حماسه‌ای که تهدیدها خاموشش نمی‌کنند
فرماندهان در میدان، زنان در سنگر خانه
نویسنده: نیروانا مهرآیین، کارشناس ارشد جنگ و مخاصمات
دیپلماسی ایرانی: زنان خانواده‌های نیروهای مسلح ایران، سال‌هاست در سنگری ایستاده‌اند که کمتر کسی آن را می‌بیند؛ سنگری به نام خانواده، انتظار، مسئولیت و مقاومت. همسران فرماندهان سپاه، افسران ارتش، سربازان و دیگر نیروهای نظامی، زنانی نیستند که صرفاً در حاشیه تحولات نظامی زندگی کنند. آنان بخشی از واقعیت جنگ‌اند؛ زنانی که با انتخاب آگاهانه مسیر زندگی مشترک با مردانی که مسئولیت دفاع از کشور را بر عهده گرفته‌اند، با دشواری‌ها و مخاطرات این مسیر آشنا هستند، اما این آگاهی هرگز به معنای انصراف از حقوق انسانی‌شان نیست.
این زنان، تنها منتظر بازگشت همسرانشان نیستند؛ آنان در تمام روزهایی که مردانشان در میدان مسئولیت و مأموریت حضور دارند، بار سنگین اداره زندگی، تربیت فرزندان، حفظ انسجام خانواده و مقابله با اضطراب ناشی از تهدیدهای امنیتی را به دوش می‌کشند. آنان می‌دانند همسرشان ممکن است در مسیر خدمت به کشور با شهادت، مجروحیت یا آسیب‌های جدی مواجه شود؛ با این حال، زندگی را متوقف نمی‌کنند، فرزندانشان را پرورش می‌دهند، امید را زنده نگه می‌دارند و با اراده‌ای استوار در کنار مردانشان می‌ایستند.
این زنان نه از جنس تسلیم‌اند و نه از جنس انفعال. شجاعتشان را نباید فقط در اشک‌های پنهانی یا شب‌های بی‌خوابی جست‌وجو کرد؛ شجاعت واقعی آنان در این است که با وجود آگاهی از خطر، اجازه نمی‌دهند تهدید، اراده و هویتشان را از میان ببرد. آنان نیز در دفاع از خانه، خانواده، سرزمین و باورهای خود سهم دارند و شایسته‌اند به‌عنوان کنشگران واقعی جامعه در دوران جنگ شناخته شوند، نه صرفاً سایه‌ای در پشت نام و مسئولیت همسرانشان.
جنگ روانی علیه زنان؛ بازی با امنیت و آرامش میلیون‌ها انسان
آمریکا و رژیم اسرائیل باید بدانند که جنگ فقط با موشک و بمب پیش نمی‌رود؛ تهدیدهای پی‌درپی، اظهارات متناقض، اعلام زمان‌های احتمالی حمله، عقب‌نشینی از تهدید و سپس تکرار آن، بخشی از یک فشار روانی گسترده علیه جامعه ایران است. یک روز سخن از حمله قریب‌الوقوع است، روز دیگر تهدید به نابودی زیرساخت‌ها مطرح می‌شود، روز بعد از تعویق عملیات صحبت می‌کنند و دوباره با اظهاراتی تازه، فضای ناامنی و نگرانی را به جامعه بازمی‌گردانند.
این چه منطقی است که زندگی میلیون‌ها انسان باید تابع تصمیم‌های متغیر و تهدیدهای روزانه سیاستمداران جنگ‌طلب باشد؟ آیا زنان ایرانی باید هر صبح با این پرسش از خواب بیدار شوند که امروز قرار است چه تهدید تازه‌ای بشنوند؟ آیا مادران باید هنگام فرستادن فرزندانشان به مدرسه، نگران باشند که مبادا خانه، خیابان، مسیر رفت‌وآمد یا محل زندگی‌شان هدف حمله قرار گیرد؟ آیا همسران فرماندهان و نیروهای نظامی باید هر لحظه منتظر خبری باشند که ممکن است خانواده‌شان را برای همیشه داغدار کند؟
این رفتارها مصداق آشکار جنگ روانی و ارعاب جمعیت غیرنظامی است و باید به شدیدترین شکل محکوم شود. تبدیل امنیت روانی مردم به ابزار فشار سیاسی و نظامی، تعرض به کرامت انسانی و آرامش میلیون‌ها زن و کودک است. تهدید به خشونت با هدف گسترش وحشت میان جمعیت غیرنظامی، بر اساس ماده ۵۱ پروتکل اول الحاقی کنوانسیون‌های ژنو ممنوع است. هیچ قدرتی حق ندارد با تکیه بر برتری نظامی و رسانه‌ای، مردم یک کشور را در وضعیت دائمی هراس و انتظار نگه دارد.
