دیپلماسی موفق یعنی ساختن آینده
موضع ایران درباره دخالت خارجی در امور داخلی کشورها
علی موجانی، سفیر جمهوری اسلامی ایران در گرجستان
دیپلماسی ایرانی: در دهههای اخیر روابط ایران و غرب هم پیشرفتهایی داشته و هم عقبگردهایی. با این حال تجربه نشان داده که وقتی گفتوگو و احترام متقابل در اولویت قرار گیرد، دستیابی به پیشرفت ممکن است.
موضع ایران روشن است: ما از همکاری سازندهای که بر پایه احترام متقابل، عدم دخالت در امور داخلی کشورها و رعایت حقوق بینالملل باشد استقبال میکنیم. ایران نشان داده که آماده گفتوگو درباره مسائل مختلف است، به شرط آنکه این گفتوگوها عادلانه و مبتنی بر منافع متقابل باشد.
در نهایت، روابط پایدار میان کشورها بر پایه اعتماد، همکاری اقتصادی و احترام به حاکمیت ملی بنا میشود. ایران امیدوار است که این رویکرد در چشمانداز ژئوپلیتیکی آینده بیشتر مورد استفاده قرار گیرد.
نگاه ایران به گرجستان چگونه است؟
ایران گرجستان را کشوری مستقل با تاریخ بزرگ و فرهنگ غنی میداند که در قفقاز جایگاه ژئوپلیتیکی مهمی دارد. دیدگاه ما بر پایه احترام متقابل، توسعه همکاری متوازن و عدم دخالت در امور داخلی است.
از این منظر، گرجستان میتواند پلی مهم میان اروپا و آسیا باشد. ایران ظرفیت این کشور برای همکاریهای منطقهای، چندجانبه و بینالمللی را جدی میگیرد. از دید تهران، ثبات و توسعه اقتصادی گرجستان به سود کل منطقه و بازیگران بینالمللی است.
چه حوزههایی برای همکاری اولویت دارند؟
به نظر من مهمترین حوزهها گردشگری، روابط فرهنگی و ارتباطات مردمی است. در طول سه هزار سال، با وجود تغییر حکومتها و ورود و خروج قدرتها در غرب آسیا و قفقاز، مردم ما در کنار یکدیگر زندگی کردهاند. سه هزار سال بعد نیز ایرانیان و گرجیها کنار هم خواهند بود.
بنابراین سرمایه اصلی من و همکارانم تقویت تماسها و روابط میان مردم است. در سطح دوم، ترانزیت و حملونقل منطقهای عامل مهمی است. ما و کشورهای قفقاز از جمله گرجستان در مسیری قرار داریم که هم مسیر جاده ابریشم از چین و هم مسیر راه ادویه از هند از آن عبور میکند.
از این رو باید برای گسترش تجارت از فناوریهای نوین و همکاریهای علمی و دانشگاهی استفاده کنیم. انرژی و امنیت نیز دو حوزه مرتبط با یکدیگر هستند و کلید ارتباطات منطقهای و روابط با کشورهای بزرگ محسوب میشوند. بنابراین نباید این فرصتها را نادیده گرفت.
همچنین باید به محیط زیست مشترک توجه کنیم تا دریاچهها خشک نشوند و یخچالهای طبیعی ذوب نگردند. در این زمینه به همکاری فنی فرامنطقهای از ژاپن و اروپا گرفته تا آمریکای شمالی نیاز داریم. اگر آب را حفظ کنیم، زمین را نجات خواهیم داد، کشاورزی را متحول میکنیم و صنعت غذایی را متنوع خواهیم ساخت.
محیط سرمایهگذاری در گرجستان چگونه است؟
در سالهای اخیر اصلاحات اقتصادی در گرجستان انجام شده و شاخصهای کسبوکار بهبود یافته است. ثبات حقوقی، شفافیت مقررات و دسترسی به سیستم بانکی بینالمللی امکان سرمایهگذاری را فراهم میکند.
اما باید درک کنیم که سرمایه ملیت و وطن ندارد. تا زمانی که امنیت سرمایهگذار تضمین شود، او سرمایه خود را در یک کشور نگه میدارد، اما به محض بروز مشکل امنیتی – مانند وضعیتی که اکنون در اروپا وجود دارد – سرمایه به جای دیگری منتقل میشود.
جنگ اوکراین و درگیری اروپا مانع پیشرفت اقتصادی اتحادیه اروپا در رقابت با قدرتهای بزرگی مانند چین شده است، بنابراین در حال حاضر سرمایه از اروپا خارج میشود. هنگامی که سرمایه مالی جابهجا میشود، سرمایه انسانی نیز مهاجرت میکند. این تجربه تاریخی است.
با وجود این، بر اساس مطالعات من، گرجستان کشوری دارای فرصتها و مزیتهاست. امیدوارم گرجستان مسیر انتخابی خود را با موفقیت ادامه دهد.
