بازخوانی یک خاطره

دیپلماسی ایرانی: دیدیم و شنیدیم که در شبکه‌های اجتماعی نام سید سرباز‌ روح‌الله رضوی از سوی برخی سیاسیون به بهانه کسی که در حمله به سفارت انگلیس در سال‌های پیش شریک ماجرا بوده بر سر زبان ها افتاده که از آن جمله است مصاحبه چالشی حسین دهباشی با ایشان در این باره؛ و یا نوشته کوتاه دکتر مجید مرادی در  کانال تلگرامی اش و هندی تبار نامیدن او که البته دور از واقعیت نیست اما به نظر نگارنده، حقیقت و روی دیگری هم دارد. پیش از ورود به جزئیات موضوع، این سوال را مطرح می کنم که آیا کشورها از جمله جمهوری اسلامی ایران، حق قبول شهروندی برخی از شهروندان کشور دیگری را به دلیل قانونی دارند یا خیر؟ اگر قبول شهروندی با شروط مختلف ممکن است که هست پس اشکال وارده مبنی بر هندی‌خواندن و فعالیت رسانه ای اش در ایران نمی تواند درست باشد. واقعا جایگاه این قضیه در دیپلماسی سیاسی و فرهنگی کجاست و چه تعریفی بر آن مترتب است؟ پاسخ به این پرسش می تواند احیانا ابهامات قانونی در این زمینه را بزداید.

حال اگر سرباز ‌روح‌الله رضوی را فارغ از هر گونه نقش سیاسی و از نگاه یک جناح سیاسی بشناسیم و درباره او داوری کنیم، آنگاه این یادداشت کوتاه می تواند در این ارتباط مفید باشد. اما نگارنده نمی تواند این نکته را یادآور نشود و نپرسد که چرا در جامعه ما شخصیت ها و افراد وقتی در یک نقشی ظاهر می شوند (بخوانیم: نقش مجری کارشناس برنامه به وقت ایران شبکه خبر سیما) عده‌ای به دنبال آن هستند تا نقش فعلی او را تحت الشعاع نقش های قبلی اش قرار دهند؛ البته که یک فعال رسانه ای را می توان به خاطر فعالیت های گذشته اش به نقد کشید اما آیا می توان او را با هر نوع گرایشی از حضور در صحنه های سیاسی و اجتماعی محروم کرد؟ وقتی ولی نصر می تواند مشاور اوباما باشد و از موضع یک آمریکایی و در هماهنگ با ساختار سیاسی ایالات متحده سخن بگوید و در مقام یک کارشناس دموکرات، سیاست های ترامپ را نقد فنی بکند، پس چگونه یک هندی تبار در عین حال شهروند ایرانی نمی تواند در هماهنگ با سیاست خارجی ایران سخن بگوید یا به فعالیت رسانه ای بپردازد؟! تا پیش از برنامه به وقت ایران شبکه سیما، چندان نامی از این فرزند ایران یا بهتر است بگوییم این کشمیری ایرانی و یا ایرانی کشمیری که غلبه اصل هویت بر ملیت را می نمایاند نبود – مگر اینکه ندانیم گوشه ای از ایران فعلی در کشمیر جامانده است! اگر نبود کار مؤثر و جمهوری‌اسلامی‌پسندی از او در رسانه ملی، شاید چندان دیده نمی شد و آن نقدها هم مطرح نمی شد.

واقعا سرباز ‌روح‌الله، این جوان با انگیزه کیست و چه پیشینه ای دارد؟

مجری و کارشناس فعلی برنامه به وقت ایران شبکه خبر سیما، فرزند مرحوم سید قلبی حسین رضوی کشمیری را از گذشته‌های دور وقتی که دستش در دست پدر بود می‌شناسم و در کنارشان بودم، آن سال‌هایی که علاقمندان و شیفتگانی از شبه قاره برای تحصیل علوم دینی و ترجمه و نشر کتاب‌های اسلامی به زبان اردو و انگلیسی به ایران آمدند – از سال ۱۳۶۷  که اوج فعالیت معاونت بین‌الملل سازمان تبلیغات اسلامی با مدیریت انقلابی آیت الله محمد علی تسخیری بود که نگارنده در همان ارتباط به فعالیت فرهنگی اجرایی اشتغال داشت.

