برجام و خطوط خاکستری و قرمز!

کاهش تعهدات هسته ای تا کجا ادامه خواهد داشت؟

۱۶ تیر ۱۳۹۸ | ۱۱:۰۰ کد : ۱۹۸۴۶۶۸ اخبار اصلی پرونده هسته ای
احمد زیدآبادی در یادداشتی می نویسد: گمان نمی‌رود که تحت فشار قرار دادن اروپا از طریق کاهش تعهدات برجامی نتیجه‌بخش باشد، از این رو، در این میان ممکن است فقط اعتبار برجام به کلی زائل شود. بی‌اعتبار شدن برجام اما آیا هدفی است که ایران با آن کنار آمده است؟ اگر کنار آمده است، پس از آن لغو رسمی آن می‌خواهد چه کند؟ توافق تازه؟ یا هر چه بادا باد!
کاهش تعهدات هسته ای تا کجا ادامه خواهد داشت؟

احمد زیدآبادی، روزنامه نگار
 
دیپلماسی ایرانی:
محمد جواد ظریف کاهش تعهدات برجامی ایران را گامی "برگشت‌پذیر" دانسته است. تاریخ سیاست اما نشان می‌دهد گامی که به راحتی به پیش گذاشته می‌شود، یا اصلاً قابل برگشت نیست و یا به سختی و مشقت و هزینه فراوان به عقب برمی‌گردد! 

بنابراین، اینک که دولت ایران برای کاهش پلکانی تعهدات برجامی خود مصمم به نظر می‌رسد، باید از هم اکنون این نکته را در نظر داشته باشد که این راه ممکن است برگشت‌ناپذیر باشد. 

از این گذشته، مشخص نیست که ایران در جهت کاهش تعهدات برجامی خود تا چه نقطه‌ای می‌خواهد پیش برود؟ از سخنان مقام‌های بلندپایه آمریکایی و اسرائیلی چنین برداشت می‌شود که آنها هم اکنون سرگرم تعیین خطوط خاکستری و قرمز خود در مورد فعالیت‌های اتمی ایران هستند و احتمالاً به زودی آن را به طور رسمی اعلام می‌کنند. 
فعلاً خطوط به اصطلاح خاکستری و قرمز آمریکا و اسرائیل مشخص نیست ولی این خطوط هر چه باشد، می‌توان حدس زد که توقف ایران در منطقه خاکستری، صرفاً فشارهای اقتصادی و دیپلماتیک را از طرف آنها تشدید می‌کند، اما عبور از خط قرمز به احتمال زیاد، همراه با تهدید جدی به استفاده از زور خواهد بود. 

این در حالی است که هدف ایران از کاهش تعهدات برجامی خود، تحت فشار قرار دادن اروپا به منظور کمک آنها به خنثی کردن تحریم‌های اقتصادی آمریکا علیه ایران است. اروپایی‌ها خود بارها تأکید کرده‌اند که در این مورد با محدودیت‌های بسیاری روبه رو هستند و ایران نباید از آنها انتظار "معجزه "داشته باشد. با این حساب، چرا ایران همچنان از اروپا انتظار معجزه یا به عبارتی بی‌اثر کردن تحریم‌ها را دارد؟ 

به نظرم این انتظار مبتنی بر تصوری است که دیپلمات‌های وزارت امور خارجه ایران از تحولات نظام بین‌الملل بعد از به قدرت رسیدن دونالد ترامپ در آمریکا دارند. به گمان آنها، ترامپ شکاف بین دو سوی آتلانتیک را چنان عمیق کرده است که با مانورهایی می‌توان آن را عمیق‌تر کرد و از آن بهره لازم را گرفت. این نوع تصورات به درجاتی از زمان ریاست جمهوری هاشمی رفسنجانی در بین بخشی از سیاسیون ایرانی وجود داشته و گویا تجربه‌های مکرر از بی‌مبنایی این تصور نیز قرار نیست خدشه‌ای به استحکام آن وارد کند! 

روشن است که بین اروپا و آمریکا اختلاف‌های تاکتیکی و حتی بعضاً استراتژیک وجود دارد، اما این اختلافات فقط از سوی کشورهایی قابل بهره‌برداری است که قواعد و هنجارهای نظام بین‌الملل را تنها چارچوب تحرکات سیاست خارجی خود تعریف کنند و داعیه تغییر آنها را نداشته باشند. جمهوری اسلامی در کلیت خود، داعیه‌هایی بسیار فراتر از هنجارهای نظام بین‌الملل دارد و بنابراین، نه فقط اروپا که در لحظات اضطراری حتی روسیه و چین نیز خطر حمایت مؤثر از آن را نمی‌پذیرند و فاصله را به دقت رعایت می‌کنند. 

