ساختار تحریم، تورم‌ و امنیتی کردن چه کار می کند؟

ما فاقد نظریه تحریم و مقاومت هستیم

۲۴ خرداد ۱۴۰۱ | ۱۲:۰۰ کد : ۲۰۱۲۵۱۶ اخبار داخلی نگاه ایرانی
نویسنده خبر: نعمت الله مظفرپور
نعمت الله مظفرپور در یادداشتی می نویسد: می‌توان گفت ما خیلی نمی دانیم تحریم و مقاومت و سیاست خارجی مقاومتی چیست و «چگونه» است. مقاومت یک مفروض است اما چگونگی آن یک فرضیه شگرف است. 
ما فاقد نظریه تحریم و مقاومت هستیم

دیپلماسی ایرانی: می‌توان گفت ما خیلی نمی دانیم تحریم و مقاومت و سیاست خارجی مقاومتی چیست و «چگونه» است. مقاومت یک مفروض است اما چگونگی آن یک فرضیه شگرف است. 

  • مسلمانان زمانی که با ظواهر اولیه مدرنیته مواجه شدند، در بهترین وضعیت فهم و تفسیری نظامی از آن داشتند و لذا خود نیز دنبال تجهیز قشون خود رفتند. دو سده ای کشید تا درک حداقلی حاصل کرده و بفهمند مساله چقدر سخت و معمایی چند‌مجهولی است. چون فکر و ذهنیت ما قدیمی و یا متفاوت بود و نمی توانستیم امر جدید را بفهمیم. هم ایران و هم عثمانی چنین سیری را داشتند. عثمانی دنبال پرورش گل لاله بود تا اروپائیها را سرجای خود بنشاند و در تولید گل آنها را پشت سر بگذارد! 
  • اکنون هم از فقر حاد نظری رنج می بریم که البته مواجهه با چنین فقری، بیشتر کار اهل فکر و نظر‌ و دانشگاه است. مثلا بعد از چهار دهه تازه فهمیدیم باید به جای کلمه «توسعه» از«پیشرفت و یا تعالی» استفاده کنیم. بعد از نیم قرن هم لابد درک خواهیم کرد که باید از استفاده از کلمه «گفتمان» خودداری کنیم. زیرا گفتمان در تضاد با مکتب و فکر ما است. رهبری حکیم انقلاب اسلامی از این کلمه استفاده نمی کنند.  
  • اصلا قصد سرزنش ندارم بلکه درصدد آسیب شناسی هستم. واقعا خیلی وقوف‌نداریم تحریم چیست و چه کار می کند. نویسنده حاضر است درباره عوارض معنوی – اجتماعی و دینی تحریم استدلال کند که چگونه تحریم و ‌تورم ‌و ‌امنیتی کردن، به مثابه جنگ‌ تمدنی، قبل از زایل کردن حقوق اقتصادی، حقوق مدنی و سیاسی و اخلاق و دین و عدالت و آزادی و خداپرستی و شکرگذاری به خداوند را تعلیق کرده و تولید و‌توسعه علوم انسانی بومی، حاکمیت قانون و جنبش نرم افزاری و کرسی های آزاد اندیشی مطلوب رهبری حکیم انقلاب و‌ مدنیت شیعی را می خشکاند. تحریم اقتصادی تاری است که‌ پودش «امنیتی کردن و تورم» است. ابرعلت بسیاری از مشکلات داخلی از قبیل سوء مدیریت و فساد..... نیز است. تکرار می کنم ما نمی دانیم تحریم چیست. چون کار فکری روی آن انجام نداده ایم. حتی در درک ابعاد تحریم هم دچار قشری نگری شده ایم. 
  • تحریم و امنیتی کردن تشیع را از زایندگی معنوی خارج کرده و با تقدم بخشی مستمر مصلحت و امنیت به عدالت و اختیار؛ تشیع را به سرنوشت اندیشه دینی اهل سنت تبدیل کرده و محافظه کاری را به جای اصولگرایی می نشاند. تحریم و تورم با اضطراری کردن وضعیت زندگی و *پیش بینی ناپذیری* امور، عقل خودحفاظتی که از آن به Self-help rationality تعبیر می کنم (مفهوم خودساخته) را جایگزین عقل سازندگی و همزیستی و تعاون (تعاونوا علی البر و التقوی) می کند. جامعه را اتمیزه و انسان را به گرگ هم و بازیگری مضطرب و پریشان تبدیل می کند.
  • قاعدتا مقاومت در مقابل آن هم مساله پیچیده است. مانند مواجهه مستمندانه ما با مدرنیته، اکنون هم فهم بیشتر نظامی از مقاومت داریم که البته بسیار لازم است. مقاومت و مواجهه با رقبا و دشمنان، بدون تناسب (دکترین تناسب و تدریج) سه گانه امنیت، اقتصاد و حقوق بشر و ... حاصل نمی شود. 
  • انشاالله در گام دوم انقلاب فهمی درست با انباشت اندیشه و کتاب و مقاله درباره تحریم و مقاومت خواهیم داشت. بعد از چهار دهه، فاقد «نظریه مقاومت» هستیم. ایده و عقیده های پراکنده، نظریه نیست. ایدیولوژی مقاومت نیازمند نظریه است. بدون نظریه، هر مسیری رو به شکست است. تازه آن زمان باید بیندیشیم که سیاست خارجی مقاومتی چیست و چگونه است! 
  • این کارها، در صلاحیت «اندیشه سیاسی» است. اندیشه سیاسی مادر سیاست خارجی های بزرگ است. وقتی ما نظریه سالمی نداشته باشیم، هزاران سفر و دیدار و کنش و اقدام و عمل، موفق نیست. آیت الله جوادی آملی معتقد است که مشکلات ما بیشتر از کم نظری است تا کم عملی.