مدتی پس از وقوع انقلاب اسلامی، مرحوم پدرش که در علائق شیعی سر پرشوری داشت مانند خیل شیفتگان امام خمینی (رحمه الله علیه) و انقلاب اسلامی در شبه قاره، برای ترجمه و نشر کتاب‌هایی که در ایران به وسیله طلاب دینی شبه قاره به زبان اردو ترجمه می‌شد از کشمیر هندوستان به ایران آمد. او در کنار تحصیل علوم دینی، کتاب‌های اسلامی ترجمه شده به زبان اردو را خطاطی می‌کرد و بعد به چاپ می‌رسید، زیرا آن زمان دستگاه تایپ اردو وارد ایران نشده بود. سید قلبی حسین رضوی گاهی هم خود مترجم کتاب های مذهبی از فارسی به اردو بود. او در شیفتگی به ایرانِ پس از انقلاب زبانزد و یک سروگردن بالاتر از خیل عاشقان منطقه شبه قاره به امام و راه و خط امام بود و پرواضح است که باید علت ملیت و هویت اسلامی ایرانی سرباز ‌روح‌الله را در علاقه عجیب پدرش به امام و انقلاب اسلامی جست.

مقایسه کنید ماجرای ایرانی بودن سرباز روح الله را با ایرانیانی که پس از انقلاب اسلامی بدون سابقه مجرمانه و صرفا به خاطر عدم تحمل فضای فرهنگی به اروپا و آمریکا مهاجرت کردند و دیگر برنگشتند!

ناگفته نماند بسیاری از کارشناسان شیعه هندی برای کار در امور فنی مهندسی و از جمله دینی و روزنامه‌نگاری و تهیه نشریات علمی و تبلیغی که به ایران آمده بودند بعد از سال ها فعالیت به کشور خود بازگشتند، اما گویی که بازگشت برای برخی همچون روح‌الله آسان نبود. وابستگی و نیاز طرف پذیرنده گاهی به میزان علاقه و انگیزه طرف پذیرش شونده بستگی دارد.

آری، پدر روح‌الله او را به ایران آورد و فرزند ماهیتاً ایرانی‌اش را ایرانی‌تر کرد. حالا روح‌الله، حضورش در فرهنگ و سیاست بین المللی ایران را از پدرش به ارث برده و معلوم است که نامش را هم از کجا گرفته است.

ناگفته نماند پس از انقلاب اسلامی در کشورمان، حضور خارجیان علاقمند به کار در حوزه های برون مرزی برای توسعه امور رسانه ای و علمی فرهنگی آنقدر متداول بوده و هست که بتوان بر حق شهروندی شان هم در ایران تاکید کرد و شرایط و زمینه ‌‌های آن را تسهیل و فراهم ساخت. 

در پایان، ذکر این نکته خالی از لطف نیست که نگارنده این سطور، نقدهای جدی‌‌ای به روش فعالیت صدا و سیما از جمله برنامه به وقت ایران را وارد می‌داند، از آن نظر که در گزینش کارشناسان خبره در مباحث بین المللی، باید چتر بزرگتری را برای حضور انواع کارشناسان در نظر بگیرد تا در سایه آن بتوان انواع نظرها را پوشش داد.

* کتابی در شرح زندگانی مرحوم سید قلبی حسین رضوی، پدر سید سرباز روح‌الله، به وسیله انتشارات سوره مهر منتشر شده که می تواند بکار علاقمندان به تاریخ شیعیان کشمیر بیاید.