چه شد آنکارا و ایروان به فکر گفت وگو افتادند؟

گشایش پنجره های دوستی میان ارمنستان و ترکیه

۰۴ بهمن ۱۴۰۰ | ۰۶:۰۰ کد : ۲۰۰۹۳۱۵ اخبار اصلی اروپا
تصمیم ارمنستان در دسامبر برای لغو تحریم واردات ترکیه و تصمیم مشترک دولت ها برای ازسرگیری پروازهای چارتر بین استانبول و ایروان سیگنال های مهمی هستند اما برای بازسازی اعتماد بین طرفین، نیاز به اقدامات بیشتری خواهد بود.
گشایش پنجره های دوستی میان ارمنستان و ترکیه

نویسندگان: اولسیا وارتانیان، نیگار گوکسل و زائور شیریو

دیپلماسی ایرانی:

حرف اصلی: آغاز گفت و گوهای مستقیم بین ترکیه و ارمنستان شاید بزرگترین نوید برقراری روابط دیپلماتیک بین دو کشور باشد. این روند می تواند به باز شدن مرزهای مشترک بین کشورها منجر شود و تجارت و امنیت بیشتری را برای منطقه به ارمغان بیاورد.

سوال اصلی: اهمیت نشست 14 ژانویه میان  ترکیه و ارمنستان در مسکو چیست؟

استدلال اصلی: نویسندگان بر اساس اینکه  ترکیه و ارمنستان در 14 ژانویه در مسکو در مورد عادی سازی روابط دو کشور گفت وگو داشتند، به بررسی تاریخچه و پیش بینی آینده روابط دو کشور پرداخته و به اهمیت این نشست در این مقاله اشاره کرده اند.

نشست 14 ژانویه بیش از یک سال پس از آتش بس با میانجیگری روسیه بین آذربایجان و ارمنستان برای پایان دادن به جنگ میان دو کشور، برگزار می شود. هم اعلام مذاکرات و هم انتصاب فرستادگان ویژه نشان می دهد که دو طرف در مورد احتمال عادی سازی روابط جدی هستند. مذاکره کننده ترکیه سردار قلیچ، همتای او از ارمنستان روبن روبینیان است.

تاریخچه روابط: دولت های ترکیه و ارمنستان هرگز روابط رسمی نداشته اند. رابطه آنها با کشتار 1915 و آواره شدن اجباری حدود 1.5 میلیون ارمنی که در آن زمان در امپراتوری عثمانی زندگی می کردند، تیره شده بود. ارمنستان این کشتار را نسل کشی می دانست اما ترکیه هم با ارقام اعلام شده توسط ایروان و هم توصیف آن از کشتارها به عنوان نسل کشی مخالف بود. پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی گفت وگوی دو کشور در سال 1990 آغاز شد و به پیش نویس توافق اوایل آوریل 1993 منجر شد اما ترکیه به دلیل تصرف سرزمین‌های آذربایجان در نزدیکی قره باغ توسط نیروهای ارمنی، از ادامه گفتگوها عقب نشینی کرد. گفت وگوی دوم با میانجیگری سوئیس در2007 آغاز شد که در اکتبر 2009 به امضای توافقنامه هایی میان دو کشور برای باز کردن مرزها و برقراری روابط دیپلماتیک منجر شد، اما طرفین هرگز توافق‌نامه‌ها را تصویب یا اجرا نکردند.

موضع ارمنستان: پس از جنگ میان آذربایجان و ارمنستان انزوای ارمنستان این کشور را از پروژه‌های بزرگ انرژی و حمل‌ونقل در قفقاز جنوبی محروم کرده است. به دلیل بسته بودن مرزهای ترکیه و آذربایجان، ارمنستان به استفاده از مسیرهای تجاری کوهستانی طولانی تر و پرهزینه تر از طریق گرجستان و ایران مجبور شده است. باز شدن مرز ارمنستان با ترکیه مسیر مستقیمی را برای تجارت ارمنستان از طریق بنادر دریای سیاه ترکیه ایجاد می کند. درعین حال امکان فروش محصولات ارمنستانی و کالاهای کشاورزی در ترکیه را نیز فراهم می کند و از طرفی به کالاهای ترکیه مانند مصالح ساختمانی اجازه می دهد تا با واردات اغلب گرانتر روسیه در ارمنستان رقابت کنند. در واقع، دلایل اقتصادی محکمی برای ترکیه و ارمنستان وجود دارد که خواهان تجارت آزاد دوجانبه هستند.

