تناقضات موجود
پاکستان و طالبان؛ بازی از کنترل خارج شده است؟
عبدالناصر نورزاد در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد:
ادامه مطلبپاکستان
آیا آستانه درد میتواند کشورها را تحریک کند؟
آستانه بحران منطقهای
کیومرث اشتریان در یادداشتی مینویسد: دامنگستری جنگ به پاکستان، ترکیه و عربستان که تاکنون مستقیما درگیر نبودهاند، میتواند صحنه جنگ آمریکایی-اسرائیلی را دگرگون کند. ورود هر کشوری به جنگ بالطبع نیاز به تهییج و توجیه افکار عمومی دارد و این خود یک پایه اساسی دارد و آن هم اقتصاد خانوار است.
ادامه مطلب
باز آرایی قدرت در خاورمیانه:
پیمان مکه و محاسبات اسراییل، هند و پاکستان
فرهاد قادری در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: از منظر تحلیلی، تعمیق روابط اسرائیل، هند و امارات بیشک واکنشی طبیعی و در حال شکلگیری به پیمان مکه است، اما این راهبرد بیشتر به «مدیریت آسیب» و موازنهسازی نسبی شباهت دارد تا خنثیسازی کامل پیمان مکه.
ادامه مطلب
توافق مکه و بازآرایی معماری امنیتی خاورمیانه
از ترتیبات دفاعی سهجانبه تا ظهور الگوی نوین موازنه منطقهای
سیروس حاجیزاده در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: پرسش اصلی درباره توافق مکه این نیست که آیا «ناتوی خاورمیانه» یا «ناتوی اسلامی» متولد شده است یا خیر. چنین تعبیری از نظر نهادی و نظری اغراقآمیز است. پرسش دقیقتر این است که آیا این توافق میتواند به یکی از گرههای یک شبکه امنیتی چندمرکزی و چندلایه تبدیل شود؛ شبکهای که در آن دولتهای منطقه بخشی از مسئولیت تولید امنیت را خود بر عهده میگیرند، بدون آنکه الزاماً روابط امنیتی خود با قدرتهای فرامنطقهای را کنار بگذارند. در چنین برداشتی، توافق مکه نه یک «جایگزین» برای معماری موجود، بلکه یکی از نشانههای تکثیر مراکز تولید امنیت در خاورمیانه است.
ادامه مطلب
وقتی عربستان ناگهان خود را تنها دید
پیمان مکه؛ از آرمانها تا زمین واقعیت
فرشید خسروانی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: اتحادهای مبتنی بر هویت مشترک مذهبی یا فرهنگی، هرقدر هم که در مراسم امضا با شکوه به نظر برسند، در لحظه بحران واقعی، جای خود را به محاسبات سرد و عریان از جنس قابلیت نظامی، منافع اقتصادی و بازدارندگی واقعی میدهند. دبیرخانهای که قرار است در ریاض مستقر شود، شاید روزی به سازوکاری عملیاتی بدل شود، اما در سپتامبر ۲۰۲۶، فاصله میان آرمانهای نوشتهشده در مکه و واقعیت خونین میدانهای جنوب عربستان، هرگز به این اندازه آشکار نبوده است.
ادامه مطلب
اسرائیل و امارات نظارهگرند
«البوظهور»، نخستین آزمون جدی برای پیمان مکه
به گفته منابع آگاه ترکیه، این حمله به عنوان تلاشی برای به چالش کشیدن اعتبار آنکارا بلافاصله پس از توافق مکه و نشان دادن این که اسرائیل صرف نظر از اتحاد جدید عربستان، ترکیه و پاکستان به عملیات نظامی در سوریه ادامه خواهد داد، تفسیر شده است.
ادامه مطلب
رقابت اصلی اعضا با امارات و اسرائیل است
پیمان مکه، بازتعریف روابطی فراتر از مناسبات منطقهای
قابل درک است که تحلیلگران به سرعت در تلاش هستند تا انگیزه محرک پشت این اعلامیه را ارزیابی کنند. آیا این یک واکنش منطقه ای به ایران است؟ پاسخی هدفمند به روابط رو به وخامت ترکیه و اسرائیل؟ یا اینکه این توافق بهتر است به عنوان پیامی به ایالات متحده در مورد شکست این کشور در تضمین امنیت و امنیت متحدان منطقه ای خود درک شود؟ در حالی که همه این انگیزهها نقش مهمی ایفا میکنند، امضای مکه منعکسکننده چیزی است که حتی بیشتر از آن تأثیرگذار است – مجموعهای از تجدیدنظرهای سیاسی که مورد توجه قرار نگرفته و به سرعت در حال حرکت است که در پهنه وسیعی از قلمرو برای مقابله با تهدیدات منطقهای و ایجاد اقتصادهای قدرتمند مورد نیاز برای بقا و شکوفایی در قرن بیست و یکم اتفاق میافتد.
