خطر تبدیل جنگ به سرنوشت تحریمها
علیرضا سلطانی نوشت: در شرایط و ساختار پرآشوب خاورمیانه، شکستهشدن تابوهای دیرپا، پیشدرآمد ورود به نظمهای جدید یا بینظمیهای پایانناپذیر است. طی سالهای اخیر، دو تابوی بزرگ در سیاست خارجی ایران فروریخت:
ادامه مطلبتحریم
لزوم اتخاذ استراتژی دیپلماتیک انعطافپذیرتر توسط امریکا
چرا توافق با ایران به تدابیر اقتصادی نیاز دارد
تکیه بر ابزارهای قهری و تهدید به استفاده از نیروی نظامی تاکنون مؤثر نبوده است و تنها بحران را طولانیتر خواهد کرد.
ادامه مطلب
وقتی نام چهار صرافی رمزارزی ایرانی وارد فهرست سیاه آمریکا شد:
دارایی کاربران ایرانی پس از تحریم صرافیهای رمزارزی چه میشود؟
تحریم چهار صرافی بزرگ رمزارزی ایران شاید در ظاهر یک اقدام دیگر از سوی دفتر کنترل داراییهای خارجی وزارت خزانهداری آمریکا (OFAC) باشد، اما در لایه عمیقتر، این اتفاق یکی از مهمترین آزمونهای اعتماد در اقتصاد دیجیتال ایران است؛ اقتصادی که در سالهای اخیر همزمان با تحریمهای خارجی، محدودیتهای داخلی، قطعیهای مکرر اینترنت و نااطمینانیهای سیاسی تلاش کرده روی پای خود بایستد.
ادامه مطلب
چین دستور سرپیچی از تحریمهای نفتی واشینگتن علیه ایران را صادر کرد
فرمان تقابل اقتصادی در پکن
دولت چین در آستانه سفر رسمی دونالد ترامپ به پکن، با فعالکردن ابزارهای قانونی برای سرپیچی از تحریمهای نفتی علیه ایران، وارد فاز جدیدی از تقابل با واشینگتن شد. این حرکت پکن برای ممانعت از قطع شریانهای مالی تهران، چالشی مستقیم در برابر استراتژی فشار حداکثری واشینگتن ارزیابی میشود.
ادامه مطلب
جمع اضداد در بحران
تحریم، محاصره، مصرف!
سیدمصطفی هاشمیطبا نوشت: از قدیم گفتهاند کوسه و ریش پهن با هم نمیشود؛ به عبارت فلسفی یعنی اینکه جمع اضداد ممکن نیست. ظاهرا ما میخواهیم این حکمت فلسفی را از صفحه روزگار بزداییم و ثابت کنیم که جمع اضداد ممکن است و تا به حال کوشش فراوانی به کار بستهایم تا این امر یعنی جمع بین کوسه و ریش پهن یا امکان جمع اضداد را ثابت کنیم و فلسفه را از نو بنویسیم.
ادامه مطلب
سرانجام پرونده ایران در گروه ویژه اقدام مالی و ۴ محدودیت تازه برای کشور
دور جدید تقابل FATF علیه ایران
پرونده ایران در FATF به در بسته خورد. براساس بیانیه رسمی که مرکز اطلاعات مالی در پاسخ به پیگیریهای «شرق» ارائه داده، پرونده ایران در FATF پس از نشست ۲۳ بهمن در مکزیکوسیتی وارد مرحلهای جدید شده است. از یک سو پیشرفتهای فنی و حقوقی موجب پذیرش بخشی از برنامه اقدام شده، ولی از سوی دیگر مسائل سیاسی و تحریمی پرونده ایران را از موضوعی صرفا بانکی و فنی به یک هزارتوی امنیتی تبدیل کرده و باعث شده است حتی چهار محدودیت جدید علیه ایران تصویب شود. مرکز اطلاعات مالی ایران ضمن گلایه از نبود همکاری برخی بخشهای داخلی، هشدار داده که در صورت ادامه تعلل در داخل وضعیت برای کشور بغرنجتر هم خواهد شد.
