۱۵ سال از روزی که مصریها در قاهره علیه دیکتاتوری نظامی حسنی مبارک به خیابان آمدند، گذشته است. جرقه انقلاب ۲۰۱۱ در مصر که با تجمع تعداد فراوانی از شهروندان این کشور در میدان التحریر آغاز و با کنارهگیری مبارک به فرجام رسید، پس از آن زده شد که او در سال ۲۰۰۵ تصمیم گرفت برای اولین بار انتخابات ریاستجمهوری را با رأی مستقیم شهروندان برگزار کند.
ادامه مطلب
فرصتی واقعی برای عربستان وجود دارد تا با مشارکت مصر و ترکیه، نقش منطقهای خود را توسعه دهد و رهبری کشورهای عربی را به دست بگیرد. اما تحقق این امر مستلزم آن است که سه کشور مصر، ترکیه و عربستان عناصر قدرت خود را به درستی بشناسند و تلاشهایشان را برای مقابله با پروژههای تجزیه و مقابله با گسترش نفوذ اسرائیل که متاسفانه در موارد زیادی با سیاستهای امارات همراستا شده است، یکپارچه کنند.
ادامه مطلب
مقامات و تحلیلگران مصری اکنون دخالت فزاینده قاهره در پرونده هستهای ایران را به عنوان یک مسئله غیرقابل انکار بقای ملی، نه صرفاً فرصتطلبی دیپلماتیک، مطرح میکنند.
ادامه مطلب
هشت جناح و چند گروه مسلح فلسطینی، از فتح تا حماس، پشت درهای بسته در قاهره برای تدوین سازوکار «اداره موقت غزه» مذاکره میکنند؛ تلاشی که اگر به جمعبندی برسد، با وجود وعده اسرائیل برای حذف نفوذ سیاسی حماس، میتواند بزرگترین جابهجایی قدرت در سیاست فلسطین پس از جنگ باشد.
ادامه مطلب
غلامرضا نظربلند می نویسد: در جنگ خانمانسوز سودان، دو کشور عمده عربی، مصر و عربستان، از ارتش و امارات از نیروهای واکنش سریع حمایت میکنند. تقابل بین کشورهای عربی در جنگ داخلی کشور عربی دیگری غریب مینماید؛ بهویژه آنکه مقابل دو کشور ریشهدار عربی نامبرده، کشورکی عربی است که ریشه ندارد و ازقضا به قرار معلوم با حمایتهای مالی و لجستیکی سنگین خود از RSF، دستکم در این فاز از جنگ نقش پررنگتری ایفا میکند. این ظاهر شگفتآور اما باطنی غیر از این دارد. امعان نظر در تاریخِ نداشته یا دستکم تاریخ تاریک امارات و سیاست خارجی درپیشگرفته آن، رویکرد جاری او را در قبال تحولات منطقه و حتی فراتر از آن توجیه میکند.
ادامه مطلب
در شرایطی که سکون، بنبست و بیتحرکی بر کل بدنه سیاست خارجی و وزارت امور خارجه ایران سایه افکنده است، این روزها بار دیگر خبرهایی از احتمال ازسرگیری گفتوگوهای ایران و ایالات متحده به گوش میرسد؛ اخباری متناقض که از یک سو به سفر مقام بلندپایه عمانی به تهران و سپس دیدار مجید تختروانچی، معاون سیاسی وزیر خارجه ایران، در مسقط اشاره دارد و از سوی دیگر با انتشار گزارشهایی از سوی رسانههایی چون «بغداد الیوم» و در مقابل، تکذیب رسمی خبرگزاری تسنیم، فضای مبهمی را در تحلیل وضعیت دیپلماسی ایران رقم زده است.
ادامه مطلب
رضا حاجی محمدی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: این جنگ فراتر از یک مناقشه داخلی است؛ آن را میتوان به عنوان جنگ نسلها دید، جایی که نیروهای مسلح سودان نماینده نسل قدیمی نظامیگری عربی – اسلامی است و نیروهای پشتیبانی سریع نماد شبهنظامیان حاشیهای که برای بقا میجنگند.
