سوریه به چه قیمتی میانجی گر اروپا و ایران خواهد شد
نویسنده خبر:
على موسوى خلخالى
نیکولا سارکوزی، رئیس جمهور فرانسه و رئیس دوره ای اتحادیه اروپا، برای حل بحران هستهای ایران از سوریه کمک خواسته است. بشار اسد، رئیس جمهور سوریه، گفت:« از ایرانیها می خواهم سند محکمی ارائه کنند تا ثابت کند به دنبال تولید سلاح هستهای نیستند.»
![سوریه به چه قیمتی میانجی گر اروپا و ایران خواهد شد](/images/www/fa/news/news-primary/2008/14.jpg)
سفر بشار اسد به پاریس تنها به عادیسازی و گسترش روابط با فرانسه خلاصه نشده است. این بار نیکولا سارکوزی که میزبان 43 کشور جهان از جمله بشار اسد به مناسبت آغاز به کار اتحادیه اروپا – مدیترانه و روز ملی فرانسه است و علاوه بر آن یک هفته پیش ریاست اتحادیه اروپا را نیز بر عهده گرفته علاوه بر عادی سازی روابط با فرانسه برای حل بحران هستهای ایران خواستار کمک سوریه نیز شده است.
این موضوعی است که بشار اسد رئیس جمهوری سوریه خود در مصاحبههایش در فرانسه به آن اشاره کرده است. به گفته بشار اسد سارکوزى از وی خواسته در موضوع هستهاى ايران ميانجىگرى کند.
بشار اسد، رئيس جمهورى سوريه در مصاحبهاى با شبکه تلويزيونى ب اف ام در پاسخ به پرسشی درباره اين که آيا وى حاضر است در موضوع هستهاى ايران که اين کشور را با اتحاديه اروپا و امريکا رو در رو قرار داده است، میانجیگری کند، گفت:« حتما و اين مطلبى است که نيکولا سارکوزى، رئيس جمهورى فرانسه از وى خواسته است. اما براى اين منظور و کسب موفقيت بايد دقيق و صريح بود. به همين دليل بايد چارچوب کار مشخص باشد و چارچوب موجود توافق نامهها، قوانين و مقررات بين المللى است. »
بشار اسد همچنین گفت:« در مورد برنامه هستهاى ایران نيز قوانين بين المللى وجود دارد که به تمام کشورها اين حق را مى دهد از رآکتور هستهاى غيرنظامى برخوردار شوند و برای رسیدن به اين هدف مى توانند به توليد سوخت مورد نياز رآکتور بپردازند. »
وی در گفت و گوی دیگری با رادیو فرانسه هر گونه اقدام نظامی علیه ایران را به شدت رد کرد و گف: «اقدام نظامی علیه ایران برای جهان، پرهزینه خواهد بود و آمریکا و اسرائیل، بهای چنین حملهای را خواهند پرداخت. به اعتقاد من عواقب چنین حملهای سالها و شاید دهها سال ادامه داشته باشد.»
بشار اسد در ادامه افزود:« به دنبال درخواست نیکولا سارکوزی، رئیس جمهوری فرانسه با طرف ایرانی دیدار خواهد کرد تا به حل مناقشه هسته ای کمک کند. من از ایرانیها خواهم خواست سند محکمی که ثابت کند به دنبال تولید سلاح هستهای نیستند، ارائه دهند. »
اسد همچنین تاکید کرد، این نخستین بار است که از ما می خواهند نقشی به عهده بگیریم، تا کنون از ما تنها نظرمان خواسته می شد.
