تجهیز جنگندههای سوخو ۳۰ ارمنستان با بمبهای هدایت شونده «یاسین»
نیروی هوایی ارمنستان در راستای افزایش توان رزمی خود، جنگندههای «سوخو-۳۰اسام» را با بمبهای هدایتشونده ایرانی به نام یاسین مجهز کرده است.
به گزارش دفاعپرس، تنشهای منطقه قرهباغ در سالهای ۲۰۲۰-۲۰۲۳ تأثیر جدی بر رویکرد کشورهای قفقاز در زمینه توسعه نظامی، نوسازی نیروهای مسلح و بهبود سامانههای تسلیحاتی داشته است. مقامهای ارمنستان اعلام کردهاند که اقدامات فعالی برای افزایش توان رزمی نیروهای خود، با تأکید ویژه بر توسعه تسلیحات دقیق، سامانههای پدافند هوایی و هوانوردی، در دستور کار دارند.
بمب یاسین
در شرایطی که روابط روسیه و ارمنستان دچار سردی شده و مسکو درگیر جنگی طولانی در اوکراین است، ایروان مسیر تنوعبخشی به همکاریهای نظامی-فنی را در پیش گرفته و ارتباطات خود را با هند، فرانسه، ایران و برخی شرکای دیگر گسترش داده است. نمایش جنگندههای «سوخو-۳۰اسام» مجهز به بمبهای هدایتشونده ایرانی یاسین در رژه نظامی ۷ خرداد در ایروان، نشاندهنده شکلگیری اشکال جدیدی از همکاری نظامی-فنی میان ارمنستان و ایران و همچنین تلاش ایروان برای تجهیز نیروی هوایی خود به ابزارهای مدرن ضربات دقیق است.
به گزارش نشریه تخصصی «امنیت دفاعی آسیا»، برای اولین بار است که استفاده از مهمات ایرانی توسط جنگندههای روسی ثبت میشود. جنگندههای سوخو-۳۰اسام در سال ۲۰۲۰ در چارچوب قراردادی که در سال ۲۰۱۹ امضا شد، به نیروی هوایی ارمنستان پیوستند. بر اساس این قرارداد، ارمنستان چهار فروند از این هواپیما را با قیمت داخلی روسیه و با استفاده از وام ۱۰۰ میلیون دلاری این کشور خریداری کرد. این هواپیماها در ابتدا بدون تسلیحات هوایی کلاس «هوا به هوا» و «هوا به سطح» تحویل داده شدند که این امر به دلیل محدودیتهای قوانین روسیه در صادرات موشکهای با برد بیش از ۱۳۰ کیلومتر و همچنین عدم پیشبینی خرید مهمات هوایی در قرارداد رخ داد. در جریان جنگ ۴۴ روزه قرهباغ، جنگندههای سوخو-۳۰اسام ارمنستان به دلیل نداشتن تسلیحات هدایتشونده، هیچ مأموریت رزمی برای انجام حملات دقیق انجام ندادند. به گزارش وزارت دفاع ارمنستان، در روزهای اولیه درگیری، یک جنگنده اف-۱۶ ترکیه که از گنجه به هوا برخاسته بود، یک فروند تهاجمی سوخو-۲۵ ارمنستان را سرنگون کرد.
لازم به ذکر است که در سال ۲۰۲۳، در نمایشگاه بینالمللی «آیدیایاف_۲۳» در استانبول، قراردادی برای نوسازی سوخو-۲۵ نیروی هوایی جمهوری آذربایجان توسط شرکت هوافضای ترکیه «توساش» امضا شد. این توافق شامل یکپارچهسازی بمبها و موشکهای «هوشمند» ساخت ترکیه در این جنگندهها و همچنین بهبود سیستمهای اویونیک است. در سال ۲۰۲۴، ناوگان هوایی آذربایجان با جنگنده مدرنشده «لاچین» که در اصل یک «سوخو ۲۵امال» نوسازی شده توسط ترکیه است تقویت شد. این جنگنده به بمبها و موشکهای هدایتشونده «تبر» و همچنین تجهیزاتی برای کنترل موشکهای کروز مجهز شده است. در «لاچین» نرمافزار «ایاناس/کیکیاس» برای افزایش برد پرواز از طریق باز شدن بالها و بهبود تواناییهای نظارت در شرایط آب و هوایی سخت نصب شده است. این هواپیما همچنین به سیستم هدایت لیزری موشکهای «کیجیکی» مجهز است که مزیت اصلی آن امکان هدایت موشک برای اصابت به هدف در فاصله تا ۱۱۰ کیلومتر و هدایت دقیق موشک پرتابشده از ارتفاع بیش از ۳۷ کیلومتر است.
به نظر میرسد ارمنستان نیز پس از پایان جنگ قرهباغ در سال ۲۰۲۰، مسیری مشابه را در پیش گرفته و دامنه تأمینکنندگان تسلیحات و تجهیزات نظامی خود را هدفمند گسترش داده است. به ویژه، در سالهای ۲۰۲۴-۲۰۲۶، مذاکراتی برای خرید موشکهای هندی «هوا به هوا» از نوع «آسترا بیویآر» برای همین جنگندههای سوخو-۳۰اسام انجام شده است.