موضع باکو: که مدت‌ها بزرگترین مانع را برای نزدیکی ترکیه و ارمنستان ایجاد کرده بود، پس از پیروزی در جنگ قره باغ به طرز چشمگیری تغییر کرده است. جیحون بایراموف، وزیر امور خارجه آذربایجان در 27 دسامبر گفت که آذربایجان کاملاً از تلاش مجدد ارمنستان و ترکیه برای حل و فصل روابط حمایت می کند. باکو به دنبال تامین یک مسیر ترانزیتی جدید است که آذربایجان و منطقه نخجوان را از طریق ارمنستان به هم متصل می کند و از طرفی امیدوار است که در ازای یک موضع سازنده در مورد مذاکرات، بتواند ایالات متحده را متقاعد کند که قانونی را که کمک مستقیم ایالات متحده به آذربایجان را ممنوع می کند، لغو کند. با این حال، باید دید که اهداف سیاست خارجی آذربایجان تا چه اندازه وارد مذاکرات ترکیه و ارمنستان خواهد شد.

موضع ترکیه: ترکیه نیز به نوبه خود به دنبال افزایش نفوذ منطقه ای خود از طریق حمل و نقل و ارتباطات تجاری بیشتر است که به نفع اقتصاد این کشور است. این کشور همچنین امیدوار است که گسترش این پیوندها پتانسیل تنش در قفقاز را به حداقل برساند. به این ترتیب، آنکارا عادی‌سازی با ارمنستان را نه به عنوان یک هدف، بلکه به عنوان عنصری از تحول منطقه‌ای بزرگ‌تر می‌بیند که امیدوار است آن را تسهیل و نقشی مسلط در آن ایفا کند.

واکنش سایر بازیگران: بسیاری از بازیگران از پایان انزوای ارمنستان، که در تقاطع مسیرهای تجاری کلیدی و ترانزیت نفت و گاز از آسیای مرکزی و روسیه به ترکیه و اروپا قرار دارد، سود اقتصادی خواهند برد. از واشنگتن تا مسکو و پایتخت‌های اروپایی نیز بر این باورند که افزایش ارتباطات تجاری و حمل‌ونقل به وابستگی‌های متقابل بیشتر و ثبات بیشتر در منطقه منجر می‌شود.

در ماه اکتبر، رئیس جمهوری جو بایدن در نشستی در رم از رجب طیب اردوغان، رئیس جمهوری ترکیه خواست تا روابط با ارمنستان را عادی کند. فرانسه و سایر اعضای اتحادیه اروپا نیز به صراحت گفته اند که اگر مذاکرات به جلو پیش برود، آنها می توانند پشتیبانی فنی برای بازسازی تجارت و ارتباطات حمل و نقل ارائه دهند. روسیه که پیشنهاد میانجیگری در مذاکرات را داده است، قویا از بازگشایی ارتباطات حمل و نقل و تجاری در منطقه حمایت می کند و همچنین به دنبال راه هایی برای سبک کردن باری است که به عنوان تامین کننده امنیت در قفقاز جنوبی بر دوش می کشد. از طرفی در مسکو نگرانی چندانی وجود ندارد که توافق ممکن است ترکیه را به نحوی توانمند کند که نفوذ خود را در منطقه جابه جا کند. گرجستان و ایران، به ویژه، نسبت به تغییرات ژئوپلیتیکی در منطقه که می تواند بر منافع اقتصادی و استراتژیک آنها از وضعیت موجود تأثیر بگذارد، محتاط هستند. در حالی که مسدود شدن تجارت شرق و غرب به ارمنستان، مسیر شمالی از طریق گرجستان، کریدور اصلی ترانزیتی بوده که آذربایجان را به ترکیه، ارمنستان و روسیه متصل می کند. در همین حال، ایران مسیرهای حیاتی برای کالاهای ترکیه برای رسیدن به آذربایجان و آسیای میانه و همچنین تنها پل زمینی بین آذربایجان و منطقه نخجوان است.

