نگرانی همسایگان افغانستان از تحولات سریع این کشور

ترکیه، ایران، روسیه و چین چه سیاستی را دنبال می کنند؟

۲۸ تیر ۱۴۰۰ | ۱۷:۰۰ کد : ۲۰۰۴۱۸۰ آسیا و آفریقا انتخاب سردبیر
محمد حسینی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می نویسد: همسایگان افغانستان از نزدیک تحولات این کشور را رصد می کنند و ایران؛ روسیه و چین گرچه از حضور آمریکاییها و متحدان غربی این کشور در افغانستان ناراضی اند اما همزمان از خروج غیرمسئولانه نیروهای خارجی نیز خوشحال نیستند و نگران سرازیر شدن مشکلات این کشور مانند ناامنی، مهاجرین بیشتر، افزایش تولید و قاچاق مواد مخدر و .... به داخل مرزهای خود هستند. 
ترکیه، ایران، روسیه و چین چه سیاستی را دنبال می کنند؟

نویسنده: محمد حسینی، کارشناس مسایل افغانستان 

دیپلماسی ایرانی: طالبان به دنبال خروج نیروهای خارجی به سرعت دامنه نفوذ و قدرت خود را در عرصه افغانستان گسترش داده است. در گزارشی که یکی از رسانه های معتبر افغانستان از میزان مناطق تحت کنترل طالبان منتشر می کند در تاریخ 25 تیرماه نوشته شده که از 412 فرمانداری افغانستان، طالبان بر 216 منطقه مسلط شده است. این گروه از ماه آوریل تا کنون 181 فرمانداری را به تصرف خود در آورده است. 

در عرصه بین المللی نیز گروه طالبان از یک گروه تروریستی در اسناد و متون اولیه تمامی اجلاس های بین المللی، توسط آمریکاییها و بقیه مجموعه کشورهای غربی به تدریج به یک گروه شورشی و سپس به گروه سیاسی و طرف مذاکره مبدل گردید به دنبال توجه کشورهای همسایه به این گروه با توجه به واقعیت های میدانی صحنه افغانستان، این گروه توانست با تنظیم سفرهای متعدد به پایتخت های کشورهای همسایه، تا حدودی مشروعیت بین المللی و منطقه ای به دست آورد. 

همسایگان افغانستان از نزدیک تحولات این کشور را رصد می کنند و ایران؛ روسیه و چین گرچه از حضور آمریکاییها و متحدان غربی این کشور در افغانستان ناراضی اند اما همزمان از خروج غیرمسئولانه نیروهای خارجی نیز خوشحال نیستند و نگران سرازیر شدن مشکلات این کشور مانند ناامنی، مهاجرین بیشتر، افزایش تولید و قاچاق مواد مخدر و .... به داخل مرزهای خود هستند. 

جمهوری اسلامی ایران اعتقاد دارد که آمریکاییها در افغانستان شکست خورده و تلاش دارند با توافق دوحه شکست شان را مخفی نمایند. و آن را خروج توافق شده نشان دهند اما فرار شبانه نیروهای آمریکایی از پایگاه بگرام؛ نظرات تهران را در این زمینه اثبات می نماید. ایرانیان همچنین نگران توافقات محرمانه احتمالی واشنگتن با طالبان و پیوست محرمانه توافق دوحه هستند. خلاقدرت ایجاد شده همچنین ممکن است منجر به رشد داعش ولایت خراسان شود. همچنین ممکن است منجر به انتقال بخش های از بقایای نیروهای رزمی داعش از عراق و شامات و لیبی توسط پدران معنوی داعش به افغانستان با هدف ایجاد دردسر و مزاحمات برای ایران و روسیه گردد. قطعا تهران از همه ابزارهای موجود برای مدیریت بحران افغانستان استفاده خواهد کرد و در عرصه صلح سازی و همچنین ارتباطات با دولت، مخالفین مسلح و همه جریانات، گروهها و احزاب افغانستانی برای ایجاد صلح و ثبات استفاده خواهد کرد. در میان همسایگان، افغانستان شبیه ترین همسایه به ایران بوده و اشتراکات فراوان زبانی، تمدنی، فرهنگی، دینی و ... در این میان به کمک تهران برای این نیت خیرخواهانه خواهد شد. 

روسیه تمامی تلاش خود را صورت داد تا آمریکاییها نتواند در افغانستان به موفقیت برسند. به نظر می رسد راهبرد روس ها در افغانستان، سیاست باخت-باخت بوده و مسکو علاقمند نبود که نه آمریکا و متحدینش و نه طالبان در این جنگ به پیروزی برسند. روس ها در واقع انتقام شکست شان را در افغانستان می خواستند از آمریکاییها بگیرند و در این زمینه هم موفق عمل کردند. 