صلوا علی النبی و آله.

نعمت الله مظفرپور

نویسنده خبر

پژوهشگر اندیشه سیاسی و دیپلماسی

اطلاعات بیشتر

کلید واژه ها: تحریم نظریه نظریه تحریم مقاومت سیاست خارجی اقتصاد مقاومتی مبارزه با تحریم نعمت الله مظفرپور


( ۷ )

نظر شما :

یک شهروند درجه ۲ ۲۴ خرداد ۱۴۰۱ | ۱۳:۵۳
بیش ۴۳ سال است روش تعامل با دنیا را فراموش کرده ایم
علی صاحب نژاد ۲۴ خرداد ۱۴۰۱ | ۱۸:۳۲
دراین بازه زمانی باخیلی موارد موافق نیستم اما درکلیات مطلب شما عالی بود
سهراب ۲۴ خرداد ۱۴۰۱ | ۱۸:۵۵
فکر میکنم نویسنده محترم معانى کلمه گفتمان را اشتباه متوجه شده اند. گفتمان معادل discourse هست و به معنى سخن، مقال، گفتار، درس و بحث، و… هیچگونه بار ارزشی ندارد خوب یا بد ندارد.
امیر ۲۴ خرداد ۱۴۰۱ | ۲۰:۰۲
استاد! می شود بفرمائید مشکل واژگان توسعه و گفتمان چیست و با تغییر آن، چه مشکلی حل می شود!؟
خسرو ۲۵ خرداد ۱۴۰۱ | ۲۱:۱۵
ابتدا باید روش های تعامل بین همه ایرانیها را تئوریزه بکنیم بعد نظریه پردازی اجتماعی و فرهنگی و.... ایراد کار ما در 43 سال اخیر نیست بلکه در کل تاریخ مان و به طریق اولی در یکصد سال گذشته که شروع تجدد بوده ، پیدا شده است اگر بین خودمان توافق نسبی وجود داشته باشد و روشهای کلی زندگی و پیشرفت مان را توافق کرده باشیم تحریم ها نخواهند بود که برایش مقاومت طرح کنیم
موحد ۲۶ خرداد ۱۴۰۱ | ۱۷:۲۰
عالی بود. بندهای متفاوتی را اشاره کردید که باید هر کدام را جداگانه تحلیل کرد و بط داد. شاید کم سوادی راهبردی در حکمرانی نیز عنوان مناسبی باشد.