امریکا برای دور کردن ایران از این پرونده تلاش می کند

افزایش سرعت روند صلح قره باغ در دوره فترت مینسک

۳۱ تیر ۱۴۰۱ | ۱۰:۰۰ کد : ۲۰۱۳۳۰۰ آسیا و آفریقا نگاه ایرانی
نویسنده خبر: افشار سلیمانی
افشار سلیمانی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می نویسد:ترکیه بعنوان حامی آذربایجان و عضو ناتو که پروژه تبدیل شدن به هاب انرژی را در منطقه پیگیری میکند با رویکرد غرب در رابطه با تامین بخشی از نیاز خود به گاز از آذربایجان را پیگیری میکند همراهی میکند .اگرچه با روسیه هم مناسبات خوبی دارد و از این کشور گاز وارد میکند .اما روسیه به دلیل تحریم شدن ابزار موثری برای تغییر رویکرد ترکیه در دست ندارد. از سوی دیگر ترکیه به موازات پیشبرد مذاکرات صلح میان آذربایجان و ارمنستان با ارمنستان نیز درصدد عادی سازی مناسبات با اولویت بازگشایی مرزهایش با این کشور است که همزمان باید به نتیجه برسد.
افزایش سرعت روند صلح قره باغ در دوره فترت مینسک

دیپلماسی ایرانی: تحرکات دیپلماتیک در قفقاز جنوبی در دوره پسا تجاوز روسیه به اوکراین در راستای حل نهایی بحران قره باغ کوهستانی و  تعیین محدوده های مرزی آذربایجان و ارمنستان و امضای سند صلح میان این دو کشور و عادی سازی مناسبات آنکارا-ایروان از سوی  باکو، ایروان، تفلیس، آنکارا، مسکو و بروکسل و واشنگتن افزایش یافته و در چند مورد نیز گامهای عملی برداشته شده است.

در 26 تیر 1401 ؛ وزیران امور خارجه ارمنستان و جمهوری آذربایجان در راستای پیشبرد روند معاهده صلح بین دو کشور برای اولین بار پس از جنگ سال 2020 به میزبانی ایلیا دارچیاشویلی، وزیر امور خارجه گرجستان در تفلیس با یکدیگر ملاقات کردند تا تنشهای چند وقت اخیر بین طرفین کاهش یابد. این مذاکرات در راستای توافقی است که رهبران دو کشور با وساطت اتحادیه اروپا در ماه مه برای پیشبرد گفت وگوهای معاهده صلح صورت دادند.

در این دیدار "آرارات میرزوئیان"، وزیر امور در دیدار با "جیحون بایراموف"، وزیر امور خارجه آذربایجان بر دیدگاه طرف ارمنی مبنی بر اهمیت حل‌وفصل سیاسی مناقشه قره_باغ کوهستانی در مسیر دستیابی به صلح باثبات و پایدار در منطقه تاکید کرد. وی همچنین در همین راستا بر اهمیت به کارگیری فرمت ریاست مشترک گروه مینسک سازمان امنیت و همکاری اروپا و استفاده از تجربیات آن مطابق با چارچوب تعریف شده برای مأموریت بین‌المللی آن و بر اهمیت رسیدگی به مسائل بشردوستانه از جمله آزادی اسرای جنگی ارمنی و بازگرداندن آنان به موطنشان و روشن شدن سرنوشت مفقودین تاکید کرد. در پایان این دیدار طرفین برای ادامه تماس‌ها ابراز تمایل کردند. دو طرف در مورد طیف وسیعی از مسائل مربوط به عادی‌سازی روابط ارمنستان و آذربایجان گفت‌وگو کردند. طرفین همچنین روند اجرای تعهدات قبلی در این زمینه را مورد بحث و بررسی قرار داده و در مورد اقدامات احتمالی آتی به تبادل نظر پرداختند.

در همین رابطه الهام علیف، رییس جمهوری آذربایجان گفت: دیدار بین وزرای امور خارجه آذربایجان و ارمنستان برای اولین بار است که صورت گرفت، امیدواریم که نتیجه ای در برداشته باشد.

مذاکره بایرامف و میرزویان در حالی انجام گرفت که اخیرا وزارتخانه های دفاع دو کشور همدیگر را به نقض آتش بس متهم کرده بودند.