با چنین وضعیتی گمان نمی‌رود که تحت فشار قرار دادن اروپا از طریق کاهش تعهدات برجامی نتیجه‌بخش باشد، از این رو، در این میان ممکن است فقط اعتبار برجام به کلی زائل شود. بی‌اعتبار شدن برجام اما آیا هدفی است که ایران با آن کنار آمده است؟ اگر کنار آمده است، پس از آن لغو رسمی آن می‌خواهد چه کند؟ توافق تازه؟ یا هر چه بادا باد! ای کاش این مسائل برای مردم روشن شود!

کلید واژه ها: برجامکاهش تعهدات هسته ای ایرانکاهش تعهدات ایران در برجام


( ۲۶ )

نظر شما :

خودم ۱۶ تیر ۱۳۹۸ | ۱۱:۵۴
برجام مرده دیگه . یا اصلا اینطور بگم که مذاکره با کسانی که نمی تونن متعهد باشند مرده ، چه اروپا و چه امریکا . نگاه ما باید تغییر کنه . بیشتر به داخل و حتی شرق جهان به هر حال دنیا همش غرب نیست . حالا تلاش بعضی ها برای برای مهم نشون دادن برجام چیزی جز خیانته ؟ چرا بعضی ها فکر میکنند همیشه باید یه توافق تازه باشه وگرنه هرچه بادا بادا میشه. مرده شور غرب و طرفداراش رو ببرن . برجام و توافق خودش کمتر از هرچه بادا بادا بود به معنی واقعی کلمه هیچ بود هیییییچ.
اوراز مشرقی ۱۶ تیر ۱۳۹۸ | ۱۲:۰۴
برای جناب زید آبادی با این تحلیل آبکی و زرد متاسفم
حامد ۱۶ تیر ۱۳۹۸ | ۱۳:۲۲
الان دقیقا فرق بودن یا نبودن توافق برای ما چیه که نگران باشیم از بین بره؟
محسن ۱۶ تیر ۱۳۹۸ | ۱۴:۴۱
آقای زید آبادی از این که با کاهش تعهدات برجامی امریکا تحت فشار هست ناراحت شده و می خواهد با این تحلیل ها به کاهش این فشارهای امریکا کمک کند واقعیت این هست که امریکا نمی داند برای متوقف کردن ایران چه کاری انجام بدهد و تحریم دیگر بی اثر هست جنگ هم نمی تواند بکند پس مجبور هست به امید کسانی مثل زیدآبادی باشد تا ایران را متوقف کنند
ایرانی ۱۶ تیر ۱۳۹۸ | ۱۴:۵۴
شما و بسیاری از همفکرانتان ــ خواسته یا ناخواسته ــ در غالب مواقع تنها به مثابه اهرم فشاری علیه نیروهای خودی و هر آن کس که بخواهد خلاف اراده ی امریکا و غرب در ایران قدمی بردارد، عمل می کنید. نیازی حتی به کنکاش و تحقیق برای استخراج ــ به قول شما ــ خطوط قرمز و خاکستری نیز نیست ، امریکا و اسرائیل و همه ی دشمنان ایران براوردشان از آستانه ی تحمل مسئولان ــ و در نتیجه خطوط قرمز ــ را از لابلای چنین اظهار نظرهایی به راحتی استخراج می کنند.
محمد ۱۶ تیر ۱۳۹۸ | ۱۸:۰۳
امروز کسی در مرگ برجام شکی ندارد ، فقط موضوع این است که امریکا می خواست ما دست خالی پای میز بنشینیم ، اما ایران با افزایش حجم و غلظت غنی سازی ، می خواهد که کاهش دوباره این موارد را منوط به لغو تحریم ها کند ، حال اگر در این میان ، یک دموکرات هم به قدرت برسد که چه بهتر .
حسام ۱۶ تیر ۱۳۹۸ | ۱۹:۳۹
ایران برای برون رفت از این بحران فقط یک راه دارد و اون هم حل مشکلاتی است که با ظرفیتهای داخلی امکانپذیر هست. از بین بردن رباخواری و در یک کلام مافیاهای سیاسی و اقتصادی تنها چاره کار است. تو کشوری که از گهواره بچه تا اجاره تالار عروسی همون بچه به قیم دلار وابسته هست از غربیها چه انتظاری میشه داشت. وقتی آثار تحریمهای داخلی(فساد سیستماتیک) بمراتب از تحریمهای غرب بالاتره بحث کردن در مورد تبعات خروج تدریجی ایران از برجام یا خروج کامل آمریکا از برجام اصلا محلی از اعراب نداره.