بوسنی آزمایشگاه ترویج وهابیت شده است؟

عربستان سعودی به دنبال نفوذ مذهبی در اروپا

۱۱ شهریور ۱۳۹۸ | ۱۳:۰۰ کد : ۱۹۸۵۹۰۵ اخبار اصلی اروپا خاورمیانه
افزایش نفوذ سعودی ها در کشورهای مسلمان لیبرال نگرانی هایی را درباره این مساله در پی داشته که آیا کشورهای اروپایی به آزمایشگاهی برای بررسی امکان ترویج وهابیسم تبدیل شده اند؟
عربستان سعودی به دنبال نفوذ مذهبی در اروپا

نویسنده: داریوش کالان

دیپلماسی ایرانی: بر فراز مدرسه و مسجد «دانشکده معارف اسلامی» در شهر کوچک بیهاچ در شمال غربی بوسنی و هرزگوین هم پرچم ملی بوسنی برافراشته شده و هم پرچم جامعه مسلمان این کشور؛ اما این تخته سنگ مرمری در حیاط است که ریشه این نهاد را آشکار می سازد. روی این تخته سنگ مرمری نام سلمان بن عبدالعزیز آل سعود، پادشاه فعلی عربستان سعودی، نوشته شده که بودجه ساخت این موسسه را تامین کرده است. این یکی از نمادهای فزاینده نفوذ در حال گسترش سعودی ها در کشورهای جنوب شرقی اروپاست که بحث هایی را درباره تلاش عربستان در تغییر شکل اسلام لیبرال سنتی این کشور با نسخه فوق محافظه کار وهابی خودش ایجاد است. سوال این است که آیا بوسنی و هرزگوین با نهادهای ضعیف دولتی، اقتصاد آسیب پذیر و سابقه نفوذ خارجی در آن اکنون به آزمایشگاهی برای تاثیر مذهبی عربستان سعودی در اروپا تبدیل شده است؟

طبق گزارش آژانس ارتقاء سرمایه گذاری خارجی بوسنی، سهم سرمایه گذاری های عربستان در بوسنی از سال 2007 تا کنون به سه برابر افزایش یافته است. ریاض تنها در سال 2017 برابر با 22 میلیون دلار در بوسنی سرمایه گذاری کرد که در کشوری با تولید ناخالص داخلی 20 میلیارد دلار رقم قابل توجهی است. عربستان سعودی سرمایه گذار اصلی دو مرکز خرید بزرگ در سارایوو و برخی از بزرگ ترین پروژه های زیرساختی امروز بوسنی بوده و جالب توجه است که در هر دو مرکز خرید قوانین سختگیرانه ای درباره منع مصرف مشروبات الکلی یا محصولات گوشت خوک وجود دارد.

عربستان سعودی همچنین بزرگ ترین خریدار اسلحه از بوسنی است و از مجموع 111 میلیون دلار صادرات اسلحه بوسنی در سال 2018، برابر با 42 میلیون دلار اسلحه و مهمات به عربستان رفته است. اما عربستان نفوذ نرم تر از طریق گردشگران را نیز در دست بررسی دارد. در 6 ماه اول سال جاری میلادی نزدیک به 40 هزار گردشگر سعودی از بوسنی دیدن کردند. به همین دلیل شرکت هواپیمایی «فلای بوسنیا» در سال 2019 پروازهای مستقیم بین سارایوو و ریاض برقرار کرد.

این فواید اقتصادی برای بوسنی که طبق اعلام بانک جهانی، بالاترین نرخ بیکاری جوانان در جهان (55.5 درصد) را دارد، جذاب است. اما افزایش نفوذ عربستان بسیاری از مردم بوسنی را نگران کرده است. طبق نتایج یک نظرسنجی که در سال 2018 توسط شرکت تحقیقاتی «ایپسوس» برگزار شد، 27 درصد از شرکت کنندگان گفتند که نظر آنها درباره نقش سعودی ها در کشورشان «عمدتا منفی» است. تنها 10 درصد از شرکت کنندگان درباره نفوذ عربستان دیدگاه «عمدتا مثبت» داشتند. واکنش مردم بوسنی به نفوذ عربستان از نفوذ ایالات متحده، روسیه و ترکیه بدتر است.

لیلا بیچاکچیچ، رئیس مرکز گزارشگری تحقیقاتی در سارایوو، گفت: «تقریبا همه می دانند که آموزش های دینی پیش شرط سرمایه گذاری های آنهاست.» محرم اشتولانوویک از دانشکده معارف اسلامی شهر بیهاچ با این اظهارات مخالف است و می گوید که آنها در زندگی سیاسی دخالت نمی کنند. او همچنین ارتباط این نهاد با وهابیسم را رد می کند: «وهابیسم یک مساله غیر حقیقی و تبلیغاتی خصمانه است که از سوی غرب و شیعه ها علیه ما در جریان است.»

