جنگ در ایستگاه مذاکرات

نویسنده: محمد محمودی کیا، عضو هیئت علمی پژوهشکده امام خمینی و انقلاب اسلامی 

دیپلماسی ایرانی: بار دیگر موجی از خوش‌بینی‌های فزاینده برای نیل به یک توافق پایدار با آمریکا در فضای سیاسی و عمومی کشور دمیدن گرفته؛ در این فرصت به عنوان یک شهروند دغدغه‌مند و حسب وظیفه اخلاقی و رسالت علمی از بررسی سوابق تاریخی و نیز تعقیب روندهای جاری، نکاتی چند به رشته تقریر درمی‌آید. امید آن که فرجام این روزهای سخت به گشایش‌ها در آینده نزدیک این مرزوبوم پرافتخار منجر شود. 

۱. غیرقابل انکار است که آمریکا و اسرائیل، خصومت و دشمنی ذاتی با ایران دارند و بسیار دور از انتظار است از درون یک شکست خفت‌بار نظامی، و تنها حسب ضرورت ناشی از بسته شدن پنجره زمانی اقدام، در اندیشه پایان دادن به تمام گسل‌های فی ما بین با ایران باشند. 

۲. سابقه بدعهدی آمریکا با ایران امری تاریخی است. از تجربه تلخ دکتر محمد مصدق تا تجربه عبرت‌آمیز برجام و تجربه خسارت‌بار مذاکرات خوش‌بینانه صلح در سال گذشته، همگی دلالت بر خوی هژمونی و ماهیت استکباری آمریکا دارد. چنین دولتی شایسته اعتماد نیست. 

۳. پنجره زمانی ترامپ برای تداوم وضعیت جنگی با ایران بسیار کوتاه است؛ افزایش نارضایتی ناشی از افزایش قیمت حامل‌های انرژی در آمریکا، سفر ترامپ به چین، میزبانی جام جهانی فوتبال، و انتخابات سراسری کنگره و سنا، چالش‌های عمده ترامپ برای ماندن در وضعیت کنونی است. توجه داشته باشیم عبور ایمن از این شرایط، فراغت خاطر قابل‌توجهی برای دولت او برای دو سال بعد فراهم خواهد آورد. 

۴. آمریکا در تلاش است آنچه را در جنگ ناتوان از تحصیل آن بود، در میز مذاکرات دیپلماتیک دنبال کند. 

۵. اعلام سریع پایان عملیات آزادسازی تنگه هرمز بعد از ناتوانی در انجام آن، بیش از یک عقب‌نشینی نظامی، به نظر بیشتر به تاکتیک فریب برای ایجاد خوش‌بینی به آینده مذاکرات آتی تشابه دارد. 

۶. ستون فقرات اقتصاد آمریکا، تاب‌آوری تداوم شوک در بازار انرژی را ندارد؛ محاصره دریایی جدید اعمالی بر امارات متحده عربی به عنوان مرکز مبادلات مالی جهانی، باید در مرحله جدید سیاست دریایی جمهوری اسلامی ایران با شدت اجرا و تداوم پیدا کند. 

۷. سیاست رسمی جمهوری اسلامی ایران در عبور و مرور از تنگه هرمز باید به دقت و با قاطعیت اجرا شود. 

۸. هر اقدام آمریکا در توقیف نفتکش‌ها و یا هر کشتی‌های تجاری ایران باید در سطحی بالاتر پاسخ داده شود. تنزل سطح آستانه تحمل ایران به جری شدن دشمن منجر خواهد شد. 

۹. به هیچ وجه نباید اجازه داد جنگ تجاری جاری، فرصت دامنه‌دار شدن پیدا کند.‌ هر ساعت تعلل در شکستن حصارهای تجاری دریایی ایران، به تقویت لایه‌های تحریمی منجر خواهد شد. 

۱۰. هماهنگی با چین و روسیه برای خنثی‌سازی اقدامات احتمالی آمریکا در اجماع‌سازی علیه جمهوری اسلامی در شورای امنیت سازمان ملل متحد یک ضرورت فوری است. 

