در نشست مسکو چه گذشت؟

تنظیم زمان در قره باغ به وقت مسکو

۲۴ دی ۱۳۹۹ | ۱۳:۰۰ کد : ۱۹۹۸۹۸۳ آسیا و آفریقا انتخاب سردبیر
جبار علایی در یادداشتی برای دیپلماسی ایرانی می نویسد: پاشینان تنها کسی بود که کیف پر و نه چندان مرتب خود را به نشست آورده بود شاید تصور می کرد برادران مسیحی ارتودوکسش قبلا سفارش های لازم را کرده اند و او این بار می تواند با کیف پر برگردد. نخست وزیر پاشینیان خیالش آسوده بود از اینکه این بار دیگر او نماینده ارامنه قره باغ نیست و بار" آرتساخی ها" را هم به دوش نخواهد کشید.
تنظیم زمان در قره باغ به وقت مسکو

نویسنده: جبار علایی، کارشناس مسائل قفقاز

دیپلماسی ایرانی: روز 22 دی ماه 99 در اوج سرمای مسکو، رهبران سه کشور روسیه، آذربایجان و ارمنستان در یکی از سالن های کوچک کاخ کرملین گرد آمدند. رئیس جمهور فدراسیون روسیه، ولادیمیر ولادیمیروویچ پوتین، پس از به آغوش کشیدن ابتدا الهام علیف، رئیس جمهور جمهوری آذربایجان و سپس نیکول پاشینیان، نخست وزیر جمهوری ارمنستان، میهمانانش را به پشت میز بیضی شکل دعوت کرد. میهمانان جنوب قفقازی این بار کنار هم در یک طرف میز و روبروی میزبان جلوس کردند. برای هر یک از میهمان ها روی میز چند برگ کاغذ، یک روان نویس و یک مداد از قبل تدارک شده بود تا اگر چیزی برای یادداشت باشد از قلم نیفتد. بیانیه پایان چهار ساعت مذاکره، دست ولادیمیر پوتین بود که با جدیت تمام و بی مکث به زبان روسی که برای هر دو میهمان اصطلاحات حقوقی، وزن و بار معنایی آن قابل فهم بود خوانده شد. پوتین در حالیکه به سمت میز خیز داشت و با مراقبت از اینکه متن بیانیه را بی کم و کاست به سمع میهمانان قفقازی که به صندلیشان کامل تکیه داده بودند و وقت زیادی هم نداشتند، رساند. 

پاشینان تنها کسی بود که کیف پر و نه چندان مرتب خود را به نشست آورده بود شاید تصور می کرد برادران مسیحی ارتودوکسش قبلا سفارش های لازم را کرده اند و او این بار می تواند با کیف پر برگردد. نخست وزیر پاشینیان خیالش آسوده بود از اینکه این بار دیگر او نماینده ارامنه قره باغ نیست و بار" آرتساخی ها" را هم به دوش نخواهد کشید.

دیدارها و نشستهای قبلی نشان داد که رئیس جمهور علیف از همکاران ارمنستانی اش حافظه بهتری دارد. او به خاطر داشت که یک روز قبل از 10 نوامبر که پیروزی عملیات ارتش مظفر آذربایجان را متوقف کرد چقدر مهم است. روزی که در شب آن هلیکوپتر روسی از سوی توپخانه آذربایجان مورد اصابت قرار گرفت و بلافاصله از سوی وزارت امور خارجه جمهوری آذربایجان اعلام شد این اقدام کاملا سهوی بوده و باکو حاضر است تمامی خسارت های آن را جبران کند. چیزی به پایان شب 9 نوامبر نمانده بود که بیانیه سه جانبه توقف درگیری ها امضا شد و نقشه راهی شد برای ادامه. اما نکته قابل تأمل اینکه چند روز قبل از نشست مسکو، بازرسان روسی اعلام کردند که هلیکوپتر روسی در خارج از منطقه درگیری ساقط شده است و عاملان آن باید مجازات شوند. علیف در مقابل رئیس جمهوری نشسته بود که بارزسان آن اعلام کرده بودند هلیکوپتر نظامی کشورش هدف قرار گرفته است آن هم در حین اجرای مأموریت در خارج از مناطق درگیری. بنابراین هوش علیف که بزرگ شده کرملین است می توانست به درک ادبیات کرملین که از زبان پوتین جاری می شد کمک کند. 