ادامه مطلب
ضعف حکمرانی، تضعیف طبقه متوسط و تغییر از رویکرد آرامانگرایی به کارکردگرایی
اثرات تحریم بر حکمرانی و فرهنگ اجتماعی – اقتصادی ایرانیان
مجید صیادنورد در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: نکته حائز اهمیت اینکه طی ماه های اخیر و بعد از تهاجم رژیم صهیونی سایه تعلیق جنگ بر متغیرهای پیش گفته نیز ضریب بسیار بیشتری اعمال کرده و این ناامیدی به بنبست روانی – ذهنیشده منتهی شده است.
ادامه مطلب
جایگاه نظام حکمرانی در داخل
چرا «خارج» مهم میشود؟
حسین حقگو می نویسد: اگر دخالتهای خارجی (مستقیم و غیرمستقیم) میتوانند وضعیت اقتصادی کشور را با چنین بحرانهای عظیمی مواجه کنند (کسری بودجه چندصد هزار میلیارد تومانی، ورشکستگی نظام بانکی و تأمین اجتماعی، سرمایهگذاری و رشد اقتصادی منفی، حجم نقدینگی ۱۳ هزار همتی، تورم ۵۰درصدی و...) پس جایگاه، مسئولیت و تدابیر نظام حکمرانی در این میان چه میشود و کجای ماجراست؟
ادامه مطلب
نگاهی به معادلات سیاست داخلی و سیاست خارجی
کاغذپارهها
سیدمصطفی هاشمیطبا می نویسد: هنگامی که یک سند تاریخی چندصدساله یا چندهزارساله را به دست فرد عامی بیسوادی بدهید، بهترین استفاده از آن را تمیزکردن شیشه تاری میداند که چشم او را آزار میدهد و ازاینرو عجیب نیست از کسی که نه تاریخ میداند و نه به روابط بینالملل و مکانیسمهای پنهان توطئههای جهانی آگاه است و علاوه بر آن امر بر او مشتبه شده و با بیماری بزرگبینی احساس استعلا میکند و به این روی راه بیراههای برای خود و کشور میگشاید.
ادامه مطلب
با نگاهی با سابقه این سیاست
آیا تحریمها میتوانند مسیر مناقشه را تغییر دهند؟
در این مقاله، کارشناسان بروکینگز در مورد چگونگی استفاده از تحریمها در حال حاضر، اثرات آنها و چگونگی شکلگیری آینده آنها توسط تغییرات در ژئوپلیتیک و بازارهای جهانی بحث میکنند. به طور خلاصه: آیا تحریمها میتوانند مسیر درگیری را تغییر دهند؟
ادامه مطلب
به دلیل همکاری و تعامل با ایران
سایه سنگین تحریمها، این بار بر سر عراق
اگر امریکا بر شخصیتهای سیاسی عراق تحریمهایی اعمال کند ممکن است این امر منجر به کنار گذاشتن آنها از مناصب دولتی شود که میتواند بر توازن سیاسی و تشکیل دولت اثر گذار باشد. این تحریمهای احتمالی در زمان حساسی اعمال میشود که رایزنیها برای تشکیل دولت در حال انجام است.
ادامه مطلب
فرصتها، تهدیدها و مسیر آینده
راهبرد توسعه روابط اقتصادی ایران و اروپای شرقی
کیوان محلهای در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: توسعه روابط اقتصادی با اروپای شرقی، در چارچوب «سیاست نگاه به شرق»، میتواند نقش سپر مقاومتی در برابر شوکهای خارجی و تحریمها را برای اقتصاد ایران ایفا کند.
ادامه مطلب
شرقِ موقت؛
ارزیابی انتقادی از محور ایران، روسیه و چین در پرتو منطق وابستگی متقابل محدود
فرهاد قادری در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: شرق برای تهران، نه قدرت جذبکنندهای ذاتی، بلکه گزینهای تاکتیکی در شرایط فشار حداکثری است. تحلیل حاضر تلاش میکند نشان دهد که چرا محور ایران، روسیه و چین صرفاً در قالب «وابستگی متقابل محدود» قابل فهم است و چرا این وابستگی، ایران را به مرحلهای موسوم به شرقِ موقت وارد کرده است – مرحلهای که ضرورت دارد پیش از تثبیت به عنوان الگوی پایدار، بازاندیشی شود.