طی سی چهل سال گذشته ارزش پول ملی بیش از صدهزار درصد کاهش داشته اما دریغ از یک برنامه درست و حسابی در خصوص این مساله فوق العاده مهم از سوی رسانه های دولتی . اگر تولید به تولید داخلی اهمیت داده میشد قول میدم برای تضعیف تولید داخلی تمام تحریمها رو یک شبه غربیها بر میداشتن. خلاصه کلام تنها اهرم ایران رضایت نسبی مردم با از بین بردن فساد سیستماتیک هست که با توجه به شکل گیری منافع ساختاری و متصلب کار بسار دشواری در پیش خواهیم داشت.
محمد ۱۶ تیر ۱۳۹۸ | ۱۹:۴۴
شرف اهل قلم اقای زیدآبادی
علی ۱۷ تیر ۱۳۹۸ | ۰۱:۴۹
یادمه موقعی که وزرای خارجه قرارداد برجام راامضا می کردند وزیر خارجه روسیه آخراش زورکی آمد و وزیز خارجه چین اصلا تشریف نیاوردند.این نشان می دهد که آنها از اول می خواستند برجام نباشد. پس در حال حاضر بعلت دیپلماسی ضعیف وزارت خارجه که از اول پیدا بود برجام مرده
ریو ۱۷ تیر ۱۳۹۸ | ۱۳:۲۴
سلام ..لحظه ای را تصور کنیم که در مناظرات انتخاباتی ی پیش رو برای ریاست جمهوری آمریکا؛ مجری ی برنامه از دونالد ترامپ می پرسد : خروج شما از برجام جز اینکه باعث شد جمهوری اسلامی دوباره به غنی سازی با درجات بالا ( با کمییت و کیفییت بیشتر) روی بیاورد , چه دستاوردی برای آمریکا داشت ؟! طبعا چنین وضعیتی نشانگر اشتباه محاسباتی ی ترامپ در خروج از برجام و یک امتیاز منفی برای او در مناظرات انتخاباتی ی پیش رو می تواند به حساب آید البته اگر فرصت ارائه ی چنین پاسخی از طرف ترامپ فراهم نباشد : ! ما حمایت مجدد شرکای اروپایی ی خود ( و حتی شاید چین و یحتمل روسیه) را با خود دروضع مجدد تحریم ها ی سخت بین المللی تحت نظر شورای امنیت بدست آوردیم ( در سایه ی نقض جدی و خروج ایران از برجام) و این دستاورد کمی نیست. !! پس نکته ی باریک تر از مو اینجاست که ایا ایران در موضوع گام های خروج از برجام خود تا آنجا پیش خواهد رفت که این همه در نهایت امر تعبیر به ( خروج ایران از برجام ) و متعاقبا حرکت دادن اروپایی ها وبقیه بازیگران ..از موضع همدلی و همسویی با ایران به سمت موضع مخالف (همراهی و حمایت از آمریکا) نشود ؛ یا بشود ؟ در واقع ایران در حال حرکت روی لبه ی تیغ است و هر تصمیم و اقدام نسنجیده و محاسبه نشده یا زیاده روی ی احتمالی ی ایران در این موضوع می تواند منجر به شکل گیری ی یک اجماع بین المللی ی مجدد بر عیله ایران بشود . این نکته ای است که در نتیجه ی نهایی می تواند منجر به شناسایی ی اندک فوائد احتمالی یا آسیب و خسارات و ضرر سنگین احتمالی برای ایران بشود . از دیدگاه اقتصادی ریسک به ریوارد چنین اقدامی برای ایران به نظر نگارنده در بهترین حالت 70 به 30 بوده و معقول و دارای توجیه نیست نظر شخصی و ای بسا اشتباه با مهر پس نوشت: البته ایران مدت هاست که در موقعیت انتخاب بین بد و بدتر قرار گرفته ( در عرصه های متعدد ) و انتخاب های خوب خود را قبلا از دست داده است ! انعکاسی از ما و رفتارهای ما در حوزه ی داخلی که در نهایت امر به سمت خودمان بر می گردد و راه حل رهایی از این بن بست ِ بی پایان ؛ همانا ایجاد فرصت های انتخاب بین ( خوب و بد به جای بد و بدتر ) در عرصه ی داخلی است . جز این باشد فرجام ِ برجام و برجام های بعدی و امثالهم نیز ماحصلی بهتر از انتخاب های مجدد بین بد بدتر در بر نخواهد داشت . قوانین تخلف ناپذیر هستی را دست کم نگیریم...هر آینه از ماست که به ما باز می گردد
