نسبت حقوق بشر و ترور مخالف

دیپلماسی ایرانی: هم‌زمان با اعتراضات دی‌ماه سال گذشته و نیز وقوع جنگ و حملات آمریکا و اسرائیل به ایران، تعدادی از جریان‌های اپوزیسیون ایرانی که بیشتر آنها در خارج از کشور مستقر هستند، بر تکاپوها و نشست‌های مشترک با دیگر جریان‌ها و حتی رقبا و دشمنان دیروز افزوده و هرازگاهی اخباری از این نشست‌ها و حتی گاه ائتلاف‌ها منتشر می‌شود. ائتلاف چند سازمان کردستانی در سال گذشته یکی از این اتفاقات بود که گروه‌های مسلح کردستانی مستقر در اقلیم کردستان عراق با اختلافات عمیق تاریخی را گرد هم آورد؛ گروه‌هایی که سابقه درگیری‌های خونینی با یکدیگر در کارنامه داشتند، فعالیت کنگره آزادی را اعلام کردند که گروهی از سازمان‌ها و افراد با گرایش عموما چپ را گرد هم آورد و متأسفانه تعدادی از افرادی که در گذشته صبغه اصلاح‌طلبی یا حتی ملی‌مذهبی داشتند با این گروه‌ها هم‌نوایی کرده‌اند که در جستاری جداگانه باید علل و دلایل چنین امری بررسی شود.

شاید یکی از دلایل این هم‌نوایی این باشد که در دوره جنگ از سوی دونالد ترامپ و بعضی از رسانه‌های اسرائیلی فاش شد که سناریوی ناکامی ورود گروه‌های مسلح کردستانی به ایران طراحی شده بود و این سناریو احتمال دارد گروه‌های اپوزیسیون عمدتا چپ و مقیم در اروپا را در این رؤیا برده باشد که سازمان‌های مسلح کردستانی یا بلوچستان مورد توجه طرف‌های خارجی هستند و شاید هم در داخل اقبالی به آنها وجود داشته باشد و به فکر هم‌نوایی با این سازمان‌های مسلح افتاده‌اند. در روزهای اخیر هم کنفرانسی با عنوان «بحران حقوق بشر در ایران: از اصول مشترک تا اقدام مشترک» در نروژ برپا شد که از جمله این رویکردها و اتفاقات اخیر است که البته بیشتر شرکت‌کنندگان این نوع برنامه‌ها از نیروهای چپ و کمونیست سابق بوده و بخشی از آنان نیز یا در حال حاضر مسلح هستند یا در سابقه فعالیتشان، جنگ چریکی و اقدمات نظامی ثبت شده است.

بنا بر اخبار انتشاریافته در نشست اسلو بیش از ۱۵ سازمان ریز و کوچک تا سازمان‌های تجزیه‌طلب و مسلح شرکت داشتند و درباره «امکان همکاری و اقدام مشترک در زمینه حقوق بشر» گفت‌وگو کردند و در نهایت نمایندگان سازمان‌های شرکت‌کننده در این نشست در مراسمی عمومی «اصول حداقلی حقوق بشر» را امضا کردند و بر ایجاد سازوکارهایی برای واکنش سریع‌تر و مؤثرتر به موارد جدی نقض حقوق بشر در نقاط مختلف ایران تأکید کردند.

یکی از شرکت‌کنندگان که از مارکسیست‌های باسابقه ایرانی مستقر در خارج از کشور است، در این نشست گفت: «نیروها و سازمان‌هایی که با سلب حق حیات مخالف‌اند، باید بتوانند با وجود اختلافات سیاسی خود در این زمینه اقدام مشترک انجام دهند».

یکی از اعضای گروه‌های مسلح که شعبه ایرانی سازمان پ‌ک‌ک است، در این نشست گفت: «حقوق بشر نباید صرفا تعهدی برای حکومت آینده تلقی شود، بلکه باید معیار رفتار گروه‌های سیاسی در زمان حاضر و یکی از پایه‌های ساخت آینده ایران باشد».

او افزود: «اگر فقط از حقوق کسانی دفاع کنیم که شبیه ما فکر می‌کنند، هنوز از حقوق بشر دفاع نکرده‌ایم؛ بلکه از گروه خودمان دفاع کرده‌ایم».

جالب است که این سازمان در همین روزهای کنفرانس در حال ترور تعدادی از شهروندان کرد ایرانی غیرنظامی بود که با سازمان‌های مسلح همراه نبوده‌اند. این در حالی است که این دست از سازمان‌ها همواره رویکردهای حکومت در قبال دگراندیشان را نفی می‌کنند.

این نخستین باری نیست که سازمان‌ها و گروه‌های سیاسی مستقر در خارج از کشور بر حقوق بشر و حق اساسی حیات تأکید می‌کنند و بر مبنای آن به نقد و رد رویکردهای جاری توسط سیستم سیاسی مستقر می‌پردازند بلکه این دست سازمان‌ها در دهه گذشته همواره بر حقوق بشر پرداخته و رویه خود را در راستای تعمیق ارزش‌های مرتبط با حقوق بشر ارزیابی کرده‌اند.

البته در این برنامه‌ها کارنامه حقوق‌بشری گذشته این دست از سازمان‌ها به ویژه سازمان‌هایی که سابقه فعالیت مسلحانه دارند، هیچ‌گاه مورد بررسی و ارزیابی قرار نگرفته است. گفته شد تعدادی از این سازمان‌ها امروزه مسلح هستند و برخی از آنها نیز پیش‌تر مسلح بوده و اقدامات مسلحانه زیادی را در کارنامه خود ثبت کرده‌اند. در این دست از اقدامات مسلحانه هم لزوما نیروهای مسلح دولتی هدف قرار نگرفته و گاه افراد غیرنظامی هدف قرار گرفته‌اند. ضمن آنکه گاه برخی از این سازمان‌ها در کارنامه خود سابقه برگزاری دادگاه صحرایی برای محاکمه اسرای نظامی و غیرنظامی را ثبت کرده و به‌سرعت اسرای خود را در دادگاه صحرایی به اعدام محکوم و اسیر مربوطه را اعدام کرده‌اند. این رویه درباره این دست از سازمان‌های مسلح در گذشته هیچ‌گاه از منظر حقوق بشر مورد نقادی قرار نگرفته و آمران و عاملان آن بازخواست نشده‌اند و حتی تاکنون آماری از کم و کیف چنین اقداماتی توسط آنان منتشر نشده است.