دیدار وزاری امور خارجه آذربایجان و ارمنستان پس از آن صورت گرفت که رییس جمهوری آذربایجان و نیکول پاشینیان نخست وزیر ارمنستان در ماه های آوریل و مه در بروکسل در یک نشست سه جانبه با چارلز میشل رییس شورای اروپا درباره طرح صلح قره باغ با یکدیگر گفت وگو کرده بودند.

آنتونی بلینکن، وزیر امور خارجه آمریکا نوشت: جیحون بایراموف و آرارات میرزویان با دیدار در تفلیس گام مثبتی برداشتند. گفت وگوی مستقیم مطمئن ترین راه برای حل اختلافات آذربایجان و ارمنستان است.

دو هفته پیش از دیدار وزرای امور خارجه دو کشور در تفلیس آرمن گریگوریان، دبیر شواری امنیت ملی ارمنستان اعلام کرده بود که تمام نیروهای این کشور از منطقه مورد مناقشه قره باغ کوهستانی که بر سر آن دو جنگ با جمهوری آذربایجان داشتند تا ماه سپتامبر خارج خواهند کرد. وی خاطر نشان ساخته بود که یگان‌های نیروهای مسلح ارمنستان پس از آتش‌بس به ارمنستان بازگشته‌اند، این روند رو به اتمام است و در ماه سپتامبر به پایان می‌رسند و نیروهای حافظ صلح روس در قره باغ امنیت قوم ارامنه را تضمین می‌کنند.

بر اساس قرارداد سه جانبه مسکو - باکو - ایروان در تاریخ ۱۰ نوامبر ۲۰۲۰ ارمنستان بخش هایی از سرزمین های آذربایجان‌ را که سی سال تحت اشغال خود داشت واگذار کرد و روسیه حدود 2000 نیروی باصطلاح حافظ صلح روسی را برای نظارت بر آتش بس شکننده در محور لاچین مستقر کرد. ارتش تقویت شده آذربایجان پس از ۴۴ روز توانست بخش های زیادی از مناطق اشغال شده توسط ارمنستان را آزاد کند. این درگیری که در پاییز 2020  صورت گرفت بیش از 6500 کشته بر جای گذاشت و زمانی که ارتش آذربایجان شوشا را هم بازپس گرفته بود و به سمت خانکندی در حرکت بود با دخالت روسیه به آتش بس و امضای سند ۱۰ نوامبر ۲۰۲۰ منجر شد.

لازم به ذکر است که الهام علی اف، رئیس جمهوری جمهوری آذربایجان دو هفته پیش با ذکر این نکته که یک مقام نظامی عالیرتبه روسیه وعده کرده بود این نیروها پیش از این از منطقه خارج خواهند شد از کندی زیاد روند عقب نشینی نظامیان ارمنستان ابراز گلایه کرده و افزوده بود اگر ارمنستان قصد خروج نیروهای خود را از خاک آذربایجان ندارد بصورت شفاف اعلام کند تا آذربایجان هم تکلیف خود را بداند!

همزمان با اعلام خروج نظامیان ارمنی از مناطق اشغالی باقیمانده در قره باغ، اسکان اهالی روستای آقای از توابع زنگیلان جمهوری آذربایجان در نزدیکی مرز ایران که از سی سال پیش تحت نام آوراگان جنگی در بخش ماسازیر در نزدیکی باکو سکنی داشتند، شروع شد. اهالی آقالی در "روستای هوشمند" که توسط یک شرکت اسرائیلی در دست احداث است مسکن خواهند گزید.

گفته می شود در مرحله اول از مجموع 41 خانواده در روز 19 جولای 10 خانواده عازم این  روستا خواهند شد. به هر یک از اعضای این خانواده ها شغلهایی پیشنهاد شده است و آنها نیز این مشاغل پیشنهادی را پذیرفته اند. در میان این خانواده ها افراد بازنشسته، دانشجو، زنان خانه دار، مهندس، فروشنده و حسابدار، نگهبان، باغبان، زارع، معلم، پزشک، نیروهای خدماتی بخش بهداشت و درمان و آموزش و صاحبان مشاغل کوچک وجود دارد. این افراد تا سه سال پس از بازگشت به محل اسکان دائمی خود از کمک های دولتی برخوردار برخوردار خواهند بود.

تا پیش از اشغال شهرستان زنگیلان توسط ارمنستان در جنگ نخست قراباغ، سه روستای آقالی 1 و 2 و 3 که اکنون در یک "روستای هوشمند آقالی" تجمیع شده اند، 352 خانوار ساکن بودند.

