بلای ترامپ بر سر ناتو

دیپلماسی ایرانی: روزی که دونالد ترامپ، رئیس جمهوری ایالات متحده آمریکا، شعار «اول آمریکا» را برافراشت، بسیاری از تحلیلگران تصور کردند دولت آمریکا از آن پس، به ماجراجویی و دخالت در امور دیگر کشورها پایان می دهد و به داخل خود بر می گردد تا به حل مشکلات داخلی بپردازد؛ به ویژه که ترامپ اعلام کرد نیروهای آمریکا را از «خاورمیانه» فرا می خواند و در هیچ جنگی شرکت نمی کند.

اما چیزی نگذشت که حوادث غزه و لبنان و دوشیدن درآمد نفت وگاز کشورهای عرب خلیج فارس و سرانجام ماجرای ونزوئلا و ربودن نیکلاس مادورو و تصاحب نفت این کشور، خبر از واقعیت عجیب  دیگری می داد و آن اینکه دولت ترامپ، در جایی هزینه نمی کند اما خود را مالک ثروت های جهان می داند و حق حاکمیت و مالکیت دیگران را به رسمیت نمی شناسد و هرجا منافع آمریکا اقتضا کند ثروت آنجا را با استفاده از قوه قهریه مصادره می کند.

ادعای اخیر دولت ترامپ در مورد تصاحب جزیره گرینلند در همین چهارچوب قرار دارد. ترامپ اعلام کرده است که تصاحب این جزیره برای امنیت آمریکا ضروری است. جزیره یخ زده گرینلند دارای منابع عظیمی است که به کشور دانمارک تعلق دارد. مسأله مهم این است که دانمارک عضو پیمان نظامی آتلانتیک شمالی (ناتو) است و اقدام نظامی آمریکا برای تصاحب این جزیره، یعنی جنگ در داخل منطقه ناتو که تا کنون سابقه نداشته است.

طبق ماده ۵ اساسنامه ناتو، هر عضوی از این پیمان که مورد حمله خارجی واقع شود، ارتش های دیگر اعضا باید به کمک آن عضو بشتابند. حال چطور ممکن است عضوی مورد حمله عضوی دیگر در داخل منطقه ناتو قرار گیرد و در این صورت تکلیف بقیه اعضا چیست؟ آیا این بدان معنی نیست که ناتو دارد خود را نابود می کند؟

پیمان ناتو متشکل از آمریکا، کانادا و کشورهای اروپایی و ترکیه، نتیجه دوران جنگ سرد بین بلوک غرب به رهبری آمریکا و بلوک شرق به رهبری اتحاد شوروی است. در آن دوران، بلوک شرق نیز در مقابل ناتو، پیمان نظامی ورشو را داشت. با فروپاشی اتحاد شوروی در سال ۱۹۹۱ و مستقل شدن کشورهای آسیای مرکزی، قفقاز و اروپای شرقی، پیمان ورشو نیز فرو پاشید. قاعدتا در چنین شرایطی دیگر نیازی به پیمان ناتو نبود و این پیمان را می بایست منحل می کردند.

اما آمریکا نه فقط ناتو را منحل نکرد بلکه کشورهای تازه استقلال یافته شرق اروپا و منطقه بالتیک را نیز به عضویت این پیمان در آورد تا از این پیمان به عنوان یک بازوی نظامی علیه کشورهایی که تسلیم آمریکا نمی شوند، استفاده کند.

اولین هدف، جمهوری فدراتیو روسیه بود. سردمداران آمریکا که اتحاد شوروی را از طریق «دکترین مهار» جرج کنان فروپاشانده بودند، تصمیم گرفتند همین دکترین را برای تجزیه فدراسیون روسیه نیز اعمال کنند.

لازمه این کار، کشاندن ناتو به مرزهای روسیه در قفقاز و شرق اروپا بود. روسیه که با قدرت گرفتن ولادیمیر پوتین، خود را بازیافته بود، اعلام کرد به هیچ عنوان نزدیک شدن ناتو به مرزهای خود را تحمل نخواهد کرد. آمریکایی ها برای جداشدن جمهوری های مسلمان نشین چچن و انگوش از فدراسیون روسیه، جریان های تکفیری را به این جمهوری ها فرستادند که البته پس از مدتی سرکوب شدند. سپس کوشیدند از طریق گرجستان به روسیه نزدیک شوند که در اینجا هم جنگ داخلی رخ داد و با جداشدن آبخازیای شمالی و اوستیای جنوبی، باز هم طرح آمریکا شکست خورد و سرانجام نوبت به کشور اوکراین رسید.

آنچه در اوکراین اتفاق افتاد داستان غم انگیزی است. در آغاز جدایی از اتحاد شوروی، روابط خوبی بین اوکراین و روسیه برقرار بود، بویژه که بخشی از تاسیسات هسته ای روسیه در شبه جزیره کریمه در جنوب اوکراین قرار داشت و دو کشور باید با یکدیگر همکاری می کردند.

اما آمریکائی ها به دلائلی که ذکر شد، به دخالت در امور اوکراین پرداختند و با دامن زدن به احساسات ضد روسی و راه انداختن «انقلاب مخملی»، نظام طرفدار روسیه در اوکراین را سرنگون کردند تا این کشور را به عضویت ناتو درآورند. سرانجام پس از کشمکش های فراوان، روسیه که احساس خطر می کرد در یک اقدام پیشدستانه در ۲۴ فوریه ۲۰۲۲ به اوکراین حمله کرد و پس از آن، فجایعی پدید آمد که به زیان هردو کشور انجامید. اوکراین عضو ناتو نشد و ناتو نیز نتوانست کمکی به این کشور بکند. دونالد ترامپ نیز به دلیل روابط دوستانه ای که با شخص ولادیمیر پوتین دارد، راه حل هایی که برای پایان این جنگ ویرانگر ارائه می دهد بیشتر به سود روسیه است.

غرض اینکه همه این فجایع به دلیل نزدیک شدن ناتو به مرزهای غربی روسیه پدید آمد، اما همین ناتو اینک در جزیره گرینلند در شمال اروپا دستخوش بحران داخلی است. ترامپ در تصرف گرینلند جدی است و اعلام کرده علیه هر کشوری که مخالف این امر باشد تعرفه های سنگین وضع می کند. حتی یک عضو کنگره لایحه ای تقدیم کرده که طبق آن گرینلند باید پنجاه و دومین ایالت آمریکا شود. کشورهای اروپائی از جمله فرانسه و آلمان که به نوبه خود از جنگ اوکراین آسیب دیده اند، برای مقابله با اقدام آمریکا در تصرف گرینلند، نیروی نظامی به این جزیره فرستاده و مانور گسترده ای را به راه انداخته اند.

یادآوری کنیم که سه کشور عضو پیمان ناتو یعنی آمریکا، انگلستان و فرانسه دارای سلاح هسته ای هستند و واضح است که اروپایی ها در عین مانور نظامی، مایل به درگیری با آمریکا نیستند و به همین دلیل از آمریکا خواسته اند که برای حفظ امنیت گرینلند در این مانور شرکت کند؛ درخواست مضحکی که گویا امنیت این جزیره را طرف ثالثی غیر از آمریکا تهدید می کند.

آیا پیمان آنتلانتیک شمالی نفس های آخر خود را می کشد و از درون متلاشی می شود؟ می گویند مار وقتی دستخوش هیجان شهوانی بالایی می شود، شروع به جویدن و خوردن دُم خود می کند و این کار را آنقدر ادامه می دهد تا می میرد!/اطلاعات