نظام تحریم های یک جانبه ایالات متحده امریکا همه را مجبور به پیروی کرده است

فروپاشی توهم افول قدرت امریکا

۲۰ آبان ۱۳۹۸ | ۱۲:۴۵ کد : ۱۹۸۷۴۴۰ اخبار اصلی آمریکا
علیرضا مکی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می نویسد: واقعیت این است که تاریخ و اجتماع محل آزمون نظریات و فرضیه های علوم اجتماعی هستند. و در همین زمینه موضوع تحریم های یک جانبه ایالات متحده علیه کشورها و دولت های مستقل به راحتی می تواند نقضی بر فرضیه کلی معتقدان به دوران افول هژمونی ایالات متحده باشد. حقیقت این است که بر خلاف انتظارات بسیاری از تحلیل گران چه در ایران و چه در سایر نقاط جهان دوران جدید نه تنها شاهد افول قدرت ایالات متحده نبوده بلکه شاهد عریان شدن قدرت این ابرقدرتی شده است که تا پیش از این در زیر دستکشی مخملین قدرت خود را اعمال می کرد.
فروپاشی توهم افول قدرت امریکا

علیرضا مکی، پژوهشگر حوزه مسائل راهبردی 

دیپلماسی ایرانی: مدتی است که نه تنها در ایران بلکه در سراسر جهان و حتی در خود ایالات متحده بحث افول قدرت آمریکا و عدم توانایی این کشور در تاثیر بر روندها و دروندادهای نظام بین الملل به مانند گذشته در رسانه ها و حتی در بین نخبگان، سیاستمداران، روزنامه نگاران و سایر اندیشمندان صحبت می شود. 

این مسئله مخصوصا از آن جایی حائز اهمیت است که اندیشمندانی مانند هانتینگتون در دهه 90 دوران تک قطبی کامل را دوران کوتاهی می دانست که ناچار به گذار به دوره گذاری نسبتا پایدار در نظام بین الملل به نام دوران تک – چند قطبی متشکل از یک ابر قدرت هژمون مانند ایالات متحده و تعدادی قدرت های بزرگ عمدتا منطقه ای است. در ادامه و مخصوصا بعد از حملات یازده سپتامبر 2001 ما شاهد شکل گیری چنین الگویی از نظم بین المللی بودیم. نظمی که ایالات متحده سعی دارد با تکیه بر آن و با استراتژی شکل دادن نظم های هژمونیک کوچک منطقه ای در نقاط حساس و مناطق دارای ارزش بالای ژئوپلیتیک مانند اروپای شرقی، منطقه بالتیک، دریای مدیترانه، خاورمیانه، خلیج فارس و اقیانوس هند و..، ثبات هژمونیک مورد نظر خود را در سطح سیستم بین المللی باز تعریف کند. و دقیقا این مسئله با توجه به ظهور قدرت های دیگری مانند چین و روسیه، ایالات متحده را در نظام بین الملل با چالش مواجه کرده است. 

از همین رو با توجه به قدرت گیری قدرت های نو ظهوری مانند برزیل، چین، روسیه، هند و سایر قدرت های منطقه ای صحبت از دوران افول هژمونی ایالات متحده بسیار شنیده شده است. 

اما واقعیت چیست؟ واقعیت این است که تاریخ و اجتماع محل آزمون نظریات و فرضیه های علوم اجتماعی هستند. و در همین زمینه موضوع تحریم های یک جانبه ایالات متحده علیه کشورها و دولت های مستقل به راحتی می تواند نقضی بر فرضیه کلی معتقدان به دوران افول هژمونی ایالات متحده باشد. حقیقت این است که بر خلاف انتظارات بسیاری از تحلیل گران چه در ایران و چه در سایر نقاط جهان دوران جدید نه تنها شاهد افول قدرت ایالات متحده نبوده بلکه شاهد عریان شدن قدرت این ابرقدرتی شده است که تا پیش از این در زیر دستکشی مخملین قدرت خود را اعمال می کرد.