رئیس جمهوری روسیه با ابراز رضایت از اوضاع فعلی حاکم بر شرایط قره باغ و پای بندی به مفاد ده گانه بیانیه سه جانبه 9 نوامبر از سوی طرفین درگیر، خبر از توافق جدید داد. گزارش خبرگزاری اسپوتنیک حاکی است: "بر اساس بیاینه پایانی نشست سه جانبه 11 ژانویه/22 دی ماه گروه کاری قره باغ متشکل از معاونان نخست وزیر سه کشور روسیه، آذربایجان و ارمنستان شکل می گیرد که این گروه در چند روز آینده و تا 30 ژانویه جاری تشکیل جلسه می دهد." اولین وظیفه اعلام شده گروه کاری که هدف از مأموریت آن توسعه قره باغ یاد شده این است که این گروه باید مسیرهای تحقق بند 9 بیانیه سه جانبه 9 نوامبر را تنظیم و ارائه کند. بر این اساس اولویت گروه کاری بررسی احیاء و ساخت زیرساخت های مواصلاتی که راه آهن و جاده های جمهوری آذربایجان و جمهوری ارمنستان را به هم متصل می کند و زمینه را برای کریدور بین المللی فراهم می کند. دو طرف باید برای امنیت این کریدورها تضمینات لازم ارائه دهند. گروه مورد نظر باید تا یکم مارس جدول عملیاتی ارائه کند. 

منظور از کریدور بین المللی این است که زیرساخت های مواصلاتی روسیه از طریق خاک جمهوری آذربایجان به ارمنستان می پیوندد یعنی کریدور روسیه – آذربایجان – ارمنستان. این کریدور احتمالاً جایگزین جاده ترانزیتی روسیه – گرجستان – ارمنستان خواهد شد و دست مسکو را برای حمل و نقل های بیشتر باز می گذارد. رئیس جمهور پوتین در پایان دیدار سه جانبه در کنفرانس خبری هم اعلام کرد صلح بانان روسی در قره باغ به تعهداتشان طبق رضایت طرفین ادامه می دهند و خبری از درگیری جدی نیست. 

الهام علیف، رئیس جمهور آذربایجان در همان نشست خبری با تشکر ویژه از پوتین گفت که این دیدار برای توسعه امنیت پایدار منطقه ای بسیار ضروری بود. وی اشاره کرد که مطمئن است که دیگر کشورهای همسایه هم در این کریدورها فعالانه مشارکت خواهند کرد. رئیس جمهور علیف هرچند گفت که کشورش اراده لازم برای پایان بخشیدن به رویدادهای ماه های سپتامبر و نوامبر (44 روز درگیری در این دوماه اتفاق افتاد و آذربایجان 40 درصد اراضی اشغال شده اش را از طریق عملیات آزاد کرد 30 درصد را طبق بیانیه سه جانبه 9 نوامبر از طریق دیپلماتیک بدست آورد) دارد اما هیچ اشاره ای به وضعیت حقوقی و سیاسی قره باغ و ابهاماتی که در این باره وجود دارد، نکرد. حال آنکه انتظار می رفت این بار در مسکو به طور شفاف در مورد رژیم حقوقی، دولت خودخوانده، و تعیین وضعیت شهروندی ارامنه ساکن در قره باغ مذاکراتی صورت گیرد، نگرفت و مسکوت ماند. 

ناراضی ترین فرد اجلاس مسکو برخلاف اسلاف خویش این بار مقام ارمنستانی بود. نخست وزیر پاشینیان در کنفرانس خبری پس از اجلاس هر چند از تلاش های پوتین تشکر کرد اما ابراز تأسف کرد که مناقشه قره باغ به قوت خود باقی است و هنوز رژیم حقوقی و اداری آن مشخص نیست. 

بدین ترتیب مهمترین مسئله اختلاف برانگیز تاریخ در جنوب قفقاز با ابهامات بیشتری به آینده سپرده شد. پاسخ یافتن برای مسائل حل نشده هنوز زود است بی شک زمان به وقت مسکو تنظیم خواهد شد. دو کشور ارمنستان و آذربایجان باید تا باز شدن یخ های مسکو در بهار آینده منتظر بمانند.

کلید واژه ها: روسیه ارمنستان جمهوری آذربایجان الهام علیف نیکول پاشینیان ولادیمیر پوتین آذربایجان قره باغ مناقشه قره باغ جنگ ارمنستان و آذربایجان


( ۱۵ )

نظر شما :