برای ساکنانی که در این روستای هوشمند اسکان داده خواهند شد، منازل مجهز به فناوری های هوشمند تامین خواهد شد و مسایل اشتغال و تحصیل و پزشکی و امور اجتماعی آنها توسط سازمان های ذیربط حل خواهند شد.

همزمان با این تحولات شاهد حضور رئیس سازمان سیای امریکا در 17 تیر 1401 در قفقاز جنوبی و مذاکرات وی با رهبران این کشورها بودیم.

"ویلیام برنز"، رئیس سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا (سیا) در ملاقات با "آرمن گریگوریان" دبیر شورای امنیت ارمنستان در خصوص چگونگی روند مذاکرات ارمنستان - آذربایجان و ارمنستان - ترکیه را مورد بررسی قرار دادند.

"نیکول پاشینیان" نخست‌وزیر ارمنستان نیز در دیدار با ویلیام برنز در مورد امنیت منطقه‌ای و بین‌المللی و همچنین مبارزه با تروریسم و تحولات و فرایندهای جاری در قفقاز جنوبی تبادل نظر کردند.

سه روز بعد از دیدار ویلیام برنز رئیس آژانس اطلاعات مرکزی آمریکا (سیا) پاشینیان نخست وزیر ارمنستان در ایروان با ناریشکین، رئیس سازمان اطلاعات خارجی روسی (اِف.اِس.ب)  دیدار و گفت وگو کرد.

همچنین دیدار بایرامف - میرزویان در تفلیس در حالی برگزار شد که در 17 تیر 1401 مقامات ارمنستان گفتند که تمام نیروهای این کشور از منطقه مورد مناقشه قره باغ کوهستانی که بر سر آن دو جنگ با جمهوری آذربایجان داشتند تا ماه سپتامبر خارج خواهند کرد.

در 29 تیر 1401، همزمان با نگرانی آمریکا از گرانتر شدن بهای گاز، نفت و بنزین در سطح جهانی و توافق تازه اتحادیه اروپا با دولتمردان باکو برای دریافت گاز طبیعی، ند پرایس سخنگوی وزارت امور خارجه آمریکا در نشست مطبوعاتی در مورد توافق گاز طبیعی منعقد شده بین اتحادیه اروپا و جمهوری آذربایجان گفت: ما آشکارا در حال همکاری بسیار نزدیک با متحدان اتحادیه اروپا و سایر شرکای خود در منطقه، از جمله آذربایجان، در موضوع امنیت انرژی هستیم. ما می خواهیم در این مدت شاهد عرضه پایدار جهانی انرژی باشیم. این چیزی است که کار گروه ایالات متحده و اتحادیه اروپا به شدت روی آن کار می کنند. 

در همین حال در 28 تیر 1401 رئیس کمیسیون اورسوال فون درالین فون در لاین و کادری سیمسون، کمیسر انرژی، به منظور تقویت این همکاری  از آذربایجان دیدن کرد و با رئیس جمهوری این کشور مذاکره کرد.

وی پیش از سفر به باکو طی توئیتی نوشته بود: به زودی برای امضای چند قرارداد جدید  عازم جمهوری آذربایجان خواهم شد در حالی که روسیه از ذخایر انرژی خود به عنوان اسلحه استفاده می‌کند، تنوع بخشیدن به وادرات انرژی برای اتحادیه اروپا یک اولویت است. اتحادیه اروپا در حال روی آوردن به تامین کنندگان قابل اعتماد انرژی است. زمان حضور در باکو هم نوشت: هدف ما دوبرابر شدن تحویل گاز از آذربایجان به اتحادیه اروپا در طول چند سال آینده است. جمهوری آذربایجان یک شریک حیاتی برای امنیت عرضه گاز و در مسیر ما به سمت خنثی سازی کربن خواهد بود.

جمهوری آذربایجان قرار است تا سال 2027 سالیانه 20 میلیارد متر مکعب گاز طبیعی به اروپا صادر کند.

در همین حال آرمن گریگوریان، دبیر شورای امنیت جمهوری ارمنستان اظهار داشت: مکالمه تلفنی پاشینیان-اردوغان قدم مهم دیگری در قالب ساماندهی به روابط بود.

به گفته گریگوریان عادی‌سازی روابط ارمنستان-ترکیه بدون هیچگونه پیش شرطی خواهد بود.