طرفه آن که بسیاری از تحلیلگران به قدرت رسیدن ترامپ در ایالات متحده آمریکا را موجب تضعیف، تمسخر و رو به انحطاط رفتن سیاست خارجی ایالات متحده می دانستند که در نهایت با مقاومت جامعه سیاسی ایالات متحده نه تنها ریاست جمهوری وی دوام چندانی نخواهد داشت بلکه افول هژمونی آمریکایی را تسریع خواهد کرد. اما واقعیت این است که ترامپ نه تنها افول هژمونی امریکا را تسریع نکرده بلکه بر عکس قدرت عریان آمریکا را بیش از پیش به رخ مخالفانش کشیده است. برای نمونه مسئله تحریم های یک جانبه این کشور که از اردیبهشت ماه 96 علیه جمهوری اسلامی ایران همراه با خروج این کشور از برجام وضع کرده است. همین یک مسئله و تبعات آن برای جمهوری اسلامی ایران جامعه بین الملل نشان دهنده این است که ما در دوران افول هژمونی ایالات متحده به سر نمی بریم. برای بحث بیشتر لازم است یادآوری کنیم که قدرت های بزرگ اروپایی هر چند با بسیاری از خواست های امریکا در زمینه سیاست های منطقه ای جمهوری اسلامی ایران موافق بوده و هستند اما با استراتژی این کشور در خروج از برجام موافق نبوده اند. از این رو برنامه ها و قول های متفاوتی به مقامات جمهوری اسلامی ایران برای حفاظت از حضور ایران در برجام مانند پیشنهاد صندوق مشترک اینستکس را دادند که در عمل نه تنها در برآورده کردن آنها فاقد کوچکترین موفقیتی بودند بلکه این دولتهای اروپایی هستند که به مرور و به صورت فزاینده ای به سمت قبول استراتژی امریکایی ها در این پرونده سوق پیدا می کنند.

در سوی دیگر این ماجرا روسیه و چین دو قدرت بزرگ هسته ای قرار دارند که علی رغم مخالفت قاطع با تصمیمات ایالات متحده در این زمینه و نیز داشتن منافع راهبردی مشترک با تهران در زمینه مقابله با یک جانبه گرایی این کشور اما در عمل نه تنها کمپانی های این دو کشور (که  بر خلاف شرکت های اروپایی عمدتا دولتی یا دارای سایه حمایت دولت هستند) که حتی دولت های این دو کشور نیز خواهان درگیری با ایالات متحده بر سر جمهوری اسلامی ایران نبوده و نیستند. مثال خوب این مسئله را می توان در خروج شرکت دولتی نفت و گاز چین سینوپک از پروژه های گاز پارس جنوبی و همینطور کاهش روز افزون واردات رسمی نفت این کشور از مبدا ایران دانست و این در حالی است که جمهوری اسلامی ایران در دریافت مبالغ حاصل از خرید نفت با تمام تخفیف ها و امتیازاتی که برای خریداران قائل شده نیز دچار مشکل است. 

روسیه به عنوان دیگر طرف این ماجرا نیز به چند دلیل مختلف از جمله عدم مکمل بودن اقتصادهای ایران و روسیه و نیز رقابت های تاریخی ما و روسی ها در آسیای میانه و قفقاز و همین طور به دلیل عدم توانایی روسیه برای مخالفت موثر با اقدامات و تروریسم اقتصادی آمریکا علیه ایران نتوانسته است اقدام موثری انجام دهد. 

همین وضعیت را روس ها از سال 2014 بعد از تهاجم به اوکراین و تجزیه این کشور تجربه کردند. به عبارت دیگر مقایسه ای بین وضعیت شاخص های اقتصادی روسیه قبل از سال 2014 و بعد از آن و سقوط ناگهانی ارزش پول ملی این کشور آن هم  در دورانی که روس ها می رفتند با استفاده از قیمت های بالای نفت و وابستگی اروپا به گاز این کشور تبدیل به یکی از قدرت های اصلی اقتصاد جهانی بشوند امروز در وضعیت نه چندان مطمئنی قرار دارند که باید با نفت و گاز شیل آمریکایی در محدوده نفوذ خود در اروپا رقابت کنند. البته در این زمینه مثال ها فراوان است اما آیا کسی هست که این مثال ها را با دقت مطالعه کند. 

کلید واژه ها: تحریم های ایرانتحریم امریکاایالات متحده امریکادونالد ترامپنظام تک قطبیهژمونی آمریکا


( ۲۵ )

نظر شما :