رئیس جمهور سوریه گفت:« هر کشوری مطابق حقوق بین الملل، حق دسترسی به انرژی هسته ای و تولید سوخت هسته ای را دارد. اما آنها ( غربیها ) نمی خواهند ایران این کار را انجام دهد که این خلاف حقوق بینالملل است. چرا باید ایران از انجام این کار نهی شود؟ »
در همین حال حسين شريعتمدارى مدير مسئول روزنامه کيهان در گفتوگو با شماره روز دوشنبه روزنامه الشرق الاوسط چاپ لندن در پاسخ به سوالى درباره درخواست نيکولا سارکوزى رئيس جمهوری فرانسه از بشار اسد همتاى سورى وى در نشست اتحاديه اروپا - مديترانه در پاريس براى ميانجىگرى درباره پرونده هستهاى ايران گفت:« ما موضع خود را به طور مستقيم با غرب اعلام مىکنيم اما اگر بشار اسد مىخواهد مواضع اعلام شده ما را تکرار کند هيچ مانعى وجود ندارد. »
سوریه وارد بازی میشود؟
تنشهای ایران و غرب طی ماههای اخیر به شدت افزایش یافته است. اوجگیری تنشها زمانی آغاز شد که شائول موفاز وزیر مسکن اسرائیل تهدید کرد، فعالیتهای هستهای ایران را هر طور شده حتی به قوه زور باید متوقف کرد.
همزمان با اظهارات وی نیروی هوایی اسرائیل مانور نظامی مشترکی را در سواحل دریای مدیترانه به کمک یونانیها انجام داد که هدف از آن، آزمایش مسافتهای بالای 1500 کیلومتر و نحوه سوختگیری در چنین مسافتی بود. از آنجا که فاصله اسرائیل تا تاسیسات هستهای نطنز در حدود 1500 کیلومتر است از این رو نتیجهگیری شد که مانور نظامی اسرائیل در راستای تهدید علیه ایران صورت گرفته است.
در مقابل ایران نیز علیه اسرائیل و پس از آن ایالات متحده آمریکا موضع گرفت و اعلام کرد، هر گونه حمله نظامی به خاکش را به شدت پاسخ خواهد داد. ایران همچنین تهدید کرد، تنگه هرمز را که نزدیک به 40 درصد انرژی جهان از آن میگذرد و شریان اقتصادی جهان محسوب میشود را خواهد بست. ایران سه بار این تهدید را تکرار کرد. پس از مدت کوتاهی ایالات متحده آمریکا اعلام کرد، قصد دارد با هدف مهار تهدید ایران مبنی بر بستن تنگه هرمز مانور نظامی دریایی را با حضور دو ناو آمریکایی و با مشارکت دو ناو بریتانیایی و ناوهای بحرینی برگزار کند.
بلافاصله پس از آن ایران مانور نظامی خود را در آبهای خلیج فارس انجام داد و پنج موشک جدید را به آزمایش کرد که با واکنش غرب نیز مواجه شد. اروپا و آمریکا آزمایش موشکی ایران را تهدید امنیتی تلقی کردند و نگرانیهای خود را نیز به هیچ عنوان پنهان نکردند. این روند را گفتیم تا نشان دهیم در روزهای اخیر تا چه اندازه نگرانیهای ایران و غرب از هم بالا رفته است.
از سوی دیگر اگر به متحدان استراتژیک ایران بنگریم، میبینیم که سوریه متحد اصلی ایران بوده است. وی اکنون به فرانسه رفته تا ضمن عادیسازی روابط با آن کشور و بهتر است بگوییم اتحادیه اروپا صفحه تازهای در روابط دیپلماتیکش با دنیا بگشاید. پر واضح است که سوریه با اروپا و به ویژه فرانسه بر سر لبنان دست به یک معامله بزرگ زد. زمینه برقراری آرامش در لبنان را مهیا کرد تا در مقابل از امتیازهای غرب بهره ببرد.
اگر به وضعیت کنونی سوریه در منطقه و جهان نگاهی بیاندازیم، حقایق تازهای را برداشت میکنیم. سوریه با اسرائیل در حال مذاکره است و اسرائیل در برابر بازگرداندن بلندیهای جولان خواستار قطع همکاریهای نزدیک سوریه با ایران و پایان دادن به حمایتهایش از حماس و حزبالله است. بلندیهای جولان برای سوریه بسیار مهم است و پس گرفتن آن به اندازهای برای سوریه حیاتی است که میتواند در نهایت قدرت تازهای را در عرصه منطقهای و عربی برای آن به وجود آورد.