علی ۲۴ دی ۱۳۹۹ | ۱۶:۱۵
بی شک روسیه نقش محوری در تمامی وقایع منطقه را داراست ولی این بار به تنها نبودن آذربایجان اطمینان دارد .از روزی که ترکیه سفت وسخت از آذربایجان و تمامی اقداماتش برای آزادی سرزمینهای اشغال شده اش دفاع جانانه نمود حساب دست تمامی کشورهایی که به نوعی از آزادی مناطق اشغالی آذربایجان وپایان یافتن نزاع بین صاحبان اصلی شرزمینها و اشغالگران ناراحت بودند ، آمد . ولی با پایان یافتن جنگ بدون شک احیای منطقه برای رونق گرفتن کار وزندگی ، مسئولیت تمامی کشورهای منطقه است . امید است به خصوص روسیه بدون هیچ گونه حیله ونیرنگ و دغل بازی های مرسومش ، به مفاد توافق نامه عمل نموده و مناقشه ی دیگری سر باز ننماید.
سورنا تبریزی ۲۴ دی ۱۳۹۹ | ۱۶:۵۹
مثل همیشه در قفقاز, همه باختند و روسیه برنده شد ...
در جواب علی ۲۴ دی ۱۳۹۹ | ۱۷:۳۲
تا آنجایی که غربیها و مردم منطقه میداند نگران از حماقت ترکیه در قره باغ هستیم ترکها به قره باغ رضایت نخواهند داد آنها دنبال امپراطوری ترک و اتصال ان به آسیای مرکزی سکونت گاه و منشا وجودی خود هستند در سوریه قرار به خارج کردن مسلحین و تفکیک و کنترل آنها بودند آیا به عهد خود وفا کردند؟؟؟؟؟ برق و آب ادلب را قطع کردند مردم بومی آنجا را اخراج و کوچ میدهند وفاداران و تروریست‌های مورد حمایت خود را در آنجا مستقر میکند زبان نظام و پول خود را رواج دادند و....حمله مغولها مهاجر در اواخر قرن بیست یکم را شاهد هستیم
خسرو ۲۴ دی ۱۳۹۹ | ۱۹:۴۳
قره باغ سرزمین متعلق به آذربایجان است و پوتین بارها آنرا ابراز کرده است ، قطعنامه های سازمان ملل هم آنرا تایید می کنند ، فقط مانده مقدار خودگردانی ارامنه در سه شهر خانکندی و خوجاوند و آغدره ، که با مذاکرات داخلی آذربایجان و در چهارچوب قانون اساسی جمهوری آذربایجان تعیین خواهد شد ، افسانه آرتساخ تمام شد و در طول زمان فراموش خواهد شد و برای همه مردم منطقه حفظ مرزهای بین المللی لازم و مفید خواهد بود
سیف الله ۲۴ دی ۱۳۹۹ | ۲۲:۴۲
البته ولایت خودمختار قره باغ که در سال ۱۹۶۷ با ظوابط و مقررات خاصی به اهالی قره باغ اعطا شده بود((۶۵ در صد ارمنی و ۳۵ در صد آذری)) که از روز اول با کارشکنی ارامنه مواجه بود تا اینکه در سال ۱۹۸۸ با شروع دور جدیدی از اتفاقات که منجر به کشتار و اخراج آذریها گردید،ونهایتا با کمک نیروهای لشکر زرهی شوروی سابق ارمنی‌ها علاوه بر تصرف قره باغ ۷ شهرستان همجوار را نیز اشغال کردند،که به هیچ وجه به قطعنامه‌های بین المللی عمل نکردند تا منجر به جنگ ۴۴ روزه گردید،که در نتیجه تمامی تصرفات اشغالی را از دست داد،ونیروهای شکست خورده ارمنی تن به پذیرش تخلیه اماکن اشغالی و متعهد به اجرای مفاد صلح نامه ومفاد ۹ گانه آن گردید،،،که هیچ اشاره ای به رعایت حقوق ولایتی که در سال ۱۹۶۷ برایشان اعطا شده بود،نشده است،. چون یکی از شرایط تداوم (حقوق خودمختاری) رعایت طرفین به مفاد قید شده است، که ارامنه به هیچ یک از آنها عمل نکردند :کشتار وقتل عام خوجالی،واخراج یک میلیون اهالی بومی،وتخریب واتش زدن اماکن مربوط به اذریها که منجر به ضرر وزیان چندین صد میلیارد دلاری،وجنگ ۴۴ روزه،گردیده،،،،،،،،پس با این پیش زمینه دولت آذربایجان ،نباید دوباره با اعطای مجدد خودمتاری،مجددا زمینه جنگ دیگری را فراهم کند،وبه اتکای بد عهدی وعدم رعایت حقوق خودمتاری،تمامی حقوق و امتیازات ولایت خود مختار را لغو کند،(( مثل لغو خودمختاری چچن ها در روسیه،وکشمیر در هند،وباسک و بارسلونا در اسپانیا )) باتوجه به اینکه پوتین وپاشنیان هم تمامیت ارضی ج.اذربایجان را برسمیت شناخته وامضا کرده،وقره باغ را جزو سرزمین آذربایجان دانسته اند، و جمعیت ۱۲۰ هزاری ارامنه قره باغ هم می‌توانند با رعایت حقوق فرهنگی شان،در کنار بقیه مردم به زندگی خود ادامه دهند،
