جنگ سرد دوم؟
جهان دوباره به رقابت هستهای بازمیگردد
پس از سه دهه خلع سلاح هستهای پس از جنگ سرد، که طی آن زرادخانههای آمریکا و روسیه بیش از ۸۰ درصد کاهش یافت، سلاحهای هستهای در حال بازیابی اهمیت خود هستند.
ادامه مطلبپاکستان
بازآفرینی آشوب در سایهٔ رقابتهای جهانی
نبرد نامتقارن طالبان و پاکستان
عبدالناصر نورزاد در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: سناریوی جنگ میان طالبان و پاکستان، هرچند از منظر تسلیحاتی و ساختاری نامتقارن است، اما توانایی ایجاد بحرانهای چندبعدی را دارد؛ طالبان با منابع اندک و گزینههای محدود، در برابر پاکستان که مجموعهای از کارتهای اطلاعاتی، نظامی، اقتصادی و دیپلماتیک را در اختیار دارد، در موضع ضعفی قرار گرفته است.
ادامه مطلب
نگاهی به اهداف و کارکردهای رزمایش ضدتروریستی
سهند ۲۰۲۵: یک رزمایش بین المللی و چند پیام راهبردی
احمد کاظمی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: با توجه به حضور کشورهای مختلف در رزمایش مشترک ضد تروریسم سهند ۲۰۲۵ می توان آن را یک رزمایش بزرگ بین المللی خواند که این موضوع، اهمیت آن را دوچندان می کند به دلیل آنکه پس از انقلاب اسلامی ایران برای اولین بار است که رزمایشی در این سطح بین المللی در ایران برگزار میشود.
ادامه مطلب
معادلات پیچیده جنوب آسیا
ایران-پاکستان؛ از عصر طلایی تا ابر تیره بیاعتمادی
محمدحسین بنیاسدی می نویسد: حسن همجواری و میراث مشترک فرهنگی از بدو تشکیل پاکستان روابط دوجانبه را وارد عصر طلایی کرد، به طوری که ایران اولین کشوری بود که پاکستان نوپا را به رسمیت شناخت و بیشائبه کمکهای لازم را در اختیار این کشور قرار داد.
ادامه مطلب
انفجار در اسلامآباد؛ پایتخت در وضعیت جنگی و مناسبات حساس برای تهران
یک گام تا بحران
در شرایطی که پاکستان بهصورت رسمی وارد وضعیت جنگی شده و خطر گسترش خشونتها به مرزهای شرقی ایران جدی است، تعجیل در ورود دیپلماسی ایرانی به میدان، ضرورتی امنیتی و نه صرفاً سیاسی و دیپلماتیک تلقی میشود. تداوم انفعال، ممکن است ایران را در برابر تحولات ناگهانی در جنوب شرق، در موضع واکنشی قرار دهد.
ادامه مطلب
بازیگران قدرت خود را به رخ میکشند
نشست مسکو و معماری تازهٔ امنیتی در اورآسیا
عبدالناصر نورزاد در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: در این نشست، روسیه تلاش کرد تا در میانهٔ رقابت سخت شرق و غرب، با نمایش یک همگرایی نوپا اما حسابشده، طرح تازهای از «امنیت اورآسیایی» را به نمایش بگذارد. پیام مسکو روشن بود: بازیگران فرامنطقهای، بهویژه ایالات متحده، نباید گمان کنند که افغانستان همچنان میدان بیهزینهای برای بازگشت و مدیریت بحران از دور باقی مانده است.
ادامه مطلب
شکست دور دوم مذاکرات طالبان و پاکستان و ضرورت نقشآفرینی جدی و فوری ایران
خط صلح تهران
سیدعباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران و محمد اسحاقدار، وزیر امور خارجه پاکستان، طی تماسی تلفنی به بررسی روابط دوجانبه و تحولات منطقهای و بینالمللی پرداختند. عراقچی ضمن تأکید بر اهمیت روابط دیرپا و دوستانه دو کشور، بر عزم ایران برای توسعه مناسبات در حوزههای مختلف تأکید کرد.