یحیی ۲۰ آبان ۱۳۹۸ | ۱۶:۳۷
اما آیا کسی هست که این مثال ها را با دقت مطالعه کند? یا همچنان طوطی وار به تکرار حرفهای عده ای سوسیالیست ورشکسته مشغول خواهند بود؟
سهراب ۲۰ آبان ۱۳۹۸ | ۱۸:۵۵
فکر میکنم تحلیل کمی سطحی بود. موضوع تحریم ایران واقعا موضوعی نیست که محک قدرت امریکا باشد چراکه واقعا برای هیچ قدرتی موضوع مهمی نیست هم چین و هم روسیه خیلی ناراضی نیستند. حتی اروپا هم ته دلش مخالف نیست. اینها حاضر نیستند برای ایران هیچ خزینه ای بدهند. مثال جنگ تعرفه ها با چین مثال بهتری هست.
علی ۲۰ آبان ۱۳۹۸ | ۲۰:۱۲
قدرت امریکا نه از ارتش نیرومند این کشور بلکه از اقتصاد و صنعت پویای آن میاید. اکثر فناوری ها و یا شرکت های معتبر کوچک بزرگ در غرب به خصوص امریکا یا متحدین امریکا هست در واقع چین هم شده مونتاژ کار صنایع کارگر بر و هزینه بر برای غرب نمونه بارز آن اپل و در جنگ تعرفه ها هم شاهد هستیم ضرر کرده.دشمنی چهل ساله ایران با امریکا نه به امریکا و ملت امریکا ضرر زده بلکه بازنده اصلی ان ایران و مردم ایران هستند شاهد این مدعی هم وضعیت امروز ایران هست امروز هم رییس جمهور در کرمان گفتند 18 میلیون خانوار نیاز به بسته های حمایتی دولت دارند!این یعنی فاجعه پس بهتر تا بیشتر از این دیر نشده فکری بکنند هرچند الان هم خیلی دیر شده
ایرانی ۲۰ آبان ۱۳۹۸ | ۲۳:۱۱
نگارنده فوق العاده ساده انگارانه به قضیه نگاه میکنن و اصلا مقاله درخوری برای سرتیتر شدن نبود. عدم افول قدرت آمریکا رو از فشار زیادی که به ایران وارد میکنه نتیجه میگیرید؟؟ اما واقعیت اینه که تراز تجاری و شاخص های اقتصادی و حجم بدهی چیز دیگه ای رو نشون میده. قدرت یک ابر قدرت به فاصله ش با رقبا هست نه به میزان فشاری که به کشورهایی مثل ایران میتونه وارد کنه.
رضا ۲۱ آبان ۱۳۹۸ | ۰۹:۰۹
اتفاقا اعمال قدرت عریان نشانه پایان است
محمد ۲۱ آبان ۱۳۹۸ | ۱۰:۲۹
اتفاقا تحریم ایران دقیقا نشان دهنده افول امریکاست هدف از تحریم ایران به زانو دراوردن اون هستش و هژمون اگر نتونه أهداف مد نظرش رو پیاده کنه پس هژمون نیست هدف از تحریم ایران فروپاشی اقتصاد ایران بود ایا هژمون تونسته اقتصاد ایران رو از هم بپاشونه؟ عریان شدن هژمون در دوره ترامپ اتفاقا نشانه ای از افول هستش چون هژمون مجبور شده با پرداخت هزینه های بیشتر کارهاش رو جلو ببره قدرتها رو اگر مانند فواره فرض کنیم همه قدرتهای منطقه ای و جهانی در حال بالا رفتن هستن ولی امریکا انرژی بالا رفتنش کم شده و درحالی که از نظر ارتفاع در ارتفاع بالاتری قرار داره ولی رشدش کم شده و بقیه قدرتها با رشد بالاتری دارن بهش نزدیک می شن اگر می خواین بررسی کنین بهتره روندهای قدرت نظامی امریکا رو در نظر بگیرین قبلا مأموریتهاش چطوری بود و الان چطوری جایگاه دلار چگونه بود و الان چگونه است جایگاهش در اقتصاد چگونه بود و الان چگونه است بله امریکا قدرتمنده و قدرتمند خواهد ماند تا سالها اما دیگه تنها قدرت نخواهد بود یکی از قدرتهایت
مهدی ۲۱ آبان ۱۳۹۸ | ۱۱:۰۷
لاتاری برنده شدی ؟
مجید ۲۱ آبان ۱۳۹۸ | ۲۰:۰۶
عالی. واقعا همینطوره. تصور اینکه قدرت آمریکا رو به افوله بسیار اشتباهه.
پارسی ۲۲ آبان ۱۳۹۸ | ۲۳:۳۵
این جریان افول قدرت و فروپاشی امریکا آدم رو یاد دیالوگ بهمن مفید در فیلم قیصر میندازه البته با کمی جابجائی الفاظ ( ما به بچه ها گفتیم قدرت امریکا افول کرده و در حال فروپاشی شما بگید همینطوره ) حداقل دلمون کمی خنک شده و کمی بخندیم.