تنگه هرمز همچنان امن نیست

نویسنده: والنتین دوتویل (Valentin d’Hauthuille)، سرپرست تیم منطقه‌ای خاورمیانه در ACLED است. والنتین مدرک کارشناسی ارشد در رشته سیاست خاورمیانه از دانشکده مطالعات شرقی و آفریقایی در لندن و مدرک کارشناسی در رشته سیاست بین‌الملل از کالج کینگ لندن دارد.

دیپلماسی ایرانی: جریان نفت خام از طریق تنگه هرمز در هفته‌های اخیر به طور قابل‌توجهی بهبود یافته و حجم آن، علی‌رغم تداوم خطرات برای کشتیرانی تجاری، اکنون به سطوح پیش از آغاز تنش‌ها نزدیک شده است. این افزایش تا حدی مدیون سیستم انتقال شاتل‌گونه نفت‌کش‌ها با حمایت ایالات متحده و افزایش عملیات انتقال محموله از کشتی به کشتی در دریای عمان بوده است. اما آیا بهبود جریان نفت به معنای کاهش تهدید علیه کشتیرانی تجاری است؟

نباید بهبود جریان نفت را با کاهش تهدید علیه کشتیرانی تجاری اشتباه گرفت. داده‌های ACLED نشان می‌دهد که ماه سپتامبر در واقع بیشترین تعداد حملات موفق ایران به کشتی‌های تجاری از ماه مارس – یعنی زمانی که تنش‌ها میان ایران و آمریکا به اوج خود رسیده بود – را شاهد بوده است.

نفت‌کش‌ها هدف اصلی بوده‌اند؛ به‌طوری که در ماه سپتامبر تعداد بیشتری از آن‌ها نسبت به ماه مارس (اوج درگیری‌ها) مورد حمله قرار گرفتند. ACLED ثبت کرده است که در ماه سپتامبر دست‌کم ۱۶ نفت‌کش و همچنین یک کشتی فله‌بر و یک کشتی مسافربری/باری هدف حمله قرار گرفته‌اند. از مجموع ۱۸ کشتی که در طول این ماه مورد حمله واقع شدند، حداقل ۱۱ مورد با امارات متحده عربی، کویت یا عربستان سعودی ارتباط داشتند.

همچنین این احتمال وجود دارد که آمار واقعی حملات بیش از این مقدار باشد، زیرا در هفته‌های اخیر ابهام پیرامون وقایع جاری در تنگه هرمز افزایش یافته است. مرکز عملیات تجارت دریایی بریتانیا (UKMTO) – که نهادی مسئول گزارش‌دهی درباره برخی از این حملات است – به‌طور فزاینده‌ای اقدام به انتشار «گزارش‌های با تأخیر زمانی» می‌کند؛ امری که درک وضعیت لحظه‌ای در تنگه را دشوارتر می‌سازد.

هم‌زمان، اطلاع‌رسانی ایالات متحده در مورد حملات ایران نیز به‌شدت کاهش یافته است. با وجود گزارش‌هایی مبنی بر جراحت سطحی هشت تفنگدار دریایی آمریکا در پی حمله موشکی ایران به یک کشتی تجاری در اواسط سپتامبر، ایالات متحده نه اظهار نظر رسمی درباره این رویداد داشته و نه اقدام تلافی‌جویانه‌ای علیه ایران انجام داده است. با توجه به انتخابات میان‌دوره‌ای پیش‌رو، برای واشینگتن منافع بیشتری دارد که به جای جلب توجه به تداوم حملات ایران، بر تحولات مثبتی همچون بهبود جریان نفت خام تمرکز کند. سیاست «نفتکش در برابر نفتکش» که اوایل ماه جاری توسط دولت ترامپ تدوین شد – و بر اساس آن ایالات متحده در واکنش به حمله ایران به هر نفتکش، دست به اقدام متقابل علیه یک نفتکش ایرانی می‌زد – تنها چند روز دوام آورد.

با توجه به اینکه حملات ایران به‌طور فزاینده‌ای بی‌پاسخ می‌ماند، احتمال وقوع حملات بیشتر در هفته‌های آتی همچنان وجود دارد. از آنجا که ترتیبات جدید کشتیرانی یکی از مهم‌ترین اهرم‌های فشار ایران را تضعیف می‌کند، ممکن است تهران انگیزه بیشتری برای تداوم حملات به کشتی‌های تجاری داشته باشد تا بدین‌وسیله، در بحبوحه مذاکرات جاری با ایالات متحده، فشار را حفظ کند.

منبع: ACLED / تحریریه دیپلماسی ایرانی/۱۱