در ادامه همین استراتژی، روس ها علاقمندند هیچ چیدمانی از آمریکاییها در صحنه افغانستان باقی نماند. در این زمینه، روس ها طرفدار تشکیل دولت موقت و کنار رفتن اشرف غنی از اریکه قدرتند. البته روس ها نیز مانند دیگران همسایگان از احتمال سرایت ناامنی ها در افغانستان به مرزهای امنیتی خود (مرزهای آسیای میانه) نگرانند. اخبار متواتر از انتقال بخشی از داعشیان از حوزه خاورمیانه عربی و شمال آفریقا به افغانستان با هدف ایجاد مزاحمت و چالش برای روسیه، مسکو را نگران ساخته است. روس ها در این زمینه تلاش دارند از طریق همکاری با کشورهای آسیای میانه و افزایش تعاملات با طالبان بر این موضوع فایق آیند. 

ترکیه اردوغان همچنان به دنبال رویای ترکیه بزرگ و نوعثمانی گری است و در راستای پیگیری این سیاست، از هر فرصتی استفاده خواهد کرد. افغانستان میدانی است که ترکیه تلاش دارد از طریق کنترل فرودگاه کابل اولا، سایر مشکلات خود را با آمریکاییها در حوزه های دیگر از جمله احتمال اعمال تحریم به خاطر خریدهای نظامی از روسیه حل و فصل نماید و ثانیا، با حضور در افغانستان که احتمالا در هماهنگی کامل با پاکستانی ها خواهد بود سرپلی برای ارتباط گیری با آنچه دنیای ترک زبانان در آسیای میانه می داند ایجاد نماید. کارشناسان نگران اهداف پشت پرده ترک ها از جمله احتمال استفاده از ظرفیت های فرودگاه کابل برای انتقال تروریست ها به افغانستان و تبدیل افغانستان به محلی برای آسیب رساندن به سایر افغانستان از جمله کشمیر هند، روس ها و شاید ایران باشد. 

چینی ها که تا چند سال قبل در نشست ها و اجلاس های بین المللی دیپلمات هایشان ساکت بوده و تنها در حد حضور فیزیکی شرکت داشتند در سال های اخیر تغییر جهت محسوسی داده و با پشتوانه رشد سریع اقتصادی اقدام به تعیین نماینده ویژه در امور افغانستان نمودند و به شدت در پودیم های بین المللی فعال شدند. چندین بار هیات طالبان را به کشورشان دعوت کردند و تلاش کردند تا نقش خود را در این کشور توسعه دهند. اصولا چینی ها با ذهنیت اقتصاد محور؛ تلاش های نافرجامی برای سرمایه گذاری و حضور اقتصادی در افغانستان به خصوص در بخش معادن صورت دادند که با توجه به محافظه کاری خاص چینی ها و شرایط امنیتی به نتیجه خاصی نرسید. 
چینی ها دغدغه اساسی شان از موضوع افغانستان مساله فعالیت ایغورهای مسلمان در خاک افغانستان است. پکن، موضوع افغانستان را از پنجره متحد منطقه ای خود پاکستان می بیند و امید دارد نفوذ پدر معنوی طالبان، ISI مانع از گسترش فعالیت جنبش ترکستان شرقی در خاک افغانستان شود. 

کشورهای آسیای میانه نیز نگرانی اصلی شان سرریز شدن ناامنی به خاک شان است. ازبک ها از گسترش فعالیت جنبش اسلامی ازبکستان و حضورشان در کنار جنگجویان طالبان نگرانند. تاجیکستان نیز نگران توسعه فعالیت های اسلام گراهای ناراضی در داخل خاک افغانستان و استقرارشان در جوار مرز است. ترکمنستان مشکل و مساله کمتری دارد. این کشور با اتخاذ سیاست بی طرفی در دوران حکومت امارت اسلامی طالبان؛ با این گروه روابط اقتصادی خوبی داشت و الان نیز چندین بار میزبان هیات های طالبان بوده و مشکلات سرایت اسلام گرایی نیز احساس نمی کند.  

کلید واژه ها: افغانستان طالبان جنگ افغانستان خروج نیروهای امریکایی از افغانستان ایران و افغانستان روسیه و افغانستان ترکیه و افغانستان چین و افغانستان


( ۱۱ )

نظر شما :