آینده روابط: این که آنکارا و ایروان پس از دهه ها تلاش برای محکوم کردن همدیگر، گفت وگوهای مستقیم را در مسکو آغاز کرده اند، می تواند نشانه خوبی باشد اما برای جلوگیری از قطع شدن مذاکرات جدید، به تلاشی هماهنگ نیاز است. یکی از راه‌های مهم این است که مذاکره‌کنندگان تا حد امکان از طرح موضوعات بحث برانگیز مربوط به قره‌باغ به عنوان بخشی از گفت وگوی خود در مورد عادی‌سازی روابط خودداری کنند. همانطور که این درگیری مذاکرات را در اوایل دهه 1990 و 2009 از مسیر خارج کرد، ممکن است دوباره این کار را انجام دهد.

در نهایت می توان گفت: سومین تلاش در چند دهه اخیر برای برقراری روابط فرصتی مهم برای ترکیه، ارمنستان و کل منطقه است. تصمیم ارمنستان در دسامبر برای لغو تحریم واردات ترکیه و تصمیم مشترک دولت ها برای ازسرگیری پروازهای چارتر بین استانبول و ایروان سیگنال های مهمی هستند اما برای بازسازی اعتماد بین طرفین، نیاز به اقدامات بیشتری خواهد بود.

منبع: کرایزیز گروپ (گروه بحران) / تهیه کننده: نیلوفر جعفری

کلید واژه ها: ترکیه ارمنستان ترکیه و ارمنستان آنکارا ایروان جمهوری آذربایجان ترکیه و آذربایجان ترکیه و آذربایجان و ارمنستان ارمنستان و آذربایجان


( ۷ )

نظر شما :