ادامه مطلب
نقطه تنفس ایران در تحریم ها
چابهار؛ نقطه تلاقی رقابتهای ژئواستراتژیک
نوید فاضلی گفت: «چابهار، تنها بندر ایران در اقیانوس هند است که میتواند توازن ژئواستراتژیک جدیدی را در منطقه ایجاد کند و جایگاه ایران بهعنوان بازیگر مرکزی اقتصاد منطقه را تثبیت نماید.»
ادامه مطلب
چگونه اقتصاد به سلاح تبدیل شد؟
جایگاه ایران در نبرد تحریمها و امپراتوری زیرزمینی
محسن شریفخدائی می نویسد: استفاده از اقتصاد به عنوان ابزار قدرت، پدیدهای تازه نیست. در گذشتههای دور، امپراتوریها از کنترل مسیرهای تجاری، اعمال تعرفههای سنگین یا محرومسازی اقتصادی برای تضعیف رقبای خود بهره میبردند. یونان باستان، روم و بعدها قدرتهای استعماری اروپایی، همگی از ابزارهای اقتصادی برای تحمیل اراده سیاسی خود استفاده میکردند.
ادامه مطلب
پیامدهای پنهان برای نسل بعد
هزینه چکاندن ماشه را کودکان میپردازند
مهشید جمالی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: در حقیقت تحریمها به ابزاری فزاینده برای تنبیه و اعمال فشار بر دولتها تبدیل شدهاند و در مقایسه با گزینههای پرریسکتر و پرهزینهتری مانند مداخلات نظامی، ترجیح داده میشوند.
ادامه مطلب
نگاهی به شرایط فعلی سیاست خارجی
ایران، میان وعده و فشار
حامد نقیلو می نویسد: ایران در سیاست خارجیاش، نه میان دو انتخاب، بلکه میان دو بنبست حرکت کرده است؛ غربی که با تحریم و تهدید نقش ایران را انکار میکند، و شرقی که با وعدههای بیسرانجام، آن را در حاشیه نگه میدارد. این دو مسیر با همه تفاوتهایشان به یک نقطه مشترک میرسند، ایران همچنان در جستوجوی جایگاهی است که نه اهدا میشود، نه خریدنی است، بلکه باید ساخته شود در نظمی جهانی که پیوسته آن را به حاشیه میراند.
ادامه مطلب
چالشهای واردات دارو از مسیرهای هوایی
مکانیسم ماشه؛ تهدیدی علیه حق سلامت کودکان
مهشید جمالی و محمد جمالی در یادداشت مشترکی برای دیپلماسی ایرانی مینویسند: هرچند اقلام بشردوستانه نظیر دارو و تجهیزات پزشکی بهطور رسمی از تحریمها معاف هستند، اما تاثیرات غیرمستقیم آن بر واردات داروهای خاص و کمیاب را نمیتوان انکار کرد. این در حالی است که حقوق بینالملل صراحتا بر حق دسترسی کودک به بالاترین سطح سلامت تاکید دارد. تحریمهای بازگشتی با در نظر گرفتن معافیتهای بشردوستانه، میتوانند بهطور غیرمستقیم اما سیستماتیک، حقوق اساسی کودکان را نقض کنند.
ادامه مطلب
پیشگامی ترکیه در همراهی با تحریمهای شورای امنیت و فشار بر ایران را در سایه تحولات منطقهای
همسایگی در پیچ منافع
ترکیه روز چهارشنبه هفته گذشته اعلام کرد که در همسویی با فشارهای بینالمللی علیه ایران و برای محدودکردن برنامه هستهای این کشور، داراییهای شماری از افراد و نهادهای مرتبط با این برنامه را مسدود کرده است. براساس گزارش یورونیوز و خبرگزاریهای ترکیه، این اقدام در پی فرمانی از سوی رجب طیب اردوغان، رئیسجمهوری ترکیه، انجام شده و شامل افراد و شرکتهایی میشود که در بخشهای مختلف مرتبط با برنامه هستهای ایران فعالیت دارند.
