مسعود امیری در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: اگر دست روسیه از طریق ایران به بابالمندب رسیده، دست ناتو نیز از طریق اوکراین به خزر رسیده است.
ادامه مطلب
آرتویت زهرابیان در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: قفقاز جنوبی پس از جنگ دوم قره باغ، عملاً وارد دوره ای از «بی ثباتی کنترل شده» شده است؛ وضعیتی که در آن نظم پیشین منطقه تضعیف شده اما نظم جدید نیز هنوز تثبیت نشده است. خلأ ناشی از کاهش نسبی نفوذ روسیه، افزایش حضور غرب، جاه طلبیهای ژئوپلیتیکی آذربایجان و نقش فزاینده ترکیه، موجب شده است که بازیگران منطقهای به باز تعریف اولویتهای امنیتی و راهبردی خود ناچار شوند.
ادامه مطلب
آیا فرانسه که اینقدر فعالانه از حمایت از ارمنستان صحبت میکند، آماده است تا مسئولیت واقعی آن را بر عهده بگیرد؟ مکرون میتواند سخنرانیهای روشنگرانهای ایراد کند، وعده همبستگی دهد و درباره آینده اروپایی ارمنستان صحبت کند. اما آیا فرانسویها واقعاً آماده دفاع از ارمنستان، مبارزه برای آن یا پذیرش تعهدات سنگین در صورت بروز بحران جدید هستند؟
ادامه مطلب
بهرام امیراحمدیان در یادداشتی می نویسد: جمهوری اسلامی ایران داری ظرفیتهای بالقوه ای برای ایفای نقش و گسترش روابط با کشوهای حوزه فرهنگی ایران است. برای بهره گیری از این استعدادها و برقراری روابط با همسایگان، رعایت شروطی بایسته و شایسته است.
ادامه مطلب
با تنظیم استفاده از زیرساختها در بخش مرابدا – آخالکالاکی و خدمات ترمینال در ایستگاه آخالکالاکی، باکو و تفلیس در حال تقویت ستون فقرات عملیاتی خط BTK هستند. اینها گامهای نمادین نیستند. آنها پس از تکمیل کارهای بازسازی و نوسازی گسترده در بخش ۱۸۴ کیلومتری گرجستان BTK انجام میشوند که ظرفیت سالانه را از یک میلیون به پنج میلیون تن افزایش داده است.
ادامه مطلب
این منطقه در حاشیه تعامل ژئوپلیتیکی ایالات متحده قرار دارد. بنابراین، اجرای TRIPP به راهحلهای عملی و بازگشت به سیاست واقعگرایانه نیازمند است تا از اقدامات متقابل تهاجمی سایر قدرتهای منطقهای جلوگیری شود.
ادامه مطلب
برهان حشمتی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: آمریکا در پیگیری راهبرد جعل هویت ضدایرانی برای جمهوری آذربایجان، در واقع شریک رژیم صهیونیستی، انگلیس و ترکیه است و عملاً از نظریه «آذربایجانگرایی» – که البته ابداع و اختراع ماشین ایدئولوژیک نظام کمونیستی شوروی بود، اما به عنوان ارثیه ای به خدمت سیاست آمریکا، اسرائیل، انگلیس و ترکیه در جمهوری آذربایجان درآمد – پیروی می کند.
ادامه مطلب
دمیر نظروف در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: امروز، اوراسیای شمالی بار دیگر در مرکز رویدادهای سیاسی قرار گرفته است. جنگ در اوکراین به دروازهای به سوی دنیای جدیدی تبدیل شده، جایی که فعالیت سیاسی قدرتهای جهانی و منطقهای از منطقه بین نیل و فرات به سرزمینهایی از «والدای تا آلتای» منتقل شده است.
ادامه مطلب
احسان موحدیان در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: ایجاد مسیر ترامپ به معنای ایجاد تغییرات هویتی و امنیتی و اقتصادی در استان سیونیک، ناامن شدن این منطقه به ضرر ایران، ادغام تدریجی این استان کم جمعیت در جهان ترک، از بین رفتن مرز ایران و ارمنستان، محاصره و سپس نابودی ارمنستان و سپس آمادگی ناتوی ترکی و اسرائیل برای تهاجم به استانهای آذری ایران و تجزیه کشور است. صهیونیست ها به موازات اجرای طرح های خود علیه ایران و محور مقاومت در عراق و لبنان و سوریه و فلسطین، حضور و تحرکات گسترده در قفقاز و آسیای مرکزی را در دستور کار قرار داده اند.