علی ۰۴ بهمن ۱۴۰۰ | ۱۰:۱۱
اگر ارمنستان با تحریک کشورهای ثالث هنداونه های گذاشته شده توسط آنها را از زیربغل خود برداردو از ادعاهای واهی کشتار ارامنه توسط عثمانی ها دست بکشد و اگر می خواهد مانند یک کشور عادی وارد مناسبات مختلف منطقه گردد باید مثل یک کشور مستقل عمل کند هرچند مستقل نیست وبا کنترل چند کشور اداره می شود. به هرترتیب بانداشتن روابط با کشورهای همسایه بیشترین ضرر را خود ارمنستان می بیندو تحریم کالاهای تورکیه از طرف ارمنستان بیشتر به یک جوک می ماند.
به علی ۰۴ بهمن ۱۴۰۰ | ۱۲:۱۶
اجناس چینی را می تواند از چین مستقیم بخرد با کیفیت بهتر و نیاز به واسطه ندارد .‌
رفیعی سادات ۰۴ بهمن ۱۴۰۰ | ۱۳:۰۶
قبل از هر اشتی بین ارامنه و ترکیه بایستی ادعا های ارامنه در رابطه موضوع (( قتل عام خیالی ارامنه)) از طریق یک دادگاه بین المللی روشن شود تا برای همیشه تکلیف ادعا های ارامنه روشن گردیده و فیصله یابد، والا با هر بهانه ای مجددا ارامنه داستانهای کهنه را باز گو خواهند کرد، ( مثل جنگ قره باغ که به دلیل ادعاهای کذایی ارامنه وعدم رعایت به قطعنامه های بین المللی وافکار جهانی، باعث جنگ ۳۰ ساله شدند که نتیجه ای جز کشتار بیش صد هزار اذری مسلمان وضرر زیان صدها میلیارد دلاری چیزی عاید ارمنستان نشد،ونهایت بعد از جنگ ۴۴ روزه مجبور گردید تمامیت ارضی ج. اذربایجان را قبول وبه مرزهای بین المللی برگردد. البته حمایت از ارامنه که در جنگ جهانی اول یکی از دلایل حمله متفقین به عثمانی وحتی اشغال ۷ ساله ایران بود که در نتیجه ان بیش از ۸ میلیون مسلمان از اتباع عثمانی در جبهه ها شهید شدند وبیش از ۸ میلیون ایرانی هم در اثر قحطی وگرسنگی ناشی از احتکار وذخیره ارزاق غذایی توسط قوای متجاوز که به بهانه حمایت از ارامنه ایران را اشغال کرده بودند شهید شدند ( یعنی در قحطی سالهای ۱۹۱۵ تا ۱۹۲۰ بیش از ۸ میلیون ایرانی از گرسنگی شهید شدند که مسبب اصلی ماجرا جوییهای ارامنه وحمایت دایه های مسیحیشان از انها بود، که ۷۵ در صد مردم ایران از بین رفتند.) علاوتا بیش از ۱۲ میلیون مسلمان بالکان ( بوسنی هرزگوین،البانی،کوزوو،صربستان،بلغارستان،یونان،رومانی،مجارستان... از سرزمینهایشان رانده شدند که ۹۰ در صدشان در میانه راه به ترکیه در اثر هجوم ادم کشان مسیحی کشته شدند ومابقی علیل ومریض هم که به ترکیه رسیده بودند از گرسنگی مردند. و اما در این بحبوحه ارامنه هم به سرکردگی ( اندرانیک اوازیان،پطروس،مارشال میون ) توسط قوای روس وفرانسه ودیگران مسلح گردیده وبه جان اهالی بی دفاع اناتولی(ترکیه) واذربایجان (دوسوی ارس) افتاده وخواستار تاسیس کشور ارمنی شدند که شرح وقایع مظالم ارامنه بر اهالی اذربایجان ایران در کتب تاریخی احمد کسروی،دکتر سرداری نیا در کتب( قتل عام مسلمانان دو سوی ارس، ایروان شهری مسلمان نشین، وخاطرات روز مره ایت الله ابولقاسم امین الشرع خویی در کتاب ۵۰۰ صفحه ای ووو) حال که قشون ۴۰ هزار نفری ارامنه به سر کردگی اندرانیک.. بعد از کشتار اهالی شرق اناتولی، اورمیه خوی،ماکو ،اهر توسط نظامیان عثمانی تعقیب و شکست خوردند ،منتهی وارد شمال ارس شده وطبق مستندات بیش از ۳۵۰ هزار اهالی نخجوان گنجه شکی باکو را کشته تا بلاخره توسط روسها توانستند در خاکهای ج. اذربایجان کشور ارمنستان را تاسیس کنند. یعنی موضوع جنگ جهانی اول با ۷۵ میلیون کشته و چندین برابر زخمی وعلیل خاتمه یافت وهر کس به قسمت وپیامد جنگ تسلیم وداستان جنگ جهانی اول به تاریخ پیوست، ولی ارامنه هنوز هم ول کن قضیه نیستند و با ادعا های بی اساس جنگهای بیشتری را می طلبد. پس تا رسیدگی کامل به ادعای ارامنه طبق مستندات واعلام نتیجه نهایی نمیتوان بر ارامنه اطمینان کرد.