از سوی دیگر ترکیه بار دیگر پیشنهاد کرد نشست آتی نمایندگان ویژه ارمنستان و ترکیه در امر عادی‌سازی روابط دو کشور در ایروان یا آنکارا برگزار شود.

هر چند طرف ارمنی تاکنون به پیشنهاد جدید آنکارا پاسخ نداده است، اما ایروان پیش از این خواستار گشایش مرزها برای تردد دیپلمات‌های دو کشور شده بود.

یادآور می‌شود؛ نمایندگان ارمنستان و ترکیه به دلیل عدم وجود روابط دیپلماتیک، بسته بودن مرزها و همچنین عدم وجود اعتماد بین طرفین، دیدارهای خود را در مسکو و وین برگزار کرده‌اند. آخرین دیدار نمایندگان دو کشور در روز اول ژوئیه  10 تیر ماه، در وین برگزار شد.

روزنامه "کارس گازته" (Karsgazete) ضمن خبری به نقل از اهالی ساکن روستاهای مرزی گزارش داده که ترکیه در حال انجام عملیات مین‌زدایی در نزدیکی روستای مرزی "ایبیش"، یکی از روستاهای هم مرز با ارمنستان است.

این روزنامه محلی که در شهر کارس (قارص) چاپ می‌شود با استناد به ادعای شهروندان مبنی بر اینکه از حدود یک ماه پیش حضور متخصصان یک شرکت اسرائیلی در حوالی روستای ایبیش در نزدیکی مرز ارمنستان را مشاهده کرده‌اند که مشغول انجام عملیات مین‌زدایی بودند. به نوشته روزنامه مذکور، هنوز هیچ توضیح رسمی در مورد این خبر داده نشده است.

در روزهای اخیر دیدار "آرمن گریگوریان"، دبیر شورای امنیت جمهوری ارمنستان با "تویوو کلاار"، نماینده ویژه اتحادیه اروپا در امور بحران قفقاز جنوبی و مذاکره پیرامون روند اجرای توافقات بروکسل مابین "نیکول پاشینیان"، نخست‌وزیر ارمنستان و "الهام علی‌اف"، رئیس جمهور آذربایجان با میانجی‌گری "شارل میشل"، رئیس اتحادیه اروپا تحول دیگری در راستای گام برداشتن برای رسیدن به صلح با آذربایجان بود. 

مجلس نمایندگان آمریکا هم بیکار نماند و در یک اقدام‌ یکطرفه، اعلام کرد چهار اصلاحیه پیشنهادی برای افزودن بر قانون مجوز دفاع ملی (NDAA – H.R.7900) را به بررسی خواهد گذارد. بر اساس اصلاحات پیشنهادی مذکور از دولت جمهوری آذربایجان خواسته می‌شود که در اسرع وقت اسرای جنگی ارمنی را آزاد و به موطن‌شان بازگرداند، از وزارت امور خارجه آمریکا درخواست می‌‌شود گزارشی از جنایات جنگی آذربایجان در طول جنگ 44 روزه قره_باغ و پس از آن به کنگره ارائه کند و همچنین در جهت تعیین شرایط فروش جنگنده‌های مدرن اف-16 به ترکیه اقدام کند.

عادی‌سازی روابط ارمنستان-ترکیه از جمله موضوعاتی بود که در دیدار پاشینیان و کلاار مورد بررسی قرار گرفت.

نخست‌وزیر ارمنستان هم در تاریخ 13 ژوئیه / 22 تیر ماه، با "تویوو کلاار"، نماینده ویژه اتحادیه اروپا در امور بحران قفقاز جنوبی دیدار و در خصوص روندهای در حال وقوع در منطقه قفقاز جنوبی، وضعیت حاکم بر قره باغ کوهستانی، اقداماتی که در راستای تضمین برقراری صلح و ثبات در حال انجام است مذاکره کردند. طرفین در خصوص نتایج نشست‌های سه جانبه برگزار شده با وساطت رئیس جمهور فدراسیون روسیه در سوچی و با میانجی‌گری رئیس شورای اروپا در بروکسل و همچنین روند اجرای توافقات انجام شده، تبادل نظر کردند.

