تل آویو چه می خواهد؟

فاکتور ایران؛ عامل نقش آفرینی اسرائیل در بحران قره باغ

۲۰ آبان ۱۳۹۹ | ۱۶:۰۰ کد : ۱۹۹۷۰۶۱ آسیا و آفریقا انتخاب سردبیر
عارف بیژن در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می نویسد: روابط جمهوری آذربایجان و ایران در دو دهه گذشته فراز و نشیب های زیادی را سپری کرده، اگرچه اکثریت شیعه در هر دو کشور غالب است، اما تفاوت در شیوه حکومت داری و تنظیم قوانین اساسی در اکثر حوزه ها تفاوت هایی را شامل می شود. جدای از جنبه قومی، نزدیکی باکو با اسرائیل یکی از عوامل تخریب کننده در روابط ایران – جمهوری آذربایجان است. به عنوان مثال، گزارش شده که آذربایجان اجازه دسترسی به پایگاه های نظامی خود به اسرائیل داده تا برای عملیات جاسوسی علیه ایران استفاده کند که این مهم از سوی مقامات جمهوری آذربایجان تکذیب شد. از طرفی برخی از روحانیون در داخل ایران نیز اعتراض کردند که چگونه آذربایجان به عنوان یک کشور اسلامی، با داشتن اکثریت شیعه، می تواند به اسرائیل نزدیک شود و بیان داشتند که اسرائیل فقط آذربایجان را به این دلیل که ایران همسایه آن است به عنوان یک متحد می داند و نه به دلایل اقتصادی یا نظامی؛ امری که به نظر نویسنده از سوی برخی روحانیون انتظار می رفت آذربایجان نیز به عنوان یک کشور با اکثریت جمعیت شیعی بخشی از مبارزات ضد اسرائیلی ای باشد که ایران آغازگر آن بود، اگرچه تاکنون از سوی آذربایجان رد شده است.
فاکتور ایران؛ عامل نقش آفرینی اسرائیل در بحران قره باغ

نویسنده: عارف بیژن، پژوهشگر حوزه بین الملل و دانشجوی دکتری مطالعات منطقه ای دانشگاه دولتی سن پترزبورگ روسیه

دیپلماسی ایرانی: با آغاز روند صلح جدید بین اسرائیل و چند کشور عربی در خاورمیانه، در راستای سیاست خارجی چندجانبه، اسرائیل به عنوان یک بازیگر منطقه ای، به دنبال نقش آفرینی حداکثری در دیگر مناطق همچون قفقاز جنوبی به خصوص بحران قره باغ است. این امر به ویژه زمانی قوت می گیرد که مناقشه ارمنستان و جمهوری آذربایجان به طور بالقوه نقطه تلاقی قدرت هایی چون ایران، روسیه و ترکیه و نقش¬های فزاینده آنها در عرصه خاورمیانه است. بنابراین می¬توان بیان داشت آنچه به عنوان تحرک اصلی اسرائیل فراتر از روابط دوجانبه اقتصادی –نظامی با جمهوری آذربایجان در نظر است، تلاش آن برای بازدارندگی ایران است.  

از یک سو، روابط جمهوری آذربایجان و ایران در دو دهه گذشته فراز و نشیب های زیادی را سپری کرده، اگرچه اکثریت شیعه در هر دو کشور غالب است، اما تفاوت در شیوه حکومت داری و تنظیم قوانین اساسی در اکثر حوزه ها تفاوت هایی را شامل می شود. جدای از جنبه قومی، نزدیکی باکو با اسرائیل یکی از عوامل تخریب کننده در روابط ایران – جمهوری آذربایجان است. به عنوان مثال، گزارش شده که آذربایجان اجازه دسترسی به پایگاه های نظامی خود به اسرائیل داده تا برای عملیات جاسوسی علیه ایران استفاده کند که این مهم از سوی مقامات جمهوری آذربایجان تکذیب شد. از طرفی برخی از روحانیون در داخل ایران نیز اعتراض کردند که چگونه آذربایجان به عنوان یک کشور اسلامی، با داشتن اکثریت شیعه، می تواند به اسرائیل نزدیک شود و بیان داشتند که اسرائیل فقط آذربایجان را به این دلیل که ایران همسایه آن است به عنوان یک متحد می داند و نه به دلایل اقتصادی یا نظامی؛ امری که به نظر نویسنده از سوی برخی روحانیون انتظار می رفت آذربایجان نیز به عنوان یک کشور با اکثریت جمعیت شیعی بخشی از مبارزات ضد اسرائیلی ای باشد که ایران آغازگر آن بود، اگرچه تاکنون از سوی آذربایجان رد شده است.