۱۱. تا زمانی که حضور نظامی آمریکا در منطقه در سطح فعلی باقی بماند، خوش‌بینی به راستی و صداقت آمریکا در مذاکرات، تنها یک خطای راهبردی است. 

۱۲. اختلاف ترامپ و نتانیاهو در نحوه مواجهه با ایران، تنها یک نمایش سیاسی نخ‌نما شده است. 

۱۳. ترورهای فرماندهان ارشد نظامی حزب الله در جنوب لبنان، از تداوم خط آتش در جبهه جنوب نشان دارد. جنگ در وضعیت فعال قرار دارد و نباید از آن غفلت کرد. 

۱۴. سیاست جدید عبور و مرور در تنگه هرمز، تنها پس از برچیده شدن محاصره دریایی آمریکا قابل اعمال خواهد بود. پرداخت عوارض عبور، متناسب با کشورهای متقاضی (کشورهای متجاوز یا شریک در تجاوز، کشورهایی که سابقه اعمال اعمال تحریم‌های بانکی و تجاری علیه جمهوری اسلامی داشته‌اند و کشورهای غیرمتخاصم) ضامن احقاق حقوق تضییع شده ایران است. 

۱۵. هر توافقی با آمریکا، باید متضمن به حضور قدرت قاعده‌سازی چون چین و روسیه در آن باشد. 

۱۶. آمریکا بارها ثابت کرده دولتی غیرقابل اعتماد است و سابقه جنگ در اوج خوش‌بینی‌های سیاسی سال گذشته و حتی پیش از آن، نقض تعهدات رسمی خود در برجام تنها گوشه‌ای از نقض عهد آن است. از این رو، باید احتمال وقوع یک حمله غافلگیرانه از سوی دشمن را در نظر داشت. 

۱۷. به هیچ وجه در شرایط کنونی نباید خوش‌بینی مذاکراتی موجب شود تسلط امنیتی کشور در مرزها و نیز در داخل با کمترین افولی مواجه شود. 

۱۸. در شرایط کنونی، جنگ اقتصادی حربه اصلی دشمن برای آسیب زدن به حیات اقتصادی کشور است. دست‌های ناپاک هر عاملی که درصدد همیاری با این خواست دشمن است باید با قاطعیت کوتاه شود. 

۱۹. حربه جنگ امنیتی و آشوب داخلی پروژه مطلوب و آرمانی دشمن است. تأکیدات چندباره ترامپ در روزهای اخیر بر ورود اسلحه به کشور و تسلیح مخالفان باید جدی گرفته شود. 

۲۰. کشور باید در تمام ساحات، آرایش جنگی بگیرد. تکمیل دستاوردها و فتوحات میدان نظامی تنها با تغییر قواعد در تمام ساحات اقتصادی و سیاسی میسر خواهد بود. 

۲۱. انسجام اجتماعی در گرو صیانت از تاب‌آوری اقتصادی و وحدت ملی است. باید مراقبت کرد دست طمعی از سر جهالت به آن یازیده نشود. 

۲۲. بازی در زمین قواعد موجود، خطری بزرگ برای دستاوردهای جنگ نظامی است. باید به هر طریق ممکن، قواعد بازی را بر هم زد. 

۲۳. ایران باید همچنان بازیگر غیرقابل پیش‌بینی پذیر باقی بماند. پیش‌بینی‌پذیر‌شدن بزرگ‌ترین‌ خطای این صحنه‌آرایی خطرناک است. 

۲۴. دشمن متجاوز در محدودیت زمانی اقدام قرار دارد. به هر طریق ممکن باید مکانیسم ازدیاد فشار بر آن را حفظ، تداوم و تعمیق بخشید. خسارت برهم‌زدن قواعد موجود، بسیار کمتر از خسارت‌های قابل انتظار از تداوم وضعیت غیرفعال جنگی جاری است. 

۲۵. قفل امنیتی کشور باید همچنان بسته بماند. کمترین اهمال در صیانت از رهبری معظم انقلاب اسلامی و دیگر مقامات ارشد نظام، می‌تواند با پیامدهای غیرقابل جبرانی همراه باشد.