چرخه سیاست پاکسازی جهان شرق تا مرزهای چین

دیپلماسی ایرانی: انگاره چند جانبه‌گرایی نظام جهانی و پایان جهان تک ابرقدرتی با برتری هژمونیک ایالات متحده امریکا که از سوی بسیاری تحلیلگران و بلکه سیاستمداران مخالف امریکا طرح شده و با مؤلفه‌هایی مانند تضعیف جهانی دلار، شکلگیری ساختارهای جهانی مانند بریکس، شانگهای و... برسازی می‌شود، با واقعیت روند کنونی جهان ناسازگار است.

اندیشه جهان چند قطبی که آرزوی بازیگران نظام بین‌الملل به‌ویژه بازیگران جهان شرق است، بر پایه تضعیف فراگیر ایالات متحده امریکا و برآمدن قدرتمند چین در هندسه نوین قدرت جهانی استوار است که چین در نهایت بر امریکا برتری یافته و پایان هژمونی ایالات متحده را رقم می‌زند. اما این آرزوی جهان شرق به گونه‌ای خلاف در حال رویش است!

ایالات متحده امریکا در سال‌‌های گذشته به‌خصوص در دوره یک‌ساله دولت دوم دونالد ترامپ با تمام توان در حال اجرای سیاست راهبردی است که آن‌را می‌توان "سیاست پاکسازی جهان تا مرزهای چین" تفسیر کرد. سیاستی که دارای تاکتیک‌های گوناگون نیرنگ، نمایش قدرت،خشونت و ضعف بوده، پاکسازی جهان شرق را هدف قرار داده است.

سند امنیت راهبردی ۲۰۲۵ ایالات متحده امریکا NSS 2025 که سیاستگذاری خارجی سال‌های پیش‌روی این بازیگر بزرگ نظام جهانی را در پرده‌ای از ابهام راهبردی و تداخل انگاره‌ها قرار داده، در پس پرده نگاه به نیمکره غربی و پیرامون ایالات متحده یعنی پاکسازی قاره امریکا و حیاط خلوت خود از بازیگران مزاحم مانند چین، روسیه، ایران و...، سیاست پاکسازی جهان شرق و پیشروی تا مرزهای چین را نیز دنبال می‌کند.

سیاست پاکسازی جهان شرق و رسیدن به مرزهای چین، بخشی از یک سیاست درازمدت ایالات متحده امریکا و فراتر از دولت ترامپ است که در چارچوب راهبرد پاکسازی جهان طرح‌ریزی شده و دولت کنونی امریکا بر شتاب اجرای آن افزوده است. 

راهبرد پاکسازی جهان، الگویی از کمربند محافظ نظام سلطه سرمایه‌داری را برمی‌سازد که همه بازیگران بزرگ این کمربند ژئوپلیتیک در چند سال اخیر دچار ضعف فرصت‌شناسی و نافهمی زمان شناسی شده، فرصت مناسب برای مقابله با زیاده خواهی غرب به‌ویژه ایالات متحده امریکا را از دست داده‌اند.

راهبرد پاکسازی جهان و برسازی جهانی با تک ابرقدرت بی‌همتای امریکا که در چند سال اخیر پیگیری شده، در تهاجم مستقیم ایالات متحده امریکا و اسرائیل به ایران در خرداد ۱۴۰۴ نمایان و در تهاجم فراگیر اسفند ۱۴۰۴ به سراسر ایران برای همه بازیگران نظام جهانی شفاف شده است را در محورها و چرخه‌های زیر می‌توان تحلیل کرد: 

یکم – پاکسازی جهان غرب: راهبرد پاکسازی جهان به عنوان مؤلفه زیربنایی سیاستگذاری خارجی ایالات متحده امریکا را می‌توان در سخنان بسیاری از رؤسای جمهوری این کشور جست‌وجو کرد. راهبردی که گاه با لیبرال‌سازی جهان، دوره دیگر با مبارزه با تروریسم، نابودی محور شرارت و امروز با شعار اول امریکا، پوشش داده شده اما بنیان این راهبرد را در همان جمله شاید نفرت‌انگیز جرج دبیلو بوش می‌توان یافت که می‌گوید "یا با ما هستید یا علیه ما you are either with us, or against us ".   