به‌ویژه که در این معادله، زنان و کودکان نه تصمیم‌گیرنده جنگ‌اند و نه مسئول اختلافات و منازعات دولت‌ها؛ اما باید هزینه سنگین تهدیدهایی را بپردازند که زندگی روزمره آنان را نشانه گرفته است. همسر یک فرمانده نظامی، مادری که فرزندش را به مدرسه می‌فرستد و کودکی که در خانه مشغول بازی است، هیچ‌کدام به دلیل نسبت خانوادگی خود با یک نیروی نظامی، از حق امنیت و حمایت انسانی محروم نمی‌شوند.
هدف قرار دادن خانه‌ها، به خطر انداختن جان خانواده‌ها و ایجاد فضای وحشت در میان مردم، تعرض به بنیادی‌ترین اصول انسانی و حقوق بشردوستانه است. خانه یک خانواده، میدان تسویه‌حساب سیاسی نیست؛ جان کودکان ابزار نمایش قدرت نیست و امنیت زنان را نمی‌توان قربانی محاسبات جنگ‌طلبانه کرد.
آمریکا و اسرائیل نمی‌توانند از حقوق زنان سخن بگویند، خود را مدافع آزادی و امنیت معرفی کنند و هم‌زمان با تهدیدهای نظامی و سیاست ارعاب، زندگی زنان و کودکان یک جامعه را به اضطرابی فرساینده تبدیل کنند. حقوق زنان، گزینشی و وابسته به جغرافیا و ملیت نیست. زن ایرانی نیز به همان اندازه زن آمریکایی، اسرائیلی، اروپایی یا هر زن دیگری در جهان، حق حیات، امنیت، آرامش و مصونیت از خشونت دارد. هیچ استاندارد دوگانه‌ای در حقوق بشر پذیرفتنی نیست.
زنان پشت جبهه؛ قهرمانانی که در روایت جنگ جایی ندارند
در روایت‌های جنگ، معمولاً نام فرماندهان، افسران، نیروهای عملیاتی، شهدا و مجروحان ثبت می‌شود؛ اما چه کسی از زنانی سخن می‌گوید که سال‌ها با شرایط دشوار زندگی نظامی همراه بوده‌اند؟ چه کسی از مادری می‌گوید که هنگام شنیدن خبر یک حمله، نخستین تصویر ذهنی‌اش چهره فرزندانش است؟ چه کسی از همسری می‌گوید که هنگام شنیدن خبر شهادت یا ترور یک فرمانده، پیش از هر تحلیل سیاسی، به این فکر می‌کند که شاید خانواده دیگری در همین لحظه فروپاشیده باشد؟
این زنان در بسیاری از مواقع حتی امکان بیان آشکار نگرانی‌های خود را ندارند. ملاحظات امنیتی، شرایط خاص خانوادگی، ضرورت حفظ حریم خصوصی و مسئولیت مراقبت از فرزندان، آنان را به سکوت وامی‌دارد. گاهی باید در برابر فرزندانشان آرام و مطمئن ظاهر شوند، در حالی که در درون خود با انبوهی از پرسش‌ها و نگرانی‌ها دست‌وپنجه نرم می‌کنند. گاهی باید زندگی عادی را ادامه دهند، در حالی که ذهنشان درگیر احتمال وقوع اتفاقی است که می‌تواند همه چیز را تغییر دهد.
چرا باید این زنان تنها زمانی در رسانه‌ها دیده شوند که همسرشان به شهادت رسیده یا خانواده‌شان داغدار شده است؟ چرا پیش از وقوع فاجعه، کسی از اضطراب، مسئولیت‌ها، فشارهای روانی و نیازهای حمایتی آنان سخن نمی‌گوید؟ چرا زنانی که در سخت‌ترین شرایط، پایداری خانواده را بر عهده دارند، همچنان در حاشیه روایت‌های رسمی و رسانه‌ای باقی مانده‌اند؟
باید این نگاه تغییر کند. زنان خانواده‌های نظامیان نباید فقط با عنوان همسر شهید، همسر فرمانده یا همسر یک نیروی نظامی معرفی شوند. آنان انسان‌هایی با شخصیت مستقل، حقوق مشخص، توانمندی‌های اجتماعی و تجربه‌های ارزشمندند. آنان باید فرصت داشته باشند از تجربه خود سخن بگویند، در رسانه‌ها حضور داشته باشند و مطالباتشان را بدون نگرانی از قضاوت یا سرزنش مطرح کنند.
قدردانی از این زنان نباید به چند مراسم تجلیل و چند عبارت کلیشه‌ای محدود شود. حمایت از آنان باید در سیاست‌گذاری عمومی، خدمات روان‌شناختی، حمایت اجتماعی، تأمین امنیت خانواده‌ها و توجه رسانه‌ای نمود پیدا کند. زنانی که بار سنگین زندگی در شرایط تهدید را تحمل می‌کنند، سزاوار حمایت واقعی‌اند، نه صرفاً تحسین زبانی.
