حضور ایران در مذاکرات ژنو با آرایش نظامی

نویسنده: داریوس رادزیوس (Darius Radzius)

دیپلماسی ایرانی: عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، روز سه‌شنبه در حالی که مذاکرات در بحبوحه افزایش قابل توجه حضور نظامی ایالات متحده در منطقه ادامه دارد، گفت: «توافق هسته‌ای با ایالات متحده در دسترس است، اما تنها در صورتی که دیپلماسی در اولویت قرار گیرد.»

عراقچی این اظهارات را پیش از مذاکرات مجدد در ژنو، در حالی که واشینگتن و تهران به یک نبرد آشنا بازمی‌گردند، بیان کرد. دونالد ترامپ، رئیس جمهوری آمریکا، و بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر اسرائیل، در ۱۱ فوریه در واشینگتن دیدار کردند تا در مورد اینکه آیا مذاکرات باید بر غنی‌سازی اورانیوم متمرکز بماند یا به زرادخانه موشک‌های بالستیک ایران و شبکه نیابتی منطقه‌ای گسترش یابد، بحث کنند. نتانیاهو در این دیدار محدودیت‌های گسترده‌تر را خواستار شد، در حالی که ترامپ علناً بر اعمال فشار تأکید کرد و نسبت به عواقب شدید در صورت شکست مذاکرات هشدار داد.

مذاکرات در اوایل این ماه با جلسات غیرمستقیم به میزبانی عمان از سر گرفته شد، که به جای قرار دادن هر دو طرف در یک اتاق، به طور جداگانه با هیئت‌های ایرانی و آمریکایی دیدار کرده است. مقامات ایرانی مذاکرات مسقط را به عنوان گامی اولیه با هدف ایجاد شرایط برای مذاکرات بیشتر توصیف کردند، در عین حال تأکید کردند که بی‌اعتمادی عمیق همچنان مانعی بزرگ است.

دیپلماسی برای جلسات بیشتر در اواخر ماه به ژنو منتقل شد. ایران مذاکرات را با نمایش قدرت نادری همراه کرد و بستن موقت تنگه هرمز را برای رزمایش‌های نظامی اعلام کرد – اقدامی که تهران آن را به عنوان بخشی از موضع گسترده‌تر خود در بحبوحه افزایش فشار و افزایش فعالیت نظامی ایالات متحده در منطقه مطرح کرد.

ایران علناً اعلام کرده است که برنامه موشک‌های بالستیک آن قابل مذاکره نیست و قابلیت‌های موشکی را دفاعی و جدا از تعهدات هسته‌ای می‌داند. مقامات آمریکایی بر رویکردی گسترده‌تر که فراتر از غنی‌سازی باشد، تأکید کرده‌اند، در حالی که ایران تأکید کرده است که مذاکرات باید محدود به پرونده هسته‌ای باقی بماند.

هیچ پیش‌نویس چارچوب، بیانیه مشترک یا جدول زمانی اجرا اعلام نشده است.

اسرائیل به دنبال محدودیت‌های موشکی است، نه فقط کلاهک‌های هسته‌ای

نتانیاهو پس از جلسه ۱۱ فوریه کاخ سفید اعلام کرد که اسرائیل زرادخانه موشکی و شبکه منطقه‌ای ایران را از مسئله هسته‌ای جداناپذیر می‌داند.

مقامات اسرائیلی استدلال کرده‌اند که محدودیت‌های غنی‌سازی به تنهایی به تصویر تهدید گسترده‌تری که آنها با گروه‌های تحت حمایت ایران و قابلیت‌های حمله دوربرد مرتبط می‌دانند، نمی‌پردازد.

اظهارات عمومی ترامپ پیرامون این جلسه همچنین به موضع مذاکره‌ای اشاره داشت که محدودیت‌های هسته‌ای را به موشک‌ها مرتبط می‌کند و بر فشار سیاسی بر هر توافقی که تنها به غنی‌سازی محدود شود، تأکید دارد.

هیچ اطلاعیه عمومی در مورد اقدام نظامی اسرائیل که مستقیماً به مذاکرات فعلی مرتبط باشد، منتشر نشده است.

کنگره خواستار شفافیت در ادامه مذاکرات شد

قانون‌گذاران پس از جلسه ۱۱ فوریه کاخ سفید، ارائه توضیحات بیشتر را خواستار شدند و شفافیت در مورد آنچه مذاکرات پوشش می‌دهد و آنچه هر توافقی از نظر تأیید، اجرا و لغو تحریم‌ها نیاز دارد، را خواستارند.

کنگره در مورد توافق‌نامه‌های بین‌المللی مذاکره نمی‌کند، هرچند اختیار تحریم‌ها و بودجه‌ای را که می‌تواند تعیین کند آیا هرگونه توافقی پیش می‌رود یا خیر، کنترل می‌کند. اعضای هر دو حزب بر دسترسی بازرسی، مفاد تحریم‌های ماشه و آستانه‌های نقض مشخص به عنوان الزامات اصلی تأکید کرده‌اند.

فشار نظامی همچنان یک پس‌زمینه ثابت برای دیپلماسی بوده است. رهبران دفاعی پیش از این حضور کشتی‌های جنگی ایالات متحده در خاورمیانه را گسترش داده و در مراحل اولیه تنش‌های منطقه‌ای به سمت داشتن دو ناو هواپیمابر در منطقه حرکت کردند، که نشان می‌دهد چقدر سریع می‌توان در کنار مذاکرات، وضعیت قدرت را افزایش داد.

ایران همچنین در دور فعلی از سیگنال‌های نظامی استفاده کرده است، از جمله رزمایش‌های با گلوله‌های جنگی و اعلام بسته شدن موقت تنگه هرمز در حالی که مذاکرات در ژنو ادامه داشت.

مقامات به طور علنی اقدامات نظامی خاصی را به طور مستقیم به مذاکرات مرتبط نکرده‌اند.

منبع: میلیتاری / تحریریه دیپلماسی ایرانی/۱۱