ادامه مطلب
رضا خدابندهلو در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: پیچیدگیهای ژئوپلیتیک آسیای مرکزی و قفقاز، هرچند از دیرباز در تحلیلهای امنیتی ایران موردتوجه بوده، اما نحوه تفسیر و ارزیابی تحولات این منطقه همواره چالشبرانگیز بوده است. برخی تحلیلهای اخیر درباره نشست سازمان کشورهای ترک در شهر قبله، با تمرکز بر دستورکار تهدیدمحور، پیچیدگیهای منطقه را به دوگانههای ساده تقلیل داده و فرصتهای راهبردی پیش روی ایران را نادیده انگاشتهاند. این جستار با هدف بازخوانی انتقادی فرضیات نظری، مستندات تجربی و پیشنهادهای راهبردی چنین رویکردهایی، کوشیده است تا با بهرهگیری از ادبیات تطبیقی روابط بینالملل، واقعیات ژئواکونومیک منطقه و دادههای معتبر، چارچوبی جایگزین برای درک رویکردهای منطقهگرا در آسیای مرکزی و راهبردهای متناسب با منافع ملی ایران ارائه کند.
ادامه مطلب
آذربایجان با بهرهگیری از خلاء تمرکز ایران و روسیه بر قفقاز، در حال پیشبرد پروژهای است که توازن ژئوپلیتیکی منطقه را به سود غرب تغییر میدهد. همکاری نظامی با ناتو، رزمایشهای مشترک و حضور کارشناسان نظامی غربی در باکو، نشانههای روشنی از تلاش برای تبدیل قفقاز جنوبی به منطقهای نیمهنظامی و تحت نظارت ائتلاف غربی است.
ادامه مطلب
احسان موحدیان در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: سرنوشت انتخابات ارمنستان از این جهت برای ایران اهمیت دارد که این کشور با توجه به تداوم روابط دوستانه با ایران همیشه یکی از سرپلهای ارتباطی و ترانزیتی ایران با جهان خارج بوده و تلاش ترامپ برای شکل دادن به یک مسیر ترانزیتی در خاک ارمنستان و چسبیده به مرز ایران موسوم به مسیر ترامپ نگرانیها در مورد تشدید خطر خفگی ژئوپلتیکی ایران در قفقاز را افزایش داده است.
ادامه مطلب
شقایق متقی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: روسیه که از دیرباز آسیای مرکزی و قفقاز را حوزه نفوذ سنتی خود میداند، نسبت به این روند نگرانیهایی جدی دارد. در این مقاله کوشش شده است تا دلایل این نگرانی را در سه سطح ملی، منطقهای و بینالمللی تحلیل شود.
ادامه مطلب
آذربایجان و اسرائیل همکاریهای خود را در بحبوحه بحرانهای خاورمیانه گسترش دادهاند. باکو اکنون اصلیترین تامینکننده نفت اسرائیل است و حتی تحریمهای رسمی تجارت با تلآویو که از سوی پارلمان ترکیه تصویب شده، مانع این روابط نشده است. ایران این نزدیکی را تهدیدی امنیتی میداند و معتقد است بخشی از عملیاتهای خرابکارانه، از جمله حملات به تاسیسات نظامی در ژوئن امسال و سرقت اسناد هستهای در سال ۲۰۱۸، با حمایت لجستیکی از خاک آذربایجان انجام شده است.
ادامه مطلب
احمد رشیدی نژاد در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: نظریه مناطق شکننده بر این ایده استوار است که در نظام بینالملل، برخی مناطق به دلیل ویژگیهای ژئوپلیتیکی، منابع طبیعی، تنوع قومی و مذهبی، و ضعف ساختارهای حکومتی، همواره در معرض بیثباتی و بحران قرار دارند. این مناطق بهگونهای هستند که هرگونه تنش یا درگیری در دل آنها میتواند به سرعت به سطح منطقهای و حتی جهانی سرایت کند.