بی نام ۰۴ بهمن ۱۴۰۰ | ۱۳:۳۵
کاش انقدر که سینه چاک ترکیه هستید سینه چاک ایران نیز بودید.
سهیل ۰۴ بهمن ۱۴۰۰ | ۱۴:۵۴
کشتار ارامنه ادعای واهی نیست همانطور که کشتار اشوریها علویها و کردها و....واهی نیست و در تاریخ ثبت و ضبط است کالای ترکیه را تحریم کرد جوک نبود از میان کشورهای همسایه ترکیه و اذربایجان دشمنن گرجستان خنثی و فقط ایران دوست . اربابت رجب بیشتر دنبال ارتباط است حتی شده منت اسراییل را میکشد
رضا ۰۴ بهمن ۱۴۰۰ | ۱۵:۴۷
ایران نیز به این دلیل که ارامنه در ابتدای قرن ۲۰ قتل عام بزرگی را به ویژه در منطقه آذربایجان غربی علیه آذربایجانیها انجام داده‌اند در مذاکرات حضور داشته و حق و حقوق جانباختگان را درخواست کند. مزار و آثار قربانیان نسل کشی مردم آذربایجان غربی توسط ارامنه در خوی، سلماس و اورمیه موجود است. ایران نباید این موضوع را نادیده بگیرد. چیزی که به قتل عام جیلولوق نیز مشهور بوده و با همکاری آشوریان و ارامنه صورت گرفته است.
به افندی رفیعی سادات ۰۴ بهمن ۱۴۰۰ | ۱۸:۵۵
کل جزوه ای که از آنکارا برات فرستادن رو اینجا کپی پیست کردی ؟ خب لااقل یک مقدارش هم می گذاشتی برای مقالات بعدی . شهید ؟! این کلمه رو هم عثمانک از ایران سرقت کرده ؟ تو نمی دونی که سنی ها از کلمه ی شهید استفاده نمی کنند ؟ تا چندم ابتدایی خوندی ؟
خسرو ۰۴ بهمن ۱۴۰۰ | ۲۰:۰۶
از اینکه بین ارمنستان و ترکیه صلح و دوستی برقرارشود ایران هم سود می برد ولی کاش دولت ایران ارمنستان را وادار کند که بابت نسل کشی سیصد هزار نفر مسلمان شیعه در اورمیه و سلماس و خوی و اهرو... در یکصد سال پیش عذرخواهی کند این نسل کشی با حمایت روسیه و فرانسه انجام شد هنوز کسی(نه روسیه نه فرانسه نه ارمنستان ونه هموطنان مسیحی داخل ایران ) به بازماندگان ، تسلیت نگفته و عذرخواهی یا همدردی نکرده است
در پاسخ به «به افندی رفیعی سادات» ۰۵ بهمن ۱۴۰۰ | ۱۲:۴۲
اولا، فرض کنیم گفته شما که «سنی‌ها از کلمه شهید استفاده نمی‌کنند» درست باشد. پس یعنی رفیعی سادات این جزوه را خودش نوشته و از آنکارا برایش نیامده است و شما تهمت زده‌اید. ثانیا، اگر شما سواد خوبی دارید، جواب استدلال را با استدلال بدهید. ثالثا اهل سنت هم از کلمه شهید استفاده می‌کنند و فرموده شما کذب است. نشان به آن نشان که اخوان المسلمین در زمان تظاهرات ضد حسنی مبارک اسم یکی از جمعه‌ها را جمعه شهدا نام‌گذاری کرده بود. به زبان عربی جستجو نمایید تا متوجه شوید.
علی ۰۵ بهمن ۱۴۰۰ | ۱۳:۵۷
اتفاقاٌ سیاستمداران تورکیه طرح نسل کشی را خیلی جدی گرفته اند و موضوع را به تاریخدانان سپرده اند و ازتاریخدانان ارامنه نیز دعوت کرده اند تا مدارک و سندیات تاریخی را برای اثبات ادعا هایشان رو کنند که تا به این لحظه دم لای تله نگذاشته اندچون باادعاهای دروغین و تاریخی ساخته وپرداخته ی فرانسویان وروسها نمی تواند ادعاهای بی اساس کشتار را ثابت کنند. برعکس ارامنه به همراه کردها به عنوان یاغیان در حکومت امپراطوری عثمانی هنگام جنگ با اروپا، از پشت به عثمانیها خنجر زدند.