ادامه مطلب
قاهره فعلا صبر و نظاره را ترجیح میدهد
مصر و مساله پیوستن یا نپیوستن به پیمان مکه
مصر هنوز ممکن است به عربستان سعودی، ترکیه و پاکستان در پیمان دفاعی متقابل خود بپیوندد. اما در حال حاضر، قاهره به رویکرد محتاطانه خود ادامه می دهد زیرا به دنبال اجتناب از جانبداری است.
ادامه مطلب
وقتی متحدان خاورمیانه به واشینگتن بیاعتماد میشوند
توافق مکه یعنی پایان نظم امریکایی
پیمان دفاعی بین پاکستان، عربستان سعودی و ترکیه نشان میدهد که نفوذ ایالات متحده در خاورمیانه تا چه حد کاهش یافته است و چگونه قدرتهای منطقهای اکنون در حال شکلدهی به نظم امنیتی خود هستند.
ادامه مطلب
پیام را چه کسی باید بشنود
پیمان دفاعی مکه: امنیت عاریتی یا هشدار به ایالات متحده؟
بهاءالدین بازرگانی گیلانی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: بی سبب نیست که اسرائیلی ها، بیش از همه از پیمان مکه که حالا گویا زیر چتر بمب اسلامی هم قرار گرفته است، ابراز نگرانی کرده اند.
ادامه مطلب
سه رویا در یک پیمان
چرا توافق دفاعی عربستان، ترکیه و پاکستان دوام نمیآورد؟
فاطمه خادم شیرازی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: پیشبینی فروپاشی این توافق، بر پایه شناخت تجربههای مشابه در منطقه است. تجربهای که نشان داده ائتلافهای مبتنی بر منافع لحظهای و فاقد دشمن مشترک ملموس، به سرعت به پنهان فراموشی سپرده میشوند.
ادامه مطلب
نگاهی عمیق تر به پیمان دفاعی سهجانبه
آیا منطقه وارد نظم جدیدی میشود؟
محسن شریفخدائی نوشت: در سالهای اخیر، افزایش تنشها در خلیج فارس، حملات پراکنده به کشتیها در تنگه هرمز، رقابتهای منطقهای و کاهش نقش مستقیم آمریکا در تضمین امنیت متحدانش، همگی نشان دادهاند که امنیت این آبراه دیگر نمیتواند بر حضور یک قدرت خارجی تکیه کند.
ادامه مطلب
جایگاه کشورهای ضعیفتر کجاست
پیمان مکه؛ معماری تازه امنیت یا بازتولید ناامنی؟
عبدالناصر نورزاد در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: هنوز زود است که پیمان مکه را تولد یک نظم امنیتی جدید در منطقه بدانیم. اما بدون تردید، این توافق را میتوان بخشی از روند بازآرایی امنیتی منطقه تلقی کرد؛ روندی که در آن آمریکا احتمالاً همچنان حضور خواهد داشت، اما دیگر تنها معمار امنیت منطقه نخواهد بود.
ادامه مطلب
پیمانی با اما و اگرهای فراوان
چرا ایران برای عضویت در پیمان مکه احساس نیاز نمیکند؟
سید علی موسوی خلخالی در یادداشتی مینویسد: پیمان مکه پیدا و پنهانهایی دارد که بدون توجه به آنها نمیتوان بهدرستی آن را تفسیر و بررسی کرد. مهمترین آن نوع رابطه هر سه کشور با غرب، بهویژه امریکاست که مفهومی متفاوت از پیمان عادی منطقهای به ما میدهد.
ادامه مطلب
توصیف جهان امروز
پایان کشور «دوست»
حامد نقی لو نوشت: کشورها دیگر «دوست» ندارند. این گزاره، توصیف جهان امروز است؛ جهانی که در آن رابطهها نه با برچسبهای ثابت، بلکه با منفعت موضوعی تعریف میشود. کشورها در انرژی شریکاند، در امنیت رقیب، در تجارت همسو و در یک پرونده بینالمللی ناسازگار.
ادامه مطلب
ترکیه، عربستان و پاکستان به دنبال لایه تازهای از بازدارندگی در برابر تهدیدهای جدید هستند
ارتش، پول، بمب اتم
پیمان دفاعی متقابل عربستان سعودی، ترکیه و پاکستان، در میانه جنگ ایران و آمریکا، معادلات امنیتی خاورمیانه را پیچیدهتر کرده است؛ توافقی که میتواند هم مکمل راهبرد واشینگتن برای تقسیم بار دفاعی باشد و هم نشانهای از کاهش اعتماد به آمریکا. دولت دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا در ساعتهای نخست پس از امضای پیمان دفاعی متقابل میان عربستان سعودی، ترکیه و پاکستان در مکه، واکنش رسمی نشان نداد.