ادامه مطلب
تجربههای اخیر نشان داده است هرگاه ایران بیش از حد به نقش واسطهها دل بسته، نتیجه آن تضعیف موقعیت چانهزنی و اتلاف انرژی سیاسی بوده است. میانجیگری، اگر بدون محاسبه دقیق از اهداف طرف مقابل انجام شود، نهتنها منجر به توافق نمیشود، بلکه به ابزار نفوذ بیگانگان تبدیل خواهد شد. در نتیجه، راهبرد هوشمندانه آن است که دستگاه دیپلماسی کشور ضمن بهرهگیری از ظرفیت میانجیها، استقلال تصمیمگیری و ابتکار عمل در مذاکرات را حفظ کند. بازگشت به تحلیلهای واقعگرایانه، شناخت انگیزههای بازیگران خارجی و پرهیز از اشتباهات تاکتیکی، تنها مسیری است که میتواند از منافع ملی ایران در برابر رقابتهای پنهان منطقهای و جهانی صیانت کند.
ادامه مطلب
اگر چه تماسهای اخیر بدر عبدالعاطی، وزیر خارجه مصر نشانهای از تکاپوی تازه قاهره برای بازگشت به مرکز دیپلماسی منطقهای است، اما در عمل بعید به نظر میرسد که این تلاشها بتواند نتیجه ملموسی در کوتاهمدت به همراه داشته باشد. روزی که میتوانست به احیای یک مسیر گفتوگوی سازنده میان تهران و غرب منجر شود، فعلاً در تقویم سیاسی منطقه، به عنوان فرصتی که از دست رفت ثبت شده است.
ادامه مطلب
سید علی موسوی خلخالی مینویسد: امارات در حالی سیاست ایذایی خود را علیه کشورهای دیگر در منطقه پیش گرفته که اکنون برای اکثریت کشورهای عربی و اسلامی این کشور همانند «بچه پولدار مغرور بدعنق» شناخته میشود که از هر ابزاری برای پیشبرد اقدامات ایذایی خود استفاده میکند.
ادامه مطلب
ترامپ چندین بار در طول اجلاس تأکید کرد که "بالاخره، ما در خاورمیانه صلح داریم" و "پس از سالها رنج و خونریزی، جنگ در غزه پایان یافته است". این اظهارات در حالی مطرح میشود که فلسطینیها و فعالان در مورد برخی از مفاد آن ابراز نگرانی کردهاند و آینده غزه هنوز مبهم است. این طرح عملاً هیچ چیزی در مورد کشور فلسطین و اشغال مداوم کرانه باختری توسط اسرائیل نمیگوید.
ادامه مطلب
عبدالامیر نبوی در گفتگویی اظهار داشت: عامل اصلی برای بازتعریف راهبردی مصر در منطقه «مواجهه با توسعهطلبی رژیم اسرائیل» است. این استاد دانشگاه با مرور کلی تحولات، تأکید میکند: «شتاب و عمق تغییرات ژئوپلیتیک در غرب آسیا به خصوص پس از تجاوزات مکرر رژیم اسرائیل به سوریه، لبنان و …، و همچنین حمله به ایران و قطر، دیگر دولتها را واداشته تا با تنوعبخشیدن به مشارکتها و گسترش روابط اقتصادی و دیپلماتیک، عملا لنگرگاههای امیدبخش و اطمینانبخش جدیدی را برای خود، با هدف مدیریت بحرانها جستجو کنند».
ادامه مطلب
خاورمیانه در حال حاضر دستخوش یک تحول بزرگ است، شاید حتی مهمتر از چرخههای قبلی تغییر در منطقه. یک درک منطقهای وجود دارد که چشمانداز فعلی تشدید و تنش، حداقل برای میانمدت، ادامه خواهد یافت.
