نبردی که تاثیرش بدتر از کروناست
احتمال جنگ جهانی سوم با حمله به ایران
دیپلماسی ایرانی: الکساندر استاب، رئیس جمهوری فنلاند، میگوید معتقد است دوستانش میتوانند با آنچه او «عشق سخت» مینامد، کنار بیایند.
بنابراین، یکی از خوشبینان بزرگ اروپا، ارزیابی غیرمعمول و ناامیدکننده خود را از مسیری که ریاست جمهوری دونالد ترامپ، شریک سابق گلفش، جهان را به آن سمت میبرد، پنهان نمیکند.
او در مصاحبهای اختصاصی گفت که جنگ ایران، خطر ایجاد «رکود جهانی خودساخته» را به همراه دارد که میتواند عواقب شدیدتری برای اقتصاد نسبت به همهگیری ویروس کرونا داشته باشد. و با توجه به اینکه مذاکرات صلح اوکراین به طور نامحدود متوقف شده، اکنون درگیریها در اروپا و خاورمیانه در جریان است.
استاب فقط نمیخواهد آن را جنگ جهانی سوم بنامد – «هنوز.»
رئیس جمهوری فنلاند، به عنوان رهبر اتحادیه اروپا که مسلماً بهترین رابطه شخصی را با ترامپ دارد و به خودی خود در امور بینالملل صاحب نظر است، در زمان بحرانهای فزاینده، صدای تأثیرگذاری است.
استاب در مصاحبه با پولیتیکو از آپارتمان مدرن ریاست جمهوری خود در هلسینکی گفت که یک متخصص مورد اعتماد او به او هشدار داده است که تأثیر اقتصادی جنگ ایران «میتواند از کووید بدتر باشد». او استدلال کرد که جهان باید گوش دهد.
استاب گفت: «فکر میکنم اکنون در شرایطی هستیم که این میتواند یک رکود جهانی خودساخته باشد. این به شما نشان میدهد که وقتی خارج از چارچوب قوانین و هنجارهای بینالمللی عمل میکنید چه اتفاقی میافتد.»
یکی از چیزهایی که درگیری خاورمیانه از قبل نشان داده، این است که کشورها و زنجیرههای تأمین چقدر با بازارهای انرژی و ژئوپلیتیک به هم پیوسته هستند. «همه چیز به همه چیز مرتبط است: قیمت نفت به قیمت گاز، به قیمت مواد غذایی، به قیمت کود، به قیمت داروها، و این لیست ادامه دارد.»
به همین دلیل است که از نظر استاب، رویکرد «معاملاتی» دولت ترامپ با شعار «اول آمریکا» در سیاست خارجی کارساز نخواهد بود.
او گفت: «دیپلماسی به ندرت یک معامله است. منظورم این است که منافع میتوانند معاملهای باشند، اما حتی در آن صورت، باید منافع متقابل پیدا کنید. و آنچه اکنون شاهد آن هستیم، مرگ نهادها یا قوانین بینالمللی دقیقاً در زمانی از تاریخ است که بیش از هر زمان دیگری به آنها نیاز داریم – چه در مورد حل مناقشات، حل تغییرات اقلیمی، حل مسائل اخلاقی مرتبط با هوش مصنوعی یا بیوتکنولوژی، حل توسعه.»
و او افزود: «برخی افراد این توهم را ایجاد میکنند که میتوان در جهانی با مرزهای ملی زندگی کرد و ما به هم وابسته نیستیم، و من فکر میکنم هیچ چیز از حقیقت دور نیست، همانطور که اکنون در تنگه هرمز میبینیم. همه ما، اگر هیچ جای دیگری تحت تأثیر قرار نگیریم، حداقل در پمپ بنزین تحت تأثیر قرار گرفتهایم.»
صحبت میکند، اما واتساپ نمیفرستد
استاب ادعای بهتری نسبت به اکثر رهبران اروپایی دارد که میداند ترامپ ممکن است در آینده چه کاری انجام دهد. او پاییز گذشته به درستی پیشبینی کرد که ترامپ با «چماق بزرگ» به ولادیمیر پوتین، رئیس جمهوری روسیه، ضربه خواهد زد، در حالی که بسیاری در این مورد تردید داشتند. تحریمهای شدید ایالات متحده بر صادرات نفت روسیه چند هفته بعد اعمال شد.