ادامه مطلب
موج انقلاب نابرابری شرق آسیا
چرخه فروپاشی دولتهای شکننده از فساد اقتصادی و رانت
اسلام ذوالقدرپور در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: اقتصاد سیاسی که زیربنای مناسبات قدرت درونی و بیرونی بازیگران نظام جهانی است، برسازنده دو انگاره مهم برابری و نابرابری شده که خود یکی از مهمترین مؤلفههای سنجش پایداری یا شکنندگی دولت برشمرده میشوند.
ادامه مطلب
پویاییهای در حال تحول
هند، پاکستان و طالبان افغانستان
اختلافات فزاینده بین کابل و اسلام آباد منجر به تشدید خصومتهای مرزی و نقض مکرر تمامیت ارضی و حاکمیت بین متحدان سابق شده است. در همین حال، هند با رژیم افغانستان به صورت عملگرایانه برخورد میکند و احتیاط را با دیپلماسی واقعگرایانه ترکیب میکند.
ادامه مطلب
نقطه تنفس ایران در تحریم ها
چابهار؛ نقطه تلاقی رقابتهای ژئواستراتژیک
نوید فاضلی گفت: «چابهار، تنها بندر ایران در اقیانوس هند است که میتواند توازن ژئواستراتژیک جدیدی را در منطقه ایجاد کند و جایگاه ایران بهعنوان بازیگر مرکزی اقتصاد منطقه را تثبیت نماید.»
ادامه مطلب
پروژه آشوب از دوحه تا استانبول
پاکستان، طالبان و مساله افغانستان+دانلود
نویسنده: عبدالناصر نورزاد
ادامه مطلب
تبعات شکست مذاکرات پاکستان و طالبان افغانستان در استانبول بر مناسبات ایران
تهران در نقش «میانجی واقعگرا»
در شرایطی که فضای بیاعتمادی میان اسلامآباد و کابل در حال گسترش است، ایران میتواند نقش «میانجی واقعگرا» را ایفا کند؛ نقشی که نه از سر مداخله، بلکه از منظر مسئولیت امنیتی و منطقهای تعریف میشود. آینده صلح و ثبات در شرق ایران، به موفقیت چنین ابتکاراتی وابسته است؛ ابتکاراتی که اگر با تدبیر و هماهنگی نهادهای منطقهای همراه شود، میتواند از شعلهور شدن دوباره جنگی جلوگیری کند که تبعاتش بهسرعت از مرزها فراتر میرود.
ادامه مطلب
از غنیسازی تا جنگسازی؛
افغانستان در مدار جدید امنیت سعودی ـ پاکستانی
فاطمه خادم شیرازی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: پاکستان در چند دهه گذشته بهای سنگینی برای حفظ و توسعه زرادخانه هستهای خود پرداخته است. در دورههای فقر و انزوا، کمکهای مالی عربستان حیات سیاسی اسلامآباد را تضمین میکرد و از دل همین وابستگی، توافقی نانوشته شکل گرفت: هرگاه ریاض در معرض تهدید قرار گیرد، اسلامآباد نوعی حمایت بازدارنده ارائه میدهد.
ادامه مطلب
واشینگتن مسئولیتها را تقسیم میکند
نگاه امریکا به پیمانهای امنیتی جدید منطقه
ترامپ تلاش کرده است تا مسئولیت بیشتری را برای حفظ امنیت به متحدان ایالات متحده در منطقه منتقل کند، تا حد امکان از دخالت مستقیم نظامی در درگیریهای منطقه اجتناب کند و از تبدیل آنها به جنگهای منطقهای که نیروهای آمریکایی در آن دخیل باشند، جلوگیری کند.