ادامه مطلب
مسیر روابط مصر و ایران ترکیبی از فرصتها و محدودیتها را برجسته میکند. در حالی که تعاملات اخیر بین دو کشور نشاندهنده تمایل به آزمایش راههای جدید همکاری است، تحولات اخیر نمیتواند دههها رقابت ایدئولوژیک و مانورهای ژئوپلیتیکی را از بین ببرد. بلکه، به نظر میرسد که بهبود روابط دیپلماتیک اخیر، حرکتی حسابشده و ناشی از تمایل به دستاوردهای کوتاهمدت است. در حال حاضر، این تعامل عمدتاً معاملهای و ماهیتی محدود دارد و هرگونه افزایش تنش در غزه، سوریه یا دریای سرخ، شکنندگی این نزدیکی را آشکار میکند.
ادامه مطلب
محمدعلی مهتدی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: در واقع یک راه بیشتر وجود ندارد و آن مقاومت است. تشکیل یک ائتلاف قدرتمند منطقه ای برای مقابله با توهمات ویرانگردارودسته نتانیاهو و حامیانش می تواند این طرح را به شکست بکشاند.
ادامه مطلب
مهمترین سوالات این است که آیا برنامه تسلیحات هستهای ایران همچنان پابرجا مانده است یا خیر. ادعاها و ادعاهای متقابل همچنان ادامه دارد؛ اسرائیل مدعی نابودی برنامه هستهای ایران است، اما در حالی که ایران به خسارات گسترده اذعان میکند، پیروزی خود را نیز اعلام میکند.
ادامه مطلب
تصمیم دولت دونالد ترامپ برای امضای لایحهای دوحزبی در کنگره که اخوانالمسلمین را بهعنوان سازمان تروریستی معرفی میکند، نقطه عطفی در سیاست خارجی ایالات متحده در قبال اسلام سیاسی است. این اقدام، که با حمایت سناتور تد کروز و قانونگذاران هر دو حزب در مجلس نمایندگان پیش میرود، نهتنها به دنبال تغییر معادلات منطقهای است، بلکه تبعات گستردهای بر روابط دیپلماتیک آمریکا، بهویژه با ترکیه، خواهد داشت.
ادامه مطلب
مصر در ماههای اخیر با افزایش تماسهای دیپلماتیک خود، نقش محوری در میانجیگری برای حل بحران هستهای ایران ایفا کرده است. این تلاشها که بهویژه از سوی بدر عبدالعاطی، وزیر امور خارجه مصر، هدایت میشود، با هدف جلوگیری از تشدید تنشها و تحکیم ثبات منطقهای صورت گرفته است. تماسهای مکرر عبدالعاطی با مقامات ایرانی، آمریکایی، اروپایی و آژانس بینالمللی انرژی اتمی نشاندهنده عزم قاهره برای بازگرداندن مذاکرات هستهای به مسیر دیپلماتیک است
ادامه مطلب
محمدعلی ابطحی نوشت: خواندم که قرار است برای ایجاد روابط با کشور مهم مصر، نام خیابان خالد اسلامبولی تغییر کند. ۲۰ سال پیش، در دوران آقای خاتمی قرار بود روابط با مصر شکل بگیرد. همه کشورهای منطقه میگفتند اگر این دو کشور بزرگ و تاریخدار جهان اسلام بتوانند رابطه داشته باشند، اسرائیل در جهان ضعیف میشود و مسلمانان میتوانند قویتر شوند.
