راهپیمایی اربعین نمادی از قدرت و انسجام اجتماعی شیعیان

نویسنده: دکتر محمد بیدگلی، دکترای علوم سیاسی و کارشناس مسائل ایران 

دیپلماسی ایرانی: سرمایه اجتماعی، همه ما را به هم نزدیک می کند تا تعامل داشته باشیم، دادو ستد کنیم، فکر کنیم و همکاری کنیم و هم شرایط قابل اعتمادی ایجاد کنیم که آن همکاری نیز روان و کم هزینه باشد. به عبارت دیگر، سرمایه اجتماعی را می توان به عنوان ویژگی یا حالتی در اندیشه و عادات رفتاری افراد تعریف کرد که باعث می‌شود هم به راحتی با هم تعامل و همکاری کنند و هم در این همکاری اگر با برخوردها یا تضاد منافع روبه‌رو شدند، بتوانند با کمترین هزینه آن را حل و فصل کنند. شاخصه‌هایی که جامعه شناسان برای تحقق سرمایه اجتماعی به کار می‌برند عبارتند از اعتماد، همیاری و مشارکت. می‌توان گفت راهپیمایی اربعین نمادی از سه شاخصه فوق است.

حرکت‌های نمادین مانند برگزاری راهپیمایی اربعین، خواسته مردمی است که هر ساله اجرا می‌شود. توجه به این حرکت‌های اجتماعی، توجه به حرکت‌های مردمی که جلوه‌های شکوه و عظمت مردم و جریان اجتماعی را به شکل زیبا به نمایش می‌گذارد، برای ما بسیار اهمیت دارد. آنچه برای ما در این مقطع زمانی حائز اهمیت است، این بوده که بتوانیم قدرت اجتماعی خود را به نمایش بگذاریم و دستاوردهای دیانتی خود را در قالب حرکت‌هایی مانند راهپیمایی اربعین به نمایش دربیاوریم. 

قطعا نقطه عطف حرکت های مردمی این بوده که همواره معنا و مفهوم خاص خود را دارد. راهپیمایی اربعین نشانگر عظمت حضور جمعی مردم و قلوب عمومی مردمی است که بر یک عقیده و رویکرد اعتقادی پایبند هستند. حرکت‌هایی که جلوه حضور مردم را دارند، نشان دهنده صلابت و عظمت هستند. 

راهپیمایی اربعین می‌تواند جلوه شکوه مردم مسلمان و شیعیان منطقه باشد. این حرکت نشان دهنده قوت ملت‌های منطقه است. با این گونه حرکت‌ها به‌شکل قاعده‌مند و به‌شکل جدی به قدرت‌های جنایتکار منطقه نشان خواهیم داد که هنوز نیز جلوه‌های شکوه در بین مردم منطقه برای مقاومت، مبارزه و وحدت جمعی وجود دارد. شاید هیچ حرکتی نتواند به این زیبایی قدرت عمومی مردم مسلمان، به‌ویژه شیعیان منطقه را به تصویر بکشد.

تقویت مناسبات رسمی جمهوری اسلامی ایران و عراق، نتیجه طبیعی و قابل انتظار این راهپیمایی است. ایران و عراق دارای اشتراکات فراوانی برای همکاری هستند و نقطه عطف و نماد وحدت دو ملت و همچنین وحدت مسلمانان جهان، در راهپیمایی اربعین حسینی به‌خوبی مشاهده می‌شود. 

در روزگاری که فجایع عظیمی مانند حوادث جنوب لبنان توسط رژیم صهیونیستی در حال اتفاق افتادن است؛ زمانی که ما می بینیم قتل‌عام آشکاری با جنایت مردم لبنان به صورت کاملا روشن و در جلوی همه رسانه‌های جهان انجام می‌شود، حرکت‌هایی مانند راهپیمایی اربعین می‌تواند فرصتی برای حمایت از مردم مظلوم جنوب لبنان باشد. این حرکت‌های نمادین کاملا گواه بر وحدت عمومی مابین مردم فراکشورهاست. 

ما در منطقه غرب آسیا نیاز داریم که فرای حرکت ملی درونی کشورهای اسلامی به یک رشته حرکت‌های وسیع‌تر هم دست پیدا کنیم. وقتی جهانیان تصاویر میلیون‌ها انسان را می‌بینند که با آرامش، نظم و همدلی در مسیری طولانی قدم برمی‌دارند و یکدیگر را خدمت‌رسانی می‌کنند، تصویر واقعی اسلام را مشاهده می‌کنند؛ تصویری که رسانه‌ها و کانال‌های ماهواره‌ای مغرض از جمله بی.بی.سی و اینترنشنال تلاش در پنهان کردن آن دارند. حضور پررنگ و همدلانه مردم و کشورهای منطقه در مراسم اربعین، پیامی قوی به رژیم صهیونی است که مسلمانان منطقه و غرب آسیا یکپارچه در برابر توطئه‌ها ایستاده‌اند و از شعائر دینی و اسلامی خود دفاع می‌کنند.

حضور زائرانی از کشورهای مختلف را باید فرصتی برای ایجاد شبکه‌های ارتباطی بین ملت‌های مسلمان دانست. می‌توان گفت بسیاری از دوستی‌ها، همکاری‌ها و تبادلات فرهنگی که در مسیر اربعین آغاز می‌شود، بعدها در قالب همکاری‌های اجتماعی، فرهنگی و حتی اقتصادی ادامه می‌یابد. این ارتباطات، پایه‌های یک جبهه مردمی ضدسلطه را در سطح منطقه مستحکم می‌کند. این رویداد تنها متعلق به شیعیان نیست، بلکه پیامی جهانی برای همه آزادیخواهان دارد. حضور پیروان سایر مذاهب اسلامی و حتی غیرمسلمانان در این مسیر، نشان‌دهنده قدرت پیام عدالتخواهی امام حسین (ع) است که می‌تواند دل‌های آزادگان جهان را به هم پیوند دهد.