موشک‌های مقدسی که غیرقابل مذاکره‌اند

نویسنده: مضر عدنان زهران، سیاستمدار فلسطینی اردنی است که در تبعید زندگی می‌کند. او رهبری ائتلاف مخالفان اردن است. او پیش از این به عنوان متخصص اقتصادی و دستیار هماهنگ‌کننده سیاست سفارت ایالات متحده در امان خدمت می‌کرد. زهران مدرک دکترا در رشته علوم سیاسی – مناقشه اعراب و اسرائیل دارد.

دیپلماسی ایرانی: اخیراً ایالات متحده در سلطان‌نشین عمان با ایران مذاکره کرد. ساعاتی قبل از دولت ترامپ در بحبوحه اختلافات بر سر اصرار ایران مبنی بر محدود ماندن مذاکرات به برنامه هسته‌ای خود، لغو این مذاکرات را اعلام کرده بود، در حالی که واشینگتن می‌خواست طیف وسیعی از مسائل را مورد بحث قرار دهد. همین اختلاف نظر به تنهایی، این سوال را مطرح می‌کند: تهران چه موضوعی را بیشتر از مقدس‌ترین مقدسات خود، یعنی برنامه هسته‌ای، برای بحث در مورد آن مردد است و حتی نمی‌پذیرد؟

پاسخ ممکن است ساده‌تر و واضح‌تر از آن چیزی باشد که اکثر ما فکر می‌کردیم. این پاسخ در برنامه موشک‌های بالستیک ایران نهفته است.

توانایی موشکی ایران نوع بسیار متفاوتی از چالش استراتژیک را ارائه می‌دهد و خطری را ایجاد می‌کند که حتی فراتر از خاورمیانه امتداد می‌یابد، زیرا اکنون دارای ذخایر بزرگی از موشک‌های بالستیک است. این موشک‌ها پس از پرتاب، جو را به فضای بیرونی ترک می‌کنند و سپس با سرعت بسیار بالا به سمت اهداف خود دوباره وارد می‌شوند. این مشخصات پرواز، رهگیری را حتی برای سیستم‌های دفاعی پیشرفته دشوار می‌کند.

تنها سیستمی که به رهگیری و انهدام موشک‌های بالستیک قادر است، سامانه تاد (دفاع منطقه‌ای ارتفاع بالا) ایالات متحده است. این سیستم قابلیت‌های رهگیری بسیار قوی‌ای را نشان داده و تنها کسری از خطاها را داشته است. با این حال، ایران سعی کرده است با پرتاب همزمان تعداد زیادی موشک در طول رویارویی ۱۲ روزه خود با اسرائیل در سال گذشته، این مزیت را خنثی کند. با وجود اینکه ایالات متحده سامانه تاد را در اسرائیل مستقر کرده بود و توسط سیستم‌های دفاع موشکی اسرائیل پشتیبانی می‌شد، برخی از موشک‌های ایرانی از آن عبور کردند. این آسیب، اگرچه مهار شده بود، اما به اندازه کافی دردناک بود که بر محاسبات واشینگتن و اسرائیل در مورد اقدام بزرگ بعدی آنها با ایران تأثیر بگذارد و از این رو، رویارویی بزرگ بعدی در منطقه را شکل دهد.

ایالات متحده موشک‌های بالستیک را بسیار جدی می‌گیرد. یک منبع واشینگتنی در یک گفتگوی خصوصی صریحاً گفت: "ایران باید با موشک‌های بالستیک خود خداحافظی کند، یا به جنگ برود." دلیل این موضع قاطع ممکن است این واقعیت باشد که گفته می‌شود ایران هم موشک‌های بالستیک کوتاه‌برد و هم میان‌برد دارد. اگر ایران به سطح موشک‌های بالستیک دوربرد، احتمالاً با فناوری‌های چینی یا کره شمالی، حرکت کند، این بدان معناست که به عنوان مثال، لندن می‌تواند به راحتی در تیررس موشک‌های ایران قرار گیرد. از این رو، شرط اصلی واشینگتن مربوط به برچیدن کامل برنامه موشک‌های بالستیک ایران به عنوان فوری‌ترین تهدید استراتژیک و نابودی این سیستم‌ها یا انتقال آنها به یک کشور ثالثِ تأیید شده است. در حالی که هیچ تأییدی در مورد تعداد این موشک‌های در اختیار ایران وجود ندارد، تخمین زده می‌شود که چندین هزار موشک بالستیک در اختیار  آن باشد. این موضوع چالش دیگری را در مورد پنهان‌کاری آن ایجاد می‌کند. اساساً، حتی اگر ایران با برچیدن برنامه موشک‌های بالستیک موافقت کند، نظارت بر وقوع آن وظیفه بزرگی خواهد بود.