ادامه مطلب
محمدعلی مهتدی در یادداشتی می نویسد: سؤال این است که چه عامل یا عواملی باعث شده که عربستان ناگهان به این ابتکار عمل جدید و جهشی در روابط با ایران دست زده است؟ آنچه مسلم است اینکه اقدام عربستان ناشی از تحولات اخیر در منطقه بهویژه مذاکرات دو جانبه ایران و آمریکا ست و اینکه ریاض برای تقدیم نامه پادشاه به رهبری انقلاب وزیر دفاع را انتخاب کرده و اصرار وی مبنی بر اینکه سرلشکر محمد باقری ، رئیس ستاد کل نیروهای مسلح جمهوری اسلامی میزبان او باشد، نشان می دهد که موضوع این ماموریت بیشتر جنبه نظامی دارد، هرچند بعضی استدلال کرده اند که امیر خالد بن سلمان موقعیتی فراتر از وزارت دفاع دارد و پس از برادرش، محمد بن سلمان، ولیعهد، شخص دوم در هرم تصمیمگیری محسوب می شود.
ادامه مطلب
محمدعلی مهتدی در یادداشتی می نویسد: شواهدی نشان می دهد که اسرائیل در آینده، حداقل، سه کشور مصر، عربستان سعودی و عراق را نیز مورد هدف قرار خواهد داد؛ تحولی که چهره منطقه را دگرگون خواهد کرد.
ادامه مطلب
به گفته یکی از مقامات آمریکایی، این سفر بخشی از تلاشهای اولیه دولت برای تقویت روابط با متحدان کلیدی در خاورمیانه و پیشبرد اهداف اقتصادی و امنیتی ایالات متحده است. انتظار میرود که تمرکز این سفر بر گسترش همکاریهای تجاری، بهویژه در حوزه انرژی و تسلیحات، و همچنین هماهنگی در مسائل منطقهای مانند مقابله با نفوذ ایران باشد.
ادامه مطلب
خبر موافقت مصر با اسکان موقت ۵۰۰ هزار نفر از ساکنان غزه در سینا را میتوان از چندین زاویه مختلف و با ابعاد سیاسی و دیپلماتیک متعددی تحلیل کرد. این اقدام که در پی بازگشت دونالد ترامپ به ریاستجمهوری آمریکا و اجرای سیاستهای جدید وی صورت گرفته، در واقع به یک نقطه عطف مهم در تحولات سیاسی و ژئوپلیتیکی منطقه خاورمیانه تبدیل شده است.
ادامه مطلب
طرح بازسازی غزه که از سوی مصر پیشنهاد شده بود، در نشست اضطراری رهبران کشورهای عربی که در قاهره برگزار شد، به تأیید رسید؛ اما آمریکا و اسرائیل با این طرح مخالفت کردهاند. عبدالفتاح السیسی، رئیسجمهور مصر، در بیانیه پایانی این اجلاس اعلام کرد طرح بازسازی نوار غزه بدون نیاز به جابهجایی جمعیت ساکن این منطقه پذیرفته شده است. او همچنین تأکید کرد صلح واقعی بدون تشکیل کشور مستقل فلسطین محقق نخواهد شد.
ادامه مطلب
عربستان سعودی و مصر آشکارا درباره سوریه اختلاف نظر دارند که نمیتوان آن را صرفا ناشی از اختلاف رویکرد راهبردی تصمیم گیرندگان در دو کشور دانست بلکه معادله ژئوپلتیکی بین سوریه و عربستان، بسیار مهمتر از معادله ژئوپلتیکی بین سوریه و مصر است.
ادامه مطلب
در پی مخالفت مصر با طرح دونالد ترامپ مبنی بر کوچ اجباری ساکنان غزه به مصر و اردن، روابط قاهره و واشنگتن یکی از پرتنشترین دورههای خود را در سه دهه گذشته تجربه میکند. بنابر اظهار نظر دیپلماتهای مصری، این تنش باعث شده است قاهره به علت واکنشهای بسیار منفی امریکا به ملاحظات مصر در خصوص طرح پاکسازی غزه، سفر عبدالفتاح السیسی، رئیسجمهور مصر به امریکا را که قرار بود در ۱۸ فوریه انجام شود، به زمانی نامعلوم موکول کند.