اما اکنون ترامپ این تحریمها را کاهش داده است تا تأثیر جنگ ایران بر قیمت سوخت را کاهش دهد – و به اقتصاد رو به زوال روسیه در حمله مداوم این کشور به اوکراین، جانی دوباره ببخشد.
آیا استاب نگران است که ترامپ علاقه خود را از دست بدهد و از وعده خود برای پایان دادن به جنگ اوکراین عقبنشینی کند؟
استاب گفت: «منظورم این است که امیدوارم اینطور نباشد. او در حال حاضر بسیار درگیر ایران است. به دلایل قابل فهم، جنگ در ایران اکسیژن زیادی را از آنچه در اوکراین میگذرد، میگیرد. به نظر من، به نظر میرسد که مذاکرات صلح اکنون متوقف شده است. پس از سه دور مذاکره با حضور مقامات واشینگتن، کییف و مسکو، هیچ برنامهای برای آینده نزدیک وجود ندارد. این میتواند به دلیل ایران باشد یا میتواند به این دلیل باشد که آنها به پایان راه رسیدهاند.»
آیا متحدان اروپایی باید همانطور که او خواسته است، برای کمک به ترامپ در خلیج فارس متحد شوند؟ استاب در چیزی که بعید است تصادفی باشد، ارزیابی صریح خود ترامپ را در مورد اینکه اوکراین مشکل آمریکا نیست، تکرار میکند.
استاب گفت: «ممکن است کمی تند به نظر برسد، اما ایران جنگ من نیست. اوکراین جنگ من است.»
با این حال، در برخی سطوح، این دو درگیری از قبل به هم مرتبط هستند – طبق گزارشها، روسیه به ایران کمک میکند تا اهداف آمریکایی را برای حمله شناسایی کند، در حالی که پهپادهای طراحی شده توسط ایران را به سمت اوکراین شلیک میکند. خطر آخرالزمانی این است که این درگیریها میتوانند در ماهها یا سالهای آینده به جنگ جهانی سوم تبدیل شوند. استاب این اصطلاح را دوست ندارد، اما خطر را نیز انکار نمیکند.
او گفت: «صحبت کردن در مورد یک جنگ جهانی بزرگ است، احتمالاً آنقدر بزرگ که ذهن انسان در این مرحله از توسعه روابط بینالملل نمیتواند آن را درک کند. چیزی که میتوانم بگویم این است که پس از جنگ سرد، بسیاری از درگیریها محلی بودند. اکنون شاهد تشدید جنگهای منطقهای هستیم. کاری که باید انجام دهیم این است که ۲۴ ساعته و ۷ روز هفته برای کاهش تنش و اطمینان از اینکه این جنگها بیشتر گسترش نمییابند، تلاش کنیم. مشکل این است که وقتی قوانین و هنجارهای بینالمللی رفتار ما را هدایت نمیکنند، درگیری همیشه در پشت پرده است. من هنوز دوست ندارم در مورد جنگ جهانی سوم صحبت کنم.»
در حالی که خطر مواجهه با جنگهای بزرگ در دو جبهه واقعی است، استاب همچنین پتانسیل اوکراین را برای جذب متحدان جدید در خلیج فارس و حتی در آمریکا میبیند، زیرا تخصص حیاتی خود در جنگ پهپادی را به کشورهای تحت حمله ایران ارائه میدهد. روسیه از سال ۲۰۲۲ هزاران پهپاد «شاهد» ایرانی را به سمت اوکراین شلیک کرده و ارتش کییف با فناوری و تکنیکهای پیشرفته برای دفاع در برابر آنها پاسخ داده است.
وی میگوید: «امیدوارم آمریکاییها درک کنند که به اوکراینیها نیاز دارند – بیشتر از روسها. و اینکه روسیه دشمن آنهاست. بنابراین، از این نظر، این میتواند موازنه را به سمت درست تغییر دهد.»
استاب معتقد نیست که اروپاییها باید در حالی که جنگ ادامه دارد، در جنگ ایران درگیر شوند. اما اگر ترامپ خواهان کمک به حفظ صلح در آبراه تنگه هرمز است، که برای تجارت نفت بسیار حیاتی است، شاید بتوانند بعداً در مورد آن بحث کنند.