ادامه مطلب
ترکیه روز چهارشنبه هفته گذشته اعلام کرد که در همسویی با فشارهای بینالمللی علیه ایران و برای محدودکردن برنامه هستهای این کشور، داراییهای شماری از افراد و نهادهای مرتبط با این برنامه را مسدود کرده است. براساس گزارش یورونیوز و خبرگزاریهای ترکیه، این اقدام در پی فرمانی از سوی رجب طیب اردوغان، رئیسجمهوری ترکیه، انجام شده و شامل افراد و شرکتهایی میشود که در بخشهای مختلف مرتبط با برنامه هستهای ایران فعالیت دارند.
ادامه مطلب
کیوان محلهای در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: در سالهای اخیر، شاهد شکلگیری نوعی همگرایی اقتصادی و امنیتی میان جمهوری آذربایجان، ترکیه و اسرائیل بودهایم؛ روندی که ریشه در همکاریهای انرژی، تجارت منطقهای و پیوندهای نظامی – فناورانه دارد. این اتحاد سهجانبه نه تنها ساختار قدرت در قفقاز جنوبی را دگرگون ساخته، بلکه پیامدهای راهبردی برای جمهوری اسلامی ایران به همراه داشته است. مقاله حاضر با تکیه بر چارچوب نظری «وابستگی متقابل پیچیده» و رویکرد اقتصاد سیاسی بینالملل، به تحلیل ابعاد این همگرایی پرداخته و راهبردهای پیشنهادی ایران برای مدیریت و بهرهبرداری از تحولات جدید منطقهای را بررسی میکند.
ادامه مطلب
اخبار اخیر حاکی از آن است که جمهوری آذربایجان برای اواخر آبان سال جاری میزبان هفتادمین سالگرد تجمع خاخامهای اروپایی خواهد بود و انتظار میرود نمایندگانی از اسرائیل در این اجلاس حضور داشته باشند. این نخستین بار است که چنین رویدادی در یک کشور مسلمان شیعه برگزار میشود. با توجه به گزارش سایتهای یهودی، برگزاری این اجلاس در باکو نه تنها یک نقطه عطف مذهبی، بلکه گامی فراتر در راستای تقویت روابط سیاسی و اقتصادی میان باکو و تلآویو محسوب میشود. افزایش پروازهای مستقیم بین باکو و تلآویو و همکاریهای شرکتهای هواپیمایی دو کشور، نشانهای آشکار از عادیسازی روابط است که پیامدهای امنیتی قابل توجهی برای منطقه دارد.
ادامه مطلب
به نتیجه رسیدن این درگیری که بیش از ۳۰ سال ادامه داشته و مراحل مختلفی را پشت سر گذاشته است، فرصتی را برای ایالات متحده فراهم میکند تا حضور خود را در این منطقه تقویت کند، به ویژه با توجه به مشغولیت روسیه به جنگ با اوکراین که هیچ نشانهای از پایان یافتن آن به زودی دیده نمیشود، و مشغولیت ایران به جنگ با اسرائیل و پیچیدگیهای مسئله هستهای که میتواند به درگیری مجدد منجر شود.
ادامه مطلب
مسکو پیش از این با سقوط بشار اسد در سوریه در دسامبر ۲۰۲۴، یکی از حیاتیترین مشتریان استراتژیک خود را از دست داده است. مسکو با همکاری ایران ضعیف، میتواند با چالش بسیار بزرگتری در توانایی خود برای تأثیرگذاری بر تحولات خاورمیانه روبهرو شود.
ادامه مطلب
واکنش سیدکمال خرازی نشان میدهد که ایران هر گونه تغییر در معادلات قفقاز جنوبی را جدی میگیرد و آمادگی دارد با ابزارهای سیاسی و دیپلماتیک از منافع خود محافظت کند. توافق سهجانبه واشنگتن، آذربایجان و ارمنستان، در حالی که میتواند مسیرهای جدید اقتصادی و ترانزیتی باز کند، در عین حال حساسیت تهران نسبت به تغییر نفوذ بازیگران خارجی را افزایش داده است. به عبارت دیگر، پیام ایران روشن است؛ تغییرات ژئوپلیتیک و زمینی در همسایگی شمال غربی بدون در نظر گرفتن مصالح تهران، میتواند واکنشهای جدی و همهجانبه را به همراه داشته باشد. این موضع، هم هشدار به طرفهای قرارداد و هم تاکید بر جایگاه ایران به عنوان بازیگر کلیدی منطقهای است.