در این دیدار دو طرف بر اهمیت توجه مستمر جامعه بین‌المللی به حفاظت از میراث فرهنگی ارمنیان در قره باغ که در پی جنگ 44 روزه  توسط ارتش آذربایجان بخشهای زیادی از آن  از اشغال ارمنستان آزاد شده  تاکید کرده و خواهان ایجاد ضمانت برای فراهم آوردن امکان دسترسی هیئت‌های اعزامی یونسکو و سازمان‌های‌ بشردوستانه بین‌المللی به مناطق مورد مناقشه قره_باغ کوهستانی شدند. این در حالیست که ارمنستان در طول مدت سی سال اشغال اراضی آذربایجان در تخریب آثار تاریخی و فرهنگی و دینی آذربایجان از هیچ کوششی دریغ نکرده اند و مجامع بین المللی ارمنستان را مورد سوال قرار نداده است!

روند عادی‌سازی روابط ارمنستان و ترکیه از دیگر موضوعاتی بود که مورد بررسی دو طرف قرار گرفت.

نخست‌وزیر ارمنستان در این دیدار همچنین از تلاش‌های "شارل میشل" رئیس شورای اروپا، در راستای تقویت درک متقابل و ثبات در منطقه قدردانی کرد.

این در حالیست که الهام علیف یک هفته پیش در نشست دولت گفت: اگر ارمنستان نمی خواهد از باقیمانده اراضی اشغال شده آذربایجان خارج شود بصورت شفاف اعلام کند تا آذربایجان هم تکلیفش را بداند. وی همچنین اضافه کرد که بر اساسی وعده یک مقام بلند پایه نظامی روسیه نیروهای ارمنی باید تا ماه ژوئن از خاک آذربایجان خارج می شدند اما خارج  نشده اند. 

رئیس جمهوری آذربایجان همچنین اعلام کرد: نشست آتی کمیسیون امنیت و تعیین حدود مرزی ارمنستان-آذربایجان برای ماه آگوست پیش‌بینی می‌شود. اما ایروان هنوز رسماً در این باره اعلام نظر نکرده است.

الهام علی اف در مصاحبه ای دیگر اعلام کرد که دولتش در حال خرید تجهیزات نظامی، سلاح و مهمات جدید است. وی خاطرنشان کرد که اخیراً رئیس جمهور و وزیر امور خارجه ارمنستان اغلب در مورد امتیاز گرفتن در قره باغ صحبت کردند. این بسیار خطرناک است. ما هم می توانیم در این مورد طلب امتیاز کنیم. می‌توانیم برای زنگزور که در نوامبر ۱۹۲۰ از آذربایجان منفک شده، تقاضای امتیاز کنیم! علیف افزود: اگرچه در شش ماه سال جاری گام هایی در جهت عادی سازی روابط آذربایجان و ارمنستان برداشته شده، اما متاسفانه هنوز نتایج واقعی حاصل نشده است و برغم اینکه یک سال و هشت ماه از جنگ میهنی می گذرد اما متأسفانه ارمنستان هنوز به تعهدات خود عمل نمی کند.

در همین حال میرزوئیان، وزیر امور خارجه جمهوری ارمنستان در مصاحبه با نشریه یونانی "کاتیمرینی" تاکید کرد: "یک مناقشه فقط به این دلیل که یکی از طرفین آن اعلام می‌کند آن دیگر وجود ندارد، از حیث وجود ساقط نمی‌شود. کسانی که چنین فکر می کنند صرفاً مشغول خودفریبی هستند". وی در ادامه افزود: "اظهارات رسمی بسیاری از شرکای ما و سازمان‌های بین‌المللی، از جمله کشورهای میانجی در این مسئله، نیز به وضوح نشانگر این واقعیت هستند که مناقشه قره_باغ کوهستانی همچنان باید از طریق مذاکره به حل‌وفصل نهائی برسد".

الهام علی‌اف، رئیس جمهور آذربایجان نیز با "تویوو کلاار"، نماینده ویژه اتحادیه اروپا در امور قفقاز جنوبی و بحران گرجستان در روز جمعه 15 ژوئیه/24 تیر ماه در باکو دیدار و پیرامون روند ساماندهی به روابط ارمنستان و آذربایجان، امضای توافقنامه صلح، رفع انسداد از راه‌های ارتباطی و اقتصادی، چالش‌های پیش روی آذربایجان و همچنین سرنوشت مفقودالاثرهای آذربایجانی جنگ اول قره_باغ به طور مبسوط مذاکره کردند.

تحلیل:

آنچه بوضوح قابل مشاهده است این است که تحولات منطقه و جهانی پس از تجاوز پوتین به اوکراین وارد مرحله جدیدی شده است. از همین رهگذر تحولات قفقاز جنوبی و بویژه رسیدن به صلح نهایی نیز متاثر از این شرایط است.