در حقیقت، شمار فزاینده گردشگران سعودی در بوسنی نشان دهنده علاقه روز افزون عربستانی ها به این کشور است و یک برنامه دولتی نیست. 50 درصد جمعیت بوسنی را مسلمانان تشکیل می دهند و در سراسر اروپا تنها آلبانی و کوزوو جمعیت مسلمان بیشتری از بوسنی دارند. هارون کارشیچ، محقق و نویسنده اهل سارایووو، می گوید: «برای سعودی ها بوسنی یک کشور ارزان قیمت با فرهنگی نزدیک به خودشان و فاصله کم از دریاست. این تفکر که آنها در فاصله بین گشت و گذارها، خرید و میهمانی اسلام افراطی را گسترش می دهند، منطقی نیست.»

نگرانی مردم بوسنی از افزایش سرمایه گذاری ها و شمار گردشگران با دستورکار پنهانی مذهبی، ریشه در گذشته دارد. در طی جنگ در دهه 1990 هزاران نیروی خارجی برای جنگیدن علیه کروواسی و شورشی های تحت حمایت صربستان به بوسنی آمدند و برخی از آنها در این کشور ماندند. بسیاری از مسلمانان بوسنی برای تحصیل به عربستان سعودی رفتند. با این حال، حتی در آن زمان هم بوسنی برای محافظت از خود در برابر نفوذ افراط گرایی دوستان فرضی در جنگ مانند عربستان سعودی اقداماتی انجام داد و برای نمونه، فعالیت سازمان خیریه سعودی متهم به گسترش تبلیغات تروریستی را ممنوع اعلام کرد.

بیچاکچیک معتقد است که نفوذ ریاض در بوسنی امروز برای این کشور خیلی خطرناک تر از زمان جنگ است. او می گوید که مرکز فرهنگی ملک فهد که یکی دیگر از سرمایه گذاری های مهم سعودی ها در سارایوو است، نیز وهابیسم را ترویج می کند. این موسسه این اتهامات را رد می کند. با این حال، برای دیدن از این مرکز که یکی از بزرگ ترین مسجدها در اروپا هم هست، باید از سفارت عربستان مجوز گرفت.

برای بوسنی مباحثات درباره نفوذ سعودی در یک زمان چالش برانگیز مطرح شده است. حدود 300 بوسنیایی در میان جنگجویان خارجی داعش در عراق و سوریه هستند که تعداد قابل توجهی است. اکنون بسیاری از آنها اعلام کرده اند که می خواهند به کشور خود بازگردند و برای بوسنی این سوال مطرح است که باید با آنها چه کند؟

نمی توان به طور قطع گفت که این افراط گرایی با نفوذ عربستان سعودی در ارتباط بوده است. جَسمین مویانوویچ، دانشمند علوم سیاسی در بوسنی، می گوید: «چرخش به سمت محافظه کاری در میان مسلمانان بوسنی مشهود بوده، اما این مساله بیشتر با وضع اقتصادی ناخوشایند و آسیب های پس از جنگ و نسل کشی مرتبط است.»

مسلمانان بوسنی در اکثر موارد همچنان در سنت های لیبرال و سکولار این کشور سهیم هستند. یک گزارش سازمان تحقیقاتی «ابتکارعمل آتلانتیک» در سارایوو در سال 2018 نشان داد که تنها 2.5 درصد از مسلمانان بوسنی از سفر هموطنان خود به خاورمیانه برای جنگ حمایت می کردند که 5 برابر کمتر از شمار حامیان جنگ در اوکراین بود. بسیاری از مسلمانان بوسنی شیوه زندگی خود را با ظاهر گردشگران سعودی متناقض می دانند و برخی رفتارهای آنها را بی احترامی می دانند. ادینا بچیرویچ، کارشناس امنیتی در دانشگاه سارایوو، می گوید با توجه به گستردگی سرمایه گذاری های سعودی در بوسنی، می توان گفت که مسلمانان این کشور ثابت کرده اند به شدت مقاوم هستند. او همچنین به این مساله اشاره کرد که تا کنون هیچ حمله بزرگ تروریستی در بوسنی رخ نداده است.