اردلان ۲۵ دی ۱۳۹۹ | ۰۳:۲۹
چرا روس‌ها در جنگ ۴۴ روزه قره باغ مثل جنگ سال ۱۹۸۸__۱۹۹۲ در کنار ارامنه قرار نگرفتند،وتا اندازه ای بی طرف وپاسیو بودند؟. درست است بعضی‌ها موضع غرب گرایانه پاشنیان،واینکه عامل جرج سوروس یهودی است،وتمایلات ضد روسی دارد، را دلیل بی طرفی وغیر اکتیو بودن روس‌ها میدانند،ولی به نظر میآید فاکتورهای دیگری هم مزید بر علت است،. پیشرفتهای اقتصادی،نظامی،سیاسی آذربایجان +تمایلات غربگرایانه در فرهنگ مردم،ومایوس شدن از انتظار ۳۰ ساله در حل بحران قراباغ که روس‌ها هم جزو گروه منیسک بودند. +تمایلات وگرایشات ۳۵ میلیون مسلمان روسیه به طرف آذربایجان ،که طبق ۴ قطعنامه سازمان ملل آذربایجان وتمامیتش را تایید وذیحق می‌دانستند. + اتحاد کشورهای مستقل و هم سود(قازاقستان،بلوروس،ازبکستان،قیرقزستان،تاجکستان...) هم ذیحق بودن آذربایجان را بارها تایید وتاکید کرده بودند. +ورود ترکیه به موضوع ودفاع بی قید و شرط از اذربایجان،+روس‌ها ناچارا در لیبی،سوریه،مدیترانه، با ترکیه همکاری ونیاز به رعایت خواست‌های ترکیه دارند،. چون ترکیه هم در موضوع کریمه،اکراین،گرجستان،دریای سیاه،در مقابل روسهاست،وعدم رعایت ترکیه به تضعیف هر چه بیشتر روس‌ها میانجامد. + بازار پررونق ۶۰ میلیاردی با ترکیه،وپروژهای عظیم گازی،وانرژی هسته ای،واس ۴۰۰،هم بی تاثیر نیست،. در مقابل ارمنستان با اقتصاد ضعیف وراکد،که باریست بر دوش روس‌ها ،وتمام هزینه های جنگی و نظامی ارامنه بصورت رایگان از طرف روس‌ها جبران می‌شود. لذا در مقابل نمک نشناسی ارامنه نسبت به روس‌ها هم ،علت مظاعف یست تا روس‌ها درس یادگاری بر ارامنه فراموشکار بدهند.
روحانی محمد ۲۵ دی ۱۳۹۹ | ۱۷:۰۵
ترکیه در مثلث قائم الزاویه قفقاز جایی ندارد روسیه با انتخاب نقش وتر قاعده بازی را با آذربایجان چنان ترسیم نموده تا ارتفاع عمود ارمنستان اقتصاد مهندسی منطقه را نلغزاند و در این اثنا موفقترین دیپلماسی عدم دخالت بی مورد در معماری داخلی قفقاز است حالا باید منتظر کشسانی و وقت کشی روسیه ماند تا در گام بعدی جا پایی برای مشارکت همسایگان ایجاد شود .
علی ۲۵ دی ۱۳۹۹ | ۱۸:۰۹
اگراتصال ترکیه به آسیای مرکزی احیای مجددامپراطوری ترکهاست پس درخواست اتصال به اروپا که ترکیه از سالها قبل در صدد ورود به اتحادیه ی اروپاست را چگونه تحلیل می فرمایید. ترکیه تا به حال هیچ ادعای ارضی حتی به شوخی هم درباره ی سرزمینهای زیر سلطه اش در دوران عثمانی را نداشته است ولی در کشور ما بطور رسمی آسیا را به دونیم کرده و می گویند قبلاٌ از آن امپراطوری ایران ! بوده است . هنوز نمایندگان بی سواد ما ادعای برگرداندن آذربایجان را به مام میهن دارند . حالا بفرمایید وتحلیل کنید . در مورد تروریستهای مستقر شده در سوریه هم اگر کشور ما از دولت بشار اسد که رفتنی است حمایت می کند دولت ترکیه هم از مخالفان دولت بشار اسد حمایت می کند همانطور که در یمن ایران از گروه انصارالله مخاف دولت حمایت می کند و عربستان از دولت یمن .
حسین پور ۲۵ دی ۱۳۹۹ | ۲۱:۲۸
مطلب مفیدی بود . با تشکر از نویسنده محترم