درد جنگ با ایران برای اروپا

دیپلماسی ایرانی: پیش از اولین اجلاس خود پس از آغاز جنگ در ایران، رهبران اتحادیه اروپا بر سر یک چیز توافق دارند: آنها باید اقدامات فوری را برای جلوگیری از افزایش غیرقابل کنترل قیمت انرژی انجام دهند.

اما دولت‌ها در مورد چگونگی برخورد با این مشکل – و اینکه وظیفه کیست – اختلاف نظر دارند.

برخی از کشورها از کمیسیون اروپا می‌خواهند که برای محافظت از شهروندان و شرکت‌هایشان در برابر افزایش قیمت سوخت، اقداماتی انجام دهد و مداخلات گسترده در سیاست‌های زیست‌محیطی و بازارهای انرژی اتحادیه اروپا برای دستیابی به کاهش هزینه‌های کوتاه‌مدت را خواستار هستند.

برخی دیگر اصرار دارند که اتحادیه اروپا باید قوانین موجود خود را حفظ کند و بر اقدامات بلندمدت برای کاهش وابستگی این اتحادیه به سوخت‌های فسیلی گران‌قیمت تمرکز کند و اصرار دارند که اقدامات امدادی فوری مسئولیت پایتخت‌های ملی است.

انتظار می‌رود این بحث بر جلسه رهبران در بروکسل در روز پنجشنبه غالب باشد و طرفی که در این بحث پیروز شود، احتمالاً آینده انرژی اتحادیه اروپا را برای سال‌های آینده شکل خواهد داد.

آنتونیو کاستا، رئیس شورای اروپا، در نامه دعوت خود به رهبران نوشت: "تشدید نظامی در خاورمیانه بی‌ثباتی جهانی را باعث می‌شود. ما باید با هم ابزارهایی را که برای بسیج نیاز داریم شناسایی کنیم تا از یک واکنش به موقع، هماهنگ و مؤثر که از شهروندان و شرکت‌های ما محافظت می‌کند، اطمینان حاصل کنیم."

اروپایی‌ها کار زیادی نمی‌توانند انجام دهند – یا مایل به انجام آن نیستند – تا با دلیل اصلی افزایش ۵۰ درصدی قیمت بنزین در این قاره مقابله کنند: انسداد خلیج فارس توسط تهران، که توسط ایالات متحده و اسرائیل در بمباران ایران از اواخر فوریه ایجاد شده است.

به طور کلی، این جنگ باعث شده که دولت‌های اتحادیه اروپا به این توافق برسند که تسریع در تغییر به سمت انرژی پاک و داخلی، حداقل در درازمدت، راه حل آشکار برای قیمت‌های بالای واردات است. اما نبرد در جلسه پنجشنبه بر سر این است که آیا به کمیسیون دستورات لازم برای کار روی اصلاحاتی داده شود که می‌تواند به سرعت قیمت‌ها را برای خانوارها و صنایع کاهش دهد یا خیر.

یک مقام ارشد اتحادیه اروپا که نخواست نامش فاش شود تا جزئیات مربوط به مقدمات اجلاس را فاش کند، گفت: «توافق بر این است که اقدامات مربوط به گذار انرژی – کربن‌زدایی، انرژی پاک خانگی – مسیر درستی برای ادامه است.» این مقام افزود: «اما رهبران می‌خواهند اقدامات مشخصی برای کاهش قیمت‌ها در کوتاه‌مدت نیز ببینند. فکر می‌کنم در اینجا هیچ رازی وجود ندارد که مواضع متفاوتی در مورد چگونگی مقابله با این موضوع وجود دارد.»

کوتاه‌مدت در مقابل بلندمدت

از سوی دیگر، هیئت اجرایی اتحادیه اروپا ایده‌هایی دارد. اورسولا فون در لاین، رئیس کمیسیون، در نامه‌ای به رهبران در روز دوشنبه، تا حد زیادی مسئولیت را به دولت‌های ملی واگذار کرد و پیشنهاد داد که از قوانین موجود اتحادیه اروپا برای آزادسازی یارانه‌ها و کاهش مالیات برق استفاده کنند.

پیشنهادهای او برای اقدامات در سطح اتحادیه اروپا به سمت راه‌حل‌های بلندمدت‌تر گرایش دارد و نوید اقدامات قانونی برای استفاده کارآمد از شبکه‌های برق، کمک مالی به صنایع انرژی‌بر و اقداماتی برای جلوگیری از افزایش قیمت کربن این بلوک را می‌دهد.

برای کشورهایی که ترجیح می‌دهند بر بلندمدت تمرکز کنند، این رویکرد درست است.

استینتجه ون ولدهوون، وزیر آب و هوای هلند، در مصاحبه‌ای گفت: «برخی از ابتکارات انجام شده در سطح اروپا... به تسریع گذار انرژی در میان‌مدت و بلندمدت کمک خواهد کرد، که تنها راه‌حل واقعی برای این موضوع است. اما برای اقدامات کوتاه‌مدت، ارزیابی مناسب‌ترین گزینه بیشتر به [دولت‌های] ملی بستگی دارد.»