ادامه مطلب
عد از طرح ادعاهای دونالد ترامپ مبنی بر کوچاندن اجباری ساکنان فلسطینی غزه به کشورهای پیرامونی و تکرار آن از سوی مقامات اسرائیلی و به خصوص مواضع تند بنیامین نتانیاهو در گفت وگو با کانال ۱۴ اسرائیل مبنی بر انتقال فلسطینیان به عربستان سعودی و تشکیل دولت فلسطینی در خاک این کشور (عربستان)، شرایطی به وجود آمده است که از یک سو به شکاف میان اسرائیل و آمریکا با کشورهای عربی منجر شده و از سوی دیگر به نظر می رسد که سطحی از همسویی و همراهی منطقه ای با ایران را به دنبال داشته است؛ کما اینکه دوشنبه هفته جاری عباس عراقچی در تماسی تلفنی با فیصل بن فرحان، وزیر امور خارجه عربستان، سخنان وقیحانه نتانیاهو و طرح کوچاندن اجباری مردم غزه را محکوم کرد.
ادامه مطلب
محمدصالح صدقیان در گفت وگویی اذعان دارد که اسرائیل و آمریکا به شکل جدی و عملیاتی در حال کلید زدن پروژه اخراج فلسطینیان هستند. شاهد قطع کمکهای آنروا هستیم. وضعیت مردم فلسطین در غزه به هیچ عنوان مناسب نیست. هیچ زیر ساختی سالمی وجود ندارد. وضعیت بهداشت و درمان، آب آشامیدنی، برق و مایحتاج اولیه هم بحرانی است. در کنار آن اسرائیل به دنبال تحمیل شرایط سختتر به فلسطینیان است به امید آنکه با فرسایشی کردن این شرایط، فضا برای کوچ خودخواسته یا داوطلبانه فلسطینیان از باریکه غزه فراهم شود و به نظر میرسد که دولت ترامپ هم از این سیاست حمایت خواهد کرد. اگر چنین شرایطی حتی در میان مدت ادامه یابد، من معتقدم در بهترین حالت ۸۵ ساکنان غزه از این باریکه میشوند.
ادامه مطلب
مصطفی دنیزر، رئیس شورای بازرگانی ترکیه و مصر بیان کرد در سالهای اخیر اهتمام شرکتهای ترکیهای به مصر افزایش چشمگیری داشته است و سرمایهگذاریهای ترکیه در مصر به ۳.۵ میلیارد دلار رسیده و قرار است طی دو سال ۲۰۲۵ و ۲۰۲۶، سرمایهگذاریهای جدیدی به ارزش ۵۰۰ میلیون دلار افزوده شود. دنیزر ضمن اشاره به اینکه این سرمایهگذاریها در زمینههای پارچه و صنعت پوشاک و دیگر بخشها از جمله لوازم خانگی و گردشگری متمرکز خواهد بود، به ایجاد ۱۰۰ هزار فرصت شغلی در مصر به واسطه این سرمایهگذاریها اشاره کرد. وی با اعلام اینکه شورای متبوعتش پیشتر به مصر سفری داشته و انتظار میرود در سال جاری پنج سفر دیگر به این کشور داشته باشد، گفت در صورتی که مصر امتیازهای ویژهای به ترکیه اعطا کند، تحقق هدف افزایش مبادلات تجاری امری آسان خواهد بود و میتوان به ۱۵ میلیارد دلار و در افقی بالاتر میتوان به ۲۰ میلیارد دلار مبادلات تجاری رساند.
ادامه مطلب
بعد از سفر هفته گذشته بنیامین نتانیاهو به آمریکا و دیدارش با دونالد ترامپ و نیز موضعگیریهای رئیسجمهور آمریکا دال بر انتقال آوارگان فلسطینی نوار غزه به کشورهای همسایه مانند مصر و اردن، اکنون گزارشاتی دال بر شروع گامهای عملی تلآویو و واشنگتن در همین باره مخابره شده است.
ادامه مطلب