در چنین بستری است که دونالد ترامپ راهبرد امنیت ملی NSS2025 دولت ایالات متحده را بر پاکسازی نیمکره غربی و سرنگونی دولت‌های مخالف یا سرکش نظم امریکایی بنیان کرده و همه بازیگران مستقل این قاره را افزون بر تعرفه‌های سنگین، به تهاجم نظامی نیز تهدید و مرحله نخست این پاکسازی را در تهاجم به ونزوئلا و ربودن نیکلاس مادورو، رئیس جمهوری این کشور اجرایی کرد.

تهدید دیگر کشورهای قاره امریکا و بلکه قاره اروپا مانند تهدید همان نیمکره غربی به تصرف گرینلند را می‌توان دیگر مؤلفه سیاست پاکسازی جهان غرب به عنوان زیربنای راهبرد پاکسازی جهان از دیدگاه دونالد ترامپ برشمرد که در یک ماهه گذشته همزمان با تهاجم اسفند ۱۴۰۴ به ایران، بار دیگر در سخنان دونالد ترامپ پیرامون بازگشایی تنگه هرمز از سوی کشورهای اروپایی که نیازمند انرژی و نفت هستند، برجسته شد.

دوم – پاکسازی جهان میانه: راهبرد پاکسازی جهان، همچنان که امروز نیمکره غربی و متحدین دیروز ایالات متحده را دربرگرفته، بیش از یک دهه است که جهان میانه در قاره‌های افریقا و غرب آسیا را درگیر تنش و جنگ ساخته است.

پاکسازی جهان میانه با پیدایش بهار عربی و سرنگونی تعدادی از دولت‌های عرب شروع شد و در نهایت با ناتوانی یا فروپاشی ساختاری حماس، دگرگونی بزرگ ساختاری حزب الله لبنان، سرنگونی دولت بشار اسد و... به مرزهای ایران رسیده  است و تهاجم وحشیانه اسفند ۱۴۰۴ به ایران به عنوان مرحله نهایی پاکسازی ایران آغاز شد.

در این روند از پاکسازی به ویژه رویدادهای بهار عربی و سرنگونی دولت بشار اسد، اسرائیل بازیگر و نیروی نیابتی ایالات متحده امریکا بوده است، اما برخی دیگر دولت‌ها مانند ترکیه، امارات متحده عربی، قطر و عربستان نیز ایفای نقش نیابتی غرب را داشته‌اند.

ایران در شرایط کنونی به عنوان بازیگر اصلی محور مقاومت و قدرت بزرگ جهان میانه در چند دهه اخیر مورد تهدید و تهاجم مستقیم محور غربی و عبری و بلکه عربی قرار گرفته و پاکسازی آن گزینه اول راهبرد پاکسازی سال ۲۰۲۶ است. اما ترکیه به عنوان یک بازیگر اصلی جهان میانه و قدرت بزرگ منطقه نیز پس از ایران در فهرست پاکسازی این منطقه قرار دارد.

سوم – پاکسازی جهان شرق: راهبرد پاکسازی جهان شرق به واسطه وجود برخی قدرت‌های بزرگ مانند چین، هند و پاکستان تا حدودی سخت‌تر یا غیرممکن نشان می‌دهد، اما واقعیت مناسبات قدرت و هندسه نظم نوین جهانی آن است که پاکسازی ایران به منزله باز شدن درهای جهان شرق برای اجرای راهبرد پاکسازی از سوی ایالات متحده امریکاست.

ایالات متحده همان‌گونه که در جهان میانه نیروی نیابتی مانند اسرائیل را داشته و تقویت می‌کند، دولت‌های کره جنوبی و ژاپن به‌ویژه دولت خانم سانائه تاکایچی را دارد و در حال تقویت آنان است، به گونه‌ای که شاید خانم تاکایچی به نظامی‌سازی ژاپن و بازگشت به دوران امپریالیستی این کشور در مقابل چین و روسیه نیز اقدام کند. ( www.carnegieendowment.org, 05/02/2026)   

بخشی از راهبرد پاکسازی جهان در چارچوب محاصره چین در ائتلاف ایالات متحده با بازیگرانی مانند تایوان، کره جنوبی، ژاپن، استرالیا، هند و ... طرح ریزی و اجرایی شده که پیمان‌های منطقه‌ای – جهانی مانند پیمان امنیتی سه جانبه AUKUS میان استرالیا، امریکا و انگلیس یا پیمان امنیتی چهار جانبه QUAD با شراکت امریکا، استرالیا، ژاپن و هند از مهم‌ترین ائتلاف‌های سیاست محاصره چین و پاکسازی جهان محسوب می‌شوند که برخی کارشناسان این پیمان‌ها را یک‌جانبه به سود اهداف نظامی ایالات متحده امریکا می‌دانند.(www.theguardian.com,05/02/2026)

زمینه سازی ایالات متحده امریکا برای تکمیل فرآیند راهبرد پاکسازی جهان در حوزه شرق بر نیروهای نیابتی خود مانند کره جنوبی، تایوان و ژاپن بنا شده و این کشورها مورد حمایت نظامی و تسلیحاتی امریکا قرار گرفته‌اند. اما دروازه پاکسازی جهان شرق از مسیر پاکسازی ایران و سپس پاکسازی پاکستان به عنوان یک قدرت اتمی مسلمان و سرکش، باز می‌شود. 

