۱۰ دلیل برای حمایت آنکارا از تهران
سیاستهای ترکیه در تجاوز آمریکا و رژیم صهیونیستی به ایران
نویسنده: دکتر محمدباقر سپهری
دیپلماسی ایرانی: پس از جنگ ۱۲ روزه (۲۳ خرداد تا ۲ تیر ۱۴۰۴) و تجاوز اسرائیل به ایران که با پاسخ قاطعانه ایران همراه شد و همراهی آمریکا در نهایت به آتشبسی شکننده منجر شد که احتمال تجاوز دوباره به ایران را بسیار بالا نشان میداد. این احتمال در ۹ اسفند با حملات آمریکا و اسرائیل و شهادت رهبر معظم انقلاب و تعدادی از سرداران ایران وارد عرصه جنگی نابرابر و تجاوزی آشکار از سوی دو کشور مزبور و کمک های مستقیم و غیرمستقیم کشورهای همسایه شکل واقعی پیدا کرد.
در این میان کشورهای عربی همسایه ایران بهخاطر اختلافات دیرینه با ایران و سرسپردگی به غرب و ضعف در برابر آن، توان جلوگیری از جنگ را نداشتند و از طرف دیگر پایگاههای آمریکایی نیز مبدا تهاجم و تجاوز به ایران هستند در حالی که دیگر کشورهای همسایه از جمله پاکستان، عراق، ترکیه، آذربایجان علاوه بر محکومیت تجاوز بر عدم ادامه جنگ نیز پافشاری میکنند.
در این میان ترکیه طی یازده روز که از جنگ میگذرد با وجود برخی اختلافات سیاسی و ایدئولوژیکی اما در طرف ایران ایستاده و بررسی و تحلیل رسانههای مختلف ترکیه از حمایت آنها از ایران و محکوم کردن تجاوز اسرائیل و آمریکا نشان دارند. حمایتهای ترکیه از ایران علیرغم تفاوت در سیاستها و ایدئولوژی حاکم بر دو کشور، دلایل مختلف سیاسی – امنیتی، اقتصادی و هویتی میتواند داشته باشد که به مواردی از آنها اشاره میشود:
۱- جریان پناهندگان: ترکیه میزبان تقریبا ۴ میلیون پناهنده سوری و افغانی است که در صورت تشدید جنگ و ایجاد ناامنی در ایران، امکان مهاجرت از ایران به ترکیه افزایش مییابد. ترکیه نمیخواهد این معضل بزرگ را دوباره تجربه کند و پذیرای پناهندگانی هم از ایران باشد بنابراین فروپاشی ایران و یا تداوم جنگ میتواند این مساله را تقویت کند.
۲- اندیشههای اسلام گرایانه حزب حاکم: هر چند نگاه سیاسی و ایدئولوژیکی در چارچوب دین و مذهب در ترکیه و ایران متفاوت است اما در رویکردی کلی، حزب اسلامگرای ترکیه (آک پارتی) و در راس آن اردوغان، رئیس جمهور این کشور تمایل ندارند ایران به کشوری لائیک تبدیل شود و اعتقادات دینی در منطقه تضعیف شود. از سوی دیگر لائیکهای ترکیه در حال قدرت گرفتن هستند و این مساله هم برای حزب حاکم نگران کننده است.
۳- معضل کردها: بحث دیگر که اشتراکات ترکیه و ایران را شکل میدهد گروههای کردی تجزیهطلب هستند. گروههای کومله، پژاک (ایران)، پ.ک.ک (ترکیه)، ی.پ.گ (سوریه) از جمله گروههای تروریستی هستند که در اغلب کشورها نیز به عنوان تروریست شناخته میشوند اما همین گروهها در بزنگاههایی آلت دست غرب برای فشار آوردن به ایران و ترکیه میشوند. گروههای کومله و پژاک در ایران فعالند و با هدف تجزیه مناطق کردنشین ایران فعال هستند و در آنسو هم پ.ک.ک دهههاست در ترکیه برای تجزیه تلاش میکند. در این جنگ نیز گروههای کردی از ترامپ برای جدا کردن کردستان ایران تقاضای کمک دارند که اگر این اتفاق بیافتد طبیعتا برای ترکیه نیز تبعات فراوانی دارد.
۴- سیاستهای تورانیستی: ترکیه در سیاستهای منطقهای بهدنبال تقویت جغرافیای تورانی است که در این زمینه نگاه ویژهای به ترکهای ایران و منطقه آذربایجان دارد. در ترکیه به آذربایجان ایران به عنوان سرزمین همزبان و همنژاد تاکید میشود و طی دو دهه اخیر این تفکر ناسیونالیستی تقویت و تشدید شده است. در حالیکه تا دهههای قبل به صفویان به چشم دشمن عثمانی نگاه میکردند اما طی سالهای اخیر در رسانهها و شبکههای تلویزیونی، دانشگاهها و... از صفویان به عنوان حکومتی ترک و شاه اسماعیل نیز به عنوان یکی از قهرمانان ترکها معرفی میشود که در چارچوب تفکر ایجاد روح ملی – تورانی در ترکیه دنبال میشود.
۵- دشمن مشترک: ایران و ترکیه این روزها دشمن مشترکی به نام اسرائیل دارند که هر کدام با دیدگاهها و منافع متفاوت با توجه به مشترکاتی همچون جنایات اسرائیل در غزه و فلسطین در یک جبهه ایستادهاند. ترکیه علیرغم بازیهای چندگانه سیاسی و اقتصادی بویژه در مواجهه با اسرائیل اما به لحاظ ایدئولوژیکی و دینی از اسرائیل عصبانی است و مخالف سیاستهای جنایتکارانه نتانیاهو است.