در عین حال، برنامه موشک‌های بالستیک ایران تنها نگرانی واشینگتن نیست. فراتر از موشک‌ها، ایالات متحده همچنان برای اعمال محدودیت‌های سختگیرانه بر برنامه هسته‌ای ایران تلاش می‌کند. طبق سیگنال‌های دیپلماتیک مختلف، انتظار می‌رود که برنامه هسته‌ای به هر شکل معناداری ممنوع شود. این موضوع مسیرهای نظامی و غیرنظامی را شامل می‌شود. هرگونه استثنای غیرنظامی با تعریف دقیق، مستلزم نظارت مستمر و سرزده، از جمله دخالت مستقیم ایالات متحده در بازرسی‌ها، خواهد بود.

نکته دیگر، پایان دادن به دخالت ایران در عراق و منطقه کردستان است. نفوذ سیاسی، مالی و امنیتی تهران در عراق از سال ۲۰۰۳ اکنون عنصر آشکار مذاکرات است. در این مورد، ایرانی‌ها همچنان سرکش هستند، زیرا از نوری المالکی، نخست وزیر سابق عراق، برای شرکت دوباره در انتخابات به عنوان نخست وزیر حمایت کرده‌اند – چالشی مستقیم برای ترامپ. رئیس جمهوری امریکا با تهدید به پایان دادن به حمایت ایالات متحده از عراق در صورت بازگشت مالکی، پاسخ داده است. با این وجود، بلوک‌های سیاسی شیعه عراقی تحت حمایت ایران، حمایت خود را از مالکی مجدداً تأیید کرده‌اند. خواسته اصلی دولت ترامپ این است که ایران از عراق دست بردارد و حمایت از گروه‌های مسلح بنیادگرای شیعه‌ای که در داخل عراق کنترل می‌کند، به ویژه حشد شعبی را متوقف کند.

در این راستا، ایالات متحده تا آنجا پیش می‌رود که تحریم‌هایی را به طور خاص علیه مقامات و نهادهای عراقی مرتبط با ایران، سپاه پاسداران یا شبه‌نظامیان وابسته اعمال می‌کند. این تحریم‌ها مسدود کردن دارایی‌ها، ممنوعیت سفر و قرار دادن در فهرست‌های مرتبط با تروریسم را شامل می‌شود. موسسات مالی عراقی که چنین شبکه‌هایی را تسهیل می‌کنند، در معرض مجازات‌های شدید، از جمله محرومیت از سیستم سوئیفت، اقدامی که عملاً عملیات بانکی و تجاری عراق را فلج می‌کند، قرار دارند.

یکی دیگر از شروط مربوط به حقوق بشر و مدنی در داخل ایران است که با خواسته‌های مردم ایران همسوست. این موضوع شامل توقف فوری برخورد با معترضان و مخالفان، حفاظت از آزادی‌های مدنی اساسی و بهبود قابل اندازه‌گیری در شرایط حقوق بشر می‌شود.

در حالی که نگرانی‌های هسته‌ای همچنان مهم هستند، موشک‌های بالستیک اکنون ممکن است نگرانی عملیاتی فوری‌تری برای واشینگتن باشند. توانایی هسته‌ای نشان‌دهنده‌ی تشدید احتمالی تنش در آینده است. در مقابل، موشک‌های بالستیک را حتی نمی‌توان به عنوان سلاح کشتار جمعی طبقه‌بندی کرد، با این حال، آنها به ایران قدرت دسترسی و نفوذ منطقه‌ای گسترده‌ای را هم در جنگ و هم در میز مذاکره داده‌اند.

یک چیز قطعی است: به نظر می‌رسد این دولت کاملاً متعهد به کوتاه کردن بال‌های ایران است. این واقعیت که به شدت بر موشک‌های بالستیک تمرکز دارد، نشان می‌دهد که رئیس جمهور ترامپ بر مهار قابل توجه قدرت ایران متمرکز است، قدرتی که توسط چندین دولت ایالات متحده بدون هیچ تردیدی گسترش یافته است.

منبع: امریکن تینکر / تحریریه دیپلماسی ایرانی /۱۱