پیامدهای احتمالی سفر نخستوزیر هند به اسرائیل بر روابط با ایران
سفر پیشروی نخستوزیر هند به اسرائیل با محوریت همکاریهای سیاسی، دفاعی و اقتصادی انجام میشود و نشاندهنده تلاش دو کشور برای گسترش شراکت راهبردی است؛ تحلیگران معتقدند این سفر میتواند بر روابط دهلینو با ایران نیز تأثیرگذار باشد.
به گزارش خبرنگار بینالملل ایسکانیوز، قرار است بنیامین نتانیاهو-نخست وزیر اسرائیل- چهارشنبه شب میزبان یک شام خصوصی برای نارندرا مودی -نخست وزیر هند- باشد. این دومین سفر مودی به اسرائیل در نه سال گذشته خواهد بود. گفتنی است روابط هند و اسرائیل در اولین سفر مودی به آن کشور در ژوئیه ۲۰۱۷ به سطح مشارکت ارتقا یافت. همچنین در ۹ اکتبر ۲۰۲۵، نخستوزیر مودی با نتانیاهو تماس گرفت و پیشرفت طرح صلح غزه پیشنهادشده از سوی دونالد ترامپ را تبریک گفت. همچنین آنها در سپتامبر نیز تماس تلفنی دیگری با یکدیگر داشته اند.
سخنرانی و برنامههای سفر
مودی قرار است در این سفر در پارلمان اسرائیل سخنرانی کند.گفتگوهای گسترده با بنیامین نتانیاهو، همتای اسرائیلی خود و دیدار با اسحاق هرتزوگ -رئیسجمهور اسرائیل- نیز در دستور کار این سفر قرار دارد.
روابط مردمی و نیروی کار
گفتنی است حدود ۴۱ هزار هندی در اسرائیل مقیم هستند. از سال ۲۰۲۳ و در پی توافقات دو کشور برای اشتغال، ۲۰ هزار کارگر هندی وارد اسرائیل شدهاند. این موضوع بخشی از همکاریهای اقتصادی و نیروی کار میان دو کشور محسوب میشود.
همکاریهای دفاعی و امنیتی اسرائیل و هند
گفته میشود که تقویت همکاریهای کلی دفاعی و امنیتی بین دو طرف، یکی از محورهای اصلی مذاکرات در سطح هیئتهای نمایندگی با حضور نخستوزیران دو کشور در سفر مودی به اسرائیل خواهد بود.
همچنین در حالی که هند در حال توسعه سامانه پدافند هوایی بومی خود با نام «سودارشان چاکرا» است، گزارشها حاکی است که دهلینو مایل است امکان بهرهگیری از برخی مؤلفههای سامانه گنبد آهنین اسرائیل را نیز بررسی کند؛ سامانهای که قادر است موشکها و گلولههای توپخانهای را در هر شرایط آبوهوایی رهگیری و منهدم کند.
به گفته میدل ایست ای هند بزرگترین خریدار سلاحهای اسرائیلی در جهان، از جمله پهپادها، سیستمهای موشکی، دستگاههای سانسور، فناوریهای نظارتی و تجهیزات کنترل مرزی بوده است و بین سالهای ۲۰۱۵ تا ۲۰۱۹، خرید سلاحهای اسرائیلی توسط هند ۱۷۵ درصد افزایش یافت.
در حالی که درخواستها برای تحریم تسلیحاتی اسرائیل در اواسط سال ۲۰۲۵ افزایش یافت، وزیر دفاع هند و مدیرکل وزارت دفاع اسرائیل در دهلی نو دیدار کردند و توافق کردند همکاریهای دفاعی دوجانبه را با چشماندازی بلندمدت تقویت کنند.
همکاریهای اقتصادی و تجارت آزاد
در سفر ماه نوامبر پیوش گویال- وزیر بازرگانی هند- به اسرائیل، چارچوب مذاکرات توافق تجارت آزاد میان هند و اسرائیل امضا شد که مسیر گفتوگوهای رسمی را هموار میکند. پیشتر در سپتامبر نیز توافق سرمایهگذاری دوجانبه برای گسترش همکاریهای اقتصادی و تسهیل سرمایهگذاریهای متقابل منعقد شده بود.
همکاری کشاورزی
در جریان سفر وزیر کشاورزی اسرائیل به هند در آوریل 2025 نیز توافقنامه اصلاحشده همکاری در زمینه کشاورزی و ششمین برنامه کاری مشترک 3 ساله امضا شد. گفتنی است همکاریهای دیرینهای در بخش کشاورزی بین آنها وجود داشته است؛ به طوری که در مجموع 35 مرکز از 43 مرکز عالی مصوب در ایالتهای مختلف هند به طور کامل فعال هستند و فناوریهای مدرن کشاورزی، آبیاری و آب را معرفی میکنند.