ادامه مطلب
چه در پیش رو است؟
اقتصاد ایران پس از مکانیسم ماشه
محمدرضا یوسفی شیخرباط می نویسد: در پی کاهش درآمدهای ارزی، سیاستهای بانک مرکزی نیز تحت تأثیر قرار گرفته و نرخ ارز دچار نوسان خواهد شد. این روند، تولید ملی را تضعیف کرده و موجب افزایش تورم خواهد شد. بااینحال، باید توجه داشت که تحریمهای سازمان ملل بهطور مستقیم ناظر بر صادرات نفتی نیستند.
ادامه مطلب
ابزاری که میتوان از آن استفاده بهینه کرد
هوش مصنوعی؛ قربانی محدودیت یا کلید نجات اقتصاد ایران پس از ماشه؟
سیاوش قدوسی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: هوش مصنوعی نه یک انتخاب، بلکه عامل تعیینکننده جایگاه کشورها در نظم بینالملل است. در چنین فضایی، پرسش کلیدی این است: ایران چگونه میتواند مانع عقبماندگی فناورانه خود شود و آیا هوش مصنوعی میتواند به ابزاری برای خنثیسازی تحریمها تبدیل شود؟
ادامه مطلب
چه باید کرد؟
تدبیری برای پسابرجام بیفرجام
غلامرضا نظربلند می نویسد: برجام هم به سر آمد و فرجام بدی به دنبال آورد. در این بدفرجامی همه دستاندرکاران بازیگری کردند و نقش آفریدند. برجام نه یکشبه خلق شد و نه زادروز او ۱۰ سال پیش در چنین موقعی بود. اگر نگوییم برجام روزی چشم به جهان گشود که برنامه هستهای ایران کلید زده شد، عمری کوتاهتر از بیستوچند سال هم نمیتوان برای آن قائل شد.
ادامه مطلب
تهران و آینده پساماشه
آیا چین و روسیه میتوانند به ایران کمک کنند؟
کوروش احمدی می نویسد: بعد از انجام اسنپبک، یک سؤال مهم این است که آیا چین و روسیه میتوانند کمک مؤثری به ایران برای کاهش اثرات بازگشت قطعنامهها بکنند یا خیر. در سه زمینه در تئوری امکان چنین کمکی وجود دارد ۱- اجرانشدن شش قطعنامه اعادهشده، ۲- ایجاد مانع و اخلال در کار کمیته تحریم ۱۷۳۸ و پنل کارشناسی ۱۹۲۹ و ۳- جلوگیری از انجام اقدامات جدید از سوی شورای امنیت علیه ایران. توضیحاتی در این سه مورد به شرح زیر قابل ذکر است:
ادامه مطلب
محاسبات مخاطرهآمیز ترامپ
تشدید فشارهای اقتصادی با فعال شدن مکانیسم ماشه
این تحریمها از طریق مکانیسمی به نام «بازگشت تحریمها» که در توافق هستهای ۲۰۱۵ ایران با قدرتهای جهانی گنجانده شده بود، اعمال شد و در حالی اعمال میشود که اقتصاد ایران از قبل در حال رکود است.
ادامه مطلب
ایران و فشار تکنولوژیک:
از محدودیت تحریمی تا رهبری انرژی هوشمند
سید کامران یگانگی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: تحریمها ایران را در وضعیت دوگانهای قرار دادهاند: از یک سو مانع بهرهبرداری کامل از ظرفیتهای انرژی کشور شدهاند و از سوی دیگر، انگیزهای تازه برای نوآوری و بازآفرینی فراهم کردهاند.