کرملین حتی اگر اعتراف هم نکند موقعیت روسیه پس از تجاوزش به اوکراین در قفقاز جنوبی دچار چالش و ضعف شده و توازن قوا تا حدودی برهم خورده و خلاء ایجاد شده فرصت های زیادی در اختیار آذربایجان، ترکیه و غرب قرار داده است. بحران انرژی پدید آمده در اروپا ناشی از تحریم روسیه توسط غرب سبب شده اهمیت کشورهای صادرکننده انرژی از جمله آذربایجان برای مصرف کنندگان گاز افزایش یابد و به امنیت انرژی توجه مضاعفی شود. از این رو تلاش آمریکا و اروپا در راستای برقراری صلح در قره باغ باید افزایش یابد و در همین راستا کفه ترازوی رقابت بازیگران به نفع آذربایجان سنگینی کند. این در حالیست که پیش از تهاجم روسیه به اوکراین، غرب از ارمنستان و اشغال خاک آذربایجان تلویحا حمایت می کرد. با توجه به همین موضوع از یک سو شاهد افزایش تماس های مقامات غربی با آذربایجان و ارمنستان و از سوی دیگر مقامات روسی با این دو کشور هستیم. بطور یقین مسکو بمنظور از دست ندادن و ضعیف شدن کارت انرژی در برابر غرب از این روند عصبانی و نگران است و تلاش خواهد کرد با ایجاد تنش میان آذربایجان و ارمنستان بویژه با استفاده از نیروهای حافظ صلح خود در قره باغ و بحران سازی احتمالی در داخل این دو کشور مانع برقراری صلح در قره باغ شود تا بتواند در روند صادرات گاز آذربایجان به اروپا مشکلات موانعی ایجاد کند. (بعنوان مثال: عصر روز  چهارشنبه، نظامیان آذربایجان از خودروی متعلق به نیروهای صلح روسیه مقداری سلاح که بدون مجوز در حال انتقال آن بودند کشف کردند. در منطقه ایست بازرسی یک دستگاه ترانسپورتر 82A و سه دستگاه اتومبیل اورال که با عبور از آقدام در محور عسگران-آغدره در حرکت بودند پس از بازرسی متوقف کردند. از قسمت بار یکی از  خودروها  از لای رختخواب ۵ فقره اسلحه کلاشینکف AKM کشف شد و به علت نقض مقررات عقب برگردانده شدند.)

سفر روسای سرویس های امنیتی آمریکا و روسیه به فاصله اندکی از یکدیگر به باکو و ایروان نشان از عمق حساسیت دو کشور نسبت به تحولات قره باغ و تلاش برای افزایش نفوذ در این دو کشور ا‌ست. با توجه باینکه مذاکرات برجام هم در آستانه در  بن بست قرار گرفتن قرار دارد به احتمال زیاد طرف آمریکایی در دیدار با سران آذربایجان و ارمنستان در رابطه با ایجاد محدودیت برای ایران نیز گفت وگو کرده اند و به شرط پذیرش پیشنهادهای آمریکا قول مساعد برای سرعت بخشیدن به رسیدن به صلح میان آذربایجان و ارمنستان و برقراری ارتباط زمینی میان دو کشور و ترکیه و عادی سازی روابط ارمنستان و ترکیه و بازگشایی مرز دو کشور داده باشند. خروج ارمنستان از محاصره آذربایجان و ترکیه سبب کاهش نیاز این کشور به ایران خواهد شد. در این صورت احتمال موافقت ارمنستان با ایجاد کریدور زنگزور که ایروان اساسا برخلاف ایران حساسیت چندانی نسبت به ازدست دادن مرز خود با ایران نشان نمی دهد، دور از ذهن نیست. که در صورت چنین تصمیمی با استناد به حقوق بین الملل و اصول تمامیت ارضی و حاکمیت ملی این اقدام را در حیطه حاکمیت ملی خود خواهد دانست و دخالت ایران در این موضوع را برخلاف قواعد حقوق بین الملل معرفی خواهد کرد.