۶- جنگ اسرائیل و ترکیه: در برخی تحلیلها و مصاحبههای کارشناسان سیاسی و نظامی ترکیه عنوان میشود که اسرائیل بعد از ایران به سراغ ترکیه میرود و جنگی دیگر با ترکیه آغاز میکند. این تحلیل و تاکید هم میتواند مردم و حاکمیت را به این نتیجه برساند که دشمنی که با ایران میجنگد احتمالا هدف بعدیاش ترکیه باشد بنابراین بهجای طرفداری از آمریکا و رژیم صهیونیستی از ایران حمایت میکنند.
۷- گروه حماس: ارتباط قوی ایران و ترکیه با حماس در ترکیه باعث عصبانیت اسرائیل از ترکیه نیز شده است و برای همین رژیم صهیونیستی با گروه تروریستی پ.ک.ک روابط دوستانه برقرار کرده و به آنها کمکهای نقدی و تسلیحاتی میکند. این هم در سیاستهای ترکیه در ترجیح ایران بر اسرائیل تاثیر دارد.
۸- چالشهای آمریکایی: طی صد سال اخیر ارتباط ترکیه و آمریکا دارای چالشهای فراوانی بوده است. عدم اعتماد ترکیه به آمریکا تاثیر زیادی در این جنگ دارد. این را می توان علاوه بر تحلیلهای کارشناسان در رسانهها مبنی بر سیاستهای نادرست آمریکا در منطقه، مردم نیز از این کشور نادلخوش هستند.
۹- جایگاه ترکیه: میانجیگریها و صلحخواهیهای ترکیه پیامهای مثبتی از این کشور به دنیا میدهد. افزایش سرمایهگذاریهای خارجی، توسعه توریسم، نقش یک قدرتمند منطقهای از جمله مزیتهایی است که ترکیه را تقویت میکند.
۱۰- اقتصاد ترکیه: تنش و جنگ در خاورمیانه ضربات اقتصادی جبران ناپذیری به کشورهای این منطقه وارد میکند و ترکیه در این میان خصوصا در عرصه توریسم بیش از همه آسیب میبیند.
۱۱- سود رفاقت: ترکیه بدنبال بهرهبرداریهای متفاوت اقتصادی از ایران است. طی دههها تحریم ایران توسط غرب، این ترکیه بوده که با باز گذاشتن مرزهای خود و علیرغم هشدارهای تهدیدآمیز غرب اما با توجه به سودهای اقتصادی و سیاسی با ایران همسو بوده تا هم تجارت ایران با جهان از ترکیه صورت گیرد و هم گردشگران ایرانی اغلب به ترکیه میروند که سود سرشاری برای ترکیه به ارمغان آورده است.
۱۲- شرکتهای بینالمللی ترکیه: طول کشیدن جنگ باعث خرابیهای بیشتر در کشور میشود که طبیعتا پس از جنگ به بازسازی، نوسازی و ساختهای جدید نیاز است. هر کشوری که در طول جنگ طرفداری ایران را کرده یا از جنگ حمایت نکرده شانس بیشتری دارد تا شرکتهای مختلف آن در بازسازیهای ساختمانی، فنی و زیرساختی وارد عمل شوند. اینهم میتواند آورده اقتصادی بسیار مهمی برای ترکیه باشد و از طرف دیگر حضور شرکتهای بزرگ ترکی در ایران در تقویت هژمونی ترکیه و نیز ایجاد ذهنیت مثبت امنیتی، اقتصادی و... از این کشور تاثیر خواهد داشت.
۱۳- اشتراکات و هویت: مردم ترکیه از زمانهای طولانی با توجه به اشتراکات و نزدیکی هویتی از جمله زبانی، قومی و نژادی احساس برادری با ترکهای ایران دارند. نویسنده طی حضور در ترکیه با مصداقهای زیادی روبهرو بوده و شاهد چنین نگاهی بوده که حس همنژادی و برادری را با شوق نشان میدهند و حتی در قشر کاملا مذهبی نیز نگاهی از نوع برادری دینی و نژادی وجود دارد. این نوع گرایش در میان مردم، در سیاستهای ترکیه تاثیرگذار است خصوصا حضور حزب ملیگرای م.ح.پ که با حزب حاکم ائتلاف کرده در تقویت این نوع سیاست تاثیر بسزایی داشته است.
۱۴- حق همسایگی: هر چند کشورهای عربی در زمینه حق همسایگی و لزوم رفتارهای احترامآمیز با ایران مشکل دارند اما حاکمان ترکیه دارای این عقل و شعور بوده که علیرغم برخی تنشها و اختلافات اما با همسایه شرقی خود با احترام رفتار کنند و چون میبینند از آن سوی دنیا به ایران تجاوز میشود جانب حق را نگه داشته و حق همسایگی را به ایران ادا میکنند. موارد فوق از جمله دلایلی هستند که ترکیه در تجاوز آمریکا و رژیم صهیونیستی به ایران جانب ایران را بگیرد و در زبان سیاستمداران تاکید بر عدم جنگ و میانجیگری برای ایجاد صلح و در رسانههای مختلف ترکیه تحلیلها اغلب در طرفداری از ایران است.
نظر شما :