پاکسازی ایران به عنوان قدرت بزرگ منطقه‌ای، سبب تمرکز امریکا بر پاکستان به عنوان دارنده بمب اتمی اسلامی و تنش‌های قومی و سیاسی خشونت‌بار این کشور شده، روند پاکسازی پاکستان در چارچوب جنگ داخلی، جنگ قومی با دولت طالبان افغانستان، جنگ مرزی با هند و... شکل می‌گیرد.

پاکسازی پاکستان که روندی سخت دارد، امریکا را به مرزهای حساس کشور چین می‌رساند، جایی که ارتش امریکا با همراهی ارتش هند و... تمامیت ارضی چین را تهدید و فرآیند پاکسازی چین را آغاز خواهند کرد. این‌گونه خواهد بود که ایالات متحده می‌تواند چین را محاصره و در نهایت نبرد نهایی با چین را آغاز کند.

*

روند دگرگونی نظم جهانی و پیدایش عصر آنارشیک جدید، بازگشتی به دوران جهان تک قطبی مطلق با رهبری تنها ابرقدرت جهان یعنی ایالات متحده امریکا با همراهی اسرائیل را برمی‌سازد که راهبرد پاکسازی جهان نقشه راه آن بوده و دولت دونالد ترامپ تلاش دارد بخش مهم این راهبرد را اجرایی کند.

راهبرد پاکسازی جهان که روندی درازمدت داشته و با بهار عربی و دگرگونی بزرگ در جهان اسلام شروع شده بود، در دو سال گذشته با تهاجم اسرائیل به همسایگان، سرنگونی دولت بشار اسد و کمای محور مقاومت به مرحله مهم پاکسازی ایران رسیده است. هدف نهایی راهبرد پاکسازی جهان، رسیدن ارتش ایالات متحده به مرزهای چین و محاصره این کشور است.

در چنین راهبرد ژئوپلیتیک، برخی بازیگران متحد یا دوست ایالات متحده امریکا نیز در نوبت تهاجم و پاکسازی قرار دارند که دولت‌های ترکیه و پاکستان به عنوان دو قدرت پرخاشگر مقابل اسرائیل در اولویت پاکسازی پس از ایران قرار دارند. هر چند که ترکیه و پاکستان اکنون از دوستان آمریکا قلمداد می‌شوند اما این دو کشور نیز مانند ایران از مهم‌ترین بازدارنده‌های سیاست پاکسازی جهانی پس از ایران هستند که می‌بایست مورد تهاجم و پاکسازی قرار گیرند.     

راهبرد پاکسازی جهانی ایالات متحده امریکا را می‌توان آسیاب ژئوپلیتیک دانست که همه بازیگران نظام جهانی (دولت‌ها – سازمان‌ها) در نوبت آسیاب شدن یا همان پاکسازی قرار دارند. اگر چه اکنون در آغاز سال ۲۰۲۶ تمرکز پاکسازی بر ایران بوده و تهاجم اسفند ۱۴۰۴ جلوه‌های بارز این سیاست را نمایان کرده، اما رهبران پاکستان و ترکیه باید خود را گزینه بعدی و مهم راهبرد پاکسازی ایالات متحده امریکا بدانند، همان‌گونه که رهبران چین نیز باید از چرخه راهبرد پاکسازی جهان هراس داشته و بدانند که پاکسازی از تهران به اسلام آباد و سپس پکن خواهد رسید و تنها گذاشتن ایران مقابل تهاجم اسرائیل و ایالات متحده امریکا، گونه‌ای خودتخریبی و کمک به اجرای آسان سیاست پاکسازی نظام جهانی و تهاجم امریکا به پاکستان و چین است.   

منابع: 
1- https://carnegieendowment.org/russia-eurasia/politika/2026/02/japan-militarize-russia-threat
2- https://www.theguardian.com/world/2026/feb/05/aukus-nuclear-submarine-deal-us-australia