بمب هدایتشونده یاسین که در رژه ارمنستان به نمایش درآمد، توسط سازمان صنایع هوایی ایران توسعه یافته است. این مهمات در کلاس بمبهای هدایتشونده دقیق با بالهای تاشو و وزن حدود ۳۰۰ کیلوگرم قرار دارد و به یک کلاهک ۲۲۵ کیلوگرمی (۵۰۰ پوند، معادل نمونه آمریکاییامکی-۸۲) مجهز است. سیستم هدایت آن ترکیبی از ماهوارهای و اینرسی است. خطای دایرهای احتمالی آن بین ۱۰ تا ۵۰ متر اعلام شده است. برد عملیاتی آن در پرتاب از ارتفاع بالا تا ۱۲۰ کیلومتر و در پروفایل معمولی ۵۰-۶۰ کیلومتر است که به حامل اجازه میدهد خارج از برد سامانههای پدافند هوایی کوتاهبرد و میانبرد عمل کند. این مهمات قابلیت استفاده در هر زمان از شبانهروز و در شرایط آب و هوایی نامساعد را دارد.
منابع ایرانی برای این بمب برد اصابت تا ۱۲۰ کیلومتر را در شرایط مساعد پرتاب ذکر کردهاند. بمب هدایتشونده با استفاده از انرژی حاصل از ارتفاع، برد پرواز خود را پس از پرتاب افزایش میدهد و به هواپیماها امکان میدهد تا اهدافی را در خارج از برد بسیاری از سامانههای پدافند هوایی کوتاهبرد مورد اصابت قرار دهند که گزینهای برای حملات دوربرد به مواضع نظامی پیشرو و زیرساختهای فرماندهی فراهم میکند.
کارشناسان مرکز تحلیل تجارت جهانی اسلحه خاطرنشان میکنند که علاوه بر مهمات ایرانی، در رژه سالگرد «جمهوری اول»، نمونههایی از تسلیحات هندی، فرانسوی و تا حدی مهمات تولید ارمنستان نیز به نمایش درآمد که نشاندهنده اجرای راهبرد چندجهانی در حوزه همکاریهای نظامی-فنی است. بر اساس اطلاعات موجود، حجم کل توافقهای ارمنستان و ایران در این حوزه حدود ۵۰۰ میلیون دلار برآورد شده و شامل تأمین مهمات و سامانههای پدافند هوایی کوتاهبرد میشود.
بنابراین، تجهیز جنگندههای سوخو-۳۰اسام نیروی هوایی ارمنستان به بمبهای هدایتشونده ایرانی یاسین، به یکی از برجستهترین رویدادها در توسعه هوانوردی نظامی ارمنستان در سالهای اخیر تبدیل شده است. برای اولین بار، یکپارچهسازی مهمات دقیق هوانوردی ایرانی بر روی یک سکوی هوانوردی روسی ثبت شد که نشاندهنده گسترش تواناییهای نیروی هوایی ارمنستان در انجام حملات به اهداف زمینی در برد قابل توجه است. ظهور این مهمات امکان حل نسبی مشکل کمبود تسلیحات مدرن برای سوخو-۳۰اسام ارمنستان را فراهم میکند که در جریان جنگ قرهباغ در سال ۲۰۲۰ آشکار شد.
نمایش بمبهای یاسین همچنین منعکسکننده ادامه مسیر ارمنستان برای تنوعبخشی به همکاریهای نظامی-فنی و یافتن منابع جایگزین تأمین تسلیحات است. ارمنستان از هند، سامانههای توپخانه یدککش «ایتیایجیاس»، توپخانه خودکششی «مارگ»، سامانههای راکتانداز چندگانه «پیناکا»، سامانههای پدافند هوایی «آکاش»، فناوریهای مقابله با پهپادها، موشکهای ضدتانک و مهمات خریداری کرده است. ایروان و دهلی نو توافقهایی در زمینه آموزش نظامی و همکاری نهادی امضا کردهاند. فرانسه نیز روابط نظامی خود را با ارمنستان با انتقال توپخانه، توافقهای همکاری در حوزه دفاع، برنامههای آموزشی و تأمین برنامهریزیشده سامانههای پدافند هوایی کوتاهبرد میسترال گسترش داده است. همچنین ارمنستان با جمهوری چک نیز توافقاتی در زمینه همکاری دفاعی امضا کرده است، هرچند جزئیات دقیق آن فاش نشده است.
به نظر میرسد پویایی همکاری ارمنستان و ایران در آینده نزدیک تحت تأثیر عوامل خارجی از جمله جنگ منطقهای ایران و همچنین موضع آنکارا و باکو قرار خواهد گرفت؛ جایی که هرگونه تلاش برای «بازسازی نظامی» ارمنستان با دقت تحت نظر است و آنها برای مهار روند تسلیح مجدد ارتش ارمنستان، تمام تلاش خود را به کار خواهند گرفت.
نظر شما :