سکوت سازمان ملل و امت اسلامی؛ تا چه زمانی زنان باید هزینه بدهند؟
سازمان ملل متحد، شورای امنیت، شورای حقوق بشر و نهادهای بین‌المللی مدعی دفاع از حقوق زنان و کودکان، در برابر تهدیدهای مستمر علیه امنیت مردم ایران چه موضعی دارند؟ چرا وقتی سخن از زنان ایرانی به میان می‌آید، حساسیت‌ها گاه رنگ می‌بازد؟ چرا تهدیدهای نظامی علیه یک ملت، ارعاب خانواده‌ها و به خطر انداختن امنیت کودکان با واکنشی متناسب و قاطع مواجه نمی‌شود؟
حقوق بشر را نمی‌توان به ابزاری برای فشار سیاسی علیه برخی کشورها تبدیل کرد و در برابر تهدیدهای علیه زنان و کودکان همان کشورها سکوت اختیار کرد. اگر حق امنیت و حیات، حقی جهان‌شمول است، باید برای زنان ایرانی نیز به همان اندازه معتبر باشد. اگر حمایت از زنان در برابر خشونت یک اصل انسانی است، این اصل نباید با تغییر جغرافیا و تابعیت بی‌اعتبار شود.
شورای امنیت بر اساس منشور ملل متحد مسئولیت اصلی حفظ صلح و امنیت بین‌المللی را بر عهده دارد. این مسئولیت اقتضا می‌کند در برابر تهدیدهایی که صلح و امنیت غیرنظامیان را به خطر می‌اندازند، سکوت نکند. نهادهای بین‌المللی باید به جای واکنش‌های گزینشی، موضعی روشن در برابر سیاست تهدید، ارعاب و تعرض به امنیت خانواده‌ها اتخاذ کنند. ثبت، بررسی و پیگیری حقوقی تهدیدها و حملات علیه غیرنظامیان، حداقل مسئولیتی است که از این نهادها انتظار می‌رود.
در این میان، امت واحد اسلامی نیز نمی‌تواند نسبت به این وضعیت بی‌تفاوت بماند. کشورهای اسلامی، سازمان همکاری اسلامی، علمای جهان اسلام، فعالان حقوق زنان، رسانه‌ها، دانشگاهیان و نهادهای مدنی باید در برابر تعرض به امنیت زنان و کودکان ایرانی صدایی واحد و قاطع داشته باشند. دفاع از زنان ایرانی، دفاع از یک جغرافیای سیاسی صرف نیست؛ دفاع از کرامت زن مسلمان، حق حیات، امنیت خانواده و اصول انسانی است.
چگونه می‌توان از وحدت امت اسلامی سخن گفت، اما در برابر تهدید امنیت مادران و کودکان یک کشور اسلامی سکوت کرد؟ چگونه می‌توان از جایگاه زن در اسلام، کرامت مادر و حرمت خانواده سخن گفت، اما وقتی این مفاهیم در معرض تهدید قرار می‌گیرند، واکنشی درخور نشان نداد؟
اعتراض به این وضعیت باید از سطح بیانیه‌های تشریفاتی فراتر برود. مطالبه موضع‌گیری رسمی کشورهای اسلامی، پیگیری موضوع در سازمان همکاری اسلامی، استفاده از ظرفیت‌های حقوقی بین‌المللی، مستندسازی تهدیدها و حمایت از خانواده‌های آسیب‌دیده، اقداماتی ضروری و قابل انتظار است. زنان ایرانی نباید برای شنیده شدن صدای خود، منتظر آن بمانند که ابتدا فاجعه‌ای رخ دهد و سپس جهان برای چند روز به یاد آنان بیفتد.
زنان ایران برای ایستادگی، به اجازه هیچ قدرتی نیاز ندارند؛ آنان در دشوارترین شرایط نیز از خانواده، سرزمین و باورهای خود دفاع می‌کنند. اما این ایستادگی نباید دستاویزی برای نادیده گرفتن حقوقشان شود. شجاعت آنان مجوز تهدیدشان نیست و مقاومتشان به معنای پذیرش ناامنی نیست.
به آمریکا و اسرائیل باید صریح گفت: ایران فقط مجموعه‌ای از اهداف نظامی روی نقشه نیست؛ ایران خانه، خانواده، مادر، همسر و کودک دارد. با امنیت و جان زنان و کودکان این سرزمین نمی‌توان بازی سیاسی و نظامی کرد. تهدید زندگی یک ملت، نمایش قدرت نیست؛ تعرض به کرامت انسانی است و باید در برابر آن ایستاد.
نظر شما :