ادامه مطلب
توافق صلح میان ارمنستان و جمهوری آذربایجان که در ۸ اوت ۲۰۲۵ در کاخ سفید با میانجیگری دونالد ترامپ امضا شد، نقطه عطفی در تحولات قفقاز جنوبی بود. این توافق که شامل ایجاد کریدور استراتژیک زنگزور با مدیریت ۹۹ ساله آمریکا است، عملاً روسیه را از معادلات منطقهای کنار گذاشت. کریدور «مسیر ترامپ برای صلح و رفاه بینالمللی» یا TRIPP ، نه تنها ارتباطات زمینی میان آذربایجان و نخجوان را تقویت میکند، بلکه نفوذ سنتی مسکو در منطقه را به شدت تضعیف کرده است.
ادامه مطلب
عاطفه شهسواری در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: این کریدور نقشه ژئوپلیتیکی منطقه را بازسازی میکند و فرصتها و چالشهای جدیدی برای بازیگران اصلی ایجاد میکند.
ادامه مطلب
فاطمه خادم شیرازی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: یکی از سناریوهای محتمل، ایجاد سازوکارهای امنیتی برای حفاظت از سرمایهگذاری آمریکا بعد از تکمیل پروژه است. این اقدام میتواند به استقرار نیرو یا تجهیزات نظارتی دائمی در مرز ارمنستان و ایران منجر شود. برای ایران، این وضعیت حساس است و برای روسیه نیز غیرقابلقبول خواهد بود.
ادامه مطلب
سید محمد حسینی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: توافق آذربایجان و ارمنستان برای احداث کریدور زنگزور با عاملیت و کارگزاری امریکا، محصول رایزنی دیپلماتیک چند روزه و حتی چند ماه نیست بلکه مجموعهای از مؤلفههای گوناگون طی سالها در سطوح ملی، منطقهای و بینالمللی زنجیروار کنار هم جمع شده و موجب شکلگیری چنین توافقی شدهاند. بیتردید احداث زنگزور برای ایران یک بحران ژئوپلتیک است.
ادامه مطلب
احسان هوشمند می نویسد: بیش از سه دهه از ارائه طرح پاول گابل برای حلوفصل مسائل قفقاز جنوبی و مناقشه میان باکو و ایروان میگذرد. این ایده توسط گابل در حالی طرح شد که ارمنستان در موازنه نظامی دست بالا را داشت و کمتر کسی میتوانست تصور کند که در سه دهه بعد این موازنه به کلی به ضرر ارمنستان رقم خواهد خورد.
ادامه مطلب
ایران اکنون در موقعیتی قرار دارد که باید همزمان از فرصتهای اقتصادی و ترانزیتی ناشی از بازگشایی مسیرها بهره ببرد و هم از تبدیل این مسیرها به ابزارهای فشار و محاصره ژئوپلیتیک جلوگیری کند. حفظ احتیاط دیپلماتیک، مطالبه سهم مدیریت، تسریع در پروژههای زیربنایی داخلی و ترمیم خلأهای اطلاعاتی و هماهنگی بیندستگاهی، ارکان یک پاسخ متوازن به تحولات اخیر قفقاز خواهند بود. در غیر این صورت، ممکن است تهران در کوتاهمدت بعضی فرصتها را از دست بدهد و در میانمدت با تنگنای استراتژیک جدیتری مواجه شود.
ادامه مطلب
فاطمه خادمشیرازی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: تنها سیاستی فعال و آیندهنگر که ترکیبی از دیپلماسی، اقتصاد، امنیت و فرهنگ باشد، میتواند چهارراه صلح را به بستری برای ارتقای جایگاه منطقهای و افزایش امنیت ملی ایران بدل کند.
ادامه مطلب
اقدامات آذربایجان در ماههای اخیر روشن کرده است که ترجیح میدهد با آنکارا و تلآویو – نه تهران – تعامل داشته باشد.
ادامه مطلب
ایالات متحده با پیشنهاد جاهطلبانه خود برای کریدور زنگزور—یک گذرگاه استراتژیک ۴۳کیلومتری در استان سیونیک ارمنستان—خود را به قلب یک بازی پرمخاطره سیاسی و اقتصادی کشانده که میتواند ساختار انرژی اوراسیا را دگرگون کند. هدف آمریکا، شکستن بنبستهای دیرینه، تنوعبخشی به منابع انرژی اروپا خارج از چتر روسیه و مقابله با نفوذ روزافزون مسکو، پکن و تهران در این منطقه حساس است
ادامه مطلب