از سوی دیگر، یکی از اهدافی که به نظر می¬رسد اسرائیل از نقش آفرینی در بحران قره باغ با حمایت نظامی – اطلاعاتی به آذربایجان (به عنوان مثال: ساقط کردن ۱۳ پهپاد آذربایجان ساخت اسرائیل از جمله یک پهپاد ۳۰ میلیون دلاری «هرمس» توسط نیروهای ارمنی در درگیری¬های اخیر) به دنبال آن است ایجاد عمق راهبردی برای تامین منافع امنیتی خود از طریق ایجاد شکاف بین ایران و جمهوری آذربایجان و همچنین ایجاد یک محیط امن برای تسهیل روابط گسترده با کشورهای مسلمان منطقه خاورمیانه با الگو قرار دادن جمهوری آذربایجان به عنوان یک کشور مسلمان و شیعه است. از طرف دیگر، حضور اسرائیل در قفقاز جنوبی و به خصوص در درگیری ارمنستان و آذربایجان که به طور مستقیم بر امنیت سرزمینی و ملی ایران به دلیل همسایگی آن با آذربایجان و ارمنستان تاثیرگذار است، به ایجاد تنش قومی – دینی در میان ایران و آذربایجان و همچنین ایران هراسی – شیعه هراسی منجر می¬شود تا بدین طریق بتواند نفوذ خود را افزایش دهد. اگرچه نباید فراموش کرد که باکو باید روابط خود را با اسرائیل به دقت متعادل کند تا از فشار تهران، مسکو و حتی آنکارا جلوگیری شود. از دیدگاه تل¬آویو، موقعیت جغرافیایی آذربایجان در مرزهای ایران آن را به مکانی ایده آل برای گردآوری اطلاعات استراتژیک مبدل می کند. برخی منابع رسانه¬ای ادعا می¬کنند که اسرائیل در ساخت ایستگاه های جمع آوری اطلاعات الکترونیکی در امتداد مرز آذربایجان با ایران به باکو کمک کرده است. در برخی مواقع، ادعاهایی مبنی بر همسویی دو کشور در زمینه همکاری تاکتیکی علیه ایران مطرح می¬شود. به عنوان مثال، در سال 2012، فارین پالیسی گزارش داد که اسرائیل با آذربایجان توافقی داشته است که به او اجازه می دهد پروازهای بالقوه خود را به خارج از کشور انجام دهد.  بنابراین اسرائیل، از نقش آفرینی فعال خود در منطقه قفقاز جنوبی و به خصوص به بهانه بحران قره باغ میان ارمنستان و جمهوری آذربایجان، ضمن تقویت مشارکت استراتژیک خود به نفع جمهوری آذربایجان، به دنبال افزایش بی ثباتی قومی-دینی در ایران و بازدارندگی حداکثری آن است.