ادامه مطلب
پاکستان مجری کدام برنامه است؟
رعب مهندسیشده در آسمان کابل
عبدالناصر نورزاد در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: حملات اخیر پاکستان بر اهداف خاص در کابل، تاکتیکی امنیتی و بخشی از روند پیچیدهای برای اغفال و مهار صفآرایی چین، روسیه، ایران و بهویژه هند است.
ادامه مطلب
پایان فرصت، آغاز مجازات:
طالبان در تلهٔ بیثباتی کنترلشدهٔ امریکا
عبدالناصر نورزاد در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: در این چارچوب، آنچه اکنون مشاهده میکنیم نه یک نزاعِ صرفِ فُرماتیکِ محلی که پروسهای پیچیده و چند سطحی است: آمریکا طالبان را بهعنوان یک فرصتِ استراتژیک مدیریت کرده؛ پاکستان از این مدیریت برای تضمین منافعِ شکنندهٔ خود استفاده کرده؛ و طالبان در این فرایند هم قربانیِ ابزارسازیاند و هم مخاطرهٔ تنبیه، زیرا هرگاه بیش از حد «خودمختار» عمل کنند، تبدیل به هدفِ اصلاح یا حذفِ تاکتیکی میشوند.
ادامه مطلب
گفتوگوهای ایران و پاکستان در پی تشدید بحران مرزی افغانستان
روی خط تنش
درگیریهای اخیر میان افغانستان و پاکستان، بار دیگر شکنندگی نظم امنیتی در جنوب آسیا را آشکار کرده است. در حالی که دو کشور وارد چرخه خطرناک اقدام و واکنش نظامی شدهاند، نقش میانجیگرانه و واقعگرایانه ایران میتواند کلید بازگشت ثبات نسبی به منطقه باشد. تهران با بهرهگیری از روابط دیرینه و اعتماد متقابل با هر دو کشور، قادر است ابتکار عملهای دیپلماتیک تازهای را برای مهار بحران و جلوگیری از گسترش ناامنی در مرزهای شرقی خود به اجرا بگذارد.
ادامه مطلب
از پیمان پاکستان - عربستان تا نزدیکی روابط ترکیه و مصر
پیمانهای منطقهای جدید خاورمیانه چه ماهیتی دارند
خاورمیانه در حال حاضر دستخوش یک تحول بزرگ است، شاید حتی مهمتر از چرخههای قبلی تغییر در منطقه. یک درک منطقهای وجود دارد که چشمانداز فعلی تشدید و تنش، حداقل برای میانمدت، ادامه خواهد یافت.
ادامه مطلب
جنگی بر سر آب، مرز و مذهب
بحران کشمیر زیر ذرهبین ژئوپلیتیک
حسین صالحی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: کشمیر تنها یک اختلاف مرزی ساده نیست، بلکه گرهگاه منافع ژئوپلیتیکی، منابع آبی، حساسیتهای مذهبی و هویتهای قومی میان دو کشور مهم جنوب آسیاست. درک اهمیت این منطقه از منظر هر یک از طرفهای درگیر، به روشنتر شدن پیچیدگیهای بحران کمک میکند.
ادامه مطلب
تحلیل پیمان دفاعی ریاض – اسلام آباد
امنیت در تلاقی منافع
شقایق متقی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: پیمان دفاعی دو کشور پاکستان و عربستان سعودی ابزاری برای بازدارندگی سیاسی و نمادین است. پاکستان با وضعیت داخلی شکننده بعید به نظر میرسد که برای عربستان وارد جنگ مستقیم شود. از سمت دیگر، ریاض از این پیمان به عنوان اهرم فشار در برابر هند، ایران و حتی آمریکا استفاده خواهد کرد.