با این حال، صحبت کردن کاری است که استاب «کمی کمتر» از گذشته با ترامپ انجام میدهد. رئیس جمهوری ایالات متحده این روزها مشغول خلیج فارس است.
او گفت: «ما تماسهای رسمی نداریم. ما تماسهای غیررسمی، از طریق موبایل و پیامک داریم. من از واتساپ استفاده نمیکنم.»
شکاف در غرب
جهان در سه ماه اول سال ۲۰۲۶ تغییر کرده است. و استاب تحلیل خود را برای مطابقت با آن تغییر داده است. او همین چند ماه پیش کتابی منتشر کرد و استدلال کرد که «غرب جهانی» – اروپا و آمریکا – از ارزشهای نظم جهانی لیبرال محافظت خواهند کرد. اما به نظر او، آمریکای ترامپ علاقهای به این موضوع ندارد.
او گفت: «ما احتمالاً یک گسست را شاهد نیستیم، بلکه یک شکاف در مشارکت فراآتلانتیک را شاهد هستیم. بنابراین شمال جهانی نقش دفاع از نظم جهانی لیبرال را بر عهده میگیرد، در حالی که غرب جهانی به ایالات متحده تبدیل میشود که بیشتر اهل معامله است. این فقط یک واقعیت است.»
استاب به طور مشهوری پرمشغله است، مردی با علایق شخصی و دستاوردهای حرفهای فراوان به همان اندازه که دوستیهای سطح بالا دارد. او از یک حرفه بالقوه به عنوان یک گلفباز حرفهای روی برگرداند تا به دنبال تحصیلات دانشگاهی، کار دیپلماتیک و در نهایت سیاست باشد.
او همچنین سال گذشته در گروه سنی خود در مسابقات ملی سهگانه فنلاند دوم شد. در ۵۷ سالگی، آپارتمان ریاست جمهوری خود در هلسینکی را با انواع دوچرخهها پر کرده است.
هفته گذشته در سفری به لندن، او پس از بازدید از یک نمایشگاه با شاه چارلز و گرفتن سلفی با ولدیمیر زلنسکی از اوکراین، با مارک کارنی کانادایی در هاید پارک دوید و با کییر استارمر در داونینگ استریت فوتبال تماشا کرد. او بیشتر روزها با بهترین دوست سیاسی خود، نخستوزیر نروژ، صحبت میکند.
این هفته او میزبان شام تولد راب جتن، نخستوزیر جدید لیبرال هلند (همراه با کیک و آهنگ) بود و سپس در هلسینکی – به اصطلاح گروه دفاعی نیروی اعزامی مشترک – نشستی با حضور ۱۰ رهبر برگزار کرد و از زلنسکی و کارنی دعوت کرد تا با او صحبت کنند.
تصور رهبری که به طور کاملتر اعتقاد خود را به ارزش "برد – برد" ایجاد اتحادهای قوی نشان دهد، دشوار است. سبک او بیشتر شبیه یک ورزشکار پرانرژی است که با رهبران جهان قرار ملاقات سریع میگذارد تا دیپلماسی متعارف. تبلیغات
اما در میان این شبکهسازیهای آشفته، نوعی سرسختی نیز در استاب وجود دارد. استاب، وفادار به فرهنگ فنلاندیِ انعطافپذیری و استقامت، علیرغم تهدیدهای ترامپ مبنی بر عدم دفاع از کشورهای اروپایی که سهم خود را در دفاع از خود نمیپردازند، کاملاً از آمریکا ناامید نمیشود یا نمیگوید که ناتو تمام شده است.
شاید او از روشی که برای ادامه مسیر هنگام دویدن، دوچرخهسواری یا شنا در سرمای بالتیک استفاده میکند، قدرت میگیرد.
او گفت: «هر کسی که ورزشهای استقامتی انجام میدهد، میداند که ۲۰ درصد از تمرینات شما سخت و ۸۰ درصد آسان است – اینگونه است که عملکرد خود را به حداکثر میرسانید. برای سخت کار کردن، باید آسان بگیرید.»
منبع: پولتیکو / ترجمه: سید علی موسوی خلخالی
نظر شما :