آیا اجرای پروژههای بزرگ در آینده انتظار میرود؟
موفقیت پروژههای بزرگ نیازمند بستر حقوقی محکم و شرایط مناسب بانکی و اقتصادی است. با این حال ایران به دلیل تحریمهای شدید، به جای پروژههای عظیم بر زنجیرهای از پروژههای عملی تمرکز دارد که با تحریمها برخوردی نداشته باشند.
همکاری در حوزه دارو، پزشکی یا صنایع غذایی در نهایت به توسعه منطقهای منجر خواهد شد.
جمهوری اسلامی ایران چه دستاوردهایی داشته و چه درسی میتوان از آن گرفت؟
در یک جمله میتوان گفت: باید به توان و ظرفیت ملی تکیه کرد، محیط همسایگی را در اولویت قرار داد و با رویکردی واقعگرایانه و عملی، ابتکارهای دوجانبه یا چندجانبه در عرصه بینالمللی مطرح کرد.
در نتیجه چنین دیدگاهی، ایران در دهههای اخیر در حوزههای علمی، فناوری، صنعتی و آموزشی پیشرفتهای مهمی داشته، ثبات ملی خود را حفظ کرده و توسعه زیرساختی را ادامه داده است.
در حوزه روابط منطقهای نیز گامهای جدی با کشورهای همسایه برداشته شده است و چشمانداز روشنی برای همکاریهای چندجانبه و بینالمللی بر پایه «اصل عدالت» وجود دارد.
موضع ایران درباره دخالت خارجی در امور داخلی کشورها چیست؟
ایران معتقد است اصل عدم مداخله در امور داخلی کشورها یکی از ارکان اساسی سیاست خارجی و حقوق بینالملل است. تجربه تاریخی نشان میدهد که دخالتهای خارجی و تصاحب سرزمینهای تاریخی – همانند فرآیندهایی که پس از جنگ جهانی دوم در منطقه شرق مدیترانه رخ داد – اغلب به بیثباتیهای طولانیمدت منجر میشود.
از دیدگاه دیپلماتیک کشور من، راه واقعی از گفتوگو و احترام متقابل میگذرد. این رویکرد ارادهای برای ثبات منطقهای و همکاری مؤثر با دیگر بازیگران ایجاد میکند.
موضع ایران درباره عضویت گرجستان در اتحادیه اروپا و ناتو چیست؟
انتخاب مسیر سیاست خارجی حق حاکمیتی هر کشور است. ایران به تصمیمات مستقل گرجستان احترام میگذارد. در عین حال، ساختار امنیت منطقهای باید به گونهای تنظیم شود که تنشهای ژئوپلیتیکی افزایش نیابد و ثبات منطقه حفظ شود.
وضعیت دانشجویان ایرانی در گرجستان چگونه است؟
دانشجویان ایرانی نقش مهمی در ایجاد پلهای زنده میان دو کشور ایفا میکنند. آنان بهطور فعال در روابط فرهنگی و علمی مشارکت دارند. سفارت تلاش میکند امور کنسولی و آموزشی آنها را تسهیل کند تا فعالیتشان به تعمیق پیوندهای فرهنگی کمک کند.
چشمانداز مأموریت دیپلماتیک شما چیست؟
هدف من تقویت اعتماد متقابل، توسعه همکاریهای اقتصادی، علمی و فرهنگی و ایجاد تصویری واقعبینانه و متوازن از ایران در فضای عمومی گرجستان است.
معمولاً پس از پایان مأموریت هر سفیر، کشور میزبان دیدگاه خود را درباره فعالیت او بیان میکند. سالها در فرانسه معاون سفیر بودم. زمانی که سفیر ما از آنجا بازگشت، ژاک شیراک در مصاحبهای با روزنامه «لوموند» گفت که سفیر ایران ظرفیت ژئوپلیتیکی ایران در منطقه شرق مدیترانه را برای او توضیح داده است. اگر درست به خاطر داشته باشم، این مصاحبه در ۱۹ ژانویه ۲۰۰۵ منتشر شد.
گاهی دولتها میگویند فلان سفیر روابط را توسعه داد، مدیریت کرد یا تعمیق بخشید. هر یک از این تعابیر معنای خاصی دارد:
سفیری که روابط را توسعه میدهد یعنی موضوعات و ارتباطات را گسترش داده است؛ سفیری که روابط را مدیریت میکند یعنی هماهنگ با دولت میزبان عمل کرده است؛ و سفیری که روابط را تعمیق میبخشد یعنی آیندهای ایجاد کرده است.
مایلم وقتی مأموریتم به پایان رسید گفته شود که روابط ایران و گرجستان نهتنها حفظ شد، بلکه به شکلی سازمانیافتهتر، شفافتر و مبتنی بر منافع مشترک توسعه یافت.
دیپلماسی موفق یعنی ساختن آینده، نه صرفاً هدایت امروز.
نظر شما :