ادامه مطلب
پیمان دفاعی عربستان-پاکستان:
بازتعریف توازنهای منطقهای در محیطی متزلزل
عباس عبدالخانی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: یکی از ابعاد مهم و پرچالش پیمان، موضوع هستهای بودن پاکستان است. اگرچه هیچ بندی در متن رسمی به موضوع بازدارندگی هستهای اشاره نکرده است، اما حضور کشوری با توان هستهای در یک پیمان دفاعی، پیام بازدارنده غیرمستقیم و پرمعنایی دارد. این امر موجب نگرانی برخی بازیگران منطقهای و فرامنطقهای شده است، زیرا حتی اگر تعهد هستهای رسمی وجود نداشته باشد، نفس نزدیکی عربستان به یک قدرت هستهای مسلمان میتواند موازنه تهدید را در ذهن اسرائیل و آمریکا تغییر دهد.
ادامه مطلب
همکاری نظامی بحرین و پاکستان پس از توافق ریاض و اسلامآباد
تنها قدرت اتمی جهان اسلام در برابر تنها قدرت اتمی خاورمیانه
هدف اصلی کشورهای عربی از تقویت روابط دفاعی با پاکستان، ایجاد نوعی بازدارندگی در برابر اسرائیل است. اسرائیل به عنوان تنها قدرت هستهای در خاورمیانه، پس از هفتم اکتبر سیاستهای تهاجمیتری را در منطقه در پیش گرفته و این مساله نگرانی بسیاری از کشورهای عربی را برانگیخته است. از سوی دیگر، پاکستان به عنوان قدرت اتمی جهان اسلام، میتواند به عنوان وزنهای مهم در معادلات بازدارندگی منطقهای ایفای نقش کند و این همان نقطهای است که همکاریهای اخیر را معنادار میسازد.
ادامه مطلب
توطئههای احتمالی تلاویو و اقدامات مهارکننده چه میتوانند باشند؟
اسرائیل و پیمان نظامی عربستان و پاکستان
تا زمان نگارش این مطلب، هیچ اظهار نظر رسمی از سوی مقامات اسرائیلی در مورد امضای این توافقنامه منتشر نشده است، مگر اینکه آنچه روزنامه اسرائیل هیوم در ۲۰ سپتامبر گزارش داد را به عنوان اعتراض غیرمستقیم به اقدام عربستان سعودی در نظر بگیریم. این روزنامه نوشت: «دولت بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر، به محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان سعودی اطلاع داد که آماده نیست هیچ تلاشی برای گنجاندن تشکیلات خودگردان فلسطین در تشکیلاتی که پس از پایان جنگ در نوار غزه تشکیل خواهد شد، طبق خواسته پادشاهی، انجام دهد. بنابراین، اسرائیل به وضوح اعلام میکند که علاقهای به عادیسازی روابط با ریاض ندارد.»
ادامه مطلب
تقابل تازه بر سر بگرام
از تهدیدهای ترامپ تا پاسخ صریح طالبان
در روزهای اخیر، کشمکش بر سر پایگاه هوایی بگرام دوباره به صدر اخبار بازگشته است. دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، در دو نوبت متوالی و به فاصله چند روز، خواستار بازپسگیری این پایگاه شده و حتی تهدید کرده است که در صورت امتناع طالبان، «اتفاقات بدی» در پیش خواهد بود.
ادامه مطلب
سرمایهگذاری شکستخورده بر هند
چرا امریکا باید روی پاکستان حساب کند؟
سرمایهگذاری آمریکا روی هند، برخلاف انتظار، چندان موفق نبوده است. هند نهتنها بهطور کامل با خواستهای آمریکا همسو نشد، بلکه سیاست «چندقطبیگرایی» را دنبال کرد.
ادامه مطلب
لزوم بازتعریف مجدد سیاستهای دفاعی
الگوی بازدارندگی هند بین دو دشمن اتمی برای ایران
محمد مونسان در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: هند علیرغم تاثیرپذیری از آمریکا، هرگز زیر یوغ آمریکا نبوده و در بسیاری موضوعات مهم مانند ارتباط تسلیحاتی با روسیه بهطور مستقل عمل کرده چراکه میداند چنان سطح بالایی از بازدارندگی را برای ارتش کشور خود فراهم کرده است که هیچ کشوری نمیتواند به آن زور بگوید و نظرات خود را دیکته کند.