ادامه مطلب
تهران قطعنامههای بازگشتی را بیاعتبار میداند
جدال حقوقی با غرب
بازگشت رسمی قطعنامههای شورای امنیت علیه ایران در ساعت ۳:۳۰ بامداد دیروز یکشنبه، نقطه آغاز یک مرحله تازه در تقابل حقوقی و دیپلماتیک میان تهران و غرب است. از یکسو، ایالات متحده و تروئیکای اروپایی با تاکید بر فعالسازی مکانیسم اسنپبک، مدعی هستند تمامی تحریمهای تعلیقشده شورای امنیت دوباره برقرار شده و ایران موظف به اجرای کامل آنهاست. در سوی دیگر اما، ایران به همراه روسیه و چین این اقدام را فاقد وجاهت حقوقی میدانند و معتقدند روند بازگشت تحریمها ناقض نص صریح قطعنامه ۲۲۳۱ و تعهدات برجامی غرب است.
ادامه مطلب
آینده پرونده هستهای ایران پس از نشست شورای امنیت
ساعت صفر برجام
بازگشت تحریمها عملا تروئیکا از روندهای آینده پیرامون پرونده هسته ای به حاشیه خواهد رفت. سیدعباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، در واکنش به این تحولات تأکید کرده بود که «تروئیکای اروپایی با آغاز این بازی، نهتنها پیروز نخواهد شد، بلکه از روندهای دیپلماتیک آتی نیز کنار گذاشته خواهد شد.» با این حرف عراقچی، تقریبا مسجل خواهد شد که تروئیکا وظیفه تخریب دیپلماسی را انجام داده و دیگر کارکردی برای واشنگتن ندارند. و به طریق اولی، اهمیت خود را برای تهران هم از دست داده اند. لذا حلقه تصمیمگیری میان تهران، واشنگتن، مسکو و پکن محدودتر میشود.
ادامه مطلب
بازی روی لبه:
راهبردهای مهار و گزینههای ایران
جمشید پرویزی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: در پیچاپیچ بازی سایهها و مهار پلکانی یک حقیقت تلخ و پایدار خود را نمایان کرده است که خروج بی هزینه از پرونده هستهای ایران برای هیچ یک از طرفین متصور نیست. هرچه زمان میگذرد نه تنها هزینهها کاهش نمییابد، بلکه بازیگران این صحنه پرچالش ناچارند در عمق عمیقتری از پیچیدگیها، با فاکتورهای جدید و بهای سنگین تری به توافق دست یابند.
ادامه مطلب
اوضاع خطرناک میشود؟
اسنپبک و تشدید فشارها بر ایران
این واقعیت که مکانیسم ماشه در حال اجرا در ۱۸ اکتبر ۲۰۲۵ منقضی میشود، یادآوری میکند که زمان برای کشورهای غربی رو به اتمام است. دلیل این امر این است که اگر تا آن تاریخ راهحل دائمی پیدا نشود، دوره تمدید این مکانیسم برای ایران منقضی شده و تمدید نخواهد شد، به این معنی که استفاده قانونی از آن متوقف میشود.
ادامه مطلب
ابزاری برای تهدید بنیانهای اجتماعی
مکانیسم ماشه، بازتولید تحریمهای قهری و تهدید نظاممند حقوق کودکان ایرانی
سید محمدمهدی سیدناصری در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی مینویسد: مکانیسم ماشه، که در برجام بهعنوان سازوکاری حقوقی برای تضمین پایبندی طرفین طراحی شد، اکنون به ابزاری سیاسی برای اعمال فشار حداکثری بدل شده است. در ظاهر، این سازوکار بازگشت خودکار تحریمها را دنبال میکند؛ اما در باطن، درگیر ساختاری عمیقتر است: بازتولید تحریمهای قهری بهعنوان ابزاری برای تغییر رفتار یک کشور از طریق فشار اقتصادی و اجتماعی. این روند نهتنها حاکمیت ایران را هدف قرار میدهد، بلکه بنیانهای اجتماعی و انسانی آن، بهویژه کودکان، را نیز متزلزل میسازد.
ادامه مطلب