ادامه مطلب
تحلیلی بر یک اتحاد پرابهام
پیمان مکه شبیه ناتو نیست
نزدیکی میان سه کشور به سرعت به عنوان ظهور «ناتوی اسلامی» معرفی شد. این عبارت قدرت سیاسی بند دفاع جمعی را به تصویر می کشد، اما خطر تحریف ماهیت واقعی توافق را دارد. حداقل در حال حاضر، هیچ اطلاعات عمومی در مورد ایجاد یک فرماندهی نظامی یکپارچه، وجود نیروهای مشترک، روش های مداخله خودکار، برنامه های عملیاتی ثابت یا کمک های نظامی از پیش تعیین شده وجود ندارد.
ادامه مطلب
دهلینو نگران است
پیامدهای پیمان دفاعی مکه برای هند
حسین داورزنی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: بر اساس گزارشی که در درگاه اینترنتی Theweek منتشر شده، این موضوع برای هند، خبر بدی خواهد بود زیرا این توافق: به معنای کاهش قدرت و حضور ایالات متحده و متحد نزدیکش اسرائیل در غرب آسیاست. هند روابط تجاری و نظامی قابل توجهی با ایالات متحده و اسرائیل دارد.
ادامه مطلب
ائتلافهای ضدایرانی تسریع شده است؟
پیمان دفاعی مکه؛ نظم امنیتی جدید منطقه
مسعد سلیتی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: زمینه شکلگیری پیمان هیچ پیمان امنیتی در خلأ شکل نمیگیرد. طی سالهای اخیر، افزایش تنشهای منطقهای، حملات متقابل، تهدید مسیرهای انتقال انرژی و گسترش فعالیت بازیگران غیردولتی، نگرانی کشورهای منطقه را نسبت به امنیت ملی خود افزایش داده است.
ادامه مطلب
چطور باید به همسایه شرقی خود نگاه کرد؟
جایگاه و کارکرد پاکستان در معادلات منطقهای
علیرضا رجائی نوشت: پاکستان در مقطع کنونی با مجموعهای از بحرانهای همزمان در حوزههای امنیتی، اقتصادی و سیاسی روبهرو است؛ بحرانهایی که دامنه و شدت آنها، توان این کشور را برای مدیریت چالشهای داخلی و ایفای نقش مؤثر در معادلات منطقهای با محدودیتهای درخور توجهی مواجه کرده است.
ادامه مطلب
یادداشت اختصاصی از هند
بازخوانی مناقشه آبهای حوضه رود سند در پرتو واقعیتها
آتول جین در یادداشتی اختصاصی برای دیپلماسی ایرانی به اختلافات هند و پاکستان بر سر رود سند و ادعاهای مربوط به حوضه آبریز آن پرداخته است.
ادامه مطلب
رقبا صلح را ترجیح دادند
شوک جنگ ایران به خاورمیانه
آندریاس کریگ، دانشیار کالج کینگز لندن، گفت که کشورهای خلیج فارس از میزان محافظت واشینگتن از اسرائیل در برابر پهپادها و موشکهای ایران، علیرغم تریلیونها دلار سرمایهگذاری خلیج فارس که به ایالات متحده سرازیر شده است، شوکه شدهاند.
ادامه مطلب
استراتژی میانجیگری در سایه
واکاوی طرح پنجمادهای پکن - اسلامآباد
فاطمه خادم شیرازی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: به نظر میرسد پکن و اسلامآباد با این ابتکار عمل، بیش از آن که درصدد یک توافق صلحِ جامع باشند، تلاش میکنند برای جلوگیری از ناامنیهای منطقهای به پروژههای کلانِ زیرساختی چین مدیریتِ وضع موجود را در دست بگیرند.
ادامه مطلب
اکنون زمان فعالسازی اکو است
پیشنهاد تشکیل تروییکای پاکستان – ایران – ترکیه در مذاکره با آمریکا
وحید کریمی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: هر سه کشور زمینه ضدیت با اسرائیل دارند و همکاری عمیق آنها با یکدیگر میتواند معادلهای جدید بر منطقه حاکم کند که البته به یک فعالیت دیپلماتیک جدی نیازمند است.
