تکرار عملیات ونزوئلا در ایران امکان‌پذیر نیست

نویسنده: دان صباغ، سردبیر دفاع و امنیت روزنامه گاردین

دیپلماسی ایرانی: دو هفته پیش، زمانی که دونالد ترامپ برای اولین بار جمهوری اسلامی ایران را تهدید کرد و به معترضان در این کشور گفت که «کمک در راه است»، دارایی‌های نظامی ایالات متحده در خاورمیانه برای پشتیبانی از این لفاظی کافی نبود. اکنون این وضعیت تغییر کرده، اگرچه سوالات زیادی در مورد اینکه حمله به ایران چه دستاوردهایی می‌تواند داشته باشد، باقی مانده است.

یک ناو هواپیمابر، یو.اس‌.اس آبراهام لینکلن، به همراه سه ناوشکن مجهز به موشک‌های کروز تاماهاک، از دریای چین جنوبی به اقیانوس هند رسیده است. هشت اسکادران هوایی آن جت‌های F-35C و F/A-18 و برای مواقع بحرانی، هواپیماهای EA-18G Growlers را شامل می‌شود تا هر آنچه را از دفاع هوایی ایران پس از جنگ سال گذشته با اسرائیل باقی مانده است، سرکوب کند.

ناظران آزاد، هواپیماهای ترابری را مشاهده کرده‌اند که آنچه را که گمان می‌کنند سیستم‌های دفاع هوایی ایالات متحده هستند، به خلیج فارس می‌آورند. این با گزارش‌هایی مبنی بر استقرار باتری‌های ضد موشکی پاتریوت و تاد برای محافظت از پایگاه‌های ایالات متحده در برابر هرگونه حمله متقابل پهپادی و موشکی ایران علیه سایت‌های نظامی در منطقه مطابقت دارد.

علاوه بر این، اسکادران‌هایی از جنگنده‌های F-15 - حدود ۳۵ جنگنده – از پایگاه هوایی RAF Lakenheath در سافولک به پایگاه هوایی موفق سالتی در اردن منتقل شده‌اند. قرار بود  F-15ها به ایالات متحده بازگردانده شوند، اما اکنون آنها به عنوان پوشش دفاعی اضافی برای اسرائیل، اردن، عراق و منطقه در صورت تشدید درگیری مستقر شده‌اند.

مایکل کارپنتر، عضو سابق شورای امنیت ملی ایالات متحده، در زمان جو بایدن، معتقد است که محتمل‌ترین گزینه نظامی، حمله به عالی‌ترین مقامات ایران است. احتمالا در این عملیات از ونزوئلا نیز الگوبرداری خواهد شد. وی افزود که هدف قرار دادن سایر سایت‌های نظامی کلیدی ایران، آشکارا جمهوری اسلامی ایران را به طور قابل توجهی تضعیف نخواهد کرد. وی گفت: «بعید می‌دانم که این اقدامات اثرات استراتژیک مورد نظر را داشته باشند.»

کارپنتر استدلال می‌کند که چنین عملیاتی «عملیاتی بسیار پرمخاطره با نتیجه‌ای مشکوک» خواهد بود. او گفت موفقیت در دستگیری مادورو تا حدودی به «اطلاعات دقیق از داخل» متکی بود که طی پنج ماه آماده‌سازی توسط سیا و منابعی در دولت مادورو به دست آمده بود، اما مشخص نیست که این اطلاعات در مورد ایران تا چه حد وجود دارد، حتی با وجود امکان کمک احتمالی اسرائیل.

اسرائیل در ترور فرماندهان ایران در طول جنگ ۱۲ روزه ژوئن گذشته به طرز وحشتناکی موفق بود، اگرچه پس از آن منابع اسرائیلی فاش کردند که یک روش کلیدی برای ردیابی مکان آنها، ردیابی تلفن‌های همراه محافظان بوده است. رویه‌ها باید سختگیرانه‌تر می‌شدند. و همان‌طور که اسرائیل کاتز، وزیر امور خارجه اسرائیل، اذعان کرد، اقدامات احتیاطی امنیتی دیگر مقامات ارشد نظام در تابستان آن سال، سبب شد تا اسرائیل نتواند بسیاری از اهداف خود را محقق کند.