یک دیپلمات غربی در سارایوو که خواست نامش فاش نشود، گفت: «حقیقت چیزی بین اینهاست؛ بوسنی تا کنون بستری برای تروریسم در اروپا نبوده است. اما بحران اقتصادی در این کشور و نگرانی های فزاینده امنیتی بدان معناست که نمی توان گفت هیچ جای نگرانی وجود ندارد. اگر شرایط تغییر نکند، بازیگرانی مانند عربستان سعودی آنقدر در این کشور ریشه دوانده اند که بدانند چطور می توانند از نفوذ خود استفاده کنند.»

منبع: اُ زد وای / تحریریه دیپلماسی ایرانی 34
 

کلید واژه ها: وهابیتگسترش وهابیتبوسنینفوذ سعودی ها در بوسنیسرمایه گذاری های عربستان در بوسنیافراط گرایی


( ۲ )

نظر شما :

احسان ۱۲ شهریور ۱۳۹۸ | ۰۲:۲۳
متاسفانه رویکرد ایدئولوژیک گسترش وهابیت عربستان در سایه حمایت آمریکاو اروپا سابقه ای چند ده ساله دارد و ناشی از نگرانی آمریکا و اروپا در مورد رشد روز افزون اسلام در قلب این کشور ها است و علاوه بر آن به عنوان یک بستر برای ایجاد اسلام ستیزی و اسلام هراسی در افکار عمومی جهان وهمچنین برای ایجاد مانعی هم راستا در برابر تفکر ایدئولوژیک انقلاب اسلامی که به ترویج اسلام سیاسی و برخورد با بیگانه در حال رشد بوده و هست مورد استفاده قرار گرفته است در واقع غرب توانسته با استفاده از سرمایه هنگفت عربستان نیرویی ایدئولوژیک ایجاد کند و برای پیشبرد اهداف خود در لفافه مقابله با بیگانه که سپس به مقابله با شیعیان تغییر شکل یافته از این بینش استفاده ابزاری کند و در سایه جهل مدرن ترتیبات مورد نظر خود را در آغاز به عنوان متحد غیر رسمی وبا استفاده از آن به عنوان یک سد در برابر شوروی و سپس به عنوان دشمن و به بهانه مقابله با آن در خاورمیانه اجرایی کند کافی است به بهانه حمله به عراق و افغانستان پس از یازده سپتامبر نگاهی بیندازیم یا شکل گیری داعش که اصولا محصول القاعده و کارگاه های فکری عربستان است و دقیقا پس از عدم امضای توافق امنیتی مورد نظر آمریکا ازسوی عراق و عدم قبول شرایط مورد نظر آمریکا از سوی سوریه شکل میگیرد بنابراین عربستان تنها مجری یک بازی بزرگ است که هدف نهایی آن تضعیف اسلام و نابودی آن از درون و مقابله با تفکر مقاومت و مبارزه با امپریالیسم و اسرائیل است لذا از آمریکای جنوبی تا قلب اروپا وآسیا در هر نقطه ای که کانون ملی گرایی واسلام در حال رشد باشد مدارس دینی عربستان که در واقع کارگاه مغزشویی است ایجاد میشود تا به تضعیف شکل گیری یک نهاد مستقل کمک کند و ابزار پیشبرد اهداف آمریکا باشد چنانکه در حال حاضر در چین به عنوان یک چالش برای آمریکا مراکز دینی در سین کیانگ گانسو چنگهای و نینگشیا رشدی تصاعدی داردیا در اروپای مرکزی و کشورهای پیرامونی روسیه عملا در حال ایجاد یک چالش واقعی برای روسیه است و در پاکستان موجب تزلزل کشور شده است زیرا منافع آمریکا و عربستان در پاکستان تزلزل و وابستگی پاکستان را طلب میکند و در افغانستان سوریه و عراق محصولات این مدارس عواملی هستند که حضور آمریکا را توجیه میکنند و به ابزار فشار به خاورمیانه تبدیل شده اند بنابراین رویکرد این چنین عملا حاصل پژوهشی عمیق و تقسیم کار کاملا دقیق در غرب و خصوصا آمریکا است و تا پایان منابع خاورمیانه ادامه خواهد یافت و تنها آلترناتیو آن ایدئولوژی انقلاب اسلامی و بیداری و فرهنگ مقاومت است که توان نابودی این رویکرد را با معرفی متخاصم اصلی واولویت های حقیقی اسلام از جمله قدس شریف را دارد لذا به خطری بزرگ برای اهداف غرب بدل شده که در حال تغییر قواعد بازی است و از هر ابزاری برای سرکوب وعدم گسنرش تفکر آن استفاده میشود