرات قابل توجه توصیف کرد. در این گزارش آمده است: «هر دو طرف از هزینههای جنگ تمامعیار عقبنشینی کردهاند، اما از منطق زور و فشار فراتر نرفتهاند.» این «ممکن است از خود جنگ کوتاهمدت خطرناکتر باشد.»
تلاشهای متوقفشده برای از سرگیری مذاکرات آتشبس که با میانجیگری پاکستان انجام شد، نشاندهنده پویایی اوضاع از زمان پایان بمباران ایران توسط آمریکا و اسرائیل در اوایل این ماه است. هر دو طرف استدلال میکردند که با دست بالا ظاهر شدهاند. و به نظر میرسد ترامپ نیز معتقد است که ایالات متحده میتواند در تحمل درد اقتصادی جنگ ناشی از محاصرههای موازی تنگه هرمز، از ایران پیشی بگیرد.
نتیجه این است که هیچ یک از طرفین به دادن امتیازی حاضر نیستند که بتواند به مذاکرات اجازه پیشرفت دهد.
ترامپ روز شنبه اعزام فرستاده ویژه خود، استیو ویتکوف، و دامادش جارد کوشنر، به اسلامآباد، پایتخت پاکستان، برای دور دوم مذاکرات آتشبس را لغو کرد. او گفت که ایرانیها وقت مذاکرهکنندگان را تلف میکنند.
مقامات ارشد ایران میگویند تا زمانی که ترامپ محاصره دریایی ایالات متحده را که پس از موافقت با آتشبس بر بنادر ایران اعمال کرده است، لغو نکند، برای مذاکرات مستقیم ملاقات نخواهند کرد.
با این حال، عباس عراقچی، وزیر امور خارجه، دیپلمات ارشد ایران، روز شنبه پس از سفر یک روز قبل خود به پاکستان، عازم جلساتی در عمان شد، اگرچه روز یکشنبه به پاکستان بازگشت و سپس به روسیه رفت.
فراتر از اسلامآباد که میزبان دور بعدی مذاکرات خواهد بود، ایرانیها هماهنگی با کشور عمان در خلیج فارس، دولت دیگری که کشورش در امتداد تنگه استراتژیک هرمز قرار دارد، را برای رسیدن به یک توافق حیاتی میدانند.
کریمی، مقام سابق ایرانی، از مقامات ایران خواست از فرصت استفاده کنند و یک چارچوب کامل برای توافق با ایالات متحده – از امتیازات ایران گرفته تا خواستههای نهایی آن و چشماندازی برای یک پیمان صلح منطقهای – ترسیم کند. اما درباره ایران، او هشدار داد: «وضعیت موجود محافظهکارانهترین روش رفتار سیاسی در حال حاضر است، زیرا هرگونه تغییری احتمال سرزنش شدن در آینده را در صورت شکست طرح افزایش میدهد.»
اسفندیار باتمانقلیچ، مدیر اجرایی بنیاد بورس و بازار، یک سازمان تحقیقاتی مستقر در لندن، گفت: «ایران همچنین هنوز معتقد است که از نظر اقتصادی، حداقل در افق چند هفتهای میتواند منتظر ترامپ بماند، جایی که در واقع اختلالات در تنگه برای ترامپ پرهزینهتر از ایرانیهاست.» اما اقتصاد ایران همین حالا هم با بحران شدیدی روبهروست. گزارشهایی از اخراجها در سراسر کشور منتشر شده است، کشوری که در نتیجه جنگ با کمبود تولید مواد پتروشیمی و دارو دست و پنجه نرم میکند.
برجستهترین روزنامه اقتصادی ایران، دنیای اقتصاد، پیشبینی کرده است که تورم سالانه میتواند «در خوشبینانهترین حالت» رسیدن به توافق ۴۹ درصد باشد. این روزنامه هشدار داده است که وضعیت «نه جنگ، نه صلح» میتواند تورم را در ماههای آینده به ۷۰ درصد نزدیکتر کند، در حالی که بازگشت به جنگ ممکن است باعث تورم بیش از ۱۲۰ درصدی شود.
با این حال، برخی از اقتصاددانان تخمین میزنند که دولتمردان ایران میتوانند سه تا شش ماه از بحران اقتصادی فعلی جان سالم به در ببرند.
در مقابل، باتمانقلیچ گفت، اختلالات در تولید و صادرات نفت مانند کود میتواند ظرف چند هفته شوکهای اقتصادی عمیقتری را به اقتصاد جهانی وارد کند که میتواند ترامپ را متقاعد به پیشبرد مذاکرات کند.
با این حال، او گفت حتی اگر ایران بتواند از نظر اقتصادی از بنبست فعلی جان سالم به در ببرد، معضل استراتژیک آن همچنان پابرجاست.
او گفت: «از دیدگاه ایران، حالت بدون توافق، بدون جنگ، آنها را آسیبپذیر میکند.»
منبع: نیویورک تایمز / تحریریه دیپلماسی ایرانی/۱۱
نظر شما :