همچنین‌ ترکیه بعنوان حامی آذربایجان و عضو ناتو که پروژه تبدیل شدن به هاب انرژی را در منطقه پیگیری می کند با رویکرد غرب در رابطه با تامین بخشی از نیاز خود به گاز از آذربایجان را پیگیری و همراهی می کند. اگرچه با روسیه هم مناسبات خوبی دارد و از این کشور گاز وارد می کند. اما روسیه به دلیل تحریم شدن ابزار موثری برای تغییر رویکرد ترکیه در دست ندارد. از سوی دیگر ترکیه به موازات پیشبرد مذاکرات صلح میان آذربایجان و ارمنستان با ارمنستان نیز درصدد عادی سازی مناسبات با اولویت بازگشایی مرزهایش با این کشور است که همزمان باید به نتیجه برسد. که درصورت موفقیت ضمن حضور در ارمنستان موقعیت خود را در قفقاز جنوبی بیش از پیش تقویت خواهد کرد و با توجه به شرایط کنونی ایران ارمنستان نیز با فشار آمریکا از ایران فاصله خواهد گرفت. لذا سیاست خارجی نامتوازن و تنش زای ایران و همراهی با روسیه بحران زده که در شرایط غیر و حرج رو به ایران کرده است باقیمانده فرصتها را از ایران خواهد گرفت.

افشار  سلیمانی

نویسنده خبر

سفیر اسبق ایران در آذربایجان و پژوهشگر و تحلیلگر مسائل روسیه و منطقه.

اطلاعات بیشتر

کلید واژه ها: ایران روسیه قفقاز قره باغ ارمنستان جمهوری آذربایجان ترکیه


( ۲۳ )

نظر شما :