حاج سالار ۱۷ تیر ۱۳۹۸ | ۲۳:۱۴
اقای زیدی ابادی شما دقیقا کدوم وری هستی؟ وقتی ایران از این توافق مزخرف سود و عایدی نداشته باشه برای چی باید بهش پایبند باشه
محمد حسین ۱۸ تیر ۱۳۹۸ | ۰۷:۰۱
ایران شرایط بحرانی را سپری می‌کند. در حالی که سازوکار اروپایی موسوم به "اینستکس" مشکل فروش نفت کشور را حل نکرده، یک گزارش رویترز حاکی از آن است که صادرات ایران در ماه گذشته میلادی به ۳۰۰ هزار بشکه در روز رسیده است. این در حالی است که تا آوریل سال گذشته ایران ۲.۵ میلیون بشکه نفت صادر می‌کرد. کاهش درآمد ایران از نفت می‌تواند به گران شدن دلار و امواج تورم منجر شود. عبدالناصر همتی رییس بانک مرکزی ایران با بیان اینکه نرخ ارز آثار مستقیم بر زندگی مردم دارد می‌گوید: "این مهمترین دغدغه دولت است ... وقتی قیمت دلار بالا برود همه چیز گران می‌شود". برای درک بحرانی بودن شرایط اقتصاد ایران با نگاهی به آمار منتشر شده توسط مرکز آمار ایران که در آخر خرداد ماه منتشر شد می‌توان دریافت که هزینه خانوارهای ایرانی نسبت به خرداد گذشته ۵۰ درصد افزایش یافته که در این میان، تورم در حساس‌ترین بخش، یعنی مواد خوراکی بیش از ۷۴ درصد گزارش شده است. ج-اسلامی برای رویارویی با تخلف آمریکا از برجام و بازگشت تحریم‌ها توسط آن کشور تاکتیک تخلف متقابل و بحران‌سازی را برای رهایی از وضعیت موجود پیشه کرده است. ولی امکان اینکه وضعیت برای ایران دشوارتر هم بشود وجود دارد. ایران کاهش تعهدات خود را مستند به بند ۲۶ و ۳۶ توافق هسته‌ای می‌داند. بر اساس این دو بند، جمهوری اسلامی به دلیل عدم اجرای تعهدات طرف مقابل می‌تواند تعهدات خود را کاهش دهد و این به معنای نقض برجام نیست. ولی همین امر می‌تواند در روندی در نهایت کار را به شورای امنیت و بازگشت همه تحریم‌های جهانی بکشاند. در قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت سازمان ملل که پس از امضا برجام به تصویب رسید "بازگشت فوری" تحریم‌ها پیش‌بینی شده است. نکته قابل توجه اینجاست که این بخش بگونه ای است که در عمل تنها ایران در صورت تخلف از برجام مشمول مجازات خواهد شد، زیرا بر اساس قطعنامه، چنانچه یکی از طرف‌های امضاکننده برجام، شورای امنیت را از عدم اجرای چشم‌گیر تعهدات یک امضا کننده ی دیگر آگاه سازد، موضوع در شورای امنیت مطرح می‌گردد. اگر پس از ۳۰ روز قطعنامه نوینی برای ادامه تعلیق قطعنامه‌های تحریمی (بین سال های ۲۰۰۶ تا ۲۰۱۰)، به نفع ایران صادر نشود (که با وجود وتوی احتمالی آمریکا چنین قطعنامه جدیدی صادر نخواهد شد) تحریم‌ها " خودکار" باز خواهند گشت. به بیان ساده‌تر اگر اروپا و روسیه و چین نتوانند برای فروش نفت ایران چاره‌ای بیندیشند و ایران به تاکتیک فعلی خود ادامه دهد، دور نخواهد بود که تحریم‌های جهانی بازگردد.
Ali ۱۸ تیر ۱۳۹۸ | ۲۰:۴۱
آنچه که برای ملت روشن است مقاموت در برابر زورگویان است و نظر منفعلانه این تحلیلگر باعث به زیر سلطه رفتن مملکت و نوکری اجانب است و البته شاید برای این تحلیلگر این موضوع اهمیتی نداشته باشد.