فدوی ۲۸ تیر ۱۴۰۰ | ۱۷:۵۸
با خوانون این مقاله این طور برداشت می شود که نتنها آمریکا شکست نخورده بلکه با خروجش از افغانستان باعث شده بسیاری از بازیگران منطقه ای و بین المللی که از قضا با آمریکا نیز مشکل دارند ، سرگرمی جدید پیدا کنند . اما در مورد سایر مطالب این مقاله . یک نگاهی به نقشه ی افغانستان بیاندازید . طالبان اگر بتواند بر شش دانگ افغانستان مسلط شود به علت ضعف هایی که هم افغانستان به عنوان یک کشور و هم طالبان به عنوان یک گروه مذهبی افراطی دارند ، اساسا نمی توانند دست به ماجرا جویی خارج از مرزهای افغانستان بزنند . با روی کار آمدن احتمالی طالبان دورانی از عقب گرد ، ناامنی و جنگ و خونریزی را در افغانستان شاهد خواهیم بود شاید به مدت چند دهه . نهایت مشکلی که می تواند برای ایران داشته باشد مهاجرینی هستند که اتفاقا اگر درک درستی از ماجرا داشته باشبم ، برایمان نعمت است تا نقمت . پاکستان حداکثر ضرر ممکن را از این وضعیت جدید خواهد داشت با وجود آنکه ظاهرا خود آتش بیار این معرکه است وجود یک کانون بحران دایمی کنار پاکستان با وجود در هم تنیدگی شدید اقوام در دو سوی مرز ، پاکستان را مجبور می کند قسمتی از تمرکز خود را از هند به سمت افغانستان برگرداند . یکی از برندگان بزرگ ماجرای افغانستان هند است که دو همسایه مشکل دارش یعنی چین و پاکستان را درگیر خود می کند . در مورد ترکیه بزرگ‌نمایی نکنید . از رویا تا واقعیت فاصله ای بس طولانی و دست نیافتنی وجود دارد ترکیه در این ماجرا نه برنده است و نه بازنده صرفا برایش فرصتی فراهم شده تا عرض اندامی کند . اما برای طولانی مدت بزرگترین برنده ی ماجرا آمریکاست . مواد مخدرش تامین است . بازار فروش سلاحش روبراه و رقبای منطقه ای و بین المللیش دچار دردسرهای کوچک و بزرگ . ... خواهشا در مورد آمریکا کمتر از کلمه ی شکست استفاده کنید . هر چند قدرتی بینهایت ندارد اما فعلا فعال مایشا است .
- ۲۸ تیر ۱۴۰۰ | ۲۰:۰۳
.....در عرصه بین المللی نیز گروه طالبان از یک گروه تروریستی در اسناد و متون اولیه تمامی اجلاس های بین المللی، توسط آمریکاییها و بقیه مجموعه کشورهای غربی به تدریج به یک گروه شورشی و سپس به گروه سیاسی و طرف مذاکره مبدل گردید.... مقامات و سران آمریکایی با گروه فوق تروریستی همایش برگزار می کنند آن وقت احمق های درجه 1 کشور با قانون fatf و cft, و پالرمو و حماقت هایشان در این هشت سال پدر کشور را در می آورن
در جواب فدوی ۲۹ تیر ۱۴۰۰ | ۱۶:۳۲
جناب فدوی، با احترام در چند مورد واقعیات موجود با تحلیل شما همخوانی ندارد. هند متحد دولت فعلی کابل است و با رفتن آنها ضرر خواهد کرد. حال آنکه طالبان آلت دست پاکستان است و اتفاقاً زمانی که در قدرت بودند مشکلات قومی مورد اشارۀ شما بین افغانستان و پاکستان کاهش یافته بود. برای حمایت پاکستان از طالبان شواهد موجود هستند. برای مثال حمایت نیروی هوایی پاکستان از طالبان: به ادعای دولت افغانستان، جتهای پاکستانی اجازۀ بمباران نیروهای طالبان را که از پاکستان وارد افغانستان می شدند را ندادند. موثرترین کشور در امور افغانستان، همین پاکستان است و بقیه اعم از ترکیه، آمریکا، روسیه و... آب در هاون می کوبند. مصاحبۀ ژنرال حمید گل (از فرماندهان اسبق آی اس آی پاکستان) را بخوانید؛ نکات مهمی دارد.
خسرو ۲۹ تیر ۱۴۰۰ | ۲۰:۱۲
ایران و روسیه و هند و چین و پاکستان و.. از خروج امریکا از افعانستان نگرانند و شوکه شده اند چون انتظار داشتند امریکا مانند شوروی شکست بخورد ولی امریکاییها زود جنبیدند و ماهرانه از افغانستان خارج شدند و بحران را در دست کشورهای فوق گذاشتند فقط از بین کشورهای فوق پاکستان برنامه دارد و زیاد نگران نیست و در واقع طالبان به نوعی متحد پاکستان هست و در سمت دیگر ترکیه میخواهد با ابراز همکاری با امریکا -- قسمتی از مشکلاتش با امریکا را حل کند و احیانا از 20درصد جمعیت ترک تبار افغانستان حمایت کند به نظر میرسد از همه بیشتر ایران به خاطر موج مهاجرت افغانها ضربه خواهد دید در حالی که برنامه مشخصی ندارد