علی ۳۱ تیر ۱۴۰۱ | ۱۰:۳۴
جامع و کامل ، ممنون از نویسنده
علی ۳۱ تیر ۱۴۰۱ | ۱۱:۳۳
مقاله قابل قبول که واقعیات منطقه رو نشون میده
خسرو ۳۱ تیر ۱۴۰۱ | ۱۳:۱۸
جمهوری اسلامی ایران ، باید سیاست انفعال را کنار گذاشته و تکلیف نهایی خود را در رابطه با آذربایجان (بدور از ترسهای تاریخی و افکار شوونیستی ایران شاهنشاهی ) و ترک تبارها با توجه به سه کشور ترک همسایه و دیگر کشورهای ترک هممنطقه مشخص کند واقعیت ها را نمی توان با آرزوها کتمان کرد همانطور که ارمنستان و کلوپ صلیبی پشتیبانش نتوانستند و مجبور به قبول حقوق آذربایجان در قفقاز شدند -- وقت آن است که از کارتهای قدرت هسته ای و پهپادی و نفوذ منطقه ای که با جانفشانیهای مردم ایران بدست امده ، جهت رفاه مردم استفاده کرد
حیدر زاده ۳۱ تیر ۱۴۰۱ | ۱۳:۲۲
روسها بعد از ۲۲ سال جنگ تحمیلی که با ایران داشتند( ۱۸۰۶ الی ۱۸۱۳ الی۱۸۲۸) توانستند طی عهدنامه های ننگین (ترکمانچای،گلستان) سرزمین قفقاز جنوبی که اکثر مسمان وشیعی بودند را غصب وتصاحب کنند، ولی چون روسها نفوسشان نسبت به وسعت سرزمینهای تحت تصرفشان کم بود لذا بیشتر از عناصر مسیحی وهم کیش جهت کنترل وسر کوب مسلمانان در بند استفاده میکردند، چنانکه هم در ازای خوش خدمتی ارامنه در تصرف قفقاز امور سر کوب مسلمانان را بیشتر به دست ارامنه ( وارداتی از عثمانی وایران) مسپردند. که به علت کینه دیرین ارامنه از مسلمین مظالم ومصایب مضاعفی بر مسلمانان قفقاز توسط ارامنه واقع گردید، حتی روسها در جنگ جهانی اول با همکاری فرانسه در صدد تاسیس کشور ارمنی در جنوب شرقی اناتولی (ترکیه ،عثمانی ) داشتند،ولی به علت انقلاب لنین پلان ناتمام ماند و ارامنه ( داشناکها به فرماندهی اندرانیک اوازیان) از ضعف دولت ایران استفاده کردند ودر فکر تاسیس کشور ارمنی در اورمیه واطرافش را داشتند که بعد از قتل عام ۳۰۰ هزار از اهالی اورمیه،خوی،سلماس، نهایت توسط قشون عثمانی تعقیب وبه شمال ارس وارد شدند که بعد از قتل عام ۳۵۰ هزار نفر از اهالی ( نخجوان،گویچه محال، گنجه، محال گوی گول، باکی،شیروان... ) توانستند به کمک کومونیستهای روس دولتی در سرزمینهای اذربایجان تاسیس کنند ( که ابتدا ۹ هزار کیلومتر مربع بود ولی یواش یواش با اشغال اراضی دیگری از سرزمینهای اذربایجان به وسعت ۲۹ هزار کیلومتر مربع رسیدند ) که نهایت موجب تقسیم خاک اذربایجان به دو قسمت شدند ( نخجوان و قسمت باکو) وحتی در سال ۱۹۲۳ دوباره ایالت زنگزور با دستور استالین وبدون موافقت مجلس اذربایجان به ارامنه واگذار شد. البته چون در ابتدای تاسیس کشور ارمنی اهالی مسلمان دو برابر اهالی ارمنی بود لذا ارامنه با تشویق به ورود ارامنه سایر کشورها به ارمنستان وکوچ اجباری مسلمانان اذری به نقاط دیگر که نهایت در سال ۱۹۸۸ با اخراج ۴۰۰ هزار نفر مسلمان باقی مانده توانستند به کشوری تمام ارمنی نایل گردند وحتی با اشغال قره باغ و۲۰ در صد خاک اذربایجان موجب جنگ ۳۰ ساله با اذربایجان شدند که نهایت در جنگ ۴۴ روزه سال ۲۰۲۰ شکست خورده وبه مرزهای بین الملی باز گشتند، ولی چون با گرجستان هم اختلاف ارضی وادعا هایی بر اراضی گرجی ها دارد لذا از سه جهت در محاصره ( گرجستان،اذربایجان،ترکیه ) قرار گرفتند ، فقط از طریق ایران تمام مایحتاج عمومی ونظامی خود را تامین میکنند، که اگر در همان اول ایران هم مرز خود را مسدود میکرد و به شرط رفع اشغال اراضی اذربایجان حاضر به باز گشایی مرز میشد حتما ارامنه نمی توانستند جنگ را ۳۰ سال ادامه دهند وموجب خسارات انسانی و مالی بیشتر نمیشدند. ولی حالا که به بهای جان دها هزار مسلمان و صد ها میلیارد دلار خسارت اذربایجان توانسته سرزمینهای اشغالیش را ازاد کند، باز عدهای تاب تحمل پیروزی اذربایجان را نیاورده ودنبال شیطنت ودسیسه چینی هستند. وبه هر بهانه ای خواهان ادامه جنگ در منطقه هستند تا بلکه بتوانند به امیال شیطانی دست یابند.
خشایار ۳۱ تیر ۱۴۰۱ | ۲۳:۴۶
ایرانشهری ها سکته را میزنند یا الله
مجتبی ۰۱ مرداد ۱۴۰۱ | ۱۳:۱۱
قضیه قره باغ و ارمنستان و باکو نباید با دید صرف مذهبی تاریخی یا نژادی و قومیتی تفسیر کرد مانند سیاست متجاوزانه امروز ترکیه در عراق و سوریه به صرف وجود اقلیت ترکمن ،سنی اخوانی و دشمنی و کینه قدیمی نسبت به تشیع و کردها ،اروپا نهایتا تا دو سال به گاز باکو نیاز خواهد داشت و امروز شاهد تسریع پروژه‌های تجدید پذیر و سرمایه گذاری در این عرصه هستیم البته منابع گازی مدیترانه در حوزه فلاتی یونان و اسراییل و لبنان آنها را مستقل تر از انرژی باکو و ترانزیت ترکیه خواهد کرد، قضیه تحریم انرژی اروپا را به استقلال انرژی از قفقاز و آفریقا و...انداخته ،مقاله ای که پانترکا را به ذوق انداخته
جوادسکاکی ۰۱ مرداد ۱۴۰۱ | ۲۳:۵۶
اخباروتفسیروحرکتهای منطقه ای آذربابجان وارمنستان وسیاست های آمریکاوروسیه وبخصوص اسراییل،بسیاردقیق ودرسطح بسیارعالی قابل استفاده بودوبسیارقابل تقدیروقدردانی است
خیام ۲۲ مرداد ۱۴۰۱ | ۱۷:۴۶
نویسنده ظاهرا ایرانی این مطلب به این نکته توجه نکردند که انتقال انرژی در خلاف منافع روسیه میتونه آرامکو و اوکراین رو خیلی سریع به باکو برسونه .... حتی قبل از انتخابات جذاب ترکیه