با این حال، دولت‌های حاضر در اردوگاه مداخله‌گرایان کوتاه‌مدت، تردید دارند که این کافی باشد.

کریستوف بولستا، معاون وزیر آب و هوای لهستان، گفت در حالی که این نامه حاوی ایده‌هایی بود که «علاقه ما را برانگیخت»، این پیشنهاد که دولت‌ها می‌توانند ضمن کاهش مالیات انرژی، هزینه بیشتری را صرف یارانه‌ها کنند، غیرقابل تحمل است.

او روز سه‌شنبه گفت: «اگر کسی به من بگوید، بسیار خوب، می‌توانید مالیات خود را کاهش دهید – و در اروپا، بسیاری از کشورها در شرایطی هستند که هزینه‌های گسترده‌ای برای دفاع وجود دارد و فضای مالی بسیار محدودی وجود دارد – این یک پیشنهاد واقعاً دشوار برای رسیدگی است.»

لهستان از جمله کشورهایی است که از کمیسیون درخواست می‌کند قیمت کربن این بلوک را برای کاهش هزینه‌های انرژی مهار کند. سیستم معاملات انتشار گازهای گلخانه‌ای (ETS)، که کارخانه‌ها و نیروگاه‌ها را ملزم به پرداخت هزینه آلودگی ناشی از گرمایش زمین می‌کند، حدود ۱۱ درصد از میانگین هزینه‌های انرژی اروپا را تشکیل می‌دهد، که بسیار کمتر از عوارض یا هزینه واقعی انرژی است. دونالد توسک، نخست وزیر لهستان، و نه رهبر دیگر روز چهارشنبه در نامه‌ای به فون در لاین از او خواستند که به سرعت ETS را با هدف کاهش تأثیر آن بر قیمت برق اصلاح کند. در همین حال، جورجیا ملونی، نخست وزیر ایتالیا، در اجلاس روز پنجشنبه حضور خواهد یافت و اصرار دارد که اتحادیه اروپا ETS را به طور کامل تعلیق کند.

اما یک ائتلاف متقابل از قبل تشکیل شده است و هشت کشور دیگر هشدار می‌دهند که تغییرات اساسی در سیاست اقلیمی برجسته، گذار انرژی و در نتیجه تلاش‌های اتحادیه اروپا برای قطع واردات سوخت فسیلی را تضعیف می‌کند.

تغییر فضا

در بحث ETS، وعده‌های مبهم کمیسیون ممکن است با هدف اجازه دادن به هر دو طرف برای ادعای پیروزی باشد. اما نشانه‌هایی وجود دارد که اردوگاه مداخله‌گرایان در حال از دست دادن جایگاه خود است.

چهار پیش‌نویس بعدی از نتیجه‌گیری‌های اجلاس که توسط POLITICO به دست آمده، نشان می‌دهد که متن مربوط به انرژی در حال تحول است. در حالی که همه تکرارها پیشنهادهای کوتاه‌مدت برای کاهش قیمت‌ها را خواستار هستند، بخش مربوط به اقدامات بلندمدت از ماه مارس تقویت شده و اکنون اصرار دارد که تسریع گذار انرژی «برای کاهش وابستگی به بازارهای ناپایدار سوخت‌های فسیلی ضروری است».

به نظر می‌رسد دو درخواست دیگر برای تغییرات عمده از قبل بی‌نتیجه مانده است.

اتریش و تعداد انگشت‌شماری از کشورهای دیگر از اصلاح طراحی بازار برق اتحادیه اروپا حمایت کرده بودند که بر اساس آن سوخت‌های فسیلی گران‌قیمت عملاً قیمت کلی برق را تعیین می‌کردند.

اما دو مقام به پولیتیکو گفتند که در جلسه سفیران اتحادیه اروپا در روز جمعه، پیشنهاد وین با شکست مواجه شد. پیش از این، هفت کشور به بروکسل هشدار داده بودند که در طراحی فعلی دخالت نکند، زیرا این کار می‌تواند سرمایه‌گذاری در انرژی سبز را تضعیف کند.

ایده دیگری که توسط خود فون در لاین مطرح شد، تعیین سقف برای قیمت گاز بود. اما این پیشنهاد با واکنش سریع صنایع و چندین کشور، به‌ویژه آلمان، مواجه شد.

فون در لاین در نامه روز دوشنبه لحن محتاطانه‌تری داشت و صرفاً به این نکته اشاره کرد که برخی دولت‌ها در بحران‌های گذشته از سقف قیمت استفاده کرده‌اند.

یک مقام ارشد انرژی ملی که نخواست نامش فاش شود تا جزئیات مذاکرات داخلی را فاش کند، گفت: «فکر نمی‌کنم در حال حاضر توافق بر سر تغییرات ساختاری بلندمدت واقعی را شاهد باشیم.» این مقام افزود: «در مورد ETS و طراحی بازار برق، «گروه مسدودکننده [کشورهای عضو] در واقع برای اقدام در مورد این دو موضوع بسیار بزرگ است. از سوی دیگر، اصلاحات کوچک در حال حاضر روی میز است.»

منبع: پولتیکو / ترجمه: سید علی موسوی خلخالی