احتمالاً ایران پدافند هوایی زیادی برای محافظت از خود در برابر موشک‌های تاماهاوک یا جت‌های ورودی ندارد. ژوئن گذشته، جت‌های اسرائیلی به سرعت توانستند بدون متحمل شدن تلفات بر فراز بخش‌های بزرگی از کشور پرواز کنند و راه را برای بمباران سایت غنی‌سازی هسته‌ای زیر کوه فردو توسط ایالات متحده هموار کنند. این ماه، ایالات متحده توانست ظرف چند ساعت پدافند هوایی ونزوئلا را سرکوب کند.

با این حال، هرگونه عملیاتی باید در مسافت قابل توجهی انجام شود (تهران حدود ۱۰۰۰ مایل از اقیانوس هند فاصله دارد)، که می‌تواند تفکر خام نظامی را به سمت یک اقدام تروریستی سوق دهد. این به نوبه خود نشان‌دهنده تشدید فوق‌العاده أوضاع تنش‌آمیز خواهد بود: تلاشی از سوی ایالات متحده برای کشتن رهبران کشور دیگری که با آن در جنگ نیست و از جانب آن با هیچ تهدید فوری روبه‌رو نیست.

در اینجا سوال اساسی این است که پس از وقوع جنگ احتمالی علیه ایران توسط امریکا چه خواهد شد. در اعتراضات گذشته ثابت شده که جمهوری اسلامی ایران به اندازه کافی منسجم بوده است که بتواند فورا بر أوضاع مسلط شود. 

آنچه قطعی‌تر است این است که در صورت حمله امریکا یک پاسخ نظامی فوری وجود خواهد داشت. روز یکشنبه، مسعود پزشکیان، رئیس جمهور ایران، هشدار داد که هرگونه حمله به رهبر معظم انقلاب اسلامی ایارن به منزله اعلام جنگ خواهد بود. قوی‌ترین شکل دفاع موجود ایران، حمله است، به ویژه از طریق موشک‌های بالستیک پرسرعت (که موجودی آنها حداقل ۲۰۰۰ عدد تخمین زده می‌شود) که در "شهرهای موشکی" در اعماق زمین ذخیره شده‌اند.

واضح‌ترین هدف برای حمله موشکی، همراه با پهپادها، ناو آبراهام لینکلن و کشتی‌های جنگی متحدانش خواهد بود. اما متیو ساویل از موسسه خدمات متحد سلطنتی استدلال می‌کند که ایران «ممکن است نتواند موقعیت خود را با نظارت موجود تثبیت کند» زیرا باید در اقیانوس هند دریانوردی کند. او افزود: «ایالات متحده می‌داند که هر چه به خلیج فارس نزدیک‌تر شود، برای ایرانی‌ها قابل مشاهده‌تر است.»

یک ضدحمله جایگزین، هدف قرار دادن پایگاه‌های نظامی ایالات متحده در خلیج فارس، مانند پایگاه هوایی العدید در قطر، مقر فرماندهی مرکزی ایالات متحده، خواهد بود. این ماه، طبق تصاویر ماهواره‌ای چینی، این پایگاه توسط سیستم‌های دفاع هوایی جدید پاتریوت تقویت شد، اما نکته قابل توجه برای ایالات متحده این است که در ژوئن گذشته، ۱۴ درصد از موشک‌های بالستیک ایران از پدافند هوایی پیشرفته اسرائیل و ایالات متحده عبور کردند.

با این حال، این امر خطر تشدید تنش‌های بین‌المللی را به همراه خواهد داشت و کشورهای خلیج فارس و متحدان آنها را به طور خودکار وارد درگیری خواهد کرد. بریتانیا پیش از این اسکادران دوازدهم نیروی هوایی سلطنتی، یک واحد مشترک بریتانیا و قطر، را در العدید مستقر کرده است تا از حمله احتمالی جلوگیری کند و به قطری‌ها در دفاع از خود کمک کند. جایگزین دیگر برای ایران می‌تواند تلاش برای مین‌گذاری تنگه هرمز و بستن آن به روی کشتی‌های تجاری باشد، هرچند این کار به زیردریایی‌هایی متکی است که ایالات متحده از نزدیک در زیر آب آنها را زیر نظر خواهد داشت.

گزینه‌های نظامی ایران ممکن است محدود باشد، اما چشم‌انداز کاخ سفید برای دستیابی به یک ضربه کاری فوری نیز محدود است.

منبع: گاردین / تحریریه دیپلماسی ایرانی/۱۱