کلید واژه ها: بحران قره باغ ارمنستان و آذربایجان جنگ آذربایجان و ارمنستان اسرائیل اسرائیل و آذربایجان


( ۲۳ )

نظر شما :

علی ۲۰ آبان ۱۳۹۹ | ۱۸:۳۸
حکومت ایران دراثر نفوذ پان ها همیشه به آذربایجان و تورکها به چشم یک دشمن بالقوه نگاه کرده است در حالی که وجودتورکهای آذربایجانی همیشه و در همه حال که عاشق وطن خویش هستند به نفع ایران بوده است . زدودن این بدبینی که به روابط میان آذربایجان و ایران نیز صدمه می زندبه دلیل همان توهمات القایی پان ها با نام پان ترکیسم ، به نزدیکتر شدن دو همسایه ( که درحقیقت نزدیکی دو کشور به جهت داشتن ارتباط فرهنگی و قومی ومذهبی بیشتر از همسایه ی معمولی است) کمک شایانی می کند ونباید از این مسئله هم گذشت که ایران باید با عمل به مواد مغفول شده ی قانون اساسی خود به شکوفایی هر چه بیشتر زبانها وفرهنگهای رایج در کشور اقدام نماید تا جوانان و اندیشمندان این خطه ها خواسته های خود رادر آن طرف مرزها جستجو نکنند.
خسرو ۲۰ آبان ۱۳۹۹ | ۲۰:۱۵
به نظر میرسد مردم ایران و مردم آذربایجان ، انتظار حمایت بیشتر ایران از مساعی حق طلبانه آذربایجان در مورد قره باغ را داشتند ولی دولت ایران به گفته خودش ، مشی بی طرفی را برگزیده بود ، حال مشخص گردید که این سیاست اشتباه بود ، حال با توجه به پیروزی آذربایجان در آزادی سرزمین هایش و پاک شدن مسئله ، ایران می تواند روابط بهتری بنا کند ، ولی با صغری و کبری چیدن و بهانه گیری این امکان ندارد ، بررسی تقریبا همه نوشته ها در مورد آذربایجان و ترکیه در سایت محترم دیپلماسی ایرانی ، ثابت می کند که لااقل نویسنده ها و یا سفارش دهنده مطالب ، ضرورت وجود روابط خوب با همسایه ها را درک نکرده اند و بیشتر در پی تضعیف و یا تحقیر و یا... همسایه های ایران هستند ، در حالی که همسایه ها را نمی توانید تغییر دهید
كامران ۲۰ آبان ۱۳۹۹ | ۲۱:۰۲
در امتداد مقالات اذربایجان ستیز این یکی دیگر شاهکاری است بس بی نظیر!! جناب نویسنده اذربایجان با همکاری ترکیه و چراغ سبز روسیه به دلیل نزدیکی پاشینیان با بنیاد جورج سوررس و انقلابهای مخملین ، از فرصت انتخابات و درگیری داخلی امریکا استفاده کرد و توانست بخش بزرگی از سرزمینهای اشغالی را ازاد کند.ودست اخر با امضای قرارداد صلحی که متضمن ایفای باقی حقوق خود است سربلند از این جریان خارج شد. تناقض در گفتار شما انجا اشکار است که به عمد عنوان میکنید اسراییل به اذربایجان اطلاعات نظامی داده ، که این برعکس جمله شما است و بحث اراییه اطلاعات از جانب اسراییل به ارمنستان بوده که در جنگ تووز توانست برخی از پهپاد های اذربایجان را سرنگون کند، والا ارمنستان پهپاد هرمس ندارد!! چشمپوشی شما از ایجاد روابط دیپلماتیک ارمنستان با اسراییل و حتی افتتاح سفارت در خاک اسراییل ، و چشم پوشی جنابعالی از مرکز جاسوسی بزرگ امریکا در ایروان تحت عنوان سفارت جای سوال دارد!!
ناشناس ۲۰ آبان ۱۳۹۹ | ۲۱:۰۹
با همین کشکیات سیاست منطقه ای ایران در قفقاز را به فنا بردید.
رضا ۲۰ آبان ۱۳۹۹ | ۲۲:۳۱