ادامه مطلب
چهار سال پس از بازگشت طالبان؛ فرصتها، تهدیدها و معادلات جدید منطقهای
طالبان در آستانه تثبیت، اما با مشروعیت شکننده
در حالی حکومت طالبان وارد پنجمین سال حکومت دوم خود شده است که نهتنها افغانستان را از چرخه بحران خارج نکرده بلکه ابعاد تازهای از مشکلات را آشکار ساخته است. اقتصاد کشور در رکود عمیق بهسر میبرد؛ میلیونها افغان در مرز فقر مطلق زندگی میکنند و فرصتهای شغلی به شدت محدود شده است. این شرایط باعث شده موج مهاجرت و پناهجویی ادامه یابد و بار سنگینی بر دوش کشورهای همسایه از جمله ایران بگذارد.
ادامه مطلب
تقویت روابط نظامی پاکستان و آمریکا در بحبوحه تحولات منطقهای
پلی دوباره به واشنگتن
دومین سفر فیلد مارشال عاصم منیر فرمانده ارتش پاکستان، به آمریکا در کمتر از دو ماه گذشته نشاندهنده روند تقویت روابط نظامی میان اسلامآباد و واشنگتن است. دیدارهای مکرر منیر با مقامات ارشد نظامی آمریکا مانند ژنرال جان دان کین، رئیس ستاد مشترک ارتش ایالات متحده، و شرکت او در مراسم انتقال فرماندهی در فرماندهی مرکزی آمریکا، نمادی از تعمیق همکاریهای دفاعی دو کشور است. این روند پس از سالها تنش و بیاعتمادی، به نوعی احیای روابط استراتژیک به شمار میرود که برای هر دو طرف منافع مهمی دارد. از یک سو، پاکستان به دنبال تضمین امنیت ملی و کمکهای نظامی است تا در برابر تهدیدات منطقهای و داخلی خود مقابله کند و از سوی دیگر، آمریکا درصدد حفظ نفوذ و حضور خود در منطقه حساس جنوب آسیا است.
ادامه مطلب
ماهیت همکاریای که در حال تکامل است
پاکستان شریک امنیتی - نظامی تاریخی کشورهای عربی خلیج فارس
همکاری دفاعی پاکستان با پادشاهیهای خلیج فارس ممکن است به گونهای به نظر برسد که در آن یک قدرت متوسط بزرگتر با ارتشی توسعهیافته و حرفهای تصمیم میگیرد از شرکای خود حمایت کند و به ایجاد ظرفیت نظامی آنها کمک کند. با این حال، رزمایشهای مشترک برگزار شده بین کشورهای خلیج فارس و پاکستان برای پاکستان نیز مفید است. در واقع، این رزمایشها به نیروهای مسلح پاکستان امکان میدهد تا در معرض سیستمها و پلتفرمهای تسلیحاتی پیشرفته تولید غرب قرار گیرند که اسلامآباد ممکن است از زمان سرد شدن روابطش با ایالات متحده در سالهای اخیر، دسترسی به آنها را از دست داده باشد.
ادامه مطلب
نگاهی به تبعات تغییر دکترین اتمی
طرحی برای امنیت غیرهستهای
کوروش احمدی می نویسد: ایران در ۲۳ سال گذشته با بحرانی درباره مسئله هستهای مواجه بوده است. منشأ این بحران، ادعای غرب مبنی بر ابعاد نظامی داشتن برنامه هستهای ایران بوده است. این در حالی است که مقامات عالیرتبه همواره تأکید کردهاند که برنامه هستهای ایران صرفا صلحآمیز است؛ تا آنجا که رهبری طی فتوایی بر حرمت برنامه هستهای تسلیحاتی تأکید کردند.
ادامه مطلب