پیش از این به نقل از هفتهنامه اشپیگل که آن هم از مقامهای امنیتی آلمان نقل کرده بود، آوردیم که غربیها به اسناد تازهای دست یافتهاند که نشان میدهد، نیروگاه هستهای که توسط اسرائیل بمباران شده بود، محلی برای استفاده فعالیتهای هستهای ایران و کره شمالی نیز بوده است. آن مجله در ادامه میافزاید، سوریه در صدد است که حمایتهای خود را از فعالیتهای هستهای ایران قطع کند.
شاید به راحتی بگوییم، این موضوع دروغ است. اما نباید فراموش کنیم در دنیای دیپلماسی ابزار فشار با هر چیزی ممکن است حتی اگر آن ابزار بر اخبار دروغ مبتنی باشد. در وضعیت فعلی سوریه بر سر لبنان با اروپا کنار آمده و توانسته ضمن آشتی با اروپا امتیازهای تازهای نیز به دست آورد. از این رو به هیچ وجه تمایل ندارد که پرونده تازهای علیهش گشوده شود و هر آنچه به دست آورده است را از دست دهد. به ویژه این که به پیشبرد مذاکرات صلح با اسرائیل بسیار امیدوار است و در عین حال خصومت آمریکا با خود را نیز به خوبی میبیند.
این نکتهای است که اروپاییها به خوبی از آن آگاهند. به همین دلیل است که سارکوزی از بشار اسد میخواهد در پرونده هستهای ایران وساطت کند. وساطتی که طبیعتا با چگونگی بهبودی روابط با آن ارتباط مستقیم دارد.
در مقابل پاسخ بشار اسد نیز قابل تامل است. بشار اسد در گفت و گویش با رادیو فرانسه گفت:« به دنبال درخواست نیکولا سارکوزی، رئیس جمهوری فرانسه، با طرف ایرانی دیدار خواهد کرد تا به حل مناقشه هسته ای کمک کند. من از ایرانیها خواهم خواست سند محکمی که ثابت کند به دنبال تولید سلاح هستهای نیستند، ارائه دهند. »
این گفته بشار اسد قابل تامل است. یکی از پرسشهایی که بوجود میآید این است که آیا بشار اسد که تا دیروز بدون هیچ قید و شرطی از فعالیتهای هستهای ایران حمایت میکرد، اکنون چگونه شده که خواستار ارائه سند محکمی از سوی ایران برای ثابت کردن صلحآمیز بودن فعالیتهای هستهای آن است؟ آیا این اظهار نظر منطبق با خواسته غرب نیست که دائما از ایران خواسته است که برای اثبات صلحآمیز بودن فعالیتهای هستهایش سند محکم ارائه دهد؟
از این رو است که میتوان در گزارش اشپیگل درباره امکان تغییر موضع سوریه نسبت به فعالیتهای هستهایران کمی بیشتر تامل کرد. شاید هم به همین دلیل است که حسین شریعتمداری مدیر مسئول کیهان از سخنان بشار اسد چندان استقبال نمیکند و میگوید ما ما موضع خود را به طور مستقيم با غرب اعلام مىکنيم اما اگر بشار اسد مىخواهد مواضع اعلام شده ما را تکرار کند هيچ مانعى وجود ندارد.
در این جا نکته دیگری نیز وجود دارد. کشورهای عربی نظیر عربستان سعودی و مصر مشابه همان دغدغهای را دارند که غرب از آن دائما سخن میگوید. قرار است این کشورها پس از بازگشت بشار اسد از فرانسه با وساطت عمرو موسی دبیر کل اتحادیه عرب تشکیل جلسه داده و رابطه خود را با سوریه عادی کنند. این بدان معنا است که سوریه باز هم به اعراب و غرب که دیدگاههایشان نسبت به ایران به هم نزدیکتر است، نزدیکتر میشود.
به نظر میرسد سوریه این بار هم سوریه قصد دارد وارد معامله تازهای شود. این بار معامله بر سر ایران است. این که چه چیزی در نهایت معامله میشود، باید نشست و دید. چیزی که مسلم است اتفاقات بسیاری در آینده انتظارمان را میکشند. شاید این اتفاقات معادلههای منطقه را تغییر دهد.
نظر شما :