توهم نویسنده مقاله چرا باید مسکو و آنکارا از نفوذ اسراییل در باکو ناراحت باشند و فشار بیاورند ؟؟!!ترکیه و مسکو به مراتب نفوذ بیشتری از تل آویو در باکو دارند و استقبال میکند که اسراییل هم در باکو حضور داشته باشد به عنوان اهرم فشار و درگیرکردن ایران یا شاید گرفتن امتیاز در آینده همانطور که در سوریه دیده ایم
مسعود ۲۰ آبان ۱۳۹۹ | ۲۲:۳۸
تسلیم غیر منتظره ی ارمنستان و پیروزی مشکوک آذربایجان می تواند یک توطئه ی بسیار زیرکانه ی رژیم صهیونیستی باشد! بی تردید پیروزی جمهوری آذربایجان باعث تقویت ناسیونالیزم و قومگرایی در میان آذریها و ترک زبانان در منطقه و خصوصا ایران خواهد شدو بی تردید برای آینده ی این برای امنیت داخلی ما می تواند مسئله ساز باشد و اسرائیل می خواهد با استفاده از جمهوری آذربایجان در فرداهای دیگر مشکلات امنیتی در مناطق آذری نشین ایجاد نماید البته این بذری که کاشته شده خیلی زمان می برد تا دشمنان بتوانند از بهره ی آن بچینند و در این میان ما زمان و امکانات فراوانی برای خنثی سازی این توطئه داریم .
علي ۲۱ آبان ۱۳۹۹ | ۰۸:۲۴
...."جدای از جنبه قومی، نزدیکی باکو با اسرائیل یکی از عوامل تخریب کننده در روابط ایران – جمهوری آذربایجان است"... نویسنده واضح تر از این نمیتونست نفرت قومی و ضد تورکی خودش را نشان دهد
علی ۲۱ آبان ۱۳۹۹ | ۱۴:۲۷
محدود کردن فراز و نشیب روابط بین دو کشور به متغیر اسرائیل ، جفا بر منافع ملی و سیاست خارجی متوازن می باشذ همین اسرائیل در لبنان، ترکیه و شمال عراق و ارمنستان نیز به درجات مختلف خضور دارد و این امر مانع پیگیری منافع ملی و تقویت اشتراکات دو جانبه نشده است لذا تقلیل مناسبات فی مابین به حضور اسرائیل در این کشور به نظر می رسد تنگ نظری و ترس عناصر افراطی و پان های مرکز گرا از قدرت یابی و همدردی مردمان آذربایجان دو سوی مرز به سیاست خارجی کشور نیز به انحاء مختلف سرایت کرده و نتیجتا پویایی سیاست خارجی کشور در این حوزه را شدیدا تحت انفعال قرار داده است نادیده گرفتن همدردی و همراهی استانهای ترک زبان با جمهوری آذربایجان و عدم ایفای نقش میانجیگرانه صادقانه نکته منفی سیاست خارجی کشور در این حوزه در اذهان عمومی باقی خواهد ماند
علی ۲۱ آبان ۱۳۹۹ | ۱۷:۴۷
علی ۲۱ابان ۱۴:۲۷ سیاست اسراییل در لبنان توسط آمریکایی ها و فرانسوی ها در شمال عراق هم توسط آمریکا و انگلیس در ترکیه که مستقیم توسط اردوغان اخوانی در ارمنستان هم توسط اسراییل پیش میرود نه تنگ نظری است نه ترس بلکه نگرانی عمیق ایران بدون توجیه به عناصر قومی و مذهبی دو سر ارس است فقط همان ۴استان آذری نشین بیانیه دادند نه سایر استانها رهبری حق آزاد سازی را به باکو داد با رعایت حق ارامنه ها و عدم استقرار و استفاده از تکفیری‌ها در مرز ایران این نگرانی عمیق ایران را چگونه تفسیر میکنید ؟؟!!!
زیتون ۲۱ آبان ۱۳۹۹ | ۲۲:۲۲
من همیشه برام سوال بوده ایران چرا پیشرفت نمیکنه نگو بعضی ها مثل خنجر از پشت عمل کردن و میکنن .....الان بهترین فرصته اینا را بدلیل خیانت به کشور جمع کنیم .....بهتره تحریکشون کنیم تا به ایران خیانت کنن تا دستمون کاملا باز باشه.....