ادامه مطلب
ایستگاه اسلام آباد
انتظار برای به نتیجه رسیدن دیپلماسی پاکستان
سجاد عابدی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: جهان با نفسهای حبس شده، منتظر است تا ببیند آیا «دیپلماسی در زمین پاکستان» میتواند آتش جنگی را که چهل روز پیش شعلهور شد، برای همیشه خاموش کند یا خیر.
ادامه مطلب
مذاکراتی بیسابقه در پاکستان؛ ورود گفتوگوها به فاز کمیتههای تخصصی
ایران و آمریکا، تاریخ را دوباره مینویسند؟
کنون در یکی از بیسابقهترین مقاطع تاریخ سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران پس از انقلاب قرار داریم؛ مقطعی که با مذاکرات اسلامآباد گره خوده و از نظر سطح هیئتهای مذاکرهکننده، ترکیب چندلایه و گستره موضوعات مورد بحث، نمیتوان در ۴۸ سال گذشته نمونهای همتراز برای آن یافت. گفتوگوهای ایران و آمریکا که از ساعت ۱۶ روز شنبه (۲۲ فروردین ۱۴۰۵) به وقت تهران و به میزبانی پاکستان آغاز شده، نهتنها در امتداد شرایط پس از یک جنگ ۴۰روزه و آتشبس شکننده قابل تحلیل است، بلکه به اعتبار وزن و تنوع بازیگران حاضر در آن، در شمار مهمترین تحولات سیاسی-امنیتی دهههای اخیر قرار میگیرد.
ادامه مطلب
۴۰ روز بعد از جنگ و چهار روز پس از آتشبس؛ تعلیق شکننده میان میدان و دیپلماسی در ساعتهای منتهی به مذاکرات تهران-واشنگتن
پاکستان در نقطه صفر تنش
چهار روز از توافق آتشبس دو هفتهای میان تهران و واشنگتن میگذرد؛ توافقی که از بامداد ۱۹ فروردین ۱۴۰۵ و پس از ۴۰ روز جنگ تحمیلی محور آمریکا-اسرائیل علیه ایران و با میانجیگری پاکستان حاصل شد. با این حال آنچه امروز شنبه، پیشروی منطقه قرار دارد، بیش از آنکه تصویری از ثبات باشد، صحنهای از تعلیق شکننده میان میدان و دیپلماسی است. درحالیکه قرار است طی ساعات آینده مذاکراتی حساس در اسلامآباد آغاز شود، نشانههای متناقضی از میزان پایبندی طرفها و بهویژه ایالات متحده و اسرائیل به آتشبس و حتی اصل آغاز گفتوگوها به چشم میخورد.
ادامه مطلب
معمای مذاکرات!
وقتی جنگ ادامه دارد، دیپلماسی چگونه نفس میکشد؟
درحالیکه جنگ تحمیلی آمریکا و اسرائیل علیه ایران وارد روز سیوششم شده است، کماکان افق مذاکرات و دیپلماسی برای پایاندادن به این بحران، مبهم و پرابهام به نظر میرسد. با وجود برخی تحرکات سیاسی و دیپلماتیک در سطح منطقهای و بینالمللی، واقعیتهای میدانی نشانی از کاهش تنشها یا پیشرفت ملموس در مسیر گفتوگوها ندارد.
ادامه مطلب
اتحاد ناگزیر و همگرایی اضطراری در سایه تهدیدات مشترک
ارتقای روابط ایران و پاکستان ضروری است
غفور کریمی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: تهران انتظار دارد که دولت پاکستان، مسئولیت خود را در قبال تأمین امنیت تمام شهروندان خود، از جمله شیعیان، به طور کامل ایفا کند و با قاطعیت تمام، روند کشتارها و اقدامات خشونتآمیز علیه این جامعه را متوقف سازد. این موضوع، صرفاً یک مسئله داخلی پاکستان نیست، بلکه پیامدهای عمیقی بر روابط دوجانبه و احساسات عمومی در ایران دارد. جمهوری اسلامی ایران، ضمن احترام به تمامیت ارضی و حاکمیت ملی پاکستان، بر این باور است که حمایت از اهل تسنن در سرزمینهای دیگر مانند فلسطین، منافاتی با وظیفه خود در حمایت از حقوق شیعیان در کشورهای دوست، از جمله پاکستان، ندارد.
ادامه مطلب
دکترین پنهان ناتو در بازی طالبان و پاکستان
نونازیسم آسیایی
عبدالناصر نورزاد در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: آنچه اکنون در افغانستان جریان دارد، صرفاً بحران دولت یا ایدئولوژی نیست؛ بلکه تجسم میدانی برخورد دو دکترین بزرگ است: "دکترین نونازیسم ناتویی" در برابر " دکترین تمدنی اوراسیایی".
ادامه مطلب