تمجید و قدردانی مودی و نتانیاهو از یکدیگر
نتانیاهو در سخنان خود در نشست کابینه، ورود مودی به اسرائیل را رویدادی تاریخی دانست و بر استحکام همکاریهای دو کشور تأکید کرد. در واکنش نیز مودی از تمجید شخصی بنیامین نتانیاهو در نشست کابینه در اورشلیم قدردانی کرد؛ جایی که نخستوزیر اسرائیل، مودی را «دوست عزیز» خواند و سفر پیشروی او را نقطه عطفی در روابط دو کشور توصیف کرد.
مودی نیز در پاسخ به ویدیویی که نتانیاهو در شبکه اجتماعی ایکس منتشر کرده بود، نوشت: «متشکرم دوست من، نخستوزیر نتانیاهو». کاملا با شما درباره پیوند میان هند و اسرائیل و همچنین ابعاد متنوع روابط دوجانبهمان موافقم. هند برای دوستی پایدار با اسرائیل که بر پایه اعتماد، نوآوری و تعهد مشترک به صلح و پیشرفت بنا شده، ارزش فراوانی قائل است. مشتاق گفتوگوهای پیشرو در سفر آیندهام به اسرائیل هستم».
تأثیر سفر مودی با اسرائیل بر روابطش با ایران
دهلینو در گذشته روابط راهبردی نزدیکی با ایران داشته و همواره از آرمان فلسطین در سازمان ملل متحد حمایت میکرد. اما در سالهای اخیر روابط خود با اسرائیل را تقویت کرده و در رأیگیری قطعنامه مجمع عمومی سازمان ملل درباره آتشبس در غزه رأی ممتنع داد.
تحلیلگران هندی معتقدند سفر نخستوزیر میتواند بر روابط دهلینو با تهران تأثیر بگذارد، بهویژه پس از آنکه هند واردات نفت از ایران را متوقف کرد.
به خصوص که پس از اعلام این تعرفه در اوایل فوریه، هند سه نفتکش مرتبط با ناوگان پنهان ایران را در دریای عرب توقیف کرد؛ اقدامی که به گفته دهلینو بخشی از عملیات هماهنگ علیه شبکه بینالمللی قاچاق نفت بوده است.
همچنین دولت هند در روز دوشنبه توصیهنامهای صادر کرد و از همه شهروندان خود خواست در صورت امکان با هر وسیله حملونقل از ایران خارج شوند.
به علاوه هند و رژیم صهیونیستی در ۴ نوامبر 2025 تفاهمنامهای در راستای گسترش همکاریهای دفاعی، صنعتی و تکنولوژیک خود امضا کردند. تحلیلگران بر این باورند که تفاهمنامه جدید میان هند و اسرائیل میتواند نشانه تلاش برای احیای همکاریهای اقتصادی گستردهتر باشد؛ مسیری که پس از تحولات اکتبر ۲۰۲۳ و کاهش شتاب طرحهای منطقهای، با چالشهایی روبهرو شده است.
طرح دالان اقتصادی هند-خاورمیانه-اروپا از نظر ژئوپلیتیکی مسیرهای جدیدی ایجاد میکند که ایران را دور میزند و ممکن است پیامدهایی برای منافع منطقهای ایران داشته باشد. از این رو، کارشناسان تأکید میکنند که تقویت و تسریع اجرای کریدور بینالمللی شمال-جنوب میتواند راهی برای افزایش پیوندهای اقتصادی و حفظ جایگاه ایران در شبکههای ترانزیتی منطقه باشد.
اما در عین حال باید گفت همکاری میان هند و ایران در حوزه سرمایهگذاری بندر راهبردی چابهار و کریدور بینالمللی شمال-جنوب طی سالهای گذشته با فراز و نشیب همراه بوده، با این وجود از منظر راهبردی همچنان اهمیت خود را حفظ کرده است. اکنون دهلینو با گسترش روابط اقتصادی و فناوری با اسرائیل به دنبال تنوعبخشی به شراکتهای منطقهای و تقویت دسترسی به بازارها و شبکههای تجاری جدید است. بسیاری از تحلیلگران معتقدند سیاست خارجی هند بر مبنای موازنه میان این روابط شکل میگیرد؛ از یک سو هند به نیازمند مسیرهای سنتی و همکاری با ایران برای اتصال به مسیرهای ترانزیتی است اما از سوی دیگر روابط با اسرائیل میتواند روی این تصمیم گیری تأثیرگذار باشد.
نظر شما :